Tư tưởng dựng nước đi đôi với giữ nước của Hồ Chí Minh là một hệ thống hoàn chỉnh các luận điểm quan trọng của Người về mối quan hệ gắn bó không thể tách rời giữa cách mạng giải phóng dân tộc với giải phóng giai cấp và giải phóng con người, giữa mục tiêu độc lập dân tộc và mục tiêu chủ nghĩa xã hội, giữa giành chính quyền và giữ chính quyền, xây dựng chính quyền đi đôi với bảo vệ chính quyền cách mạng. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, tư tưởng dựng nước đi đôi với giữ nước của Hồ Chí Minh được thể hiện ở tư tưởng kháng chiến đi đôi với kiến quốc, vừa kháng chiến vừa kiến quốc. Khi hòa bình lập lại, miền Bắc xây dựng chủ nghĩa xã hội, miền Nam còn bị tạm chiếm, Hồ Chí Minh nêu lên tư tưởng vừa xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, vừa tiếp tục cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân ở miền Nam, tiến tới thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội. Khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh xâm lược ra miền Bắc bằng Không quân và Hải quân, Hồ Chí Minh nêu lên tư tưởng vừa sản xuất vừa chiến đấu, vừa xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xã hội, vừa tiếp tục giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà...
Trang 1VẬN DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN SÁNG TẠO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ
DỰNG NƯỚC ĐI ĐÔI VỚI GIỮ NƯỚC VÀO XÂY DỰNG
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI ĐI ĐÔI VỚI BẢO VỆ TỔ QUỐC
VIỆT NAM XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
Dựng nước đi đôi với giữ nước là một tư tưởng lớn của Hồ Chí Minh về cáchmạng vô sản nói chung, cách mạng Việt Nam nói riêng Tư tưởng đó kết tinh nhiềugiá trị đặc sắc tư tưởng cách mạng của nhiều dân tộc, quốc gia trên thế giới, mà cốtlõi là chủ nghĩa Mác - Lênin và truyền thống đấu tranh dựng nước, giữ nước của dântộc Việt Nam
Tư tưởng dựng nước đi đôi với giữ nước của Hồ Chí Minh là một hệ thốnghoàn chỉnh các luận điểm quan trọng của Người về mối quan hệ gắn bó không thểtách rời giữa cách mạng giải phóng dân tộc với giải phóng giai cấp và giải phóng conngười, giữa mục tiêu độc lập dân tộc và mục tiêu chủ nghĩa xã hội, giữa giành chínhquyền và giữ chính quyền, xây dựng chính quyền đi đôi với bảo vệ chính quyền cáchmạng Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, tư tưởng dựng nước đi đôi vớigiữ nước của Hồ Chí Minh được thể hiện ở tư tưởng kháng chiến đi đôi với kiếnquốc, vừa kháng chiến vừa kiến quốc Khi hòa bình lập lại, miền Bắc xây dựng chủnghĩa xã hội, miền Nam còn bị tạm chiếm, Hồ Chí Minh nêu lên tư tưởng vừa xâydựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, vừa tiếp tục cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân
ở miền Nam, tiến tới thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội Khi đếquốc Mỹ mở rộng chiến tranh xâm lược ra miền Bắc bằng Không quân và Hải quân,
Hồ Chí Minh nêu lên tư tưởng vừa sản xuất vừa chiến đấu, vừa xây dựng và bảo vệchủ nghĩa xã hội, vừa tiếp tục giải phóng miền Nam, thống nhất nước nhà
Tư tưởng dựng nước đi đôi với giữ nước của Hồ Chí Minh đã trở thành nềntảng lý luận trực tiếp và là kim chỉ nam cho Đảng ta trong việc đề ra đường lối cách
Trang 2mạng qua các thời kỳ lịch sử và nhờ đó Đảng đã lãnh đạo cách mạng đi từ thắng lợinày đến thắng lợi khác Vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh vềdựng nước đi đôi với giữ nước trong giai đoạn mới của cách mạng để đi sâu phântích những nội dung cụ thể của việc vận dụng tư tưởng dựng nước đi đôi với giữnước của Người trong giai đoạn mới, tạo nên sự thống nhất trong toàn Đảng, toànquân, toàn dân cả nhận thức tư tưởng và hành động thực tiễn trong sự nghiệp xâydựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay.
1 Lý luận Mác - Lênin về xây dựng chủ nghĩa xã hội đi đôi với bảo vệ
Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là nguồn gốc trực tiếp của tư tưởng Hồ Chí Minh về dựng nước đi đôi với giữ nước.
Khi bàn đến tư tưởng Hồ Chí Minh về dựng nước đi đôi với giữ nước là nóiđến sự vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, đồng thời tiếp thu những kinhnghiệm của các quốc gia dân tộc trên thế giới nhằm giải đáp những vấn đề lý luận,thực tiễn mới về dựng nước đi đôi với giữ nước Ở Việt Nam, chủ nghĩa Mác - Lênin
và kinh nghiệm của các quốc gia dân tộc trên thế giới, đặc biệt là kinh nghiệm củaCách mạng Tháng Mười Nga đã giúp Chủ tịch Hồ Chí Minh tổng kết thực tiễn vàphát triển tư duy của mình để hình thành, phát triển tư tưởng về mối quan hệ dựngnước và giữ nước
Xây dựng đất nước gắn với bảo vệ đất nước không phải là quy luật riêng củacách mạng xã hội chủ nghĩa, cũng không phải là quy luật riêng của dân tộc ViệtNam Dựng nước gắn với giữ nước là yêu cầu khách quan, nảy sinh trong điều kiện
xã hội có giai cấp, nhà nước và chiến tranh, trong điều kiện tồn tại các quốc gia dântộc có chế độ chính trị xã hội khác nhau, đối lập nhau Quy luật này được mọi dân tộcnhận thức và vận dụng nhằm giữ vững nền độc lập và sự phát triển của mình
Trang 3Quá trình hình thành và phát triển tư tưởng dựng nước đi đôi với giữ nướccủa Hồ Chí Minh là kết quả của sự nghiên cứu sâu sắc kinh nghiệm lịch sử của cácquốc gia dân tộc, nghiên cứu các cuộc cách mạng tư sản, đọc các tác phẩm của
Môngtexkiơ, Vônte, Rútxô, Tôn Dật Tiên, Tuyên ngôn độc lập của Cách mạng tư sản
Mỹ, hiến pháp Mỹ năm 1787, Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền của cách mạng
tư sản Pháp Với cách nhìn sáng suốt, Hồ Chí Minh đã đánh giá xác đáng các cuộccách mạng tư sản Mỹ và Pháp Người viết: "Trong lời tuyên ngôn của Mỹ có câurằng, giời sinh ra ai cũng có quyền tự do, quyền giữ tính mệnh của mình, quyền làm
ăn cho sung sướng ”
Nghiên cứu những tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp (1925), Đường
Cách mệnh (1927), Bản Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ
Cộng hòa ngày 2-9-1945 v.v , chúng ta thấy toát lên một luận điểm của Người làcác quốc gia dân tộc chậm phát triển trên thế giới luôn phải đối phó với các thế lựcthù địch, thực dân, đế quốc Những lời lẽ về lòng nhân đạo, luân lý, luật pháp, vềquyền tự do, phát triển độc lập của mỗi dân tộc chỉ là những lời lẽ lừa mị để che đậynhững âm mưu xâm lược của chúng Vì vậy, phải kết hợp chặt chẽ giữa cuộc đấutranh giành độc lập dân tộc với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chế độ xã hội mới tốtđẹp Các quốc gia dân tộc không thể tồn tại và phát triển nếu quá trình xây dựng đấtnước không đi đôi với bảo vệ đất nước, bảo vệ những thành quả độc lập dân tộc đãgiành được
1.1 Các quan điểm tư tưởng của C Mác, Ph Ăngghen là cơ sở lý luận trực tiếp của tư tưởng Hồ Chí Minh về dựng nước đi đôi với giữ nước.
Các quan điểm tư tưởng của C Mác, Ph Ăngghen về cách mạng vô sản; vềnhững vấn đề chiến tranh và quân đội; về bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là cơ sở lý
Trang 4luận trực tiếp của tư tưởng Hồ Chí Minh về con đường dựng nước đi đôi với giữnước.
Nghiên cứu, tổng hợp những kinh nghiệm phong phú của các quốc gia dântộc, cải tạo một cách có phê phán những học thuyết chính trị - xã hội đã có, C Mác
và Ph Ăngghen đã sáng tạo ra một thế giới quan duy vật hoàn chỉnh, bao gồm hệthống chặt chẽ những quan điểm chính trị, xã hội, triết học, kinh tế, chiến tranh vàquân đội Chính sự khám phá, phát hiện khoa học của các ông về những quy luật cơbản của sự phát triển xã hội; về tính chất cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản
và tư sản; về thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội; về mối quan hệgiữa chiến tranh với chính trị, kinh tế, xã hội là cơ sở lý luận của tư tưởng Hồ ChíMinh về dựng nước đi đôi với giữ nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội phải đi đôi vớibảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
Lý luận về hình thái kinh tế - xã hội của C.Mác đóng vai trò cực kỳ quantrọng trong nhận thức khoa học bản chất của các quá trình lịch sử C Mác và Ph.Ăngghen đã chứng minh một cách khoa học rằng, quy luật tổng quát của lịch sửkhông phải cái gì khác ngoài quy luật về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tínhchất và trình độ của lực lượng sản xuất Diện mạo của các thời kỳ lịch sử và các chế
độ xã hội kế tiếp nhau, thay thế nhau một cách hợp lý là do quy luật này chi phối Và
vì vậy, sự vận động phát triển của xã hội loài người là một quá trình lịch sử - tự
nhiên Tính lịch sử - tự nhiên này chi phối tính chất và trình độ của tiến bộ xã hội trên
tất cả các mặt kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa và quản lý
C Mác và Ph Ăngghen đã gắn chặt việc nghiên cứu những vấn đề xây dựng
và bảo vệ chế độ xã hội mới trong những điều kiện lịch sử cụ thể của cuộc đấu tranhgiai cấp Trong khi nghiên cứu phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, hai ông đãchứng minh rằng, các chế độ bóc lột trước kia cho đến chế độ tư bản chủ nghĩa sẽ
Trang 5không tránh khỏi sự sụp đổ và chế độ xã hội tiến bộ hơn sẽ thay thế nó Theo lôgic
đó, chủ nghĩa xã hội là kết quả tất yếu hợp quy luật của sự phát triển lịch sử Bởi lẽchủ nghĩa xã hội là thuộc về một trình độ mới của sự phát triển xã hội, nó đủ sứckhắc phục những mâu thuẫn và hạn chế mà chủ nghĩa tư bản không khắc phục được
Nhưng thực tiễn cho thấy, chủ nghĩa xã hội không hình thành, phát triển mộtcách tự động, nhanh chóng; không có và không thể có sự chuyển hóa trực tiếp từ chủ
nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội mà phải trải qua một cuộc cách mạng xã hội, qua
một thời kỳ quá độ Tính tất yếu của đấu tranh giai cấp và cách mạng xã hội cũng như
phương thức phải trải qua để ra đời một chế độ xã hội mới đã được lịch sử xác nhậnbằng cả lý luận và kinh nghiệm thực tiễn Chế độ phong kiến và đêm trường trung cổ
ở châu Âu suốt 900 năm, từ thế kỷ thứ V đến thế kỷ XIV đã không "tự giác" ra đi,không lặng lẽ rút lui để nhường chỗ cho trật tự tư sản Để xác lập chế độ tư bản chủnghĩa, giai cấp tư sản đã trải qua một thời kỳ lịch sử lâu dài, không ngừng chuẩn bị vàtích lũy những tiềm lực vật chất và tinh thần của xã hội để đủ sức đè bẹp sự phảnkháng của chế độ phong kiến Hiện diện trước lịch sử của chủ nghĩa tư bản là bằngchứng cho một vấn đề có tính quy luật quá trình phát triển chủ nghĩa tư bản phải gắnchặt với quá trình đấu tranh chống lại chế độ phong kiến đã lỗi thời làm cản trở vàkìm hãm sự tiến bộ xã hội Các cuộc Cách mạng tư sản Mỹ 1776, Cách mạng tư sảnPháp 1789, cuộc Cách mạng Tân Hợi ở Trung Quốc v.v đã chứng minh điều đó
Trong bài Chính sách đối ngoại của chế độ Nga Hoàng, Ph Ăngghen đã chỉ
ra rằng không phải chỉ có giai cấp địa chủ và thương nhân Nga mà cả giai cấp tư sảnTây Âu nữa cũng muốn duy trì chế độ Nga Hoàng, với tư cách là một công cụ để đàn
áp phong trào cách mạng Trong trường hợp cách mạng thắng lợi ở nước Nga, cácgiai cấp này sẵn sàng dùng sức mạnh của lưỡi lê để ủng hộ chế độ chuyên chế Ph.Ăngghen còn chỉ rõ, có thể, thậm chí họ sẽ quyết định ngay cả việc đưa quân đội của
Trang 6mình sang phục hồi chính quyền Nga Hoàng Vì thế trong cuộc đấu tranh với bọnphản cách mạng, giai cấp vô sản phải vũ trang toàn dân để bảo vệ thành quả cáchmạng Hai ông đã phê phán sai lầm của Công xã Pari, vì đã không sử dụng hết mọikhả năng của mình để đàn áp lực lượng phản cách mạng do Chie cầm đầu, vì đã đểcho các lực lượng phản động Pháp có khả năng thống nhất với nhau để chống lại
Công xã Pari Trong tác phẩm Nội chiến ở Pháp C Mác viết: "Từ ngày 18 tháng 3
đến ngày quân đội Vécxây tiến vào Pari, cuộc cách mạng vô sản vẫn không hề cóhành vi bạo lực"1 Trong khi chỉ ra khả năng không tránh khỏi cuộc chiến đấu giữanhà nước vô sản và các lực lượng phản cách mạng trong, ngoài nước, C.Mác vàPh.Ăng ghen đã khẳng định, cùng với việc xây dựng chính quyền mới phải tổ chứccông cuộc bảo vệ chính quyền một cách có hiệu quả, nhưng Công xã Pari chưa làmđược điều đó C Mác viết: "Một Pari lao động, suy nghĩ, chiến đấu, đổ máu nhưngrạng rỡ trong niềm hào hứng sáng tạo lịch sử mà hớn hở mải mê xây dựng xã hộimới, hầu như quên mất bọn ăn thịt người đang ở ngay cửa ngõ nhà mình"2 Tuynhiên, do điều kiện lịch sử lúc đó cách mạng xã hội chủ nghĩa chưa giành thắng lợi,
do đó vấn đề xây dựng đi đôi với bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa chưa đặt ra mộtcách trực tiếp Nhưng lịch sử của cách mạng vô sản từ Công xã Pa ri (1871) đếnCách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga (1917), và từ cuộc chiến đấu chống lại
sự can thiệp của chủ nghĩa đế quốc và bọn phản động ngóc đầu dậy những năm 1918
- 1920 đến cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại của nhân dân Liên Xô chống chủ nghĩaphát xít (1941 - 1945) dẫn đến sự ra đời của hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới, chođến sự sụp đổ của chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nước Đông Âu đã khẳng địnhluận điểm của C Mác và Ph Ăngghen về quy luật xây dựng chủ nghĩa xã hội phải điđôi với bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Những quan điểm của C Mác và Ph
1 C Mác - Ph Ăngghen, Toàn tập, tập 8, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 199 4, tr 437.
2 C Mác - Ph Ăngghen, Toàn tập, tập 8, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1994, tr 464.
Trang 7Ăngghen về tính chất của cuộc đấu tranh giai cấp giữa giai cấp vô sản và giai cấp tưsản, về điều kiện tiến hành cách mạng vô sản, về thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bảnlên chủ nghĩa xã hội chính là thế giới quan, phương pháp luận giúp Hồ Chí Minhhình thành, phát triển tư tưởng dựng nước đi đôi với giữ nước.
Cùng với những quan điểm trên, hệ thống các quan điểm của C Mác và Ph.Ăngghen về chiến tranh và quân đội cũng là một nguồn gốc lý luận trực tiếp của tưtưởng Hồ Chí Minh về dựng nước đi đôi với giữ nước C Mác và Ph Ăngghen đãgiải thích sâu sắc nguồn gốc, bản chất của chiến tranh, vạch ra những điều kiện lịch
sử - xã hội và tính chất giai cấp của nó
Những tác phẩm quân sự của Ph Ăngghen là kiểu mẫu của sự vận dụng sángtạo chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử vào một hiện tượng xã hội phứctạp là chiến tranh Ph Ăngghen đã luận giải những vấn đề cơ bản của chiến tranh vàkhoa học quân sự một cách duy vật Ông đã chỉ ra mối liên hệ phụ thuộc lẫn nhaugiữa chiến tranh và kinh tế, chiến tranh và chính trị, mối quan hệ giữa kỹ thuật quân
sự và con người trong chiến tranh, vai trò của nhân tố tinh thần; vạch ra tính quy luậtcủa sự phát triển của ngành quân sự Xuất phát từ tư tưởng coi phương thức sản xuất
ra đời sống vật chất quyết định các quá trình chính trị, xã hội và tinh thần của đờisống xã hội nói chung C.Mác và Ph.Ăngghen đã xác định bản chất giai cấp của chiếntranh và quân đội Hai ông đã chứng minh một cách rõ ràng rằng đã có thời kỳ xã hộikhông có chiến tranh và chiến tranh, quân đội sẽ mất đi khi mà những nguyên nhân
và nguồn gốc sinh ra nó không còn nữa, đó là chế độ tư hữu và giai cấp bóc lột bị thủtiêu Và đến khi ấy thì vấn đề xây dựng đi đôi với bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ nhữngthành quả cách mạng không phải đặt ra nữa
Dựa trên quan điểm duy vật về các quá trình lịch sử xã hội, C.Mác và Ph.Ăngghen đã chỉ ra sự lệ thuộc của các phương thức tiến hành chiến tranh vào cơ
Trang 8sở kinh tế của xã hội, vào trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Ph Ăngghen chỉ
ra rằng, "Không có gì lại phụ thuộc vào những điều kiện kinh tế tiên quyết hơn làchính ngay quân đội và hạm đội Vũ trang, biên chế, tổ chức, chiến lược, chiến thuậtphụ thuộc trước hết vào trình độ của sản xuất đã đạt được trong một thời điểm nhấtđịnh, và vào phương tiện giao thông"35 Phát triển tư tưởng này, Ph Ăngghen khẳngđịnh, toàn bộ việc tổ chức và phương pháp chiến đấu của quân đội và do đó thắng lợihay thất bại, đều rõ ràng là phụ thuộc vào những điều kiện vật chất, nghĩa là điều kiệnkinh tế, vào nhân lực và vũ khí, nghĩa là vào chất lượng và số lượng dân cư và của cả
kỹ thuật nữa Luận điểm này đã chỉ ra rằng giữa kinh tế và chiến tranh, quân đội cómối quan hệ biện chứng, tác động qua lại với nhau Trong mối quan hệ đó, kinh tế vàquân đội bao giờ cũng giữ vai trò là cơ sở vật chất đối với chiến tranh và quân đội.Xây dựng, phát triển kinh tế nhằm tạo cơ sở vật chất kỹ thuật và của cải cho xã hội,trong đó có cả chiến tranh và quân đội Chính vì vậy, xây dựng đất nước vững mạnh
về mọi mặt có vai trò quyết định đối với tăng cường tiềm lực chính trị - tinh thần,tiềm lực kinh tế, tiềm lực khoa học, tiềm lực quân sự của nền quốc phòng đất nướcnói chung, quân đội nói riêng
1.2 Ảnh hưởng sâu sắc và quyết định đến sự hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về dựng nước đi đôi với giữ nước là lý luận của Lênin về xây dựng chủ nghĩa xã hội đi đôi với bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
Đây là một trong những quy luật chung của cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Trong những điều kiện lịch sử mới của những thập niên cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ
XX, đồng thời với việc phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác về cách mạng vô sản, V.I.Lênin đã xây dựng một học thuyết về xây dựng chủ nghĩa xã hội phải đi đôi với bảo
vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Người trực tiếp lãnh đạo sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc xã hội chủ nghĩa trong những năm chính quyền Xô viết non trẻ Ông đã chỉ
Trang 9rõ, thắng lợi của chủ nghĩa xã hội trước tiên ở một số nước hoặc thậm chí ở một nướcriêng biệt, nhất định sẽ gặp phải sự chống quyết liệt của giai cấp tư sản mong muốntiêu diệt giai cấp vô sản, vì thế tiến hành chiến tranh bảo vệ Tổ quốc là hợp lý vàchính nghĩa Đó là một cuộc chiến tranh vì chủ nghĩa xã hội, vì sự nghiệp giải phóngcác dân tộc khác khỏi ách áp bức của giai cấp tư sản Sau cuộc Cách mạng ThángMười, chủ nghĩa đế quốc đã tiến công xâm lược nước Nga Xôviết và nhân dân cácdân tộc Nga buộc phải cầm vũ khí để bảo vệ nền tự do độc lập của mình V.I Lêninkhẳng định: "Từ ngày 25 tháng Mười 1917, chúng ta là những người chủ trương bảo
vệ tổ quốc bảo vệ chủ nghĩa xã hội với tính cách là tổ quốc"1
V.I Lê-nin không những chỉ ra xây dựng chủ nghĩa xã hội phải đi đôi với bảo
vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa do quy luật của cuộc đấu tranh giai cấp chi phối mà ôngcòn phân tích về mặt lý luận sự phụ thuộc của tiến trình và kết cục của chiến tranhvào những điều kiện kinh tế và những điều kiện xã hội khác; vạch ra những quy luật
cơ bản của sự hình thành sức mạnh quân sự của các nước và sức chiến đấu của lựclượng vũ trang V.I Lênin đã phát triển sáng tạo quan điểm của C Mác và Ph.Ăngghen về các vấn đề quân sự, đặt tiến trình và kết cục của chiến tranh phụ thuộcvào những điều kiện kinh tế và chính trị - xã hội Ông viết: "Chưa bao giờ mối liên hệgiữa tổ chức quân sự của một nước với toàn bộ chế độ kinh tế và văn hoá của nước
ấy lại hết sức chặt chẽ như ngày nay"2 Chúng ta chủ trương bảo vệ tổ quốc, nênchúng ta đòi hỏi phải có một thái độ nghiêm túc đối với vấn đề khả năng quốc phòng
và đối với vấn đề chuẩn bị chiến đấu của nước nhà Cuộc chiến tranh này cần đượcchuẩn bị trước, lâu dài, nghiêm túc, bắt đầu từ kinh tế"3 Chính sự nghiệp xây dựng
1 V .I Lênin, Toàn tập, tập 36, Tiếng Việt, Nxb Tiến bộ Mát xcơ va 1978, tr 102.
2 V .I Lênin, Toàn tập, tập 41, Tiếng Việt, Nxb Tiến bộ, Mát xcơ va, 1979, tr 192
3 V.I Lênin, Toàn tập, tập 35, Tiếng Việt, Nxb Tiến bộ, Mát xcơ va, 1976, tr 480.
Trang 10chủ nghĩa xã hội trực tiếp tạo ra tiềm lực kinh tế, tiềm lực tinh thần, tiềm lực quân sựcho chiến tranh bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa
Nhìn lại lịch sử Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xôviết, thắng lợi củanhân dân Liên Xô trong cuộc chiến tranh giữ nước vĩ đại (1941 - 1945) đã chứngminh những quan điểm lý luận của V.I Lênin về xây dựng chủ nghĩa xã hội phải điđôi với bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa Trong thời kỳ giữa hai cuộc chiến tranh giữnước, sự nghiệp xây dựng đất nước và sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc đã được Đảng Cộngsản và nhân dân Liên Xô tiến hành một cách kiên quyết Đảng Cộng sản, Nhà nướcXôviết, nhân dân Liên Xô đã tập trung mọi nỗ lực phát triển kinh tế - xã hội, đồngthời tăng cường khả năng quốc phòng của đất nước, ngăn chặn và đập tan mưu toancủa những lực lượng phản cách mạng trong nước câu kết với chủ nghĩa đế quốc đểgây nội chiến dọn đường cho các cuộc can thiệp vũ trang nhằm xoá bỏ chủ nghĩa xãhội Nhờ có sức mạnh kinh tế, chính trị và quân sự, Liên bang Cộng hòa xã hội chủnghĩa Xôviết đã chiến thắng, góp phần quyết định, tiêu diệt hoàn toàn chủ nghĩa phátxít, tránh cho loài người phải chịu thảm họa diệt chủng
Xuất phát từ quan điểm cho rằng xây dựng đi đôi với bảo vệ Tổ quốc xã hộichủ nghĩa được thực hiện không phải một cách tự phát mà là hoạt động tự giác củagiai cấp công nhân và nhân dân lao động, V.I Lênin khẳng định Đảng Cộng sản làngười lãnh đạo, động viên tổ chức nhân dân vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổquốc xã hội chủ nghĩa Bởi lẽ Đảng Cộng sản là người nắm vững lý luận Mác -Lênin, hiểu rõ các quy luật của sự phát triển xã hội và của chiến tranh, vận dụng sángtạo các quy luật đó để giải quyết những vấn đề về xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hộichủ nghĩa Đảng Cộng sản được nhân dân lao động tin tưởng và ủng hộ, vì ngoài lợiích của giai cấp công nhân và dân tộc, Đảng Cộng sản không có lợi ích nào khác.Đảng lãnh đạo sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ
Trang 11nghĩa thể hiện trước hết là ở chỗ Đảng đề ra đường lối xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
xã hội chủ nghĩa; đề ra đường lối đối nội và đối ngoại; đề ra đường lối quân sự đểlãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của nhân dân và quân đội; xác định nội dung và phươnghướng xây dựng các lực lượng vũ trang v.v
V.I Lênin còn chỉ rõ hai mặt hoạt động xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hộichủ nghĩa phải đan xen, xâm nhập vào nhau Bất cứ hoạt động xây dựng nào cũngphải nhằm tạo nên sức mạnh tổng hợp của đất nước, bảo vệ độc lập chủ quyền, toànvẹn lãnh thổ của Tổ quốc xã hội chủ nghĩa; bảo vệ chế độ chính trị xã hội chủ nghĩa.Bảo vệ Tổ quốc không chỉ là chống sự xâm lược của chủ nghĩa đế quốc mà còn là sự
tự bảo vệ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội để phát triển vững chắc, ngăn chặnđược các nguy cơ nội chiến Vì vậy, ông yêu cầu tất cả các hoạt động đối nội, đốingoại, quân sự, chính trị, kinh tế và khoa học phải nhằm tạo nên sức mạnh toàn diệncủa đất nước, đặc biệt là sức mạnh quân sự để đẩy lùi, ngăn chặn, đập tan mọi âmmưu lật đổ và vũ trang xâm lược của chủ nghĩa đế quốc, bảo vệ vững chắc độc lậpchủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc và mọi thành quả xây dựng chủ nghĩa xãhội Xây dựng chủ nghĩa xã hội đi đôi với bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là bảođảm cho chủ nghĩa xã hội phát triển vững chắc Nếu coi nhẹ một trong hai mặt đó,hoặc tách rời giữa chúng thì chủ nghĩa xã hội sẽ thất bại
Chính các quan điểm của C Mác, Ph Ăngghen, V.I Lênin về xây dựng chủnghĩa xã hội đi đôi với bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa và thực tiễn xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc của nhân dân Liên Xô đã là cơ sở lý luận và thực tiễn hình thành tư tưởng
Hồ Chí Minh về dựng nước đi đôi với giữ nước Người đã viết nhiều bài báo tố cáochế độ thực dân, đề cập đến mối quan hệ mật thiết giữa cách mạng giải phóng dân tộc
và cách mạng vô sản thế giới Bản án chế độ thực dân Pháp không chỉ nêu lên những
vấn đề chiến lược và sách lược của cách mạng giải phóng dân tộc, tư tưởng cách
Trang 12mạng triệt để mà còn thể hiện tư tưởng của Người về dựng nước đi đôi với giữ nước.Theo Người, cách mạng vô sản ở "chính quốc" và cách mạng giải phóng dân tộc ởcác nước thuộc địa có mối quan hệ biện chứng không thể tách rời Bởi vì, "Chủ nghĩa
tư bản là một con đỉa có một cái vòi bám vào giai cấp vô sản ở chính quốc và một cáivòi khác bám vào giai cấp vô sản ở thuộc địa Nếu muốn giết con vật ấy, người taphải đồng thời cắt cả hai cái vòi Nếu người ta chỉ cắt một cái vòi thôi, thì cái vòi cònlại kia vẫn tiếp tục hút máu của giai cấp vô sản, con vật tiếp tục vẫn sống và cái vòi bịcắt đứt sẽ lại mọc ra v.v "1
Hồ Chí Minh đã nghiên cứu các quan điểm của V.I Lênin về xây dựng đi đôivới bảo vệ Tổ quốc, về những vấn đề chiến tranh, quân đội và khoa học quân sự củagiai cấp vô sản Người đã quán triệt và vận dụng những quan điểm đó để đề ra cácluận điểm có tính chất cương lĩnh của Đảng về đường lối xây dựng và bảo vệ Tổquốc, về các vấn đề quân sự, về việc thành lập lực lượng vũ trang nhân dân, về kếthợp kinh tế với quốc phòng ở Việt Nam Không chỉ tiếp thu sâu sắc quan điểm lýluận của C Mác, Ph.ăngghen, V.I Lênin về xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủnghĩa, mà trong những điều kiện lịch sử mới của đất nước và thời đại, Hồ Chí Minh
đã phát triển và làm phong phú thêm lý luận đó bằng những nguyên lý mới Ngay saukhi Cách mạng Tháng Tám thành công, Hồ Chí Minh đã trực tiếp và chỉ đạo việc xâydựng Hiến pháp và các bộ luật của Nhà nước ta Người đã ra một loạt sắc lệnh vềthiết lập hệ thống chính quyền các cấp, tổ chức quân đội cách mạng, toà án nhân dân,thủ tiêu đặc quyền đặc lợi của thực dân, phong kiến, xây dựng nền kinh tế mới, vănhoá giáo dục mới nhằm thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kêugọi đồng bào và chiến sĩ cả nước quyết tâm chiến đấu đến thắng lợi hoàn toàn để giải
1 H ồ Chí Minh, Toàn tập, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, tr 120.
Trang 13phóng miền Nam, bảo vệ miền Bắc tiến tới thống nhất nước nhà, cả nước đi lên chủnghĩa xã hội Người xác định cách mạng Việt Nam có hai nhiệm vụ chiến lược: Xâydựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhândân ở miền Nam Miền Bắc phải trở thành hậu phương lớn của cách mạng miền Nam
và là nhân tố quyết định nhất đối với sự nghiệp cách mạng của cả nước Để thực hiệnhai nhiệm vụ chiến lược đó phải xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh Đó
là nền quốc phòng do toàn dân xây dựng và dựa vào sức mạnh toàn diện của nhândân, của đất nước, nhằm bảo vệ lợi ích của nhân dân, bảo vệ thành quả cách mạng vàtạo điều kiện cho miền Bắc đủ sức đập tan âm mưu xâm lược của đế quốc Mỹ, đồngthời phát huy tác dụng của miền Bắc là căn cứ địa, hậu phương lớn của sự nghiệpcách mạng của cả nước Muốn xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh phảiđưa miền Bắc tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội Có nhưvậy mới bảo đảm cho việc xây dựng tiềm lực chính trị - tinh thần, tiềm lực kinh tế,tiềm lực khoa học, tiềm lực quân sự v.v của nền quốc phòng toàn dân
Tư tưởng Hồ Chí Minh về dựng nước đi đôi với giữ nước được hình thànhphát triển từ nhiều nguồn gốc, trong đó nguyên lý của chủ nghĩa Mác - Lênin về xâydựng đi đôi với bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là nguồn gốc lý luận trực tiếp chủyếu Bước ngoặt trong nhận thức và hình thành tư tưởng dựng nước đi đôi với giữnước của Hồ Chí Minh là từ nghiên cứu Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng MườiNga và nghiên cứu các quan điểm tư tưởng của C.Mác, Ph Ăngghen, V.I Lênin vềcách mạng vô sản Đồng thời thực tiễn phong trào cộng sản và công nhân quốc tế,phong trào giải phóng dân tộc, cuộc đấu tranh cho hoà bình, độc lập, tự do, dân chủ
và tiến bộ xã hội, công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ở Liên
Xô, đã tác động lớn đến sự hình thành, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về dựngnước đi đôi với giữ nước
Trang 142 Một số nội dung vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh về dựng nước đi đôi với giữ nước vào xây dựng chủ nghĩa xã hội đi đôi với bảo vệ
Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về dựng nước đi đôi với giữ nước được Đảng Cộngsản Việt Nam quán triệt sâu sắc và vận dụng sáng tạo trong quá trình cách mạng ViệtNam Trong các giai đoạn cách mạng khác nhau, việc vận dụng tư tưởng của Người
có những yêu cầu, nội dung và phương thức khác nhau Trong sự nghiệp đổi mới,đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tư tưởng Hồ Chí Minh nói chung,
tư tưởng dựng nước đi đôi với giữ nước của Người nói riêng vẫn là nền tảng tưtưởng, là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của Đảng và nhân dân ta Việc vận dụng,phát triển tư tưởng dựng nước đi đôi với giữ nước của Hồ Chí Minh trong giai đoạnmới của cách mạng là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn to lớn, đòi hỏi sự nhậnthức thấu đáo, nghiên cứu công phu và tổ chức thực hiện có hiệu quả của toàn Đảng,toàn dân ta ở đây đề cập đến việc vận dụng một số vấn đề với tư cách là những nộidung cơ bản trong tư tưởng dựng nước đi đôi với giữ nước của Hồ Chí Minh tronggiai đoạn cách mạng mới.
2.1 Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội do Hồ Chí Minh và Đảng tagiương cao hơn bảy thập kỷ qua đã đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đếnthắng lợi khác, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, thống nhất Tổ quốc,thu giang sơn về một mối, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội Nội dung cốt lõi, baotrùm nhất của tư tưởng Hồ Chí Minh về dựng nước đi đôi với giữ nước là độc lập dântộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Vì vậy, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội không những thể hiện sự nhất quán, trung thành với con đường mà dân
Trang 15tộc ta đã lựa chọn, mà còn là sự vận dụng đúng đắn tư tưởng của Hồ Chí Minh vềdựng nước đi đôi với giữ nước trong điều kiện mới.
Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là trung thành với conđường mà dân tộc ta đã lựa chọn; thể hiện sâu sắc tư tưởng dựng nước đi đôi với giữnước của Hồ Chí Minh; là sự bảo đảm chắc chắn nhất cho dân tộc Việt Nam pháttriển ở thế kỷ XXI Trong thời đại ngày nay, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lênchủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới, vận mệnh của dân tộc Việt Nam khôngthể tách rời con đường xã hội chủ nghĩa; độc lập dân tộc phải gắn liền với chủ nghĩa
xã hội; xây dựng đất nước là xây dựng chủ nghĩa xã hội; bảo vệ giang sơn gấm vóccòn là bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa
Bài học đầu tiên và cơ bản nhất của quá trình đổi mới đất nước được Đảng tatổng kết là: “Trong quá trình đổi mới phải kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủnghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh”1 Kiênđịnh con đường xã hội chủ nghĩa là giải pháp tổng quát duy nhất đúng, tối ưu nhất đểxây dựng một nước Việt Nam thật sự giàu mạnh, văn minh, nhân dân Việt Nam thật
sự tự do, ấm no, hạnh phúc, và dân tộc Việt Nam mới có thể “sánh vai với các cườngquốc năm châu” như mong muốn của Hồ Chí Minh Sự kiên định đó không phải chỉ
là tình cảm cách mạng, không chỉ là sự trung thành với truyền thống lịch sử cáchmạng của dân tộc, mà dựa trên sự phân tích bối cảnh trong nước và quốc tế một cáchtỉnh táo và đúng đắn
1 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb CTQG, H à Nội, tr 81.
Trang 16Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trước hết và quyết
định nhất là kiên định, trung thành và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư
tưởng Hồ Chí Minh trong quá trình cách mạng Việt Nam.
Kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin không có nghĩa là tiếp thu một cách máymóc Mọi sự tiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin một cách giáo điều đều là sự tước bỏbản chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa ấy Lênin đã từng dạy chúng ta, phântích cụ thể tình hình cụ thể là linh hồn sống của chủ nghĩa Mác Chúng ta cần quántriệt sâu sắc phương pháp luận của Lênin khi Người nghiên cứu chủ nghĩa Mác:không nên coi chủ nghĩa Mác như một cái gì đã xong xuôi hẳn, mà phải đẩy nó lênnếu những người cách mạng không muốn lạc hậu
Trung thành và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về dựng nước đi
đôi với giữ nước trước hết phải kiên định và thực hiện thắng lợi mục tiêu, lý tưởng
độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là
sự thể hiện tổng quát nhất, bao trùm nhất tư tưởng dựng nước đi đôi với giữ nước của
Hồ Chí Minh, đồng thời là sự phản ánh sâu sắc tính chính trị - giai cấp trong tư tưởngcủa Người Dựng nước đi đôi với giữ nước là để cứu nước, cứu dân; là để xây dựngđất nước phồn vinh, giang sơn bền vững, trong đó mọi người dân đều được tự do, ấm
no, hạnh phúc thực sự Độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là nhằm đạt đếnmục tiêu đó Tuy nhiên cần thấy rằng, con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủnghĩa xã hội mà Đảng và nhân dân ta đang đi không phải là thẳng tắp, không phải làkhông có chông gai Đồ thị phát triển của con đường ấy có thể còn có đoạn gấp khúc,nhưng mũi tên cơ bản của hướng đồ thị là theo chiều tiến lên Sự nghiệp xây dựng xãhội mới thật sự là sự nghiệp khó khăn, phức tạp và lâu dài, nhưng con đường đi lênchủ nghĩa xã hội ở nước ta ngày càng được xác định rõ ràng hơn, có những thuận lợicăn bản và thời cơ lớn Với thế và lực của đất nước ta hiện nay, với sức mạnh của