CHUYEN DE VE NHAY XA

Giáo dục thể chất cho học sinh là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm bồi dưỡng sức khoẻ, tinh thần, trí thông minh thành một con người mới hoàn thiện của nền giáo dục toàn diện, là

TRƯỜNG THCS NGUYỄN HUỆ

CHUYÊN ĐỀ:

Người trình bày: Đỗ Thạch Tuyến

Tổ Khoa học tự nhiên Trường THCS Nguyễn Huệ

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Trong những năm gần đây công tác TDTT ở nước ta đã có những bước phát triển đáng kể: “Phong trào TDTT từng bước được mở rộng với nhiều hình thức, nhiều môn thể thao dân tộc được khôi phục và phát triển, một số môn thể thao đạt thành tích cao kết quả đáng khích lệ, cơ sở vật chất kỹ thuật TDTT ở một số địa phương và ngành được chú ý đầu tư nâng cấp, xây dựng mới Đạt được những tiến bộ đó là do sự quan tâm của Đảng, nhà nước, của các đoàn thể, sự cố gắng của đội ngũ cán bộ, huấn luyện viên, vận động viên và sự tham gia của nhân dân trong quá trình thực hiện đường lối đổi mới của Đảng”

Trong thời gian qua ngành giáo dục đã triển khai nhiều chủ trương, biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục thể chất, từng bước cải tiến chất lượng dạy học môn thể dục ở các cấp Giáo dục thể chất cho học sinh là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm bồi dưỡng sức khoẻ, tinh thần, trí thông minh thành một con người mới hoàn thiện của nền giáo dục toàn diện, là tiền đề quan trọng trong hoạt động học tập, sinh hoạt của học sinh

Thông qua đó rèn luyện cho học sinh về đạo đức, ý thức tổ chức kỹ luật, tác phong và tinh thần tập thể nhằm đào tạo con người vững vàng bước vào cuộc sống và thế kỷ của khoa học hiện đại, với sức khoẻ tráng kiện để tồn tạo trong hoàn cảnh xã hội khắc nghiệt …, con người vượt qua được hoàn cảnh như vậy và phát triển thì đó chính là tiêu chuẩn hàng đầu của việc đánh giá trình độ sức khỏe.

Vì thế việc tìm hiểu, nghiên cứu chăm lo sức khỏe ban đầu cho thế hệ trẻ là hết sức quan trọng và cần thiết, đồng thời phát triển các tố chất thể lực nâng cao thành tích trong tập luyện cho học sinh là động lực thúc đẩy tính tích cực, sự nỗ lực tập luyện của người học cũng từng bước góp phần nâng cao nâng cao chất lượng giáo dục thể chất

Nhìn vào chương trình luyện tập nhảy xa “kiểu ngồi” bậc THCS, môn học bắt buộc trong chương trình, tuy nhiên vài năm gần đây mới được đưa vào là một trong các nội dung thi môn điền kinh ở cấp tỉnh, vì vậy việc đầu tư công sức, trí tuệ của giáo viên trong việc tìm tòi những biện pháp luyện tập nhằm phát triển sức nhanh tăng thêm sức mạnh của chân, sự phối hợp khéo léo trong chạy đà giậm nhảy, trên không, tiếp đất của môn nhảy xa chưa được quan tâm đúng mức kể cả trong các giờ học chính khoá và trong đội tuyển điền kinh, trong khi đó kỹ thuật môn nhảy xa kiểu ngồi tương đối đơn giản, làm thế nào để nâng cao thành tích? Để giải quyết câu hỏi này chắc có nhiều biện pháp Đối với bản thân tôi, tôi thấy việc sưu tầm và hệ thống các bài tập bổ trợ và hướng hẫn học sinh tập luyện là một biện pháp tối ưu để nâng cao thành tích nhảy xa Từ những mong muốn trên tôi chọn đề tài: “ ùng dụng một số bài tập Ứ bổ trợ th l c ể ự nhằm nâng cao thành tích nhảy xa kiểu ngồi cho học sinh bậc THCS”.

II MỤC TIÊU:

Mục đích nghiên cứu nhằm lựa chọn và ứng dụng các bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thành tích nhảy xa kiểu ngồi cho học sinh bậc THCS Góp phần rèn luyện sức khoẻ, nâng cao thành tích học tập của học sinh, qua đó tuyển chọn được đội tuyển nhảy xa tham gia các hội thi và Hội khỏe Phù Đổng các cấp

III PHẠM VI ÁP DỤNG VÀ HẠN CHẾ:

1 Phạm vi áp dụng:

- Có thể áp dụng với các lớp 6, 7, 8, 9 có lựa chọn nội dung tập, tuy nhiên việc dùng cho lớp 8, 9 là chủ yếu.

- Áp dụng vào tập luyện cho đội tuyển điền kinh môn nhảy xa

- Chuyên đề chỉ dừng lại ở hệ thống các trò chơi, bài tập bổ trợ thể lực và sức mạnh chân cho người tập.

B NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:

1 Cơ sở lý luận:

Hoạt động thể lực là một trong những yếu tố quan trọng trong thể dục thể thao là nền tảng nâng cao khả năng thích ứng của cơ thể đối với lượng vận động, là cơ sở để người tập nắm bắt kỹ thuật, chiến thuật hiệu quả cao, tạo tâm lý ổn định hơn Mỗi một môn thể thao muốn đạt thành tích cao bên cạnh rèn luyện kỹ thuật, chiến thuật, ý chí …người tập còn phải rèn luyện những tố chất thể lực cần thiết cho môn thể thao đó

Nhảy xa bao gồm nhiều động tác liên tục, nhưng người ta có thể chia thành 4 giai đoạn sau:

Chạy lấy đà và chuẩn bị giậm nhảy

Giậm nhảy

Bay trên không

Rơi xuống đất

* Chạy lấy đà và chuẩn bị giậm nhảy:

Giai đoạn này từ lúc chuẩn bị chạy lấy đà cho đến khi đặt chân vào chỗ giậm nhảy Nhiệm vụ của giai đoạn này: Tạo ra tốc độ nằm ngang cần thiết, chuẩn bị tốt cho việc đặt chân giậm nhảy vào ván để giậm nhảy một cách tích cực và hiệu quả cao nhất Cự ly chạy lấy đà của học sinh bậc THCS khoảng 15m - 25m đối với nam, 10m - 20m đối với nữ hoặc có thể ngắn hơn đối với người mới tập

* Giai đoạn giậm nhảy:

Từ lúc đặt chân vào chỗ giậm nhảy đến khi chân giậm nhảy rời khỏi mặt đất Nhiệm vụ của giai đoạn này: Làm thay đổi phương hướng di động của trọng tâm cơ thể người nhảy, tức là làm thay đổi vectơ tốc độ của cơ thể theo một góc độ đi lên Giai đoạn này là giai đoạn quan trọng nhất trong nhảy xa, khi giậm nhảy cần sử dụng hết sức mạnh của chân và toàn thân phối hợp ăn nhịp với đánh tay để giúp nâng người lên cao - ra trước ở giai đoạn trên không, góc độ giậm nhảy tốt nhất là 700 - 800

Kể từ khi lúc chân rời khỏi mặt đất tới khi một bộ phận nào đó của cơ thể tiếp xúc với mặt đất Nhiệm vụ của giai đoạn này: Tận dụng tối đa kết quả của giai đoạn chạy đà, giậm nhảy đưa cơ thể đi một khoảng cách xa nhất.

Phần đầu của giai đoạn cần thực hiện được động tác “bước bộ”, đây là động tác cơ bản của tất cả các kiểu nhảy xa Tiếp theo đưa đùi chân giậm ra trước, lên trên ngang với đùi chân đá lăng, hình thành tư thế “ngồi” trên không Lúc này thân hơi ngả về thước, đùi hơi nâng lên và cẳng chân hơi duỗi ra Ở tư thế này người nhảy chuẩn bị vào giai đoạn rơi xuống đất

* Giai đoạn rơi xuống đất:

Từ lúc một bộ phận cơ thể chạm đất đến khi kết thúc động tác hoạt động Nhiệm vụ của giai đoạn này: Giữ vững thành tích đạt được đảm bảo an toàn cho cơ thể Sau khi hoàn thành các động tác trong giai đoạn bay, người nhảy chuyển sang tư thế rơi xuống đất Ở tư thế này thân trên hơi ngả về trước, hai chân nâng đùi lên cao, cẳng chân duỗi giữ cho gót chân, chỉ thấp hơn gót chân một chút, hai tay đưa ra phía trước Khi chân chạm cát (nệm) thực hiện ngồi sâu xuống, khuỵu gối lao người về trước, hai tay đánh mạnh xuống dưới, ra

2 Cơ sở thực tiễn:

Giáo dục thể chất là một bộ phận của nền văn hóa xã hội, một di sản đáng giá của loài người là sự tổng hòa những thành tựu xã hội trong sự nghiệp sáng tạo và sử dụng những biện pháp chuyên môn để hoàn thiện thể chất con người, nâng cao sức khỏe

Giáo dục thể chất là một bộ phận quan trọng trong hệ thống giáo dục con người mới phát triển toàn diện Đối với lứa tuổi học sinh phổ thông, đây là giai đoạn chuẩn bị và cũng là giai đoạn thử thách về sức khoẻ, trí tuệ, tinh thần… nhằm làm cho cơ thể phát triển các chức năng, bộ phận và các tố chất thể lực như: Nhanh, Mạnh, Bền, Dẻo, Khéo léo Chuẩn bị thể lực tốt giúp học sinh bước vào hoạt động học tập với tư thế “sẵn sàng”

Trong những năm vừa qua được sự quan tâm của Bộ Giáùo Dục - Đào Tạo, đặc biệt là sự quan tâm sâu sát của Sở Giáo Dục - Đào Tạo đã có những chuyển biến đáng kể về vai trò ý nghĩa của môn thể dục trong công tác giáo dục thể chất ở nhà trường phổ thông Như ở bậc tiểu học học sinh đã học môn thể dục nhưng với mức độ rèn luyện thể chất chưa cao Lên đến bậc trung học cơ sở, học sinh bắt đầu tậïp luyện làm quen với những yêu cầu cao hơn vềø kỹ thuật động tác cũng như đòi hỏi về thể lực

Hàng năm nhiều hoạt động thể dục thể thao dành cho học sinh được tổ chức, đặc biệt là Hội Khỏe Phù Đổng nhằm đánh gía công tác dạy - học trong nhà trường và công tác tổ chức quản lí các hoạt động ngoại khóa trong trường học Qua nhiều năm tổ chức Hội Khỏe Phù Đổng cho thấy chất lượng chuyên môn và thành tích thi đấu các môn thể thao của học sinh đều tiến bộ rõ rệt thành tích năm sau cao hơn năm trước, điều đó chứng tỏ rằng công tác giáo dục thể chất học đường có ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển của học sinh, nhu cầu được tham gia luyện tập, được vui chơi, được thi đấu là một hoạt động không thể thiếu được trong nhà trường phổ thông hiện nay.

Việc giảng dạy và huấn luyện các môn thể thao, trong đó có môn nhảy

xa kiểu ngồi đã được chú ý, đặc biệt là các bài tập bổ trợ thể lực và kỹ thuật, tuy nhiên các bài tập còn đơn điệu, chưa đa dạng, chưa phát huy được các tố chất thể lực đã làm cho kết quả tập luyện chưa cao, thành tích thi đấu còn hạn chế, không ổn định

II NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN

1 Nghiên cứu tâm sinh lý lứa tuổi:

1.1 Về sinh lý:

Với học sinh trung học cơ sở, tuổi dậy thì bắt đầu, đặc trưng của lứa tuổi này là quá trình phát dục mạnh mẽ, cơ thể hình thành một số hình thái và chức năng, các tuyến nội tiết (tuyến yên, tuyến giáp trạng) tăng cường hoạt động, kích thích cơ thể lớn lên nhanh mà chủ yếu do chân tay dài ra, đồng thời kích thích tuyến sinh dục (buồng trứng ở con gái, tinh hoàn ở con trai) bắt đầu hoạt động mạnh theo kiểu cách của sinh lý người trưởng thành

1.2 Về tâm lý:

Ở lứa tuổi này các em xuất hiện sự cảm nhận hình như mình không còn bé nữa Đó là sự báo trước một thời kỳ mới “ Cảm giác trưởng thành”, thời kỳ này đem lại cho các em nhiều cảm xúc, ý nghĩ hứng thú và tính cách mới mẻ mà thường bản thân các em không ý thức được

Tuy nhiên: Các em dần có sự ổn định về tâm lý, vững vàng về tinh thần, luôn tỏ ra mình là người lớn, muốn được khảng định mình và muốn được mọi người tôn trọng mình, có một trình độ hiểu biết nhất định, có khả năng phân tích, tổng hợp, muốn hiểu nhiều, biết rộng, ưa hoạt động, có nhiều hoài bão nhưng cũng có nhiều nhược điểm và thiếu kinh nghiệm

2 Huấn luyện thể lực:

Huấn luyện thể lực là một quá trình huấn luyện bằng các phương tiện thể dục thể thao ( chủ yếu là các bài tập thể lực) để tác động có chủ đích đến sự phát triển và hoàn thiện về hình thái, chức năng, tố chất thể lực và sức khoẻ của vận động viên Trong huấn luyện thể thao thường lấy việc phát triển các tố chất thể lực làm nội dung chủ yếu của huấn luyện thể lực cho các vận độâng viên Do vậy, để rõ hơn khái niệm về thể lực, ta có thể khái quát mức độ phát triển các tố chất thể lực gồm: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khéo léo và khả năng mềm dẻo … Các vận động viên dưới tác động của lượng vận động trong tập luyện và thi đấu Trong bộ môn nhảy xa thường thì các sức nhanh, sức mạnh của chân là ảnh hưởng lớn nhất đến thành tích nhảy xa, bên cạnh đó sức bền cũng không thể thiếu trong việc luyện tập của vận động viên

Sức nhanh: Là năng lực phản ứng của cơ thể đối với loại kích thích

nhằm hoàn thành một động tác hoặc di động một cự ly nào đó trong thời gian ngắn nhất Sức nhanh có 3 hình thức biểu hiện chủ yếu: thời gian tiềm phục của phản ứng vận động, tốc độ từng cử động riêng lẻ, tần số động tác

Sự phát triển tố chất nhanh sớm hơn sự phát triển tố chất mạnh, khi đánh giá tố chất nhanh, người ta thường xác định tốc độ chạy ở cự li ngắn Trong bộ môn nhảy xa sức nhanh ảnh hưởng rất lớn đến thành tích, vì giai đoạn chạy đà là rất quan trọng trong kỹ thuật nhảy xa kiểu ngồi, theo nhiều nghiên cứu cho thấy những vận động viên chạy tốc độ nhanh thường có thành tích nhảy

xa hơn hẳn những vận động viên chạy chậm mà có cùng chiều cao

Sức mạnh: Là khả năng khắc phục lực cản bên ngoài hoặc bên trong

bằng sự nỗ lực của cơ bắp trong quá trình vận động, tố chất này cũng không kém phần quan trọng như sức nhanh vì trong mọi hoạt động như đi, chạy, nhảy đều cần đến sức mạnh

Theo các tài liệu lý luận khoa học về nhảy xa: kỹ thuật giậm nhảy thuộc nhóm sức mạnh tốc độ, giậm nhảy phụ thuộäc vào sức mạnh của cơ và tốc độ co dãn của các sợi cơ Chính vì thế muốn giậm nhảy tốt trước hết phải đầu tư phát triển cơ bắp

Riêng đối với các em lứa tuổi 14, 15 mặc dù giai đoạn này là thời điểm thuận lợi nhất nhưng do sự phát triển chưa hoàn chỉnh, cơ thể đang là thời kỳ phát triển mạnh đặc biệt là chiều cao nên phải sử dụng các bài tập như: khắc phục trọng lượng cơ thể, khắc phục lực cản của môi trường

Sức bền: Là khả năng của cơ thể khắc phục sự mệt mỏi trong hoạt

động với thời gian dài, cường độ nhất định và hiệu quả, trong huấn luyện thể thao nếu không tạo ra mệt mỏi thì chức năng của cơ thể không thể nâng cao được Do đó, trong huấn luyện sức bền phải dùng nhiều cách để khắc phục mệt mỏi, kể cả phải dùng ý chí để khắc phục mệt mỏi Huấn luyện sức bền cho vận động viên nhằm khắc phục sự mệt mỏi trong thi đấu Đây là tố chất thể lực rất quan trọng, nó tạo nền tảng để phát triển các tố chất thể lực khác Tuy một trận đấu nhảy xa không sử dụng sức bền nhiều lắm nhưng cũng đòi hỏi phải có sức bền nhất định để có thể tập luyện và thi đấu lâu hơn

3 Các bài tập và động tác bổ trợ:

Trong việc huấn luyện kỹ thuật nhảy xa ngoài giảng dạy kỹ thuật , nhất thiết phải sử dụng những bài tập, động tác bổ trợ phát triển và bài tập kỹ thuật để nâng cao thành tích Ở chuyên đề này tôi đi sâu xây dựng hệ thống các bài tập, động tác bổ trợ và trò chơi thi đấu khi huấn luyện kỹ thuật nhảy xa kiểu ngồi cho HS

3.1 Các trò chơi thi đấu rèn luyện luyện thể lực, sức mạnh của chân.

* Nhảy ô tiếp sức:

Chuẩn bị: Kẻ vạch xuất phát Cách vạch xuất phát 0,8 - 1,5 m của mỗi hàng kẻ 10 ô chữ nhật mỗi ô có cạnh 0,4m, cạnh kia 1 - 1,5m Tập hợp HS theo hàng dọc sau vạch xuất phát (tương ứng với mỗi hàng ô chuẩn bị)

Cách chơi: Lần lượt từng HS ở mỗi hàng bật nhảy bằng hai chân vào ô1, sau đó bật tách hai chân vào ô số 2 và 3, tiếp tục như vậy cho đến ô cuối Sau đó bật nhả quay 1800, rồi nhảy lần lượt qua các ô về vạch xuất phát, đưa tay chạm tay bạn thứ hai Số 2 bật nhảy như số 1 và cứ như vậy cho hết hàng hàng nào nhảy xong trước, ít phạm quy là thắng

* Bật xa tiếp sức:

Chuẩn bị: Kẻ vạch xuất phát, cách vạch xuất phát 6 - 8m đánh 2 - 4 dấu chấm hoặc cắm cờ nhỏ làm chuẩn Tập hợp HS thành những hàng dọc, thẳng hướng với cờ Mỗi đội, em số một (đứng trên cùng) cầm một quả bóng

Cách chơi: Các em số 1 kẹp bóng vào giữa hai đùi, khi có lệnh, bật nhảy bằng hai chân từ vạch xuất phát đến cờ, bật nhảy vòng qua cờ về vạch xuất phát đưa bóng cho bạn số 2 Số 2 làm như số một, lần lượt cho đến hết hàng Đội nào xong trước, ít phạm quy, hàng ngũ ngay ngắn, hàng đó thắng cuộc.(nếu bóng rơi, được nhặt và tiếp tục bật xa)

* Lò cò tiếp sức:

Chuẩn bị: Như bật xa tiếp sức, người số 1 cầm tín vậtCách chơi: Các em số 1 một tay cầm tín vật, , khi có lệnh, bật nhảy bằng một chân, một chân co gối từ vạch xuất phát đến cờ, bật nhảy vòng qua cờ về vạch xuất phát đưa tín vật cho bạn số 2 Số 2 làm như số một, lần lượt cho đến hết hàng Đội nào xong trước, ít phạm quy, hàng ngũ ngay ngắn, hàng đó thắng cuộc.(nếu bóng rơi, được nhặt và tiếp tục bật xa)

* Khéo vướng chân:

Chuẩn bị: Một túi cát (nặng 0,2 - 0,3 kg)buộc nối với một dây thừng dài 3 - 5m Tập hợp

HS thành vòng tròn, đứng quay mặt vào tâm, em nọ

cách em kia 0,5m Chọn một HS đứng vào tâm hai tay

cầm một đầu dây của túi cát.

Cách chơi: Người đứng ở tâm vòng tròn quay ngược chiều kim đồng hồ, hai tay điều khiển sao cho

túi cát lăng theo vòng tròn ở tầm cao khoảng 0,2 -

0,3m và vị trí túi cát đi qua vị trí đứng của từng người

Khi túi cát lăng đến đâu thì người đứng ở vị trí đó phải

bật nhảy lên cao (kiểu bật do GV yêu cầu) đúng lúc

túi cát và dây không vướng vào chân Nếu ai để

vướng chân sẽ bị loại và phải đứng ra ngoài vòng tròn

(lùi 2 bước) Người ở tâm tiếp tục lăng túi cát 3 - 5

vòng nữa dừng lại Những ai không bị vướng chân là

người thắng cuộc Những người thua cuộc phải lò cò