Tài liệu học chữ Thái Việt Nam

May …[… chỉ có khả năng kết hợp trực tiếp với các phụ âm thành từ không có khả năng tạo vần... BaJ xaM: eob maJ xIG BÀI 3: DẤU THANH ĐIỆU: Chữ Thái cổ không có dấu thanh ñiệu ñể phân b

TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN TỈNH

ꪁꪫꪱꪣ ꪹꪫꪱ꫁ ꪀꪮꪙ꪿

{N ToJ& is* iW** <x& 38/2004-TTg UM* 9/11/2004 koG uw* EtG& siG& uf* yV* Yh* na* VIc eob CVaM pac Ux etM* koG ES* eNV NoJ* q #pN na* VIc ALG AS koG caN& <B* <cG sUc EHN EMG n}G* PUG <fG* iM ES* eNV NoJ* q; iG* diG* <x& 82/2010/NĐ-CP UM* 15/7/2010 koG siG& uf* T}d puN na* VIc boc ecG& eob CVaM pac, Ux etM* koG ES* eNV NoJ* q c>G PUG EHN ESG <f* <wG ecG& suG AtN jaV& Juc EwG* xIVN;

XuM koJ* bIN XVaN* P{b Ux iN* {N ꪕꪮꪥ꪿ ꪀꪸꪫꪒ ꪒꪲꪉ꫁ ꪶꪎ꪿ 03/2006/QĐ-BGDĐT ꪳꪣ꫁ 24-01-2006 Ma TaG na* VIc T}d puN ooc ꪹꪊꪉ ꪊꪲꪉ꫁ ꪅꪴꪉ꪿ ꪵꪮꪚ ꪁꪫꪱꪣ pac Ux etM* koG ES* eNV NoJ* q iM Ux etM* Yh* ꪲꪝ꪿ ꪙꪮꪉ꫁ ꪀꪱꪙ꪿ ꪶꪛ꫁ ꪀꪾꪚ ꫄ꪤꪙ ꪹꪣꪉ ꪴꪤ꪿ ꪒꪲꪙ ꪜꪱ꪿ ꪴꪝ ꫄ꪁꪙ꫁ ꪵꪮꪚ ꪹꪮꪱ ꪳꪎ

ꪼꪕ ꪼꪒ꫁ ꪶꪭꪥ꫁ ꪲꪉ꫁ 1ꪊꪒ ꪔꪲꪉ* ꪲꪣ ꫛ ꪼꪕ: ꪨꪱꪥ ꪹꪊꪱ, ꫄ꪎꪙ ꪨꪱ, ꪒꪸꪙ꫁ ꪚꪸꪙ, ꪬꪫꪱ꫁ ꪚꪲꪉ꫁, ꪮꪸꪙ ꪚꪱꪥ꪿, ꪵꪖꪉ ꪬꪫꪱ꪿, 1ꪉ꫁ ꪮꪱꪙ, <HJ* ꪘꪰꪉ꫁ ꪭꪱ꪿ ꪶꪙꪥ꫁ ꪳꪣ* 30, 31 ꪾꪁ꪿ ꪹꪚꪙ 5

ꪲꪜ 2008

ꪶꪭꪥ꫁ ꪲꪉ꫁ 7 tiG* ꪶꪎ ꪛꪱꪙ ꪶꪩꪉ꪿ ꪩꪸꪙ ꪝꪮꪣ꫁ ꪻꪊ ꪀꪽ ꪹꪮꪱ ꪳꪎ ꪼꪕ ꪶꪩꪉ꪿ ꪩꪸꪙ ꪵꪔ꪿ ꪴꪄ ꪳꪕ꫁ ꪲꪋ꫁ ꪼꪕ ꪵꪣꪫ꫁ ꪋꪸꪙ ꪼꪫ꫁ 1ꪥꪒ ꪳꪎ ꪼꪕ ꪫꪸꪒ ꪘꪱꪣ, ꪵꪀ꪿ꪉ ꪫꪱ꪿ ꪝꪮꪣ꫁ ꪀꪽ ꪹꪮꪱ ꪳꪎ ꪲꪙ꫁ ꪏꪫꪱꪙ꫁ ꪮꪮꪀ 1ꪜꪙ ꪝꪾꪚ ꪳꪎ ꪻꪬ꫁ ꪲꪝ꪿ ꪙꪮꪉ꫁ ꪹꪭꪱ ꪵꪮꪚ

ꪝꪾꪚ ꪳꪎ ꪲꪙ꫁ ꪏꪴꪣ ꪄꪮꪥ꫁ ꪏꪫꪱꪙ꫁ ToJ& ꪎꪸꪉ ꪜꪱꪀ, ꪁꪫꪱꪣ ꪜꪱꪀ ꪄꪮꪉ q yT xa& SIG oaN ewG* <f& AxN la tiG* AxN la

P{b Ux iN* XuM koJ* boc Yh* laJ hoG* eob et& EbN 4 ip 2010 Ma Hod yK* iN*, iM laJ iP& NoG* yd* eob c{b cob <HM xoM* epG yV* Yh* LaG id EX

EXG $* P{b Ux iN eMN& ToJ& L>G TaG T}d puN koG EHN EMG, ToJ& kVa Hoc, ToJ& SIN LaG Ux yT et& ESa* SIN& Ma yV* Yh* ꪵꪮꪚ 1ꪢꪒ ꪝꪾꪚ Ux ꪲꪙ꫁, iP& NoG* uf* eob is& ꪴꪭ꫁ ꪵꪔꪣ꫁, ꪴꪭ꫁ <LN&, ꪴꪭ꫁ ꪴꪒ ꪁꪫꪱꪣ ꪄꪾꪚ ꪼꪕ c{b uH* tUM& Hid KoG toG S$*, SIN LaG v$ hVa& K$* S$& koG ES* q yT ꪀꪺꪉ ꫄ꪋ ꪚꪸꪙ ꪏꪫꪱꪙ꫁, ꪹꪚꪱ꪿ ꪘꪲꪀ ꪸꪎ ꪼꪒ꫁ ꪮꪽ ꪠꪲꪒ, ꪶꪨꪉ ꪩꪳꪣ ꪹꪝ꪿ ꪹꪏꪉ ꪽ꫁, ꪏꪴꪣ ꪄꪮꪥ꫁ ꪷꪎ ꪲꪝ꪿ ꪙꪮꪉ꫁ ꪀꪮꪚ ꪶꪭꪣ ꪎꪮꪣ꫁ ꪵꪜꪉ, ꪋꪮꪥ꪿ ꪹꪤ ꪼꪫ꫁ ꪻꪬ꫁ ꪼꪒ꫁ ꪩꪱꪉ ꪲꪒ, ꪅꪽ꫁ ꪋꪽ꪿ ꪔꪳꪣ꪿ ꪹꪏ

ꪹꪕ꪿ ꫜ ꪻꪢ꪿, ꪏꪴꪣ ꪄꪮꪥ꫁ ꪷꪎ yd* JoN* ꪲꪝ꪿ ꪙꪮꪉ꫁ ꪭꪰꪀ ꪹꪎꪉ 1ꪢꪒ ꪵꪭꪉ ꪋꪮꪥ꪿ ꪹꪤ 1ꪥꪒ ꪮꪮꪀ ꪼꪒ꫁ ꪝꪾꪚ ꪳꪎ ꪲꪙ꫁

ꪐꪮꪣ꪿ ꪚꪸꪙ ꪏꪫꪱꪙ꫁ #Jd eLV* ꪹꪚꪙ 09 ꪲꪜ 2011

ekc ha: Wac ix& [L maJ EcG - 0915.091.500

fac Ux T&oJ :maicuongsl@gmail.com

ES&G Q: eob <t ecG& ym

CHƯƠNG I : HỌC CHỮ CÁI BaJ Q: eob <t

Tổ thấp Tổ cao Tương ñương

Chữ cái Phiên âm Chữ cái Phiên âm Việt Latinh

BaJ xoG: eob ym

BÀI 2: NGUYÊN ÂM VÀ ÂM KÉP

I - Nguyên âm và âm kép (May): b*aG ym

có 2 ký tự

2 > may cua ua, uô / / Ở giữa nếu từ có 3 ký tự,

ñứng sau phụ âm nếu từ

có 2 ký tự

3 o may o o / / Ở giữa nếu từ có 3 ký tự

4 E may cưa ưa / w∂

/ Đứng trước phụ âm (tô)

5 e may ke e / ε / Đứng trước phụ âm (tô)

6 y may cay ay / / Đứng trước phụ âm (tô)

7 # may kê ê / e / Đứng trước phụ âm (tô)

8 A may cơ ơ / ∂ / Đứng trước phụ âm (tô)

9 < may cô ô / o / Đứng trước phụ âm (tô)

(may) Việt Latinh

10 Y may caư aư / / Đứng trước phụ âm (tô)

11 i may ki i, y / y / Ở trên phụ âm (tô)

12 I may kia ia, iê / ie / Ở trên phụ âm (tô)

13 { may căm ăm / / Ở trên phụ âm (tô)

14 U may cư ư / / Ở trên phụ âm (tô)

15 [ may khít o / / Ở trên phụ âm (tô)

16 u may cu u / u / ở dưới phụ âm (tô)

17 $ may căn ăn / / ở ñuôi phụ âm N

18 E a may cau au / au / bao lấy phụ âm

}G May căng /ăng/ Ở trên phụ âm (tô)

}d may cắt /ăt/ Ở trên phụ âm (tô)

Chú ý:

1/…} …luôn kết hợp với 3 phụ âm sau thành vần:

Với c thành: …}c
cắc co
ăc

Với d thành: …}d
cắt ño
ắt

Với G thành: …}G
Căng ngo
ăng

2/ { …Luôn luôn ñứng trên phụ âm, và chỉ kết hợp với một phụ âm thành từ - âm tiết Ví dụ:

{t& - q {t& - Người thấp - {t& {T - thấp mập

3/ Bản thân may { …là ăm nhưng khi kết hợp với b thành

vần ắp (… { b) Ví dụ: P{b Ux (Pặp sư); k{b eX (Khắp xẽ);

4/ May $ Nằm ở ñuôi tô noN (Vần …ăn của tiếng Việt) Luôn

luôn ñứng sau âm tiết - từ; Ví dụ: p$ (Chia) , x*$ (Khẩn,

khẩn cấp), $ (Ầm ầm, mất trật tự), C$ ( Ngứa )

5 May …[… chỉ có khả năng kết hợp trực tiếp với các phụ âm thành

từ (không có khả năng tạo vần) Khi kết hợp với phụ âm biến chức

năng thành nguyên âm o

Ví dụ: [c (co-cây) [Z (nhõ- nhấc) [x (xo - xin ) [c [t (co to - gốc cây)

` : SaV AHJ (Chỉ dùng sau khi kết thúc bài thơ, bài hát- Dụng ý thể hiện ý niệm ñẹp, không dùng thán từ ñau thương, buồn phiền)

~ : [H AHJ ( Thường dùng mở ñầu bài thơ, bài hát)

q : <CN (Viết tắt chữ "người")

Q : N&UG (Viết tắt chữ "một")

^ : LaJ {X* ( Nhắc lại từ ñã viết phía trước )

ꪟ : ꪸꪟ (Phŏ phìa↑: Dùng chỉ tạo phìa)

III- Loại nguyên âm (may) vừa là nguyên âm (may) vừa

ñóng vai trò phụ âm(tô) : Đó là may o (o): o

oaN – o Là phụ âm (tô)

ooN – o là phụ âm (tô), o giữa là nguyên âm (may)

boN – o gi÷a lµ may

Ví dụ: ooc Noc  ok nok - ra ngoài

boc xoN  bok xon - dạy bảo

BaJ xaM: eob maJ xIG

BÀI 3: DẤU THANH ĐIỆU:

Chữ Thái cổ không có dấu thanh ñiệu ñể phân biệt rạch ròi các từ

Do vậy, người ñọc nếu chưa thành thạo và chưa tinh thông các chữ nghĩa của người Thái thì rất dễ ñọc sai và hiểu sai Tất nhiên khi ñọc, ta

ñặt nó vào trong một văn cảnh nhất ñịnh và cụ thể thì nghĩa của từ, của

ngữ mới có thể chính xác ñược Chính do nhược ñiểm này, chữ Thái Việt Nam mới ñưa một số ký hiệu làm dấu thanh ñiệu vào ñể phân biệt rạch ròi, không hiểu sai nghĩa của từ, của ngữ và câu Để cho hệ ngữ âm của người Thái ñược bảo tồn và phát triển một cách có khoa học thì chúng ta phải dùng thêm dấu thanh ñiệu, Mạng lưới bảo tồn tri thức văn hoá Thái (gồm 7 tỉnh có người Thái: Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Yên Bái, Hoà Bình, Thanh Hoá, Nghệ An) Hội thảo bàn bạc, thảo luận, phân tích và thống nhất thông qua ñể ñưa dấu thanh ñiệu vào bộ chữ cổ; Cụ thể các dấu sau:

1- maJ xIG Q: & - maJ xIG xoG: *

• maJ xIG Q & Va& yp T&oJ PUG <t um& {t& UH #pN Ej&a x}c Va& yp T&oJ PUG <t um& xuG UH Eoa xIG <LG

Dấu thanh ñiệu một : nếu ñi theo phụ âm (tô) tổ thấp, thì tương ñương với dấu sắc, nếu ñi theo phụ âm (tô) tổ cao gần giống dấu huyền

tiếng phổ thông (hay hạ giọng khi ñọc)

• maJ xIG xoG * Va& yp T&oJ PUG <t um& {t& UH #pN Ej&a hoJ* (?) Va& yp T&oJ PUG <t um& xuG UH #pN Ej&a n}G* (.)

ñương với dấu hỏi, nếu ñi theo phụ âm (tô) tổ cao gần giống dấu nặng tiếng phổ thông

- Chữ và tiếng Thái có 6 thanh ñiệu chính;

• ꪴux* EXG 1

ma - ma  chó ma& - má  ngâm (gạo) ma* - mả  lãi

Ma - ma  về Ma& - ma  nặm ma Ma* - mạ  ngựa

ca* Na ca* mạ, ruộng mạ

ꪁꪱ za* Ca, UT Ca cỏ tranh, ñeo gông

ꪁꪱ꪿ Ca& CoN, <t Ca& giá cả, con quạ

maJ xIG yp T&oJ

<t um& xuG

ꪁꪱ꫁ Ca* kaJ buôn bán

m

M

• ꪴux* EXG 3

<o c*aN <o cái ô ba toG ba lá to bè

<o& w>& <o& ủ, ñậu ủ ba& ꪾ{N* ba& nước ñổ

<o* <o* <T trò chuyện ba* #pN ba* bị ñiên

Những ví dụ trên ñây, chúng ta thấy, dấu thanh ñiệu &, *

luôn luôn gắn kết ở thanh 2 và thanh 3

2- Ngoài ra còn có thanh bán sắc và thanh bán nặng: Các vần có phụ

âm cuối làc ( trừ may “cắc ” } c) thì có thể ñọc thành 2 loại:

• Thay cho dấu thanh: Nếu tô c ñứng cuối các phụ âm ñầu là tổ thấp ñọc thành bán sắc, Nếu tô c ñứng cuối các phụ âm ñầu là tổ cao ñọc thành bán nặng

• Phụ âm cuối là c có 2 chức năng là âm thường và âm tắc; Để phân biệt cách ñọc này, chúng ta cho dấu thanh ñiệu ñể chỉ là phụ âm c

bình thường, ñối với âm tắc thì không cho dấu (Chúng ta sẽ học kỹ trong

ESG& xoG: Eoa ym Yx& <t

Za yp (ñừng ñi) h> eT (Đầu nguồn sông ñà)

oa Esa yp AZ ex <O& <T&

C - eob etM* :

< A # s S t T z Z

Yb b> (lá sen) i v h> (chải ñầu)

eX iV (múa quạt) UM* id (ngày tốt)

Yf& iM (ước có) #OM Ba (bà lớn)

D - kIN BaJ: kIN* #md BaJ

Chú ý: May …[… chỉ có khả năng kết hợp trực tiếp với các phụ

âm thành từ (không có khả năng tạo vần)

BaJ xib: …}G }d…}c ( căng/cắt/cắc = ă )… {b( cắp bo= ắp)

A-eob PoG*

}G căng ngõ = … ăng d}G yF b}G* {N* H}G& iM }d căt ño =… ăt t}d yM* s}d yF M}d [n& }c cắc co = ….ăc t&}c {N* x&}c m$& X}c Ex* {b cắp bo = … ăp h{b [h& P{b Ux UM* H{b

Eca c>*: Eka* EN*, f$* Ef

{n& In: ouN* EN*, Eka* Ys

eJG iw& : xaM AV*N …{b; …}d; …}c Eba& AC*N s{b maJ xIG

yp ToJ& PUG <t um& xuG UH <L&N EXG Eja& N}G* (.)

ux* EXG : h{b [h&, H{b Eoa, p}d yd*, P}d Ma, f}c [n&, F}c Ez&

May “căm” …{ kết hợp với PÂ cuối ꪚ thành vần ắp

C - kIN BaJ: kIN #md BaJ <LN& En

BaJ xib #od : PUG <t Ux N*oJ ux*

<t: ꪦ (ro) ꪧ (rŏ)  phụ âm r

ꪇ (go) ꪆ (gŏ)  phụ âm g

ꪚꪱ꫁ ꪸꪦ꫁ (Bà Rịa) ꪧꪱ꪿ ꪲꪓ꪿ ꪶꪯ꪿ (ra ñi ô)

ꪲꪇ꪿ ꪙ꪿ (Ghi nê) ꪆꪱ꪿ ꪵꪎ ꪼꪡ (ga xe lửa)

• ꪝꪳꪉ ꪶꪔ ꪳꪎ ꪼꪕ ꪾꪒ ꪙꪮꪥ꫁ ꪴꪎ ꫁ ꪬꪱꪀ ꪫꪱ꪿ ꪼꪕ ꪒꪮ꪿ꪙ ꪴꪎ꫁ ꪭꪮꪒ:

ꪌ (tro) ꪍ (trŏ)  phụ âm tr

ꪞ (phho) ꪟ (phhŏ)  phát âm gần ph nhưng nặng hơn

ꪂ (khho) ꪃ (khhŏ)  phát âm gần kh nhưng nặng hơn

ꪂ ꪃ ꪌ ꪍ ꪞ ꪟ ꪇ ꪆ ꪦ ꪧ

ESG& xaM: e\b AVN&

CHƯƠNG III: GHÉP VẦN

BaJ xib xoG: ic* <t Ux pIN& waJ& US& AS uj& caG

ASG& c{b yp ToJ& d}G

BÀI 12: SỰ THAY ĐỔI CHỨC NĂNG CỦA MỘT SỐ PHỤ

ÂM KHI ĐỨNG GIỮA HOẶC ĐỨNG CUỐI VẦN

1 Trong các phụ âm ñứng giữa hoặc cuối, ta thấy có 2 phụ

âm ñóng vai như bán nguyên âm trong chữ Việt, ñó là chữ J

(d ŏ ) và chữ V (v ŏ ) Trong ñó :

• Tô J (dŏ) giống bán nguyên âm cuối “i” của chữ Việt như:

• Tô V ( vŏ ) ñứng cuối ñóng vai trò là bán nguyên âm “ o ” hay

“u” của chữ Việt như :

…iVJ ciVJ quý

3 Phụ âm b Khi ñứng cuối phụ âm sẽ ñóng vai phụ âm P (trong tiếng Việt) Ví dụ:

k{b eX : hát, múa

d{b ta : nhắm mắt

T{b c$ : ñánh nhau

P{b Ux : Quyển sách

Lưu ý: Phụ âm cuối b ñi với phụ âm ñầu là tổ thấp thì

ñọc như dấu sắc trong tiếng Việt, ñi với phụ âm ñầu là tổ cao

thì ñọc như dấu nặng trong tiếng Việt(Không cần dùng dấu thanh ñiệu)

4 Phụ âm d Khi ñứng cuối phụ âm sẽ ñóng vai phụ âm t (trong tiếng Việt) Ví dụ:

p}d pa : Bắt cá

bud miN : Thiu thối

VId naM ( Việt Nam )

#Jd EJN* ( Dệt dượn): làm lụng

Lưu ý: Phụ âm cuối là b, d thì không cần cho mai siêng (thanh ñiệu)- Nếu phụ âm cuối b d ñi với phụ âm ñầu là tổ thấp thì ñọc như dấu sắc trong tiếng Việt, ñi với phụ âm ñầu là

tổ cao thì ñọc như dấu nặng trong tiếng Việt

- Còn 5 may y Y $ E…a [… thì không tạo vần, mà trực tiếp kết hợp với phụ âm thành từ

(Xin tham khảo thêm các vần từ bài 13 ñến bài 26)

BaJ xib xaM: … aN; …aM; …aG; …aJ;

… aV; …Va;…ab;…ad;…ac; ac&; … ac*I- eob PoG*

CVaM waM: oaJ* baN [l* uf* q eNV Yd?

Lưu ý: Cần phân biệt giữa 2 vần: ꪱꪀ và ꪱꪀ꪿ ở tổ thấp (…ák và

…ác) ; ꪱꪀ và ꪱꪀ꫁ ở tổ cao (…ạk và …ạc)

III: kIM BaJ : etM* #md BaJ <LN& En

BaJ xib ix&: …VaN;…VaM;…VaG;

(Lêi d¹y ng−êi)

3/ Vần VaG (…oang; ….uang)

6/ Vần Vac (…oak; oac)

kVac uH* EM&

II- ꪵꪮꪚ ꪶꪩꪙ꪿: <t CVaJ c{b <t cVaG

n}G* Ela& za*, cVaG daV Va& Yh* CVaJ doN&:

- Ex LaJ caN& M}c Ez& CVaJ doN& #N!

oaJ* CVaJ doN& GVac na* Ma tob cVaG daV:

- CVaM id UX s}G& Eba& taN* o$ HaJ* cVaJ* cVad yp ux& cVaG daV eL AN!

eM& cVaG daV na* Ha*J laJ, PaJ& yg Eka* p&a P}d b}d iL* uj& oaJ* CVaJ doN& HoG* Gac ^ x{b {N ToJ& l}G hac Va& Eba& LoN* yd* cVaG daV

ꪁꪫꪱꪣ ꪖꪱꪣ: CVaM <T iN* eo& EVa* kUN* uk x}G?

III: kIM BaJ

etM* #md BaJ <LN& En

BaJ xib ha*: oN; …oM;…oG;…oJ;…ob

… od; …oc;…oc&; …oc *.

II- eob <LN&

1- N*oG N*oJ h*oJ [C eM& {n& In

Ix& la oo*M P$ [C cod ba&

l*a ooN& ES* NoN d{b id AJ!

2- Hoc Eba yt& Ga& MoN

iM xoG q noM& NoJ*

{k& na* joG& EM {s Hoc Eba EHa V$ J*oc Lod t&oc Ek*a p&a Ek SoN ES yp b}d iL*

1- AV*N …ob c{b …od Eba& AC*N s{b maJ xIG

Vần op và ót không cần cho dấu thanh, nếu 2 vần này ñi với phụ âm ở tổ thấp thì ñọc thành thanh bán sắc; ñi với phụ âm tổ cao thì ñọc thành thanh bán nặng

x>N Ewa* Eba& #G x}G eT* Na

ꪁꪫꪱꪣ ꪖꪱꪣ: 1 oaJ* Ewa* n>d #Jd x>N EXG Yd?

2 x>N oaJ* Ewa* n>d iM PUG [c x}G?

III- kIN BaJ : etM* #md BaJ <LN& En

BaJ xib #sd: E…N; E…M; E…G; E…J; E…b; E…d; E…c; E…c;& E…c*

EbN haJ toG* ix& EfG

io& EOM ES EoJ* NoG*

Eka* HaN* k>G& d}G yF

pac yV EHG& ELc faJ*

oaJ c{b NoG* ta Eld L$ ec

ec* IG*: ꪩꪽ ꪵꪀ: pac piN*- ꪵꪩ ꪀꪽ;

ꪭꪱꪙ꫁ ꪄꪺ꪿ꪉ: paG ESa* HaN* k>G& [l* boN oiN* M>N TIN <T koG baV& xaV

III: kIM BaJ:etM* #md BaJ <LN& En

BaJ xib epd: e…N;e…M;e…G;e…V; e…d; e…b; e…VN; e…VJ; e…VG; e…c; e…c&.

(Quen nhau) (Đeo xà tích)

8/ Vần e…VJ (…oe, ue)

eCVJ& ecM(Que kem)

II - ꪵꪮꪚ ꪶꪩꪙ꪿:

EbN epd Fa* edd edG

eMG eCG ekVN paJ yM*

ecV* boc yM* c>J* ecVG& iV xaN

L> laN ESa eob Ux Eba& iM ek koG*

etM* c{b PoG* joG* ekc EMG yc

CVaM yV eHN* EHa saV joJ* l}c

UC EJG& s}c s$& joN* ecM eC&VJ XaJ ElG

xoG ExG c$ eob xaN Doc GaM Ys esG* id AN! ꪮꪺꪙ ꪝꪱ ꪛꪱꪥ ꪵꪮꪚ:

- n}G* c>G BaJ iN* EHa #hN L> laN Exa M>N& M$ EhN* Ys EXG Yd?

- Exa saV eHN* c$ VIc x}G?

- UX s}G& HIc Va& joG* ekc

III: kIM BaJ

etM* #md BaJ <LN& En

BaJ xib Eca*: A…N; A…M; A…G; A…J; A…b;

A…d; A…c; A…c&; A…c*

CVaJ eM& NoJ* HoG* Gac ^ kaN tob: [P& Ewa* AHJ Za ESa x}G, Eba& AKG Eba& AKG!

III- kIN BaJ - kIN #md BaJ <LN& En

#TG& #VN eMN& UM* EHa*

#OM Ewa* yp #cb f}c Na HoN NoG* MoN exV& #kM ym laN ePG yp ha #hd uP [S [S* FaN #PV soM Eka EMa eMV eLN& Ma baN*

Va& Eba& jaN* FaN #fc

UX s}G& eLN& FaV* #SN* #L

ꪮꪺꪙ ꪝꪱ ꪛꪱꪥ ꪵꪮꪚ: ꪁꪫꪱꪣ ꪹꪭꪱ ꪫꪱ꪿: ꪲꪣ ꪔꪲꪙ ꪼꪒ꫁ ꪼꪜ, ꪲꪣ ꪳꪣ ꪼꪒ꫁

ꪥꪒ ! ꪵꪮ꪿ ꪀꪲꪙ ꪑꪱ ꪙꪰꪉ꪿, ꪵꪮ꪿ ꪭꪰꪉ꪿ ꪑꪱ ꪙꪮꪙ ꪾꪙ ꪕꪮꪥ꪿ ꪁꪫꪱꪣ ꪎꪮꪙ ꪎꪰꪉ꪿ ꪽ꫁, ꪙꪮꪉ꫁ ꪣꪮꪙ, ꪨꪱꪙ ꪵꪝꪉ ꪵꪀꪉ꪿ ꪯꪣ ꪹꪖꪱ꫁ ꪥꪒ ꪫꪸꪀ ꪎꪰꪉ? ꪢꪮꪥ꫁ ꫛ ꪢꪮꪥ꫁ ꪫꪸꪀ, ꪥꪒ ꪵꪙꪫ ꪙꪽ꫁ ꪵꪣꪙ꪿ ꪘꪰꪉ꫁ ꪚꪮꪙ꪿ ꪻꪒ ?

III-kIN BaJ: kIN #md BaJ <LN& En

BaJ XaV #od: <…N; <…M; <…G; <…J;

<LN* TaG* noG, TaG* Na…#hN ha& <fN l>G, Yf [C* Va&:

<fN l>G <t&c yH& Na is& S$& yT baN* EHa Yf [C* X$& ka M>N& [l* CVa!

III- kIN BaJ - etM* #md BaJ <LN& En

BaJ XaV xoG: IN;…IM;…IG; …Ib;…Id;

… IV;…IVN;…IVd;…Ic; …Ic&; …Ic*

pIG& fa*

(Đám mây)

xIG [C

(Giọng cổ Giọng nói, giọng hát )

eL*V kIc d> yV* s}G& yp Z}G eM& fIV UH yp AS* UX* Eoa ic* AcN mac cIG* yV* EM kaV& io& cIVd yX ja uj& n}G*

#BG* VIN* HIVN* VIc Yf VIc M$ Yf [C* yd* Us&

III- kIN BaJ - etM* #md BaJ <LN& En

BaJ XaV xaM: …UN;…UM;…UG; …UJ;

… Ub;…Ud; …Uc;…Uc&; …Uc*

(Dâng nước lên, hoặc

v ại chứa nước)