DI CHÚC của CHỦ TỊCH hồ CHÍ MINH và VIỆC vận DỤNG vào GIẢNG dạy các môn KHOA học lý LUẬN CHÍNH TRỊ TRONG NHÀ TRƯỜNG HIỆN NAY

Quan điểm về Đảng cầm quyền trong Di chúc của Hồ Chí Minh TSGVC. Nguyễn Trọng ThócTư tưởng về giáo dục trong Di chúc Hồ Chí Minh và sự vận dụng tư tưởng đó trong sự nghiệp giáo dục – đào tạo ở Trường Đại học Nha Trang ThS. Phạm Quang Tùng Giá trị Di chúc Hồ Chí Minh với giáo dục Lý luận chính trị ở Trường Đại học Nha Trang Phạm Thị Châu HồngHọc tập và làm theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về tinh thần đoàn kết trong Di chúc của Người Hoàng Thị Tuyết ThanhDi chúc Hồ Chí Minh và ý nghĩa việc giảng dạy các môn khoa học Lý luận chính trị Vũ Thị Bích HạnhGiá trị Di chúc Hồ Chí Minh trong việc giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh Trần Thị TânVận dụng Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh vào sự nghiệp “trồng người” hiện nay Ngô Văn An Thực hiện Di chúc của Hồ Chí Minh về phát triển kinh tế nhằm không ngừng nâng cao đời sống nhân dân ThSGVC. Tô Thị Hiền Vinh Giá trị thời đại về bản Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và sự vận dụng trong công tác giảng dạy các môn Lý luận chính trị ThS. Trần Thị Lệ Hằng Những dự báo thiên tài của Hồ Chí Minh TSGVC. Nguyễn Đề ThanhTìm hiểu tư tưởng đoàn kết Hồ Chí Minh qua bản Di chúc lịch sử và một số vấn đề vận dụng vào việc giảng dạy trong trường ta hiện nay ThS. Trần Trọng ĐạoHọc tập đạo đức, tư tưởng qua Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh ThS. Lê Hoài Nam Di chúc Hồ Chí Minh: gía trị và hiện thực Nguyễn Hữu Tâm Tìm hiểu tư tưởng “đoàn kết là sức mạnh, là then chốt của thành công” trong Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh Đỗ Văn Đạo Vận dụng tư tưởng về con người trong Di chúc của Hồ Chí Minh vào việc giảng dạy vấn đề con người mới xã hội chủ nghĩa ThSGVC. Phạm Quang Huy Giá trị Di chúc Hồ Chí Minh và việc vận dụng vào giảng dạy các môn khoa học Lý luận chính trị trong nhà trường hiện nay Trịnh Công TrángGiá trị Di chúc của Bác và việc vận dụng vào bài giảng môn Tư tưởng Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Hạnh

Trưởng Khoa Lý luận chính trị

Thưa quý vị đại biểu cùng các thầy cô kính mến!

Trước lúc đi xa, Chủ tịch Hồ ChíMinh đã để lại bản Di chúc thiêng liêng

Đó là những lời căn dặn cuối cùng, vớinhững tình cảm, niềm tin của Người đốivới toàn Đảng, toàn quân, và toàn dân tacũng như các thế hệ người Việt Namđương thời và muôn đời sau Bản Di chúc

đã đề cập đến nhiều phương diện, chứađựng những giá trị lý luận và thực tiễn cao quý

Bốn mươi năm qua, thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và lờithề trước vong linh của Người, dân tộc ta, đất nước ta đã vượt qua muôn vàn hysinh gian khổ, khó khăn, thách thức, nhưng với tinh thần đoàn kết toàn dân tộcnhư Người hằng vun đắp, các thế hệ con cháu của Người đã tiếp tục phát huytruyền thống quý báu đó để viết nên những trang sử vẻ vang, những thành tựu vĩđại trong thời đại Hồ Chí Minh

Trong Di chúc, Bác dặn nhiều điều đặc biệt quan trọng cho sự nghiệpcách mạng nước ta Đó là những lời căn dặn các thế hệ con cháu hôm nay vàmai sau về những giá trị lý luận và thực tiễn đối với cách mạng Việt Nam trongcác lĩnh vực: xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và các đoàn thể cũng nhưviệc bồi dưỡng, giáo dục con người mới xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế,công tác đối ngoại, Điều Bác hằng mong mỏi là “xây dựng một nước ViệtNam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh” Ngày nay chúng ta

đã thực hiện được “hòa bình, thống nhất và độc lập cho dân tộc”

Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một văn kiện lịch sử vô giá, nó đãkết tinh những tinh hoa tư tưởng, đạo đức và tâm hồn cao đẹp đầy tính nhân văncao cả của Người - một vĩ nhân đã suốt đời phấn đấu hy sinh vì Tổ quốc vànhân loại Di chúc thể hiện một tầm nhìn xuyên suốt thế kỷ của Bác Trong Dichúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đúc kết những nội dung cơ bản, những quanđiểm cốt yếu và vạch ra phương hướng phát triển cho cách mạng Việt Nam cảhôm nay và mai sau Bốn mươi năm qua, toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta đãbền bỉ, đồng sức, đồng lòng để thực hiện những ước nguyện thiêng liêng củaBác kính yêu

Di chúc là những lời căn dặn và tình cảm thiết tha, là niềm tin sâu sắc củaNgười để lại cho toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta cũng như các thế hệ ngườiViệt Nam Di chúc của Người đã trở thành cương lĩnh hành động của toànĐảng, toàn quân và toàn dân ta trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,đặc biệt là trong giáo dục và đào tạo cũng như trong công cuộc đổi mới vì mụctiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Với ý nghĩa vànội dung to lớn đó, tôi xin tuyên bố khai mạc Hội thảo khoa học của Khoa Lýluận chính trị, Trường Đại học Nha Trang với chủ đề: “Di chúc của Chủ tịch HồChí Minh và việc vận dụng vào giảng dạy các môn khoa học Lý luận chính trịtrong nhà trường hiện nay”

QUAN ĐIỂM VỀ ĐẢNG CẦM QUYỀN

TRONG DI CHÚC CỦA HỒ CHÍ MINH

TS-GVC Nguyễn Trọng Thóc

Trưởng Khoa Lý luận chính trị

Di chúc Bác viết trong lúc cả dân tộc đang dồnsức chiến đấu giải phóng miền Nam, đồng thời chốnglại cuộc chiến tranh phá hoại của Mỹ ở miền Bắc Cóthể nói đó là thời kỳ ác liệt nhất, cam go nhất nhưngBác không đề cập nhiều đến lĩnh vực này về mặtchiến lược và chiến thuật để thắng Mỹ Nói về cuộckháng chiến chống Mỹ, Bác hầu như khẳng định:

“Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước có thể kéodài mấy năm nữa”, nghĩa là Bác đã dự báo sẽ thắnglợi và thời gian ngắn chỉ “mấy năm nữa”

Trong 40 năm thực hiện Di chúc, điều Bác hằng mong mỏi “xây dựngmột nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh”,chúng ta đã thực hiện được “hòa bình, thống nhất, độc lập” Trong Di chúc, Bácdặn nhiều điều quan trọng, cốt tử cho sự nghiệp cách mạng, cho sự phát triểnđất nước Một trong những điều cốt tử, trăn trở và dồn tâm huyết của Bác chính

là về Đảng - Đảng của thì tương lai, xây dựng Đảng phải ngang tầm thời đại đểxây dựng tương lai cho dân tộc Vì vậy, trong Di chúc, Bác có đến 22 lần viết

về khái niệm Đảng với tư cách là đảng cầm quyền

Lời đầu tiên trong Di chúc, Bác viết về Đảng: “Trước hết nói về Đảng –Nhờ đoàn kết chặt chẽ, một lòng một dạ phục vụ giai cấp, phục vụ nhân dân,phục vụ Tổ quốc, cho nên từ ngày thành lập đến nay, Đảng ta đã đoàn kết, tổchức và lãnh đạo nhân dân ta hăng hái đấu tranh tiến từ thắng lợi này đến thắnglợi khác

Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và của dân ta Cácđồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần phải giữ gìn đoàn kết nhất trí củaĐảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình”(1)

“Trong Đảng thực hành dân chủ rộng rãi, thường xuyên và nghiêm chỉnh

tự phê bình và phê bình là cách tốt nhất để củng cố và phát triển đoàn kết vàthống nhất của Đảng Phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau”(2)

“Đảng ta là một đảng cầm quyền Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sựthấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vôtư”(3) Các phẩm chất đạo đức cách mạng mà Bác nhấn mạnh ở trên chính lànhững phẩm chất làm cho Đảng ta thật sự trong sạch - “phải giữ gìn Đảng tathật trong sạch”(4), để dẫn dắt dân tộc ta tiến lên Về trách nhiệm của một Đảng

cầm quyền, Bác chỉ rõ: nếu Đảng cầm quyền không xứng tầm, chưa là tinh hoacủa đất nước thì sự nghiệp cách mạng không thể thắng lợi Đây chính là tầmnhìn xuyên lịch sử của Bác

Tầm vóc của Đảng cầm quyền có thể nói đó là trí tuệ và đạo đức củaĐảng “Đảng ta là đạo đức, là văn minh” Với tư cách là đội tiên phong, làngười lãnh đạo thì trí tuệ cũng là đạo đức Đảng cầm quyền phải có trí tuệ đểgiải quyết những vấn đề thực tiễn, đưa xã hội phát triển Trí tuệ ở đây đồngnghĩa với đạo đức

Bác cũng khẳng định: người đảng viên “phải xứng đáng là người lãnhđạo, là người đầy tớ trung thành của nhân dân”(5) Là người lãnh đạo, đảng viênphải có trí tuệ hơn người, minh mẫn, sáng suốt; biết nhìn xa trông rộng và trọngdụng những người hiền tài, đức độ Nghĩa là người lãnh đạo phải vừa “hiền” lạivừa “minh” Còn ở địa vị của người đầy tớ, trước hết Đảng phải tuyệt đối trungthành với sự nghiệp cách mạng của nhân dân, phải “lo trước cái lo của thiên hạ,vui sau cái vui của thiên hạ” Có như vậy Đảng mới vì dân và phục vụ nhân dân

- Trong Di chúc, mặc dù Bác chỉ có một lần nói đến đoàn viên thanh niên

ta nhưng qua đó Bác giao nhiệm vụ cho toàn Đảng và toàn dân phải chăm logiáo dục, đào tạo họ thành lớp người cho tương lai của đất nước Bác viết:

“Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xungphong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ Đảng cần phải chăm lo giáo dụcđạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người kế thừa xây dựng chủnghĩa xã hội vừa “hồng”, vừa “chuyên” Và “bồi dưỡng thế hệ cách mạng chođời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết”(6)

- Bác cũng giao nhiệm vụ cho tổ chức Đảng các cấp và khắp mọi miền đấtnước phải có kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội và văn hóa để nâng cao đờisống của nhân dân: “Nhân dân lao động ta ở miền xuôi cũng như ở miền núi, đãbao đời chịu đựng gian khổ, bị chế độ phong kiến và thực dân áp bức bóc lột, lạikinh qua nhiều năm chiến tranh Tuy vậy, nhân dân ta rất anh hùng, dũng cảm,

hăng hái, cần cù Từ ngày có Đảng, nhân dân ta luôn đi theo Đảng, rất trungthành với Đảng Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và vănhóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân”(7)

- Bàn đến những công việc đối với con người, Bác đã chỉ ra rằng: Đối

với những người đã dũng cảm hy sinh một phần xương máu của mình (cán bộ,binh sĩ, dân quân, du kích, thanh niên xung phong ), Đảng, Chính phủ và đồngbào phải tìm cách làm cho họ có nơi ăn chốn ở yên ổn, đồng thời phải mởnhững lớp dạy nghề thích hợp với mỗi người để họ có thể dần dần "tự lực cánhsinh"

Đối với các liệt sĩ, mỗi địa phương (thành phố, làng xã) cần phải xây dựngvườn hoa và bia kỷ niệm ghi sự hy sinh anh dũng của các liệt sĩ, để đời đời giáodục tinh thần yêu nước cho nhân dân ta

Đối với cha mẹ, vợ con (của thương binh và liệt sĩ) mà thiếu sức lao động

và túng thiếu, thì chính quyền địa phương (nếu ở nông thôn thì chính quyền xãcùng hợp tác xã nông nghiệp) phải giúp đỡ họ có công việc làm ăn thích hợp,quyết không để họ đói rét

Những chiến sĩ trẻ tuổi trong lực lượng vũ trang nhân dân và thanh niênxung phong đều đã được rèn luyện trong chiến đấu và đều tỏ ra dũng cảm Đảng

và Chính phủ cần chọn ra một số ưu tú nhất, cho các cháu ấy đi học thêm cácngành, các nghề, để đào tạo thành những cán bộ và công nhân có kỹ thuật giỏi,

tư tưởng tốt, lập trường cách mạng vững chắc Đó là đội quân chủ lực trongcông cuộc xây dựng thắng lợi chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, phụ nữ đảm đang ta đã góp phầnxứng đáng trong chiến đấu và trong sản xuất Đảng và Chính phủ cần phải có kếhoạch thiết thực để bồi dưỡng, cất nhắc và giúp đỡ để ngày thêm có nhiều phụ

nữ phụ trách mọi công việc kể cả công việc lãnh đạo Bản thân phụ nữ phải cốgắng vươn lên Đó là cuộc cách mạng đưa đến quyền bình đẳng thật sự cho phụnữ

Đối với những nạn nhân của chế độ xã hội cũ, như trộm cắp, gái điếm, cờbạc buôn lậu, v.v thì nhà nước phải dùng vừa giáo dục, vừa dùng pháp luật đểcải tạo họ, giúp họ trở nên những người lao động lương thiện

Trong bao năm kháng chiến chống thực dân Pháp, tiếp đến chống đế quốc

Mỹ, nhân dân ta luôn luôn trung thành với Đảng và Chính phủ ta, ra sức gópcủa góp người, vui lòng chịu đựng mọi khó khăn gian khổ Vì vậy, đến ngàycách mạng hoàn toàn thắng lợi, Bác có ý định miễn thuế nông nghiệp một năm

cho các hợp tác xã nông nghiệp để cho đồng bào hỉ hả, mát dạ, mát lòng, thêmniềm phấn khởi, đẩy mạnh sản xuất.

Bác cũng đã nói về kế hoạch xây dựng lại thành phố và làng mạc đẹp đẽ,đàng hoàng hơn trước chiến tranh Khôi phục và mở rộng các ngành kinh tế.Phát triển công tác vệ sinh, y tế Sửa đổi chế độ giáo dục cho hợp với hoàn cảnhmới của nhân dân, như phát triển các trường nửa ngày học tập nửa ngày laođộng Củng cố quốc phòng, chuẩn bị mọi việc để thống nhất Tổ quốc

Công việc trên đây là rất to lớn, nặng nề, và phức tạp, mà cũng rất vẻvang Đây là một cuộc chiến đấu chống lại những gì đã cũ kỹ, hư hỏng, để tạo

ra những cái mới mẻ, tốt hơn Để giành lấy thắng lợi trong công cuộc chiến đấukhổng lồ này, cần phải động viên toàn dân, tổ chức và giáo dục toàn dân, dựavào lực lượng vĩ đại của toàn dân

Bác đã dự kiến những công việc cho tương lai như: Ngay sau khi cuộcchống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta đã hoàn toàn thắng lợi, công việc toànĐảng, toàn quân và toàn dân ta phải ra sức làm là mau chóng hàn gắn vếtthương nghiêm trọng do đế quốc Mỹ gây ra và trong cuộc chiến tranh xâm lược

dã man Đó là một công việc cực kỳ to lớn, phức tạp và khó khăn Chúng taphải có kế hoạch sẵn sàng, rõ ràng chu đáo, để tránh khỏi bị động, thiếu sót vàsai lầm Theo ý tôi, việc cần phải làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng, làm chomỗi đảng viên, mỗi đoàn viên, mỗi chi bộ đều ra sức làm tròn nhiệm vụ đảnggiao phó cho mình, toàn tâm toàn ý phục vụ nhân dân Làm được việc như vậy,thì dù công việc lớn mấy, khó khăn đến mấy chúng ta cũng nhất định thắng lợi

Bác lo lắng nhiều nhất và chỉ ra khi thắng Mỹ nhất định phải chỉnh đốnĐảng Với Đảng cầm quyền, mục tiêu không có gì khác là đem lại hạnh phúccho toàn thể nhân dân, “đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng đượchọc hành”, theo Bác đấy mới là đạo đức cao nhất

Chính vì vậy, Bác nhấn mạnh đến khía cạnh: “Lo trước thiên hạ, vui sauthiên hạ” Bởi với lãnh đạo mà để xã hội kém phát triển, là tụt hậu so với thiên

hạ, chạy theo thiên hạ thì không thể nói là đạo đức mà là có tội với nhân dân.Đạo đức không chỉ hiểu cụ thể quan hệ tốt, là trong sạch của bản thân mình (tuyđiều đó rất cần) mà đạo đức là đem lại hạnh phúc cho mọi người Một khi cán

bộ, đảng viên không có được phẩm chất đó thì sự nghiệp cách mạng của Đảngkhông thể thắng lợi Bác yêu cầu Đảng phải là đội tiên phong, là tập hợp nhữngngười tinh hoa của đất nước, “hiện thân của trí tuệ, danh dự và lương tâm củadân tộc”

- Về bệnh " quan cách mạng" – một căn bệnh rất có hại đối với Đảng cầm

quyền Trước khi Bác mất 7 tháng, nhân kỷ niệm thành lập Đảng lần thứ 39(3/2/1969), trong bài viết "Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cánhân", Người phê phán gay gắt bệnh "quan cách mạng"

Quan cách mạng chính là bệnh địa phương chủ nghĩa, óc bè phái, hẹp hòi,quân phiệt quan liêu, ham chuộng hình thức, làm việc bàn giấy xa rời nhân dân,kiêu ngạo, tự mãn, vô kỷ luật, ích kỷ, hủ hóa, "óc địa vị, cố tranh cho được ủyviên này, chủ tịch kia", chỉ "lo ăn ngon mặc đẹp, lo chiếm của công làm của tư",giữ thói “một người làm quan, cả họ được nhờ”, đem bà con bằng hữu đặt vàochức này, việc kia", rồi "không phê bình giúp nhau sửa đổi, mà lại che đậy chonhau", làm hỏng việc của đất nước, mất niềm tin của nhân dân Người đã tiênliệu về những nguy cơ trên sẽ tồn tại, ăn sâu và bén rễ trong Đảng Vì vậy, trong

Di chúc, Bác chỉ ra cần phải có một cuộc chỉnh đốn Đảng toàn diện

40 năm trôi qua nhưng những căn bệnh trong đảng mà Bác cảnh báokhông hề thuyên giảm, thậm chí nhiều vấn đề hiện nay còn trầm trọng hơn.Điều này thể hiện qua sự đánh giá của các kỳ Đại hội Đảng Do đó, để xứngđáng là Đảng cầm quyền, Đảng cần có cơ chế dân chủ chọn lựa những tinh hoanhất của Đảng vào vị trí lãnh đạo các cấp Chính quá trình chọn lọc công khai,minh bạch sẽ tìm ra được những nhà lãnh đạo có đầy đủ trí tuệ, nhân cách xứngđáng lãnh đạo dân tộc trong giai đoạn hiện nay và sẽ thực hiện được đầy đủ Dichúc của Người

Vào những năm 60 của thế kỷ trước, phong trào cộng sản trên thế giới cónhững sự rạn nứt Quan hệ giữa Liên Xô và Trung Quốc rất xấu nên dẫn đếnxung đột ở biên giới giữa hai nước Là một người cộng sản chân chính, Bác rấtđau lòng về vấn đề này Bác viết: “Về phong trào Cộng sản thế giới – Là mộtngười suốt đời phục vụ cách mạng, tôi càng tự hào với sự lớn mạnh của phongtrào Cộng sản và công nhân quốc tế bao nhiêu, thì tôi càng đau lòng bấy nhiêu

vì sự bất hòa hiện nay giữa các đảng anh em! Tôi mong rằng Đảng ta sẽ ra sứchoạt động, góp phần đắc lực vào việc khôi phục lại khối đoàn kết giữa các đảnganh em trên nền tảng chủ nghĩa Mác – Lênin và chủ nghĩa quốc tế vô sản, có lý,

có tình Tôi tin chắc rằng các đảng anh em và các nước anh em nhất định sẽphải đoàn kết lại”(8)

Đoạn cuối cùng của Di chúc Bác viết: “Cuối cùng, tôi để lại muôn vàntình thân yêu cho toàn dân, toàn Đảng, cho toàn thể bộ đội, cho các cháu thanhniên và nhi đồng”(9) Tôi cũng gửi lời chào thân ái đến các đồng chí, các bầubạn, và các cháu thanh niên nhi đồng quốc tế

Như vậy, điều đầu tiên trong Di chúc Bác nói về đoàn kết nhất trí trongĐảng là cơ sở, nền tảng để Đảng ta tập hợp được sức mạnh của Đảng và của cảdân tộc, nhờ đó mà Đảng và nhân dân ta đã giành được nhiều thắng lợi to lớntrong sự nghiệp cách mạng của mình Lôgíc của nội dung tư tưởng đó cũngđược Bác thể hiện ở điều cuối cùng trong Di chúc bất hủ là: “Điều mong muốncuối cùng của tôi là: Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng mộtnước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, và gópphần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới”(10).

TÀI LIỆU THAM KHẢO

- (1),(2),(3),(4),(5),(6) - Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.12, Nhà xuất bản Chínhtrị Quốc gia, Hà Nội 2000, tr.510

- (7) - Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.12, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, HàNội 2000, tr.511

- (8) - Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.12, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, HàNội 2000, tr.511 – 512

- (9),(10) - Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.12, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia,

Hà Nội 2000, tr.512

- Internet: www.nhandan.org.vn, www.dangcongsan.vn,

TƯ TƯỞNG VỀ GIÁO DỤC TRONG DI CHÚC

HỒ CHÍ MINH VÀ SỰ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG

ĐÓ TRONG SỰ NGHIỆP GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO

Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC NHA TRANG

Th.S Phạm Quang Tùng

Bộ môn Đường lối cách mạng…

Tư tưởng Hồ Chí Minh là chân lý soi đường chocách mạng Việt Nam đi lên giành thắng lợi Trongtoàn bộ di sản tư tưởng mà Người để lại cho chúng ta,

có tư tưởng về giáo dục Tư tưởng về giáo dục đượcngười đề cập đến trong rất nhiều bài báo, bài nóichuyện nhưng trong phạm vi bài tham luận nàychúng ta chỉ nghiên cứu tư tưởng về giáo dục trong Dichúc của Hồ Chí Minh và việc vận dụng tư tưởng đótrong sự nghiệp giáo dục và đào tạo ở Trường Đại họcNha Trang

Tư tưởng giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh xuất phát từ mục đích cao cảcủa sự nghiệp cách mạng mà Người theo đuổi, có nguồn gốc sâu xa từ tìnhthương lớn, từ chủ nghĩa nhân đạo cộng sản của Người Bác luôn quan tâm, yêuthương, nâng niu trân trọng con người, mong muốn làm cho con người ngàycàng tốt đẹp hơn, biết phát huy tất cả tiềm năng của mình để xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc Người coi con người là vốn quý nhất, là yếu tố quyết định của sựnghiệp cách mạng: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồngngười”

Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt niềm tin lớn lao vào thế hệ trẻ ViệtNam - những người chủ tương lai của đất nước Người khẳng định vai trò to lớncủa tuổi trẻ trong sự phát triển và trường tồn của dân tộc: “Nước nhà thịnh haysuy yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”

Trong quá trình lãnh đạo đất nước, Hồ Chủ tịch thường xuyên động viêntuổi trẻ phải ra sức rèn luyện tinh thần, tu dưỡng đạo đức, không ngừng học tậpvươn lên để xứng đáng là người chủ tương lai của nước nhà Trước lúc đi xa,

trong Di chúc của mình Người đã nhắc nhở Đảng và Chính phủ phải đặc biệtquan tâm tới việc đào tạo bồi dưỡng thế hệ trẻ Người căn dặn: “Đoàn viên vàthanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngạikhó khăn, có chí tiến thủ Đảng cần chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họthành những người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa

“chuyên”

Như vậy chúng ta thấy tư tưởng giáo dục của Hồ Chí Minh được thể hiệntrong Di chúc không bó hẹp trong việc giáo dục tri thức, học vấn cho con người,

mà có tính bao quát, sâu xa, nhưng vô cùng sinh động, thiết thực, nhằm đào tạo

ra những con người toàn diện, vừa “hồng” vừa “chuyên”, có tri thức, lý tưởng,đạo đức, sức khoẻ, thẩm mỹ để phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân

Để đào tạo được những con người toàn diện, vừa “hồng” vừa “chuyên”,trong Di chúc người đã căn dặn chúng ta phải: “Sửa đổi chế độ giáo dục chohợp với hoàn cảnh mới của nhân dân, như phát triển các trường nửa ngày họctập nửa ngày lao động; củng cố quốc phòng, chuẩn bị mọi việc để thống nhất Tổquốc ”

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn nhắc nhở những người làm công tác giáodục phải nhận thức đúng đắn “giáo dục là sự nghiệp của quần chúng” Trong Dichúc người viết: “Công việc trên đây là rất to lớn, nặng nề và phức tạp, mà cũng

là rất vẻ vang Đây là một cuộc chiến đấu chống lại những gì đã cũ kỹ, hư hỏng,

để tạo ra những cái mới mẻ, tốt tươi Để giành lấy thắng lợi trong cuộc chiếnđấu khổng lồ này cần phải động viên toàn dân, tổ chức và giáo dục toàn dân,dựa vào lực lượng vĩ đại của toàn dân”

Tư tưởng lớn này tạo ra sức mạnh để huy động tất cả mọi lực lượng chínhquyền, đoàn thể, gia đình và xã hội tham gia xây dựng sự nghiệp giáo dục nóiriêng và sự nghiệp đấu tranh chống giặc ngoại xâm nói chung Vì vậy, phải pháthuy đầy đủ dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng quan hệ thật tốt, đoàn kết thậtchặt chẽ giữa thầy và thầy, giữa thầy và trò, giữa học trò với nhau, giữa cán bộcác cấp, giữa nhà trường và nhân dân địa phương

Tư tưởng “giáo dục là sự nghiệp của quần chúng” của Hồ Chí Minh đãđược Đảng, nhân dân ta và ngành giáo dục và đào tạo vận dụng một cách sángtạo thành phong trào xã hội hoá giáo dục đang phát triển sôi nổi và rộng khắptrên phạm vi cả nước hiện nay trên cơ sở xây dựng mối quan hệ giữa ba lực

lượng giáo dục: Nhà trường - Gia đình - Xã hội Ở trường Đại học Nha Trangmối quan hệ giữa Nhà trường - Gia đình - Xã hội trong giáo dục đã đượctrường ta thực hiện một cách hết sức nghiêm túc Từng học kỳ Nhà trường luôngửi kết quả học tập của sinh viên về gia đình để thông báo kết quả học tập củasinh viên cho gia đình biết Nhờ đó gia đình có thể nắm được kết quả học tậpcủa con em mình và từ đó có biện pháp đốc thúc, chấn chỉnh con em mình họctập tốt hơn Nhà trường luôn tìm hiểu nhu cầu về nguồn nhân lực của xã hội để

từ đó có phương hướng đúng trong chiến lược giáo dục, mở các ngành mới, cácngành xã hội cần để kịp thời đạo tạo nguồn nhân lực phục vụ cho nhu cầu xâydựng phát triển đất nước

Để đảm bảo cho sự nghiệp giáo dục phát triển tốt đẹp, Chủ tịch Hồ ChíMinh chỉ rõ vấn đề then chốt, quyết định chất lượng giáo dục là phải xây dựngđược một đội ngũ đông đảo những người làm công tác giáo dục yêu nghề, yêutrường, hết lòng yêu thương chăm sóc, giáo dục học sinh, không ngừng trau dồiđạo đức, tự bồi dưỡng nâng cao tay nghề để thực sự là tấm gương sáng cho họcsinh noi theo

Kế tục và quyết tâm thực hiện Di chúc của Người, Đảng và Nhà nước nóichung cũng như Trường Đại học Nha Trang nói riêng đã và đang có chiến lượcxây dựng đội ngũ giảng viên từ khâu tuyển dụng đến khâu bồi dưỡng, đào tạonâng cao trình độ Trong những năm qua, Nhà trường đã cử hàng chục cán bộgiảng viên đi đào tạo ở trong và ngoài nước để nâng cao trình độ chuyên mônnhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, qua đó nâng cao chất lượnggiảng dạy trong Nhà trường

Bên cạnh đó, Nhà trường cũng không ngừng nâng cao chất lượng giáo dụctoàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và

hệ thống quản lý giáo dục, thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá Pháthuy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của học sinh, sinh viên, đề cao nănglực tự học, tự hoàn thiện học vấn và tay nghề, đẩy mạnh phong trào học tậpbằng những hình thức giáo dục chính quy và không chính quy, thực hiện “giáodục cho mọi người”, “cả nước trở thành một xã hội học tập”, thực hiện phươngchâm “học đi đôi với hành”, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trườnggắn với xã hội, nhằm đào tạo, xây dựng những con người và thế hệ thiết tha gắn

bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ýchí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất

nước, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hoá của dân tộc, có năng lực tiếp thutinh hoa văn hoá nhân loại, phát huy tiềm năng của dân tộc và con người ViệtNam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cá nhân, làm chủ trithức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kỹ năng thực hànhgiỏi, có tác phong công nghiệp, có tính tổ chức và kỷ luật, có sức khoẻ, lànhững người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên” nhưlời căn dặn trong Di chúc của Bác.

Những tư tưởng quý báu của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục trong Dichúc của Người sẽ mãi mãi tỏa sáng trong suốt hành trình lịch sử của dân tộcViệt Nam Trong bối cảnh thời đại và quốc tế ngày nay, những tư tưởng đó lạicàng có giá trị hơn bao giờ hết

Tư tưởng đó không chỉ là cơ sở lý luận cho việc xác định chiến lược đàotạo con người, chủ trương, đường lối chỉ đạo phát triển nền giáo dục Việt Namcủa Đảng ta qua các thời kỳ cách mạng, mà còn là những bài học, những kinhnghiệm thực tiễn giáo dục hết sức sinh động, thiết thực và hiệu quả đối vớingành giáo dục nói chung và Trường Đại học Nha Trang nói riêng trong giaiđoạn hiện nay./

GÍA TRỊ DI CHÚC HỒ CHÍ MINH VỚI

ta những tư tuởng lớn về giáo dục lý luận chính trị Vì vậy, những tư tưởng củaChủ tịch Hồ Chí Minh nói chung và “Di chúc” của Người nói riêng là một disản quý báu của dân tộc ta, nó có ý nghĩa rất quan trọng trong việc nghiên cứu,học tập và giảng dạy các môn khoa học Lý luận chính trị ở nước ta hiện nay

Trước lúc đi xa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại bản Di chúc thiêng liêng.

Đó là lời căn dặn cuối cùng, những tình cảm, niềm tin của Người với toànĐảng, toàn dân và các thế hệ người Việt Nam đương thời và muôn đời sau Dichúc đã đề cập đến nhiều phương diện, chứa đựng những giá trị lý luận và thựctiễn cao quý, trong đó, những lời di huấn của Người về bồi dưỡng giáo dục conngười mới xã hội chủ nghĩa là nội dung quý giá mãi mãi soi sáng cho giáo dục

lý luận chính trị cũng như sự nghiệp “trồng người” của Trường đại học NhaTrang

Đại học Nha Trang là một trường đại học có quy mô và lâu đời trong hệthống các trường đại học ở Việt Nam Tròn 50 năm xây dựng phát triển vàtrưởng thành, trường đã góp phần đào tạo hàng nghìn sinh viên – nhân viên kỹthuật trên mọi miền của Tổ quốc Là trường đại học đa ngành với nòng cốt làđào tạo các ngành Thủy sản nhưng lãnh đạo trường luôn coi công tác nghiêncứu, học tập và giảng dạy tư tưởng Hồ Chí Minh là nhiệm vụ quan trọng và rấtcần thiết Đặc biệt, đối với quá trình giảng dạy và học tập các môn lý luận chính

trị hiện nay thì việc vận dụng, quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh là một yêu cầukhông thể thiếu Bởi lẽ, thông qua việc giáo dục chính trị, giảng viên của trườngkhông chỉ đi sâu giải thích các quy luật vận động, phát triển của tự nhiên, xãhội, v.v… trên cơ sở đó xây dựng cơ sở khoa học cho nhận thức và niềm tin củacon người để sinh viên đi đến hành động đúng đắn mà còn đem đến cho sinhviên những hiểu biết về thế giới quan, nhân sinh quan, đường lối chủ trươngchính sách của Đảng và Nhà nước, để từ đó vạch ra cho mình tư tưởng, lối sống,hoài bão, ý chí, nguyện vọng, những nguyên tắc chuẩn mực đạo đức để gạt bỏcái cũ, tiếp thu có chọn lọc cái mới Ngoài ra, giáo dục lý luận chính trị lànghiên cứu tổng kết thực tiễn, xây dựng thành hệ thống quan điểm lý luận chínhtrị, hình thành và phát triển tư tưởng xã hội, phát triển những mâu thuẫn xã hội

và đưa ra những dự báo để phát triển cho tương lai Cho nên, nhiệm vụ của giáodục lý luận chính trị không những truyền bá những kiến thức phong phú của đờisống xã hội, các quan điểm, những đánh giá về các hiện tượng và xu thế pháttriển của của xã hội mà còn xác lập thế giới quan khoa học và nhân sinh quanđúng đắn cho học sinh sinh viên

Với tầm quan trọng của môn học như vậy, trong giai đoạn hội nhập toàncầu hóa hiện nay, nước ta phải đối mặt với biết bao thế lực thù địch nhằm chốngphá thành quả cách mạng của nhân dân thì “Di chúc” là tác phẩm có bàn về xâydựng xã hội XHCN ở Việt Nam, điều này giúp cho giáo dục chính trị; truyềnđạt tư tưởng, đường lối, chính sách của Đảng và nhà nước ta trong giai đoạnhiện nay với sinh viên ngày càng thêm sức thuyết phục Trải qua 40 năm, nhưngnhững giá trị của tác phẩm vẫn được kế thừa trong giáo dục lý luận chính trị tạiTrường đại học Nha Trang

Di chúc là điểm kết tinh tư tưởng của Bác về độc lập dân tộc và chủ nghĩa

xã hội, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin vào hoàn cảnh Việt Nam, mối quan hệgiữa công bằng và tiến bộ xã hội, mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và pháttriển văn hoá trong xây dựng xã hội mới, sức mạnh đại đoàn kết dân tộc và sứcmạnh thời đại, động lực lợi ích và chăm lo chu đáo tới cuộc sống con người, tưtưởng trọng dân, coi dân là gốc, là chủ thể của sự nghiệp xây dựng và đổi mớiđất nước

Di chúc như một kế hoạch, một chương trình hành động của toàn Đảng,toàn dân về sự nghiệp xây dựng đất nước sau chiến tranh với những chỉ dẫn về

đào tạo nguồn nhân lực cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội; phát triểnkinh tế và văn hoá, nâng cao đời sống nhân dân

Di chúc có giá trị văn hoá rất lớn Đó là tinh thần nhân văn sâu sắc thểhiện trong ứng xử với nhân dân, đồng chí, bè bạn Qua lời dặn dò về việc riêng,Chủ tịch Hồ Chí Minh còn đề cập đến việc xây dựng một đời sống văn hoá mới;một lối sống tiết kiệm, không lãng phí

Để thực hiện Di chúc của Người, Trường đại học Nha Trang không chỉthấm nhuần mà còn thực hiện tốt những lời dặn của Người để lại Nhà trườngthực sự chú trọng đến công tác đào tạo và bồi dưỡng thế hệ trẻ, coi sinh viên làlực lượng nòng cốt trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xãhội chủ nghĩa Công tác giáo dục đào tạo, bồi dưỡng của trường luôn tạo mọiđiều kiện cho sinh viên phấn đấu để hình thành một thế hệ con người mới có lýtưởng cao đẹp, có ý thức trách nhiệm công dân, có tri thức cao, có sức khỏe,sống có văn hóa, giàu lòng yêu nước và có tinh thần quốc tế chân chính

Bên cạnh đó, Người còn căn dặn lại toàn Đảng, toàn dân “Bồi dưỡng thế

hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và cần thiết” Trong Dichúc Bác viết: “Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hănghái xung phong, không ngại khó khăn, gian khổ, có chí tiến thủ Đảng cần phảichăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những ngườithừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng”, vừa “chuyên” Đạo đức cáchmạng là vấn đề được Bác đặc biệt quan tâm Người coi đây là vấn đề trọng yếutrong giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ Tiếp đó, Bác nói về việc đào tạo đoàn viênthanh niên vừa “hồng”, vừa “chuyên” “Hồng” và “chuyên” được hiểu là lớpngười vừa có lý tưởng cách mạng, có phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng,không ngại khó khăn, gian khổ, không ngại hy sinh, phấn đấu vì độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội, vừa có trình độ, trí tuệ, vừa có năng lực chuyên môn, tinhthần trách nhiệm để hoàn thành tốt nhiệm vụ được Đảng, cách mạng và nhândân giao phó Đó là sự thống nhất giữa “đức” và “tài”

Đối với đại học Nha Trang, tất cả các môn học, các ngành khoa học đều

có ý nghĩa, tầm quan trọng lớn lao đối với quá trình xây dựng và bồi dưỡng

“đức”, “tài” của sinh viên Tuy nhiên, do mối quan hệ đặc thù của các môn lýluận chính trị mà nó có vai trò, ảnh hưởng đặc biệt, quan trọng nhất đến sự hìnhthành nhân cách đạo đức cách mạng của sinh viên Cho nên, để xây dựng và bồidưỡng đạo đức cách mạng cho sinh viên, giảng viên Trường đại học Nha Trang

đã sử dụng nhiều phương thức và biện pháp khác nhau, với nhiều nội dung vàhình thức khác nhau Trong đó việc bồi dưỡng đạo đức cách mạng thông quaquá trình giảng dạy các môn học lý luận chính trị kết hợp với học tập chính trị ởmỗi đầu năm học là biện pháp cơ bản nhất Đây là biện pháp đóng vai trò thenchốt, quyết định nhất mà Chủ tịch Hồ Chí Minh là hình mẫu để học sinh sinhviên học tập và làm theo

Như vậy, bản Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ có giá trịtrong giáo dục người cách mạng hiện tại mà còn là lời nhắn nhủ của người đếnthế hệ trẻ hôm nay, sống không chỉ là người công dân tốt mà còn là con ngườiđầy nhân cách theo phẩm chất đạo đức của Bác: cần, kiệm, liêm, chính, chícông vô tư Bốn mươi năm đã trôi qua, nhưng những lời di huấn của Chủ tịch

Hồ Chí Minh trong Di chúc còn nguyên giá trị và mang tính thời sự sâu sắc.Công cuộc xây dựng đất nước, kiến tạo chủ nghĩa xã hội đang đòi hỏi phảikhông ngừng nâng cao giáo dục lý luận chính nói chung và làm theo Di chúccủa Người nói riêng./

HỌC TẬP VÀ LÀM THEO LỜI DẠY CỦA

CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VỀ TINH THẦN ĐOÀN KẾT TRONG DI CHÚC CỦA NGƯỜI

Hoàng Thị Tuyết Thanh

Bộ môn NHững nguyên lý…

Trước lúc đi xa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lạibản Di chúc thiêng liêng có ý nghĩa lịch sử vô giá, làsản phẩm được kết tinh từ một tấm lòng, một tâm hồncao đẹp Di sản mà Người để lại trong Di chúc khôngphải là của cải, tiền bạc, sự kế thừa địa vị, mà là nhữnglời dặn dò tâm huyết, những bài học được đúc kết từthực tế cuộc đời hoạt động cách mạng của Người, và

từ kết quả của tiến trình lịch sử cách mạng Việt Nam

đã trải qua gần một nửa thế kỷ Chính vì vậy, Di chúc

của Chủ tịch Hồ Chí Minh không những có ý nghĩa thiêng liêng với hiện tại, màcòn nguyên giá trị to lớn đối với tương lai

Riêng đối với bản thân tôi, bản Di chúc của Bác cũng có ý nghĩa đặc biệtquan trọng, nó đã ảnh hưởng rất lớn đối với cuộc sống của tôi, trong ứng xửhàng ngày cũng như trong công việc Tôi đã may mắn được tiếp cận bản Dichúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh khá sớm, từ khi còn học phổ thông

Khi đọc bản Di chúc, điều mà tôi cảm nhận sâu sắc nhất đó chính làphần Bác nói về tình đoàn kết trong Đảng Trong bản Di chúc Bác khằng định:

"Đoàn kết là một truyền thống quý báu của nhân dân ta và của Đảng ta, cácđồng chí từ trung ương đến các chi bộ cần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí củaĐảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình" Mặc dù ngày đó, tôi vẫn chưa hiểuthấu đáo tổ chức Đảng là thế nào, vì sao việc giữ gìn sự đoàn kết trong Đảng lại

là một nhiệm vụ sống còn đến thế Nhưng chính việc đề cao nhân tố đoàn kếtcủa Bác, đã nhen nhóm trong tôi những băn khoăn, suy nghĩ, và tìm hiểu nhiềuhơn về những lời Bác nói Hồi đó và đến tận bây giờ, thông qua bản Di chúc,Bác đã dạy tôi cách sống chung với những người xung quanh

Tôi rất tâm đắc với hình ảnh so sánh của Bác, đó là giữ gìn sự đoàn kếtnhư giữ gìn con ngươi của mắt mình Với hình ảnh so sánh trên, theo cảm nhậncủa cá nhân tôi, Bác đã lột tả hết tầm quan trọng về vai trò của đoàn kết trong tổchức Đảng nói chung và trong từng tập thể nói riêng như thế nào? Theo tôi,không phải khi đã được đứng vào hàng ngũ của Đảng mới xây dựng khối đạiđoàn kết, mà ngay từ đầu mỗi cá nhân phải tự ý thức về điều đó Trong quá trìnhsống và làm việc, tôi luôn luôn cố gắng học tập, và làm theo lời dặn của Bác vềxây dựng khối đoàn kết

Đối với gia đình tôi, sự hòa thuận của các thành viên là tiêu chí quantrọng nhất Mặc dù, trong gia đình mỗi thành viên đều có những đặc điểm, sởthích, quan điểm sống khác nhau, tôi chấp nhận tất cả những điều đó và họccách sống chung Tôi làm điều đó cũng vì muốn giữ được tình đoàn kết tronggia đình Như Bác đã nói trong Di chúc, phải giữ sự đoàn kết nhất trí như giữgìn con ngươi của mắt mình Làm được như vậy, là một tài sản vô cùng quý giáđối với bản thân tôi

Trong công việc, đối với các đồng nghiệp, tôi luôn cố gắng học hỏi và có

ý thức xây dựng khối đoàn kết trong tập thể Là một giảng viên trẻ khi mới vàocông tác, thông qua các thầy cô trong Khoa, tôi cũng đã có những bài học thực

tế về tinh thần xây dựng khối đoàn kết theo lời dạy của Bác Tôi đã được cácthầy cô, và Nhà trường quan tâm và giúp đỡ rất nhiều về chuyên môn, về vật

chất cũng như là tinh thần Nhờ đó, tôi thấy mình tự tin hơn, và thấy mình phải

cố gắng nhiều hơn Tôi cảm thấy mình thật may mắn khi được sống trong mộttập thể như vậy, đó là một trong những bài học thực tiễn thật quý, của các thầy

cô đã cho tôi, về xây dựng khối đoàn kết theo lời Bác Hồ dạy

Tuy nhiên, trong tập thể giữ gìn sự đoàn kết theo Bác không phải là xuêxoa, bỏ qua cho nhau tất cả Trong bản Di chúc Bác đã viết phải “nghiêm chỉnh

tự phê bình và phê bình”, đó cũng là một phần việc quan trọng trong việc xâydựng một khối đại đoàn kết Với tôi, được nhận những lời phê bình, góp ý cótính xây dựng là những bài học mà không dễ gì mình có được Việc phê bìnhđúng, góp ý đúng là một việc làm quan trọng trong việc xây dựng khối đoàn kếttrong tập thể

Với tôi “phê bình và tự phê bình” theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minhtrong bản Di chúc là một công việc quả là khó khăn Về phê bình, thì phê bìnhnhư thế nào để không gây mất đoàn kết là một điều không dễ Còn tự phê bìnhcũng là một việc không phải đơn giản Vì thông thường, mình nhìn khuyết điểmcủa người khác thì dễ, nhưng việc tự nhận khuyết điểm của mình thì quả thật làkhó Chính vì nhận thức được điều đó, nên tôi luôn có ý thức phải rất thận trọngkhi nhìn nhận đánh giá những người xung quanh

Là một giảng viên làm công tác giảng dạy các môn học Lý luận chính trị,việc học và làm theo những lời dạy của Bác Hồ là điều quan trọng Đó chính là

sự vận dụng thiết thực nhất đối với bản thân và là tấm gương cho học sinh sinhviên noi theo./

DI CHÚC HỒ CHÍ MINH VÀ Ý NGHĨA

VIỆC GIẢNG DẠY CÁC MÔN KHOA

HỌC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Vũ Thị Bích Hạnh

Bộ môn Đường lối cách mạng…

Mở đầu bài viết xin được trích dẫncâu nói của cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng

về Chủ tịch Hồ Chí Minh để khắc họa chândung một nhân cách lớn lao, cao thượng:

“Hồ Chí Minh cao mà không xa, mới màkhông lạ, to lớn mà không làm ra vĩ đại,chói sáng mà không làm ai choáng ngợp,mới gặp lần đầu đã cảm thấy thân thiết từlâu” Chỉ bấy nhiêu đó thôi cũng đủ để nóilên nhân cách vĩ đại Hồ Chí Minh - nhàvăn hóa lỗi lạc của nhân loại thế kỷ 20

Nhân cách đó còn được thể hiện trong bản Di chúc của Người – một vănkiện mang giá trị tinh thần to lớn để lại cho nhân dân Việt Nam Những giá trịmang tính thực tiễn và lịch sử trong bản Di chúc Bác Hồ được nhiều nhà nghiêncứu văn hóa cho là một hiện tượng văn hóa kỳ diệu và cao thượng trong thế kỷ

20 của nhân dân Việt Nam và nhân loại

Di chúc là bản tổng kết thực tiễn kinh nghiệm lãnh đạo cách mạng vàphương hướng phát triển dân tộc, là kết tinh của những giá trị lịch sử, văn hóa,

tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong đó mỗi chữ, mỗi câu, mỗi đoạn vănđược viết ra đều là kết quả của sự suy ngẫm, chắt lọc sâu sắc tư tưởng, tình cảm,trí tuệ của Người, là một chương trình hành động trong đấu tranh giải phóngdân tộc và xây dựng lại đất nước sau khi nước nhà thống nhất Từng dòng nhắngửi ấy của Người cho nhân dân Việt Nam đươc viết ra trong lúc nước nhà đangcòn ở thời kỳ chiến tranh ác liệt nhưng cho đến nay nó vẫn sáng ngời tính thời

sự, có sức sống mãnh liệt và giá trị trường tồn

Chúng ta biết rằng, tư tưởng và lý luận xuyên suốt cuộc đời hoạt độngcủa Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhằm xây dựng một nước Việt Nam “Hòa bình,thống nhất, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, sánh vai với các cường quốc nămchâu” Đó là mục tiêu phấn đấu của Người và cũng là của Đảng ta, dân tộc tangày nay Cùng với tư tưởng về lực lượng cách mạng, sức mạnh đại đoàn kếtdân tộc, thông qua tổ chức cách mạng do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo;lĩnh vực, con đường và phương thức thực hiện đã tạo nên hệ thống tư tưởng HồChí Minh, chủ thuyết giải phóng và phát triển Hồ Chí Minh Tuy nhiên, trong

bài viết này chỉ đề cập đến khía cạnh “Vấn đề xây dựng lực lượng cách mạng

cho đời sau và ý nghĩa của việc giảng dạy các môn khoa học lý luận chính trị trong giai đoạn hiện nay” Một điều tất yếu của quy luật phát triển mà chúng ta

thấy hiện nay đó chính là xu thế toàn cầu hóa và Việt Nam không thể đứngngoài làn sóng đó mà phải tích cực chủ động để không chỉ làm chủ được nhữngcon sóng vừa và nhỏ mà còn phải vượt qua thách thức của những cơn sóng lớnthì mới mong hội nhập thành công được Và thế hệ trẻ ngày hôm nay chính lànhững chủ nhân lèo lái con thuyền Việt Nam vượt qua những con sóng lớn dữdội trên mặt trận kinh tế Để làm được điều đó đòi hỏi họ phải có một bản lĩnhchính trị vững vàng để có thể giữ vững đạo đức cách mạng khi tiếp cận cácnguồn tri thức du nhập từ bên ngoài Vậy vấn đề là phải xây dựng và bồi dưỡngthế hệ trẻ như thế nào? Làm sao để có được một thế hệ trẻ bản lĩnh và tinhnhuệ?

1 Vấn đề xây dựng lực lượng cách mạng cho đời sau

Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh vai trò của việc bồi dưỡng lực lượng cáchmạng cho đời sau, vậy thì hiểu như thế nào về việc xây dựng lực lượng cáchmạng, cần phải đào tạo cho họ những phẩm chất gì?

Bác Hồ đã đặt trọn niềm tin vào sức mạnh và vai trò quyết định của quầnchúng nhân dân trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Trong Dichúc Người đã viết: “Đảng phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng, đào tạothanh niên thành những người kế tục sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội “vừahồng vừa chuyên” Phải coi việc đào tạo, bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đờisau là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và rất cần thiết

Hồ Chí Minh đã dạy: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm nămtrồng người” Bác cũng dùng mệnh đề đó để nói về vai trò quan trọng của yếu tốcon người trong xây dựng và phát triển xã hội Người luôn trăn trở về sự nghiệp

“trồng người” Người đòi hỏi “tự do học tập” và “thực hành giáo dục cho toàndân”, đặc biệt đối với thế hệ trẻ: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay

không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cườngquốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập củacác em”.

Từ Việt Nam đi ra thế giới, hòa nhập vào đại dương trí tuệ của thời đại,

Hồ Chí Minh đã chắt lọc tinh hoa của nhân loại, vận dụng sáng tạo và phát triểnchủ nghĩa Mác – Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, từng bước xây dựngnền giáo dục mới Việt Nam

Cùng với thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, nhân dân ta đãxóa đi một nền giáo dục đồi bại, xảo trá của thực dân Pháp, chỉ dạy cho nhândân ta biết sùng bái kẻ mạnh hơn mình, dạy cho thanh niên yêu một Tổ quốckhông phải Tổ quốc của mình, dạy cho thanh thiếu niên khinh rẻ nguồn gốcdòng giống mình…đó là một nền giáo dục nguy hiểm hơn cả sự dốt nát

Giáo dục theo quan điểm Hồ Chí Minh sẽ tạo ra tính liên tục của cách

mạng Sự thành công của các nước, không có yếu tố nào quan trọng hơn giáo

dục Giáo dục sẽ tạo ra những nguyên liệu không có sẵn trong tự nhiên như kỹ

sư, chuyên gia, bác học…Giáo dục tạo ra nhân cách và từng bước hoàn thiện

con người Đối với đời sống tinh thần của mỗi con người thì tư tưởng và tình

cảm là chủ yếu nhất Những tư tưởng và tình cảm lớn có ý nghĩa chi phối đờisống tinh thần cá nhân và cộng đồng Hồ Chí Minh yêu cầu tất cả mọi ngườikhông trừ một ai, không trừ một cấp nào đều phải thường xuyên trau dồi đạođức cách mạng Đối với thế hệ trẻ, trong quá trình giáo dục phải xây đắp tưtưởng và tình cảm cao quý đó chính là nhiệm vụ thường xuyên của giáo dục.Giáo dục là phải làm cho mỗi con người và mọi người có lý tưởng độc lập dântộc và chủ nghĩa xã hội, có tinh thần vì nước quên mình, đặt việc chung lên trên,lên trước công việc riêng Văn hóa nói chung và văn hóa giáo dục nói riêng phải

đi sâu vào tâm lý quốc dân để vun đắp những tình cảm lớn như yêu nướcthương dân, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, yêu cái chân, thiện, mỹ, yêu tính trungthực…Những tình cảm trong sáng đó chính là mạch nguồn dẫn tới những tưtưởng cao đẹp Không có cuộc cách mạng nào có thể thắng lợi nếu nó khôngchuẩn bị, đào tạo được một lớp chiến sĩ tiên phong mang trong mình lý tưởng

và tình cảm cách mạng trong sáng, có đầy đủ cả đạo đức và tài năng, dẫn đắtquần chúng thay chế độ cũ, xây dựng xã hội mới Trong thời kỳ chiến tranh ácliệt, chính triết lý giáo dục ấy là vũ khí sắc bén để nuôi dưỡng lòng tin của mỗicon người và giúp một dân tộc nhỏ bé bị đọa đày trong nghèo đói và lạc hậu lại,dưới sự lãnh đạo của một Đảng còn non trẻ, chỉ với vũ khí thô sơ nhưng lại rấtdũng cảm đứng lên đập tan guồng máy thống trị của một đế quốc hùng mạnh

được xây dựng trong hơn 80 năm, đồng thời kết liễu luôn chế độ phong kiến mở

ra một thời đại mới - thời đại dân chủ cộng hòa

2 Ý nghĩa của việc học tập các môn Lý luận chính trị trong giai đoạn hiện nay

Với một tầm nhìn thời đại, Hồ Chí Minh – người sáng lập nền giáo dụcmới, nền giáo dục cách mạng Việt Nam – đã chỉ ra những mục tiêu của giáo dụclà: “đào tạo các em nên những công dân hữu ích cho nước Việt Nam” làm “pháttriển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em” Học để làm việc, làmngười, làm cán bộ Học để phụng sự đoàn thể, giai cấp, nhân dân, Tổ quốc vànhân loại Đồng thời, “học để sữa chữa tư tưởng” “Học để tu dưỡng đạo đứccách mạng” “Học để tin tưởng”, v.v… Những nội dung nêu trên không chỉ có ýnghĩa đối với dân tộc, mà còn hoàn toàn phù hợp với những nguyên lý giáo dụctrong thế kỷ XXI mà UNESCO đã nêu ra Theo Người, những mục tiêu đó củagiáo dục có mối quan hệ biện chứng với nhau, có phẩm chất chính trị và chuyênmôn mà thiếu phẩm chất đạo đức với ý nghĩa là gốc thì nguồn cũng vô dụng.Tuy nhiên, nếu không có trình độ học vấn thì không học tập được kỹ thuật,không học tập được kỹ thuật thì không theo kịp thời đại mà cuộc cách mạngkhoa học kỹ thuật, công nghệ đang phát triển mạnh mẽ, và như vậy ngày càngtụt hậu xa so với các nước Nhưng điều đặc biệt là phải học chính trị Bởi vì nếuchỉ học văn hóa, kỹ thuật, chuyên môn mà không có chính trị thì như người

nhắm mắt mà đi Giáo dục chính trị là nền tảng, trên cơ sở đó nâng cao chất

lượng văn hóa và chuyên môn Chính trị nói ở đây là chủ nghĩa Mác – Lênin và

đường lối quan điểm của Đảng Học chính trị không phải để thuộc lầu lầu sáchMác – Lênin, không phải học một cách giáo điều, mà là “học cái tinh thần xử lýmọi việc, đối với mọi người và đối với bản thân mình”

Nhìn lại nền giáo dục cách mạng Việt Nam, chúng ta thấy rằng lúc nào và

ở đâu nghiên cứu và quán triệt đầy đủ tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục thì ở

đó đem lại những thành tựu và niềm tự hào lớn cho nền giáo dục Việt Nam.Hiện nay nền giáo dục nước ta đang ở mức báo động, hơn thế nữa là “sự suythoái” Nghiên cứu 12 nước trong khu vực, dùng thang điểm 10, Việt Nam quytròn được 3,7 điểm, xếp thứ 11/12 là không thể chấp nhận được Lấy tinh thần

Hồ Chí Minh để xử lý mọi việc, một vấn đề đặt ra là phải tìm đúng nguyên nhâncủa căn bệnh Ngày nay chúng ta đang bị chi phối quá nhiều bởi mặt tiêu cựccủa nền kinh tế thị trường Một thực trạng mà chúng ta phải đối diện hiện nay

đó là một số nơi coi nhẹ việc giảng dạy các môn khoa học Lý luận chính trị, quá

đề cao các môn khoa học kỹ thuật, tự nhiên, kinh tế, v.v…là những môn học cótính ứng dụng mạnh mẽ trong nền kinh tế thị trường, trong thời kỳ hội nhập Ở

đây chúng ta không thể phủ nhận vai trò cũng như tác dụng của các môn khoahọc nói trên mà vấn đề đặt ra là phải có cái nhìn đúng đắn về vai trò cũng nhưtầm quan trọng của các môn khoa học Lý luận chính trị, tránh những cái nhìn

lệch lạc phiến diện Bởi Người đã nói Giáo dục chính trị là nền tảng, trên cơ sở

đó nâng cao chất lượng văn hóa và chuyên môn

Trước những biến động phức tạp của tình hình thế giới, sự tác động mạnh

mẽ của mặt trái cơ chế thị trường, đã và đang có một bộ phận không nhỏ cán bộđảng viên suy thoái về tư tưởng, chính trị và đạo đức, phai nhạt lý tưởng, mấtcảnh giác, giảm sút ý chí chiến đấu, kém ý thức tổ chức kỷ luật, tha hóa về lốisống, quan liêu, xa rời quần chúng Những hệ lụy đó, suy cho cùng là kết quảcủa việc xem nhẹ việc giáo dục và rèn luyện tư tưởng đạo đức cách mạng tronggiáo dục, xem nhẹ công tác tư tưởng Ngày nay gần như phần lớn thế hệ trẻkhông còn mặn mà với các môn khoa học Mác – Lênin, xa rời lý tưởng, sốngthực dụng và hưởng thụ đó là một thực trạng đáng buồn thể hiện một sự thất bạitrong công tác giáo dục ở nước ta, và như vậy liệu họ có thể là những ngườithừa kế xây dựng xã hội chủ nghĩa “vừa hồng vừa chuyên” như Bác Hồ hằngmong muốn

Sự nghiệp đổi mới trong những năm tới đây có nhiều thời cơ, thuận lợi,đồng thời cũng đứng trước không ít khó khăn, thách thức Trên thế giới và khuvực, tình hình còn tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường Quá trìnhtoàn cầu hóa và hội nhập quốc tế tiếp tục được đẩy mạnh; hòa bình, hợp tác vàphát triển vẫn là xu thế lớn Nhưng chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, hoạtđộng can thiệp lật đổ, chủ nghĩa khủng bố…đang là mối đe dọa với nhiều quốcgia, dân tộc Do đó, để có thể thực hiện được quá trình CNH, HĐH, chủ độnghội nhập và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, vượt qua mọi thách thức thìthế hệ trẻ những người chủ tương lai của đất nước phải là những con người cáchmạng thực sự, vững vàng về tư tưởng, sáng tạo trong hành động, có trình độtrong chuyên môn Hồ Chí Minh đã nói: “muốn có chủ nghĩa xã hội, trước hếtcần có những con người xã hội chủ nghĩa”, những con người của xã hội vănminh và giàu tính nhân đạo, nhân văn và vì vậy không thể có những con người

xã hội chủ nghĩa mà không nắm vững được chủ nghĩa Mác – Lê nin, không nắmvững quan điểm đường lối lãnh đạo của Đảng

Để xây dựng một nền giáo dục phù hợp với khả năng và yêu cầu của nềnkinh tế, phù hợp với định hướng chính trị của dân tộc, đòi hòi Đảng và Nhànước cần phải có những chính sách phù hợp Mục tiêu của Đảng ta là thực hiệndân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Xã hội đó phải dochính sức lao động của nhân dân xây dựng nên Việc tạo ra nguồn lực để xây

dựng xã hội phải huy động lực của nhiều “binh chủng” trong đó ngành giáo dụcđóng vai trò then chốt, là khâu đột phá để tiến lên hiện đại Ngày nay, Đảng vàNhà nước ta đã xem vấn đề giáo dục và đào tạo là quốc sách hang đầu, vì vậytôi thiết nghĩ chú trọng giáo dục đúng đắn công tác chính trị tư tưởng cho thế hệtrẻ như lời Bác căn dặn trong Di chúc sẽ là một trong những tiền đề quan trọng

có tính hướng dẫn đúng đắn cho thế hệ trẻ trong việc thực hiện các hoạt độngchuyên môn của mình một cách thành công hơn, hiệu quả hơn và như vậy sẽmang lại hiệu quả cho xã hội

Đã 40 năm Bác đi xa nhưng với dân tộc Việt Nam không lúc nào vàkhông ở đâu thiếu vắng hình ảnh Bác Người đã để lại “muôn vàn tình thân yêu”cho toàn dân, toàn Đảng, cho toàn thể các cháu thanh, thiếu niên nhi đồng trong

cả nước Người suốt đời “chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc là Tổ quốc

ta được độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áomặc, ai cũng được học hành”

Để hiểu rõ việc thực hiện triệt để những tư tưởng và đạo đức của Hồ ChíMinh không phải là một vấn đề đơn giản mà cần phải hiểu rằng đó là một quátrình, với các mức độ khác nhau Vì vậy, cần phải tiếp tục nghiên cứu sâu hơn,toàn diện hơn những tư tưởng quan trọng trong Di chúc nói riêng và trong tưtưởng Hồ Chí Minh nói chung để triệt để vận dụng sáng tạo và phát triển trongthời kỳ mới./

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Một số chuyên đề về tư tưỏng Hồ Chí Minh, Đại học quốc gia Hà Nội,Trung tâm bồi dưỡng giảng viên Lý luận Chính trị, TS Đinh Xuân Lý

2 Trí tuệ và bản lĩnh Hồ Chí Minh, PGS.TS Bùi Đình Phong

3 Một số bài nói và viết của Hồ Chí Minh, Nxb Chính trị quốc gia

4 Toàn văn Di chúc Hồ Chí Minh, Nxb trẻ

5 Các nguồn tài liệu trên internet

GIÁ TRỊ DI CHÚC HỒ CHÍ MINH TRONG VIỆC GIẢNG DẠY TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Trần Thị Tân

Bộ môn Tư tưởng Hồ Chí Minh

Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh đúc kếtnhững giá trị tư tưởng lớn lao và định hướng đúng đắncon đường cách mạng Việt Nam phải đi và phải đến

Tư tưởng đó của Hồ Chí Minh đã được thể hiện thànhnhững nội dung cụ thể trong hệ thống tư tưởng củaNgười đến nay vẫn con nguyên giá trị giáo dục, địnhhướng cho thế hệ mai sau phấn đấu vì mục tiêu xâydựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, xã hộicông bằng, dân chủ, văn minh

Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh đề cập đến nhiều vấn đề quan trọng,sâu sắc với những nội dung tư tưởng rất cô đọng như về Đảng, về thanh niên, vềnhân dân cũng như về tinh thần quốc tế trong sáng của người Cộng sản

Mở đầu Di chúc, Hồ Chí Minh “nói về Đảng”, đó không phải là một sựngẫu nhiên, mà theo Người: Đảng ta là đảng cầm quyền Điều đó, Người nhằmkhẳng định vị trí, vai trò to lớn của Đảng đối với Nhà nước và toàn xã hội ViệtNam, nhiệm vụ của Đảng rất vẻ vang nhưng rất nặng nề Đảng ta từ khi ra đờiđến nay nhờ đoàn kết chặt chẽ, một lòng một dạ phục vụ giai cấp, phục vụ nhândân, phục vụ Tổ quốc, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân ta đã hăng hái đấutranh tiến từ thắng lợi này đến thắng lợi khác Mục đích, lý tưởng của Đảng cầmquyền không có lợi ích nào khác ngoài lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân Chính

vì Hồ Chí Minh nhận thấy được vai trò của Đảng trong tiến trình cách mạng nênNgười đã đặc biệt nhấn mạnh trong bản Di chúc của mình trước khi “đi gặp cụCác Mác, cụ Lênin và các vị cách mạng đàn anh khác”(1) Để có được nhữngthắng lợi vẻ vang trong lịch sử cũng như trên chặng đường tiếp theo thì trongĐảng phải đoàn kết chặt chẽ, “là đảng đạo đức, là đảng văn minh”, chống tưtưởng cơ hội, thực dụng… Đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống tham nhũng, quanliêu, làm trong sạch đội ngũ đảng viên”(2) Mỗi cán bộ, đảng viên phải thực hiệnnghiêm túc các nguyên tắc sinh hoạt đảng và phải thấm nhuần đạo đức cáchmạng Đảng là văn minh, là sự khẳng định yêu cầu về trí tuệ, Đảng phải thường

xuyên nâng cao trình độ tổ chức lãnh đạo gắn với tiến trình phát triển của lịch

sử văn minh nhân loại Mỗi đảng viên, mỗi tổ chức Đảng và toàn Đảng phải

“không ngừng nâng cao trình độ chính trị, học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ,kiến thức lãnh đạo, quản lý và vận động nhân dân”(3); đặc biệt phải nâng caotrình độ trí tuệ, coi đây là một mặt trận mới cần giành lấy và giữ lấy

Mỗi giai đoạn lịch sử nhất định, phương thức lãnh đạo của Đảng phảiđược điều chỉnh, thay đổi phù hợp với thực tế đòi hỏi của cuộc sống, hoàn cảnh

và điều kiện cụ thể của nhiệm vụ cách mạng Xác định đúng phương thức lãnhđạo của Đảng là vấn đề mấu chốt đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng và xây dựng

hệ thống chính trị, chiến tranh đã đi qua, hòa bình lặp lại dưới sự lành đạo củaĐảng nhân dân ta đang tiến hành xây dựng về mọi măt: kinh tế, chính trị, vănhóa – xã hội để thực hiện giai đoạn cách mạng thứ hai đó là tiến lên chủ nghĩa

xã hội

Di sản của Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại trong Di chúc không phải là củacải, tiền bạc, sự kế thừa địa vị mà là những lời dặn dò tâm huyết, những bài họcđược đúc kết từ thực tế cuộc đời hoạt động cách mạng của Người và từ kết quảcủa tiến trình lịch sử cách mạng Việt Nam Chính vì vậy, Di chúc của Ngườikhông những có ý nghĩa thiêng liêng với hiện tại mà còn nguyên giá trị to lớnđối với tương lai Bản Di chúc là một sức mạnh tinh thần thôi thúc mỗi côngdân Việt Nam đồng sức, đồng lòng đưa đất nước mình sánh vai với các cườngquốc năm châu

Là người giảng dạy, tiếp cận, nghiên cứu môn học Tư tưởng Hồ ChíMinh, tôi cảm thấy mình cần phải có trách nhiệm thực hiện cũng như tuyêntruyền, giáo dục, động viên thế hệ trẻ thực hiện những lời căn dặn trong Di chúccủa Người Những người chưa vào Đảng thì cố gắng phấn đấu để đứng vàohàng ngũ của Đảng; các cán bộ, đảng viên thì gương mẫu, có đầy đủ nhữngphẩm chất cơ bản là: trung với nước, hiếu với dân; cần, kiệm, liêm, chính, chícông vô tư; tình yêu thương con người, sống có tình có nghĩa và có tinh thầnquốc tế trong sáng, xứng đáng là người đầy tớ trung thành của nhân dân Trong

Di chúc, Bác cũng căn dặn chúng ta cần phải xây dựng một Đảng Cộng sản ViệtNam thật sự trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, có đội ngũcán bộ, đảng viên ưu tú thấm nhuần chủ nghĩa Mác-Lênin và đạo đức cáchmạng, đáp ứng được vai trò lãnh đạo của Đảng trong giai đoạn cách mạng mới

Sức sống trường tồn của Di chúc, ánh sáng kỳ diệu toả ra trong toàn bộbản Di chúc là những tư tưởng nhân văn cách mạng ngời sáng, đầy giá trị nhân

bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà trước hết là nói đến con người, tình yêuthương con người.

- Lòng thương yêu con người của Bác trong Di chúc rất rộng lớn, bao

hàm mọi người, mọi tầng lớp và đến mỗi con người Bác đã thể hiện sự cảm

thông và quan tâm sâu sắc đối với toàn thể đồng bào và chiến sĩ cả nước, thanhniên xung phong, với đoàn viên và thanh niên, nông dân, các cụ phụ lão, phụ nữ

và nhi đồng, với những nạn nhân của chế độ cũ… Với từng đối tượng, Bác đềuchỉ ra những công việc cụ thể cần phải làm để đáp ứng những nguyện vọng, nhucầu thiết thân của họ Tình thương yêu con người của Bác không chỉ thể hiệnvới toàn dân, toàn Đảng mà còn đối với các đồng chí, anh em, bầu bạn, thanhniên và nhi đồng quốc tế Tình yêu thương con người là sự cảm thông sâu sắc,

sự biết ơn, trân trọng con người và niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh của conngười Lòng thương yêu con người của Bác không chỉ là sự quan tâm, chăm sóc

mà còn là sự nhắc nhở chăm lo cải tạo và xây dựng con người, nhằm giải phóngcon người

Lòng thương yêu con người của Bác không chỉ là sự quan tâm, tin tưởng,giáo dục động viên mà còn phải hành động, làm những việc thiết thực, đáp ứngnguyện vọng, nhu cầu của con người Theo Bác: “nước độc lập mà dân khôngđược hưởng ấm no, hạnh phúc thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì” Nước tacòn nghèo và lạc hậu, lại trải qua nhiều năm chiến tranh khốc liệt, sự hy sinh vàcống hiến của nhân dân là vô cùng to lớn Thương yêu con người không phảichỉ bằng lời nói mà phải bằng những hành động và việc làm cụ thể vì conngười Bác chỉ rõ: sự nghiệp cách mạng của dân tộc ta dưới sự lãnh đạo củaĐảng, sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước đều nhằm mục tiêu phục vụ con

người Trong Di chúc, Bác viết: “Đảng cần phải có một kế hoạch thật tốt để

phát triển kinh tế và văn hoá, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhândân”(4) Với nhiệm vụ hàn gắn vết thương chiến tranh, những công việc đối với

con người, Bác yêu cầu “phải có kế hoạch sẵn sàng, rõ ràng, chu đáo, để tránhkhỏi bị động, thiếu sót và sai lầm” Bác căn dặn, ngay sau chiến thắng đế quốc

Mỹ xâm lược, phải quan tâm giải quyết đời sống cho các tầng lớp nhân dân, phùhợp với từng đối tượng cụ thể Đối với thương binh phải tìm mọi cách làm cho

họ có nơi ăn chốn ở yên ổn, tạo điều kiện để họ dần dần có thể “tự lực cánhsinh” Đối với gia đình thương binh, liệt sĩ phải giúp đỡ họ có công ăn việc làmthích hợp, quyết không để họ đói rét Đối với những người trẻ tuổi đã trải quarèn luyện trong chiến đấu phải đào tạo, bồi dưỡng để họ xứng đáng là đội quânchủ lực trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Đối với nông dân, Bác đề

nghị miễn thuế nông nghiệp một năm để đồng bào hỉ hả, mát dạ, mát lòng, thêmniềm phấn khởi, đẩy mạnh sản xuất

Tình yêu thương con người là một tư tưởng sâu đậm trong tư tưởng HồChí Minh, là một trong những phẩm chất cao đẹp nhất của người cộng sản Tìnhthương yêu con người ấy cũng là nền gốc để quy tụ, đoàn kết hết thảy mọi tầnglớp, mọi lực lượng, mọi con người, tạo nên sức mạnh vĩ đại để giải phóng chodân tộc, cho mọi người và cho mỗi con người Tiếp nối truyền thống của dântộc ta là sống có tình có nghĩa và thực hiện Di chúc của Người chúng ta cầnphải học tập, làm theo tấm gương đạo đức cao đẹp của Bác, để xây dựng mộtnền đạo đức mới, kiên quyết loại trừ, bác bỏ những tư tưởng suy đồi, nhữnghành vi vô đạo đức trong xã hội

Đạo đức là yếu tố cơ bản của nhân cách tạo nên giá trị của con người vàcon người luôn khao khát vươn tới chân, thiện, mỹ vì thế mà trước hết conngười phải tu dưỡng về mặt đạo đức Vậy đâu là những chuẩn mực đạo đức?Trong Di chúc, Bác đã chỉ ra cho chúng ta những vấn đề cơ bản nhất Trongđiều kiện hiện nay, với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, tình yêu thương conngười được thể hiện như thế nào cho đúng phẩm chất của một chiến sĩ Cộngsản? Chúng ta cần có những nội dung và chương trình hành động cụ thể, nói điđôi với làm, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo Đặc biệt là trong cơ chế thịtrường một số người đã đặt giá trị của đồng tiền lên trên giá trị đạo đức, nhiềungười thờ ơ với những nỗi đau của những người xung quanh mình, một số cán

bộ thoái hóa biến chất, tư lợi cho riêng mình, những điều đó tác động không tốtđến tâm lý của thanh niên, nó tác động trực tiếp đến đạo đức của thế hệ trẻ Do

đó chúng ta cần phải khơi dậy truyền thống yêu thương con người của dân tộcViệt Nam, hướng cho thế hệ trẻ một hành động cụ thể sau khi đã được học tập,nghiên cứu Tư tưởng Hồ Chí Mính

- Trước lúc đi xa, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn toàn Đảng, toàn dân ta:

“Sống có tình có nghĩa, bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việcrất quan trọng và rất cần thiết” “Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt,mọi việc đều hăng hái xung phong Đảng cần chăm lo giáo dục đạo đức cáchmạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hộivừa “hồng” vừa “chuyên” Công tác thanh niên là một di sản vô giá đối với sựnghiệp đào tạo, bồi dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ nước ta Đó cũng là cống hiến tolớn vào kho tàng lý luận giáo dục theo quan điểm chủ nghĩa Mác-Lênin trongthời đại ngày nay Khi đề cập đến thanh niên, trong bản Di chúc nó không chỉ

có ý nghĩa khích lệ thế hệ trẻ thực hiện sứ mệnh của mình đối với dân tộc trongthời chiến mà đến nay, khi đất nước bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại

hóa thì tư tưởng đó của Người vẫn còn nguyên giá trị Vì tương lai của đấtnước, của dân tộc nằm ngay trong tay các thế hệ thanh niên Thanh niên là lựclượng cách mạng hùng hậu, bộ phận quan trọng của dân tộc, là lớp người kế tục

sự nghiệp cách mạng của cha anh Điều này phản ánh một vấn đề có tính quyluật, đó là sự “bàn giao thế hệ" Mỗi thế hệ chỉ có thể hoàn thành được nhiệm

vụ của mình trong một chặng đường cách mạng nhất định và phải được thế hệsau tiếp bước Đó chính là thanh niên, “người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xãhội” mà Bác Hồ khẳng định trong Di chúc

Là người có nhiệm vụ truyền đạt, tìm hiểu, trao đổi, nghiên cứu về tưtưởng của Người để góp phần vào nhiệm vụ chung là bồi dưỡng thế hệ thanhniên trong tương lai có đầy đủ phẩm chất và năng lực thì cần phải định hướngcho sinh viên mục tiêu, lý tưởng mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn là “độc lậpdân tộc và chủ nghĩa xã hội”, thấm nhuần chủ nghĩa Mác – lênin, tư tưởng HồChí Minh và hướng sinh viên học tập, làm theo tấm gương đạo đức của Người

Sau gần 40 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta,nhân dân ta đã và đang giành được những thắng lợi hết sức to lớn Thực hiện Dichúc của Người, Đảng ta, nhân dân ta đã tiến hành công cuộc đổi mới thắng lợi

về nhiều mặt: Hệ thống chính trị ngày càng vững mạnh, dân chủ và làm việc cóhiệu quả, hiệu lực; kinh tế phát triển nhanh và bền vững, đời sống nhân dânngày càng được nâng cao; nền văn hoá được xây dựng tiên tiến, đậm đà bản sắcdân tộc Ngày nay, ánh sáng của tư tưởng nhân văn cao cả trong Di chúc củaBác đang tiếp tục soi sáng cho mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội côngbằng, dân chủ và văn minh” của dân tộc ta./

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tr 36, Nhà xuất bản Chính trị quốcgia, Hà Nội 2008

2 Hồ Chí Minh toàn tập, tập 12, tr 410

3 Hồ Chí Minh toàn tâp, tập 7, tr 368

4 Hồ Chí Minh toàn tâp, tập 12, tr 46

5 Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb chính trị quốc gia, H.2009

6 Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh, Nxb chính trị quốc gia, H.2003

7 Mãi mãi học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, Nxb Chínhtrị quốc gia, H.2008

8 Giá trị cơ bản về tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh, Nxb công an nhân dân,H.2008.

9 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đưc, Nxb, Ban Tư tưởng văn hóa Trungương, H.2006

10 Một số vấn đề trong Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng cộng sản Việt Nam,Nxb Lao động, H.2008

11 Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng đảng trong sạch, vững mạnh, NxbChính trị quốc gia, H.2005

12 Tư tưởng Hồ Chí minh với việc giáo dục đội ngũ cán bộ, đảng viên hiệnnay, Nxb Chính trị quốc gia, 2004

13 Tư tưởng Hồ Chí Minh về bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau, NxbChính trị quốc gia, H.2007./

VẬN DỤNG DI CHÚC CỦA CHỦ TỊCH

HỒ CHÍ MINH VÀO SỰ NGHIỆP

“TRỒNG NGƯỜI” HIỆN NAY Ngô Văn An

Bộ môn Những nguyên lý cơ bản

Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ thiên tài củadân tộc Việt Nam, người thầy vĩ đại của Đảng,người chiến sĩ lỗi lạc của phong trào cộng sản vàcông nhân quốc tế Người đã cống hiến trọn đờimình cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam và nhândân thế giới Trước lúc đi xa, Người đã để lại mộtbản di chúc quý báu kết tinh trong đó tinh hoa tưtưởng, đạo đức và tâm hồn cao đẹp của Người.Trong Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cái làm nên giá trị tinh thầnlớn lao và mang ý nghĩa cải tạo thực tiễn sâu sắc là quan điểm vì con người vàgiải phóng con người Khi đề cập tới vấn đề này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã bày

tỏ tình yêu thương đối với tất cả mọi tầng lớp người trong xã hội Người đã căndặn phải có một chính sách đặc biệt đối với mọi tầng lớp nhân dân đã vì Tổquốc mà hy sinh: Theo người, đó là công việc nhất thiết phải làm, dẫu khó khăn,phức tạp đến mấy cũng phải ra sức làm Người chỉ rõ: “Thương binh là nhữngngười đã hy sinh gia đình, hy sinh xương máu để bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ đồng bào

Vì lợi ích của Tổ quốc, của đồng bào, mà các đồng chí chịu ốm đau, què quặt”, “Taychân tàn phế của thương binh sẽ không mọc lại được, và những tử sĩ sẽ không thể táisinh”.Vì thế, Tổ quốc, đồng bào phải biết ơn thương binh, liệt sĩ và giúp đỡ gia đình

họ

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ căn dặn về đãi ngộ vật chất, động viên tinhthần mà Người còn quan tâm tới cách thức làm thế nào để thương binh, nhữngngưòi đã hy sinh một phần xương máu của mình “có thể dần dần “tự lực cánh sinh”

và cha mẹ, vợ con của thương binh, liệt sĩ “có công việc làm ăn thích hợp, quyếtkhông để họ bị đói rét”, tức là để họ có thể tự mình làm ra tất cả, không ỷ lại, thụđộng và bất lực trước hoàn cảnh khó khăn

Đối với nông dân, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị miễn thuế nông nghiệpmột năm để đồng bào thêm niềm phấn khởi, đẩy mạnh sản xuất Đối với nhân dânlao động nói chung Người căn dặn “Đảng cần có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh

tế và văn hoá nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân Ngay cả đối vớinhững người Việt Nam lầm lỡ, trước đây làm việc cho chế độ cũ hoặc khônglương thiện trong chế độ xã hội cũ, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ gọi họ là "nạnnhân của chế độ xã hội cũ" và nhắc nhở Đảng, Nhà nước phải quan tâm đến họ,hướng thiện và hướng nghiệp cho họ theo tinh thần "đánh người chạy đi chứkhông đánh người chạy lại: "Đối với nạn nhân của chế độ xã hội cũ, Nhà nướcphải vừa dùng giáo dục vừa dùng pháp luật để cải tạo họ, giúp họ trở nên nhữngngười lao động lương thiện" Đó cũng chính là truyền thống khoan dung, triết lýkhoan dung của dân tộc Việt Nam mà Hồ Chí Minh đã kế thừa và khắc sâuthêm vào tâm khảm mỗi người chúng ta

Lòng thương yêu con người của Bác không chỉ là sự quan tâm, chăm sóc

mà còn là sự nhắc nhở chăm lo cải tạo và xây dựng con người, nhằm giải phóngcon người Bác đã chỉ ra rằng: người ta ai cũng có tính tốt và tính xấu, có thiện

và ác trong lòng, điều này phần lớn do giáo dục mà ra, thái độ của người cáchmạng là phải biết làm cho phần tốt ở trong mỗi con người nảy nở như hoa mùaxuân và phần xấu bị mất dần đi Trong Di chúc, Bác viết: mỗi đảng viên và cán

bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm, chính,

chí công vô tư; phải coi trọng việc đào tạo, bồi dưỡng thế hệ trẻ Người đã từng

nói: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồngngười Chúng ta phải đào tạo ra những công dân tốt và cán bộ tốt cho nước nhà”

Trong Di chúc, Người viết “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là mộtviệc rất quan trong và rất cần thiết” Trong bồi dưỡng, đào tạo những con người kếtục sự nghiệp cách mạng phải coi trọng cả đức và tài, để họ vừa “hồng” vừa

“chuyên”, trong đó Người đặt lên hàng đầu là đạo đức cách mạng Người rất quantâm tới những chiến sĩ trẻ tuổi trong các lực lượng vũ trang nhân dân và thanh niênxung phong đã được rèn luyện trong chiến đấu và căn dặn: “Đảng và chính quyềncần chọn một số ưu tú nhất, cho các cháu ấy đi học thêm các ngành, các nghề, đểđào tạo thành những cán bộ và công nhân có kỹ thuật giỏi, tư tưởng tốt, lập trườngcách mạng vững chắc Đó là đội quân chủ lực trong công cuộc xây dựng thắng lợichủ nghĩa xã hội ở nước ta”

Trong quan điểm về xây dựng con người, Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm

sâu sắc đến việc bồi dưỡng, cất nhắc, giúp đỡ phụ nữ, để họ tiến bộ, bình đẳng và

thật sự được giải phóng Theo Người: “Nói phụ nữ là nói đến phần nửa của xã hội.Nếu không giải phóng phụ nữ thì không giải phóng một nửa loài người Nếu không

giải phóng phụ nữ là xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉ có một nửa” Trong Di chúc, HồChí Minh đã căn dặn: “Đảng và Chính phủ cần phải có kế hoạch thiết thực bồidưỡng, cất nhắc và giúp đỡ để ngày có thêm nhiều phụ nữ phụ trách mọi công việc

kể cả công việc lãnh đạo Bản thân phụ nữ thì phải cố gắng vươn lên Đó là mộtcuộc cách mạng đưa đến quyền bình đẳng thật sự cho phụ nữ”

Lòng thương yêu con người của Bác không chỉ là sự quan tâm, tin tưởng,giáo dục động viên mà còn phải hành động, làm những việc thiết thực, đáp ứngnguyện vọng, nhu cầu của con người Bác đã khẳng định: Chính phủ của ta làcông bộc của dân, Chính phủ nhân dân bao giờ cũng phải đặt quyền lợi dân lêntrên hết thảy, việc gì có lợi cho dân ta phải hết sức làm, việc gì hại đến dân taphải hết sức tránh, phải chú ý giải quyết hết những vấn đề dầu khó khăn, phứctạp đến đâu Để hoàn thành thắng lợi công việc hàn gắn vết thương chiến tranh,xây dựng đất nước, theo Bác phải làm cho mỗi đảng viên, mỗi đoàn viên, mỗichi bộ đều ra sức làm tròn nhiệm vụ Đảng giao phó, “toàn tâm, toàn ý phục vụnhân dân”

Trong Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, điều làm chúng ta vô cùng xúc

động là nội dung Người viết về việc riêng mà ở đó tư tưởng yêu thương con người

và tất cả vì con người được thể hiện rất sâu sắc Về việc tang lễ, Người dặn “chớ nên

tổ chức điếu phúng linh đình để khỏi lãng phí thời giờ và tiền bạc của nhân dân”.Đối với thi hài, phần mộ và nơi an nghỉ cuối cùng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minhcũng dặn lại những việc nên làm để cho “những người đến thăm viếng có chỗ nghỉngơi” và góp phần bảo vệ môi trường sinh thái vì cuộc sống của con người

Lòng thương yêu con người của Bác thật rộng lớn và sâu sắc, đó là sựquan tâm, biết ơn, trân trọng, tin tưởng vào sức mạnh của con người, quyết tâmhành động để mang lại hạnh phúc, ấm no cho con người, giải phóng con người

Đó là tình thương yêu con người của một trái tim lớn vô cùng nhân hậu Đúngnhư nhà thơ Tố Hữu đã viết:

“ Ôi lòng Bác vậy cứ thương ta Thương cuộc đời chung, thương cỏ hoa Chỉ biết quên mình cho hết thảy

Như dòng sông chảy, nặng phù sa…”

Tình thương yêu con người là động lực mãnh liệt thôi thúc hoạt động vìnước, vì dân trong suốt cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh Tình thương yêucon người ấy cũng là nền gốc để quy tụ, đoàn kết hết thảy mọi tầng lớp, mọi lựclượng, mọi con người, tạo nên sức mạnh vĩ đại để giải phóng cho dân tộc, chomọi người và cho mỗi con người

Vận dụng quan điểm vì con người và giải phóng con người của Chủ tịch

Hồ Chí Minh thể hiện qua bản Di chúc đòi hỏi mỗi người giảng viên lý luậnchính trị chúng ta cần phải góp phần làm tốt hơn nữa công việc “trồng người”,phải thấm nhuần tư tưởng của Người là “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đờisau là một việc làm rất quan trọng và rất cần thiết” và “Thanh niên là người chủtương lai của nước nhà Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh phần lớn là docác thanh niên”, công tác đào tạo bồi dưỡng phải đạt cho được mục tiêu giáodục toàn diện để lực lượng thanh niên sau khi đào tạo đủ sức phục vụ nhân dân

Do vậy, đối với người giảng viên lý luận chính trị hiện nay cần phải xác địnhđược rằng giảng dạy lý luận chính trị không phải chỉ là truyền đạt những nộidung kiến thức cho sinh viên mà còn phải giáo dục lý tưởng, đạo đức, nhân cáchcho họ

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói về con người: “Có tài mà không có đức làngười vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”, chỉ có nhưvậy chúng ta mới có thể đào tạo, xây dựng được những con người và thế hệthiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đứctrong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, công nghiệp hoá,hiện đại hoá đất nước, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hoá của dân tộc, cónăng lực tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại, phát huy tiềm năng của dân tộc vàcon người Việt Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực của cá nhân,làm chủ tri thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kỹ năngthực hành giỏi, có tác phong công nghiệp, có tính tổ chức và kỷ luật, có sứckhoẻ, là những người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa "hồng" vừa

"chuyên" như lời căn dặn của Bác

Vận dụng Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay, đểxây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa toàn diện có đủ “đức” đủ “tài” đòi hỏimỗi giảng viên lý luận chính trị cần phải có tấm lòng yêu nghề, yêu người mộtcách thực sự bằng tất cả những gì mình có được cùng với lương tâm nghềnghiệp để đầu tư trí tuệ, công sức lên mỗi trang giáo án, bài giảng Cần phảicủng cố niềm tin của thanh niên, sinh viên vào sự lãnh đạo của Đảng, vào chế

độ và hiện thực ngày càng tốt đẹp của công cuộc đổi mới đất nước Khi họ đã cóniềm tin vững chắc thì sẽ quyết định khuynh hướng, mục đích, hiệu quả hoạtđộng của mình và sẽ hoạt động hăng say, tích cực trong học tập, công tác, đónggóp thiết thực cho đất nước, xã hội

Bên cạnh việc củng cố niềm tin của thanh niên sinh viên vào Đảng, vàochế độ, phải tăng cường giáo dục cho họ tình cảm yêu nước nồng nàn Yêunước, tức là yêu độc lập của đất nước; yêu chủ nghĩa xã hội; là phải làm giàu

cho gia đình và đất nước; phải trung với Đảng, với nước, hiếu với nhân dân.Trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và giao lưu quốc tế hiện nay thì

"trung" và "hiếu" phải được coi là giá trị nổi bật để thanh niên - sinh viên không

dễ sa vào cạm bẫy của kẻ thù Có thể nói giáo dục tình cảm yêu nước là nội lựcquan trọng để tạo cho thanh niên, sinh viên - những người chủ tương lai của đấtnước, ý chí tự lực tự cường, say mê trong lao động, học tập

Phải quan tâm giáo dục ý thức cộng đồng; để mỗi cá nhân hăng say phấnđấu trong lao động, học tập và khẳng định mình, gắn mình với cộng đồng, với

xã hội Đồng thời cộng đồng phải tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển,trưởng thành của mỗi cá nhân Sự gắn bó của cá nhân với cộng đồng và sự quantâm của cộng đồng đối với cá nhân sẽ tạo ra sức mạnh vật chất và tinh thần tolớn giúp cho thanh niên vượt qua những điều kiện khó khăn, quyết tâm phấnđấu giành thắng lợi cho bản thân, qua đó đóng góp cho cộng đồng, cho xã hội

Trong việc giáo dục đạo đức, lý tưởng cho sinh viên, cần kết hợp giữagiáo dục những phẩm chất truyền thống như yêu nước, lòng nhân ái, vị tha,trung hiếu, cần, kiệm, với các giá trị đạo đức mới như chủ động, sáng tạo, tựlập, tự chủ, vượt khó, Có như vậy mới giúp họ khẳng định bản thân và hòanhập vào xã hội hiện đại; hơn nữa, để họ không mất gốc mà còn có điều kiệnvươn lên làm chủ khoa học, công nghệ

Kết hợp giữa giáo dục đạo đức, lý tưởng với giáo dục lý luận trong thanhniên sinh viên, là yêu cầu cấp thiết đối với việc giảng dạy lý luận chính trị củađội ngũ giảng viên lý luận chính trị hiện nay, nhằm góp phần hình thành vàcủng cố lý tưởng sống đúng đắn cho thanh niên - sinh viên của đất nước trongtiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa Muốn làm được điều đó trong giaiđoạn hiện nay mỗi một giảng viên cần phải tự vượt lên trên chính bản thânmình Bản thân phải nổ lực không ngừng, phải thấu hiểu sâu sắc lĩnh vựcchuyên môn mà mình đảm nhiệm, luôn tìm tòi sáng tạo, áp dụng những thànhtựu khoa học kỹ thuật tiên tiến và hiện đại vào quá trình giảng dạy để bài giảngcủa mình có sức hấp dẫn cao, có hiệu quả nhất Do vậy, việc thường xuyên traudồi, nâng cao trình độ chuyên môn, cập nhật tri thức và công nghệ mới là côngviệc thường xuyên mà người giảng viên phải quan tâm Bên cạnh đó, mỗi giảngviên còn phải là tấm gương sáng, tâm huyết với nghề với sự nghiệp đào tạo củamình Đó là những công việc thiết thực để làm theo tư tưởng nhân văn và chiếnlược xây dựng con người trong Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh./

THỰC HIỆN DI CHÚC CỦA HỒ CHÍ MINH

VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ NHẰM KHÔNG NGỪNG NÂNG CAO ĐỜI SỐNG NHÂN DÂN

ThS-GVC Tô Thị Hiền Vinh

Bộ môn Đường lối cách mạng

Trong Di chúc của Hồ Chí Minh, Ngườiviết: "Nhân dân lao động ta ở miền xuôi cũngnhư ở miền núi, đã bao đời chịu đựng giankhổ, bị chế độ phong kiến và thực dân áp bứcbóc lột, lại kinh qua nhiều năm chiến tranh Tuy vậy, nhân ta rất anh hùng, dũngcảm, hăng hái cần cù Từ ngày có Đảng, nhân

ta luôn luôn đi theo Đảng, rất trung thành vớiĐảng

Đảng ta cần phải có kế hoạch thật tốt đểphát triển kinh tế và văn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhândân."

Để thực hiện Di chúc của Người sau khi thống nhất đất nước Đảng ta đã

đề ra đường lối chủ trương, chính sách và các biện pháp để phát triển kinh tế,nâng cao đời sống nhân dân từ miền xuôi đến miền núi Đặc biệt là sau thời kỳđổi mới từ năm 1991 đến năm 2000 tổng sản phẩm trong nước tăng liên tục quacác năm với tốc độ tăng bình quân mỗi năm 7,56% Nhờ vậy năm 2000 tổng sảnphẩm trong nước đã gấp 2,07 lần năm 1990, không những đạt và vượt mục tiêutổng quát đề ra cho chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội năm 1991 -

2000 là tổng sản phẩm trong nước gấp hai lần, mà còn đứng vào hàng các nềnkinh tế trong khu vực có tốc độ tăng trưởng cao của thập niên 90 Từ năm 2000cho đến nay, tốc độ tăng trưởng kinh tế có tăng lên nhưng chưa cao Tuy nhiên

đã vượt qua giai đoạn suy giảm, trong những năm qua, tốc độ tăng trưởng kinh

tế của nước ta đã tăng dần năm sau cao hơn năm trước Đáng chú ý là các khuvực kinh tế và các ngành kinh tế then chốt, trước hết là nông nghiệp và côngnghiệp đều đạt được tốc độ tăng trưởng cao Một trong những thành tựu kinh tế

to lớn nhất trong phát triển nông nghiệp là sản xuất lương thực Sau nhiều nămkiên trì giải quyết vấn đề lương thực, đến nay an toàn lương thực đã được khẳngđịnh không những đủ tiêu dùng trong nước mà còn xuất khẩu mỗi năm từ 3,5tấn đến 4,5 triệu tấn gạo, đưa nước ta vào danh sách những nước xuất khẩu gạohàng đầu thế giới Cùng với gạo, cà phê, cao su, hạt tiêu thì chè, lạc, rau quả đãtrở thành mặt hàng nông sản xuất khẩu quan trọng của nước ta

Sản xuất công nghiệp đi dần vào thế phát triển ổn định với tốc độ tăng bìnhquân mỗi năm 13,6%, trong đó khu vực doanh nghiệp nhà nước tăng 11,4%,khu vực ngoài quốc doanh tăng 11%, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng22,5% Những sản phẩm công nghiệp quan trọng phục vụ cho sản xuất và tiêudùng của dân cư nhìn chung đều tăng cả về số lượng cũng như về chất lượng Một trong những nội dung quan trọng của đường lối đổi mới kinh tế doĐảng ta khởi xướng và lãnh đạo là đổi mới cơ cấu kinh tế, bao gồm cơ cấungành, cơ cấu vùng và cơ cấu thành phần kinh tế Trong những năm vừa qua, sựchuyển dịch cơ cấu kinh tế tuy còn chậm chạp nhưng xu hướng chuyển dịchtương đối rõ, nhất là cơ cấu ngành Nếu phân chia nền kinh tế thành ba khu vực:Nông, lâm nghiệp và thuỷ sản, công nghiệp và xây dựng, dịch vụ, thì tỷ trọnggiá trị tăng thêm của mỗi khu vực theo giá hiện hành chiếm trong tổng sảnphẩm trong nước đã chuyển dịch theo hướng tăng dần tỷ trọng của khu vựccông nghiệp và dịch vụ, giảm tỷ trọng của khu vực nông nghiệp, trong khi vẫnduy trì được tốc độ tăng của tất cả các khu vực và các ngành kinh tế Đó là sựchuyển dịch cơ cấu kinh tế đúng hướng và phù hợp với yêu cầu đẩy mạnh tiếntrình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước

Cơ cấu vùng kinh tế cũng bắt đầu có sự chuyển dịch theo hướng hìnhthành các vùng động lực phát triển kinh tế, vùng chuyên canh và các khu côngnghiệp tập trung, khu chế xuất qui mô lớn Chúng ta chủ trương kiến tạo mộtnền kinh tế hàng hoá vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhànước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Do vậy, sự chuyển dịch cơ cấu cácthành phần kinh tế chỉ có thể coi là tích cực nếu kinh tế Nhà nước vẫn giữ đượcvai trò chủ đạo; đồng thời tạo điều kiện để các thành phần kinh tế khác phát huyđược tiềm năng to lớn của mình Theo tinh thần này, mặc dù những năm vừaqua doanh nghiệp Nhà nước tuy có giảm về số lượng doanh nghiệp do tổ chức,sắp xếp lại và thực hiện chủ trương cổ phần hoá, nhưng tỷ trọng của thành phầnkinh tế này chiếm trong tổng sản phẩm trong nước đã tăng từ 31,1% năm 1991

và 34,3% năm 1992 lên trên dưới 40% những năm gần đây và là thành phầnkinh tế có tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu tổng sản phẩm trong nước Tỷ trọngcủa các thành phần kinh tế khác chiếm trong tổng sản phẩm trong nước những

năm vừa qua là: Kinh tế tập thể chiếm 10%; kinh tế cá thể, bao gồm cả hộ nôngdân chiếm 30%; khu vực kinh tế có vốn đầu tư trực tiểp của nước ngoài chiếm12%, còn lại là kinh tế tư nhân và hỗn hợp sở hữu

Do kinh tế liên tục tăng trưởng với tốc độ tương đối cao nên đời sống dân

cư ở cả thành thị và nông thôn đều đã được cải thiện rõ rệt Kết quả các cuộcđiều tra khảo sát mức sống dân cư, điều tra giàu nghèo và điều tra hộ gia đình từnăm 1992 đến nay cho thấy: thu nhập bình quân mỗi người 1 tháng của các hộ

đã tăng từ 92,4 nghìn đồng năm 1992 lên 206,1 nghìn đồng năm 1995 và 295,0nghìn đồng năm 1999 Đến nay tăng lên trên hơn gấp hai lần năm 1999

Những hộ thu nhập tương đối cao ngoài chi tiêu cho đời sống hàng ngàycòn có tích luỹ xây dựng nhà ở và mua sắm đồ dùng đắt tiền Theo kết quả tổngđiều tra dân số và nhà ở 1-4-1999 thì tại thời điểm điều tra 99,93% số hộ đã cónhà ở Đáng chú ý là 80,7% số nhà ở hiện có tại thời điểm này đã được xâydựng mới, cải tạo hoặc nâng cấp trong những năm 1991-1999 Cũng theo kếtquả của cuộc tổng điều tra nêu trên, tại thời điểm điều tra đã có 78,1% số hộdùng điện; 54,2% hộ có tivi và 45,7% hộ có rađio

Đời sống nông dân và khu vực nông thôn còn được cải thiện trên một góc

độ khác, đó là việc xây dựng kết cấu hạ tầng và cung cấp các dịch vụ Tỷ lệ xã

có đường ô tô vào đến trung tâm xã đã tăng từ 87,9% năm 1994 lên 92,9% năm1999; tỷ lệ xã có điện tăng từ 60,4% lên 85,8%; tỷ lệ xã có trạm y tế tăng từ93,2% số xã được phủ sóng truyền hình; 96,2% số xã có trên 20% số hộ córađio và 68,6% số xã có trên 50% dân số được sử dụng nước sạch

Tỷ lệ hộ đói nghèo về lương thực, thực phẩm đã giảm từ 55% năm 1990xuống còn 16,5% năm 1995 và 11,3% năm 2000 Nếu tính nghèo cả về hànghoá không phải là lương thực, thực phẩm theo thông lệ quốc tế thì tỷ lệ hộnghèo của nước ta cũng giảm từ 41,64% năm 1993 xuống còn 31,31% năm

1996 Tỷ lệ hộ nghèo từ 18% năm 2004 xuống còn 13,5% năm 2008

Do đời sống thực sự đã được cải thiện nên khi phỏng vấn 2,5 vạn hộ tựđánh giá về mức sống năm 2005 so với năm 1990 thì có 89,46% số hộ cho rằngđời sống khá lên; 7,11% cho rằng đời sống như cũ và chỉ có 4,43% cho rằng đờisống bị giảm sút

Sự nghiệp giáo dục tiếp tục đạt được thành tựu mới Tỷ lệ dân số từ 10tuổi trở lên biết đọc, biết viết đã tăng từ 88% năm 1989 lên 91% năm 1999 Đếnnay đã có 90% số trẻ em 14 tuổi tốt nghiệp tiểu học; 94% dân số trong độ tuổi

từ 15-33 biết chữ Sau 10 năm nỗ lực phấn đấu, đến giữa năm 2000 chúng ta đãhoàn thành chương trình mục tiêu chống mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học

Tất cả 61 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và 596 trong tổng số 10.376

xã, phường của cả nước đã đạt chuẩn quóc gia về xoá mù chữ và phổ cập giáodục tiểu học Theo đánh giá của Tổ chức phát triển Liên hợp quốc (UNDP) thìChỉ số giáo dục của nước ta năm 1999 đứng thứ 92/174 nước, góp phần nângChỉ số phát triển con người – HDI từ vị trí thứ 122/174 nước năm 1995;113/174 nước năm 1998 lên 110/174 nước năm 1999, đến năm 2008 lên vị trí105/177 quốc gia, xếp trên nhiều nước trong khu vực như Ấn Độ , Pakixtan vàBănglađét

Thực hiện Di chúc của Người, con đường Đảng ta đi nhiều chông gai thửthách, gian truân nhưng đến nay khẳng định Việt Nam chúng ta đã vượt qua thửthách và nhất định Đảng ta sẽ lãnh đạo nhân dân ta đến bến bờ vinh quang, thựchiện ước mong lớn nhất của Bác là dân giàu, nước mạnh./

GÍA TRỊ THỜI ĐẠI VỀ BẢN DI CHÚC CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VÀ SỰ VẬN DỤNG TRONG CÔNG TÁC GIẢNG DẠY CÁC MÔN

LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

ThS Trần Thị Lệ Hằng

Bộ môn Đường lối cách mạng…

Trong cuộc đời hoạt động của Chủ tịch Hồ ChíMinh, từ khi ra đi tìm đường cứu nước năm 1911, đếnkhi từ biệt thế giới này vào ngày 2/9/1969 Người đã đểlại cho hậu thế một di sản tinh thần mang giá trị phổbiến toàn nhân loại Di sản ấy là Di chúc, Di chúc làmột văn kiện lịch sử, đã kết tinh những tinh hoa đạođức và tâm hồn cao đẹp của Người Trong Di chúc củaNgười đã đúc kết những nội dung cơ bản, những quanđiểm cốt yếu của tư tưởng Hồ Chí Minh, vạch ra

phương hướng phát triển cho cách mạng Việt Nam cả hôm nay và mai sau. Đó

là bản Di chúc mang tầm thời đại:

“Cuối cùng, tôi để lại muôn vàn tình thân yêu cho toàn dân, toàn Đảng, cho toàn thể bộ đội, cho các cháu thanh niên và nhi đồng.

Tôi cũng gửi lời chào thân ái đến các đồng chí, các bầu bạn và các cháu thanh niên, nhi đồng quốc tế.

Điều mong muốn cuối cùng của tôi là: Toàn Đảng, toàn dân ta đoàn kết phấn đấu, xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập, dân chủ

và giàu mạnh, và góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách mạng thế giới".

Bốn mươi năm về trước, vào ngày 2/9/1969, giữa lúc cuộc kháng chiếnchống Mỹ cứu nước của nhân dân ta bước vào giai đoạn quyết liệt nhất, Bác Hồđau nặng và đã ra đi vào cõi vĩnh hằng Để lại nỗi mất mát lớn lao không gì bùđắp nổi trong lòng nhân dân ta Vượt lên nỗi đau thương, toàn Đảng, toàn quân,toàn dân ta nỗ lực phấn đấu để giành độc lập hoàn toàn, thống nhất Tổ quốc,xây dựng và phát triển đất nước Việt Nam giàu mạnh như những điều mongmuốn cuối cùng trong bản Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu căn dặnchúng ta

Biết ơn Người, năm nay toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta kỷ niệm bốnmươi năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh Bốn mươi năm quacũng là sự phấn đấu bền bỉ, là sự đồng sức, đồng lòng của chúng ta để thực hiệnnhững ước nguyện thiêng liêng của Người để lại trong Di chúc

Trước hết: Nói tới giá trị thời đại về bản Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Hồ Chủ tịch đặt bút viết bản Di chúc ngày 10/5/1965, khi đó Người đãbước sang tuổi 75, vào tuổi "xưa nay hiếm” đây cũng là điều may mắn cho dântộc ta Bản Di chúc không phải chỉ viết một lần mà trong những năm sau đó, cứ

từ ngày 10/5 đến 20/5, hàng ngày Người chọn giờ đẹp nhất (tức là 9 giờ sáng)

để chỉnh sửa bản Di chúc - tài liệu đặc biệt bí mật, như cách Người gọi

Trong bản Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh tới truyềnthống đoàn kết của Đảng, về thực hành dân chủ rộng rãi trong Đảng, về việc giữgìn Đảng ta thật trong sạch, về sự đoàn kết của Đảng với phong trào cộng sảnthế giới

Hiểu về tư tưởng đoàn kết, đại đoàn kết của Người trong bản Di chúckhông phải là sách lược, mà là vấn đề chiến lược, không chỉ đoàn kết trongnhững giai đoạn cụ thể mà còn là lâu dài, không phải là một biện pháp đơn