BÁO CÁO NGHIÊN CỨU CÁC NỘI DUNG CỤ THỂ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DÂN TỘC

Khác với nội dung công tác dân tộc của các cơ quan khác trong hệ thống chính trị, công tác quản lý nhà nước về dân tộc tập trung vào việc chỉ đạo, điều hành, tổ chức thực hiện chính sách

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ

KHOA LUẬT

* * *

CHUYÊN ĐỀ LUẬT HÀNH CHÍNH 3 CÁC NỘI DUNG CỤ THỂ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DÂN TỘC

Giáo viên hướng dẫn : Nhóm s inh viên thực hiện: MSSV

Lê Thị Diệu Phương S1200271

Cần Thơ, tháng 08 năm 2014

CHUYÊN ĐỀ CÁC NỘI DUNG CỤ THỂ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DÂN TỘC

I CƠ SỞ PHÁP LÝ

Điều 21 Nghị định 05/2011/NĐ-CP ngày 14/01/2011 của Chính phủ

về Công tác dân tộc

II PHÂN TÍCH

Cùng với việc đẩy mạnh sự nghiệp đổi mới của đất nước theo

đường lối “Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, phát huy sức mạnh toàn dân tộc”, công tác quản lý nhà nước về dân tộc

ngày càng trở thành một lĩnh vực hoạt động quan trọng của bộ máy nhà nước Do tính chất đa dạng của chính sách dân tộc, nên công tác quản

lý nhà nước về dân tộc bao gồm nhiều mặt hoạt động trải rộng trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội, nhưng đều hướng đến đối tượng chung là đồng bào dân tộc thiểu số Khác với nội dung công tác dân tộc của các cơ quan khác trong hệ thống chính trị, công tác quản lý nhà nước về dân tộc tập trung vào việc chỉ đạo, điều hành, tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật, triển khai các chương trình, dự án Nội dung quản lý nhà nước về dân tộc được xác định tại Điều 21 Nghị định

05/2011/NĐ-CP ngày 14/01/2011 của Chính phủ về Công tác dân tộc,

bao gồm:

1 Ban hành và chỉ đạo thực hiện chiến lược, chương trình mục tiêu quốc gia, quy hoạch, kế hoạch, chính sách về lĩnh vực công tác dân tộc

Quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước ta về dân tộc, xuyên suốt mọi thời kỳ cách mạng là: “Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ nhau cùng phát triển”, Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là “Nhà nước thống nhất của các dân tộc cùng sinh sống trên đất nước Việt Nam” Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI

khẳng định về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc “Nâng cao

nhận thức, trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân về phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh mới Lấy mục tiêu xây dựng

một nước Việt Nam hoà bình, độc lập, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh làm điểm tương đồng; xoá bỏ mặc cảm, định kiến về quá khứ, thành phần giai cấp, chấp nhận những điểm khác nhau không trái với lợi ích chung của dân tộc; đề cao tinh thần dân tộc, truyền thống nhân nghĩa, khoan dung để tập hợp, đoàn kết mọi người vào mặt trận chung, tăng cường đồng thuận xã hội” Điển hình là Chương trình phát triển kinh tế xã hội các xã đặc biệt khó khăn vùng dân tộc thiểu số và miền núi (hay còn gọi là Chương trình 135), là một trong các chương trình xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam do Nhà nước triển khai từ năm 1998 Chương trình được biết đến rộng rãi dưới tên gọi Chương trình 135 do Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thực hiện chương trình này có số hiệu văn bản là 135/1998/QĐ-TTg Theo kế hoạch ban đầu, chương trình sẽ kéo dài 7 năm và chia làm hai giai đoạn; giai đoạn 1 từ năm 1998 đến năm 2000 và giai đoạn 2 từ năm 2001 đến năm 2005 Tuy nhiên, đến năm 2006, Nhà nước Việt Nam quyết định kéo dài chương trình này thêm 5 năm, và gọi giai đoạn 1997-2006 là giai đoạn I, giai đoạn II (2006-2010), đến nay, Chương trình đang trong giai đoạn III (2011-2015) với nhiều điểm khác biệt, phát triển hơn so với các giai đoạn trước

2 Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về công tác dân tộc; xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách dân tộc, chính sách đặc thù, các chương trình, dự án, đề án phát triển vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn; tiêu chí phân định vùng dân tộc theo trình độ phát triển, tiêu chí xác định thành phần dân tộc, tiêu chí về chuẩn đói nghèo đối với vùng dân tộc thiểu số; xây dựng chính sách đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao dân trí, bảo tồn và phát triển văn hóa các dân tộc thiểu số

Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về công tác dân tộc là sự thể chế hoá để quan điểm, đường lối của Đảng về dân tộc đi vào cuộc sống, pháp luật về dân tộc có vai trò quan trọng, là công cụ để quản lý nhà nước trong lĩnh vực dân tộc Công tác dân tộc là nhiệm vụ chung của toàn bộ hệ thống chính trị, mỗi tổ chức trong hệ thống chính trị,

tùy theo địa vị pháp lý, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình mà

có phương thức khác nhau để thực hiện công tác dân tộc Bộ máy nhà nước, từ trung ương đến địa phương, quản lý nhà nước về dân tộc bằng những biện pháp, công cụ khác nhau, trong đó pháp luật là công

cụ quan trọng

Ngoài những văn bản pháp luật điều chỉnh riêng đối với các dân tộc thiểu số, các vấn đề pháp luật về dân tộc còn được lồng ghép trong nhiều văn bản pháp luật thuộc nhiều lĩnh vực như kinh tế, văn hoá, xã hội, giáo dục, y tế,

Trong nhiều năm qua, các cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước ta thường xuyên ban hành mới hoặc sửa đổi, bổ sung những quy định pháp luật theo tiêu chí phân định vùng dân tộc theo trình độ phát triển, tiêu chí xác định thành phần dân tộc, tiêu chí về chuẩn đói nghèo đối với vùng dân tộc thiểu số nhằm thực hiện sự đoàn kết, bình đẳng, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa các dân tộc, đặc biệt là những chính sách ưu tiên và đẩy mạnh phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục

ở các vùng dân tộc thiểu số và miền núi phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước

Để thực hiện tốt mọi công tác thì vấn đề con người bao giờ cũng được quan tâm hàng đầu, không ngoại lệ, xây dựng chính sách đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao dân trí là một công tác cần được quan tâm hiện nay cũng như lâu dài trong tương lai, là nền tảng cho việc đạt được hiệu quả cao nhất

3 Kiện toàn tổ chức bộ máy cơ quan làm công tác dân tộc từ Trung ương đến cơ sở; thực hiện phân công, phân cấp có hiệu quả trong lĩnh vực công tác dân tộc

- Tiếp tục kiện toàn cơ quan chuyên trách làm công tác dân tộc ở các cấp theo Nghị định số 51/2003/NĐ-CP ngày 16/5/2003 và Nghị định số 53/2004/NĐ-CP ngày 18/2/2004 của Chính phủ

Kiện toàn tổ chức, xác định cụ thể chức năng, nhiệm vụ và biên chế của các đơn vị (cục, vụ, viện, ) của cơ quan dân tộc ở Trung ương

và địa phương (cấp tỉnh, cấp huyện)

- Quy định cụ thể tiêu chuẩn cán bộ, công chức làm công tác dân

tộc trong cơ quan công tác dân tộc các cấp theo chức danh; đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, thực hiện chuẩn hóa đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc

- Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ công tác dân tộc và quản lý nhà nước, quản lý kinh tế, lý luận chính trị, tin học cho đội ngũ cán bộ chuyên trách làm công tác dân tộc ở Trung ương và địa phương

- Bảo đảm điều kiện, phương tiện, kinh phí hoạt động thường xuyên cho cơ quan công tác dân tộc các cấp và chính sách lương, phụ cấp nhằm động viên, thu hút cán bộ, công chức về làm việc ở các cơ quan công tác dân tộc và vùng dân tộc thiểu số

4 Huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực đầu tư cho vùng dân tộc thiểu số

Nội dung công tác này bao gồm các mặt hoạt động chủ yếu sau:

- Đa dạng hóa nguồn tài chính; ban hành chính sách khuyến khích các doanh nghiệp, các nhà đầu tư thuộc mọi thành phần kinh tế đầu tư vào các vùng dân tộc thiểu số; tăng cường khai thác các nguồn vốn từ hợp tác quốc tế, thành lập quỹ phát triển cho vùng dân tộc thiểu số

- Tăng ngân sách nhà nước hàng năm cho việc thực hiện chính sách dân tộc và cho đầu tư phát triển các vùng dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn

- Tăng cường công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra tài chính, nhằm chống thất thoát, lãng phí, nâng cao hiệu quả, chất lượng đầu tư

và thực hiện chính sách dân tộc

Được cụ thể hóa bằng:

- Quyết định số 551/QĐ-TTg ngày 04/4/2013 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình 135 về hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất cho các xã đặc biệt khó khăn, xã biên giới, xã an toàn khu, các thôn, bản đặc biệt khó khăn

- Quyết định số 33/2013/QĐ-TTg ngày 04/6/2013 của Thủ tướng Chính Phủ về tiếp tục thực hiện chính sách hỗ trợ di dân thực hiện định canh, định cư cho đồng bào dân tộc thiểu số đến năm 2015

- Quyết định số 755/QĐ-TTg ngày 20/5/2013 về việc phê duyệt Chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo và hộ nghèo ở xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn giai đoạn 2013-2015

- Quyết định số 29/2013/QĐ-TTg ngày 20/5/2013 của Thủ tướng Chính phủ về một số chính sách hỗ trợ giải quyết đất ở và việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, đời sống khó khăn vùng đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2013-2015

Trước tình hình khó khăn của ngân sách nhà nước thì vấn đề xã hội hóa, huy động các nguồn lực từ các tổ chức quốc tế và doanh nghiệp để thực hiện chính sách cho vùng đồng bào dân tộc là vấn đề hết sức quan trọng

Trước hết chúng ta phải sử dụng có hiệu quả các nguồn lực trong nước; thứ hai là tận dụng có hiệu quả các nguồn vốn hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế, tháng 12/2013, được sự ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc đã ký Thỏa thuận tài trợ của Chính phủ Ai Len với Chính phủ Việt Nam với trị giá 13,29 triệu euro cho Chương trình 135 trong năm 2013 - 2015 Bên cạnh đó, việc sử dụng nguồn lực phải hết sức tiết kiệm, chống lãng phí, thất thoát và phải

xử lý nghiêm những trường hợp sai phạm để đảm bảo các nguồn lực thực sự đến tay đối tượng được thụ hưởng một cách hiệu quả nhất

5 Kiểm tra, thanh tra, sơ kết, tổng kết, đánh giá việc thực hiện chính sách, chương trình, dự án ở vùng dân tộc thiểu số; việc chấp hành pháp luật về công tác dân tộc, phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác dân tộc theo quy định của pháp luật

Cần phối hợp công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện các chính sách, chương trình, dự án ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi

- Hàng năm, cần tổ chức các đoàn kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chương trình, dự án ở vùng dân tộc thiểu số như: Chương trình 135; Chính sách hỗ trợ trực tiếp cho người dân thuộc hộ nghèo ở vùng khó khăn theo Quyết định số 102/2009/QĐ-TTg; Chính sách hỗ trợ di dân thực hiện định canh, định cư cho đồng bào dân tộc thiểu số theo Quyết

định số 33/2013/QĐ-TTg; Chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số nghèo và hộ nghèo ở xã, thôn, bản đặc biệt khó khăn theo Quyết định số 755/QĐ-TTg; Quyết định số 29/2013/QĐ-TTg về một số chính sách hỗ trợ giải quyết đất ở và giải quyết việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, đời sống khó khăn vùng đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2013 -2015; Chính sách

hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn vay vốn phát triển sản xuất theo Quyết định số 54/2012/QĐ-TTg

- Hội Nông dân các cấp có trách nhiệm thường xuyên giám sát việc

tổ chức thực hiện các chính sách vùng dân tộc thiểu số Nắm bắt những

thông tin về tình hình phát triển kinh tế - xã hội, tâm tư nguyện vọng và

những kiến nghị của nông dân các dân tộc làm cơ sở tham mưu cho Đảng, Nhà nước xây dựng và điều chỉnh chính sách dân tộc cho phù hợp với tình hình thực tế

- Thực hiện chế độ sơ kết, tổng kết quá trình thực hiện chương trình phối hợp hàng năm ở các cấp, các địa phương để rút kinh nghiệm, phát hiện và đề xuất các giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả chính sách dân tộc và kiến nghị, bổ sung, sửa đổi một số chính sách chưa phù hợp với thực tế các địa phương

6 Tuyên truyền, giáo dục chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước bằng nhiều biện pháp, hình thức để đồng bào các dân tộc hiểu rõ và chủ động tham gia vào quá trình thực hiện

Thực hiện theo: Thông tư liên tịch 01/2012/TTLT-BTP-UBDT ngày

17 tháng 01 năm 2012 của Bộ Tư pháp và Ủy ban dân tộc hướng dẫn thực hiện trợ giúp pháp lý đối với người dân tộc thiểu số

Ngoài ra cần thực hiện các vấn đề sau:

- Tuyên truyền, vận động nông dân các dân tộc thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đặc biệt là chính sách đối với đồng bào dân tộc thiểu số và vùng dân tộc, miền núi

- Tuyên truyền, vận động nông dân các dân tộc thiểu số tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước như: Phong trào nông dân thi

đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững; Phong trào nông dân thi đua xây dựng nông thôn mới; Phong trào nông dân tham gia bảo đảm quốc phòng, an ninh

- Triển khai hiệu quả việc phát hành Báo Nông thôn ngày nay đến vùng dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn theo Quyết định số 2472/QĐ-TTg ngày 28/12/2011 của Thủ tướng Chính phủ về việc cấp một số ấn phẩm báo, tạp chí cho vùng dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn giai đoạn 2012 – 2015

- Phối hợp triển khai thực hiện Đề án “Tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho người dân nông thôn và đồng bào dân tộc thiểu số” theo Quyết định số 409/QĐ-TTg ngày 09/4/2012 của Thủ tướng Chính phủ

Đặc biệt, để công tác vận động đồng bào dân tộc thiểu số đạt kết quả, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, quán triệt các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương và của tỉnh có liên quan đến công tác dân tộc, tôn giáo cho các vị chức sắc tôn giáo, các già làng, trưởng bản, những người có uy tín trong cộng đồng dân cư

Công tác phổ biến, tuyên truyền giáo dục chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước cho đồng bào dân tộc thiểu số phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, có tính kế thừa; tập trung tuyên truyền những vấn đề mang tính cấp bách đang được quan tâm Nội dung tuyên truyền, phổ biến phải đầy đủ, chính xác và kịp thời; hình thức và biện pháp tổ chức thực hiện phải dễ hiểu, dễ tiếp cận, phù hợp với đặc điểm tình hình từng vùng, địa bàn, đối tượng, bảo đảm hiệu quả và thiết thực

* Các hình thức tuyên truyền, phổ biến: Tùy theo đặc điểm của

từng địa phương và từng nhóm đối tượng để lựa chọn những hình thức tuyên truyền phù hợp, đạt hiệu quả cao nhất, bao gồm các hình thức:

- Tuyên truyền tại các lớp tập huấn, qua các buổi nói chuyện chuyên

đề, kết hợp tuyên truyền trong các buổi họp dân, các buổi sinh hoạt đoàn thể và cộng đồng tại địa phương

- Thông qua mạng lưới truyền thanh tại cơ sở; phát hành bản tin, tờ rơi nội bộ, pano, áp phích; qua website của các ngành; kết hợp với báo, đài xây dựng tiểu phẩm, làm các chương trình, phóng sự chuyên đề

- Lồng ghép tuyên truyền, phổ biến thông qua các buổi nói chuyện thời sự, tập huấn kỹ thuật sản xuất cho nông dân; tại các buổi hội thảo, hội nghị đầu bờ; xây dựng quy ước của thôn, bản; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật dưới hình thức viết hoặc sân khấu hóa.… Trong đó tiêu biểu như các cuộc thi tìm hiểu về Bộ Luật Lao động, hội thi “An toàn vệ sinh viên giỏi”, “Tuyên truyền viên Luật Bảo hiểm xã hội”,

“Luật Giao thông đường bộ”, “Luật Phòng chống ma túy, HIV/AIDS”

… chắc chắn sẽ góp phần không nhỏ vào việc nâng cao nhận thức, hiểu biết và thực thi pháp luật, từ đó góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân

- Thông qua hoạt động của câu lạc bộ tư vấn pháp luật, trung tâm trợ giúp pháp lý và hòa giải tại các huyện để kết hợp triển khai phổ biến, tuyên truyền pháp luật tới người dân nông thôn

- Hỗ trợ địa phương xây dựng tủ sách pháp luật ở thôn, bản; Triển khai các hình thức giải đáp pháp luật qua thư điện tử, gửi ý kiến giải đáp qua đường bưu điện, phối hợp với đài 1080 của từng vùng để giải đáp mọi thắc mắc cho đồng bào dân tộc thiểu số

Tuyên truyền về truyền thống đoàn kết của các dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Tổ chức tốt các phong trào tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa các dân tộc trong cộng đồng Tổ chức hoạt động kết nghĩa giữa các địa phương nhằm tương trợ phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói, giảm nghèo, giải quyết khó khăn trong cuộc sống.

Thông qua Quyết định số 29/2013/QĐ-TTg ngày 20/5/2013 của Thủ tướng Chính phủ về một số chính sách hỗ trợ giải quyết đất ở và việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số nghèo, đời sống khó khăn vùng đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2013-2015

=> Cần xây dựng một số mô hình điểm về xóa đói, giảm nghèo trong vùng dân tộc thiểu số.

- Hỗ trợ nông dân các dân tộc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện từng địa phương; phối hợp với các ngành tổ chức cung ứng vốn, giống, vật tư giúp nông dân phát triển sản xuất; khôi phục

và mở rộng ngành nghề mới, tạo việc làm tăng thu nhập nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nông dân

- Hàng năm, lồng ghép các chương trình, dự án được triển khai trên địa bàn vùng dân tộc thiểu số để xây dựng thành dự án mô hình điểm về chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội của từng vùng, xoá đói giảm nghèo, mở rộng phát triển ngành nghề nhất là các ngành nghề truyền thống nhằm giải quyết lao động tại chỗ, từ đó nhân rộng ra các địa bàn khác Cần áp dụng các tiến

bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, đổi mới tập quán canh tác lạc hậu kém hiệu quả sang cách làm mới có năng suất, chất lượng cao Nhiều hộ

đã kết hợp giữa sản xuất nông nghiệp với khai thác thế mạnh đồi rừng, xây dựng mô hình kinh doanh tổng hợp VAC… phát triển các mô hình kinh doanh dịch vụ như vận tải, vật liệu xây dựng…

- Phối hợp đề ra các giải pháp nhằm thu hút đầu tư, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm cho nông dân các dân tộc thiểu số tại các vùng

đã xây dựng mô hình điểm

Thường xuyên thăm hỏi động viên, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng để kiến nghị với các cấp chính quyền xem xét, giải quyết và động viên đồng bào dân tộc thiểu số đoàn kết xây dựng bản làng văn minh, tiến bộ, đồng bào các tôn giáo sống "tốt đời đẹp đạo", "kính chúa yêu nước" Từ đó tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy đồng bào dân tộc thiểu số

và đồng bào có đạo ý thức tự giác vươn lên thoát nghèo, làm giàu chính đáng, tham gia tích cực các hoạt động xã hội, từ thiện Với phương

châm "nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin", đẩy mạnh thực hiện tốt quy chế dân chủ cơ sở, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động

tối đa mọi khả năng đóng góp của nhân dân trong việc xây dựng và phát triển địa phương; hướng dẫn cách làm ăn cho người dân, động viên nhân dân cố gắng vươn lên thoát khỏi đói nghèo và làm giàu chính đáng; tăng cường sự đoàn kết gắn bó giữa các dân tộc Bên cạnh đó, công tác cán

bộ là người dân tộc thiểu số, đồng bào có đạo được chú trọng, bảo đảm

có cơ cấu hài hòa giữa các thành phần dân tộc trong các tổ chức trong hệ thống chính trị