khóa luận tốt nghiệp tìm hiểu thực trạng việc thực hiện các nguyên tắc giáo dục trong giáo dục đạo đức cho học sinh các trường tiểu học khu vực thụ xã phúc yên - vĩnh phúc

Với tư cách là một sinh viên sư phạm, là một giáo viên Tiểu học tương lai nén toi chon dé tai: “Tim hiểu thực trạng thực hiện các nguyên tắc giáo dục đạo đức cho học sinh các trường tiể

PHẦN 1: MỞ ĐẦU

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Đức và tài là một sự thống nhất mang tính biện chứng Bởi vì đạo đức là

cơ sở để phát triển tài năng, ngược lại tài năng chỉ thực sự được phát huy, được

cống hiến, được sử dụng hiệu quả trong con người có đạo đức mà thôi Trong

quan niệm của Hồ Chí Minh, đạo đức luôn luôn là gốc, là nên tảng của người

cách mạng Người viết: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách

mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo

được nhân dân” [ 5; tr 252,253]

Sự phát triển kinh tế - xã hội đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với

hệ thống giáo dục, đòi hỏi nền giáo dục phải đào tạo ra những con người:

“phát triển về trí tuệ, cường tráng về thể lực, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức”

Bậc tiểu học là bậc học nền tảng nhằm hình thành ở học sinh những cơ

sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất,

thẩm mĩ và kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở Phải chú

trọng giáo dục đạo đức cho các em ở ngay bậc Tiểu học vì ở độ tuổi này các

em còn rất nhỏ, các em dễ dàng học được điều tốt và cũng đễ dàng nhiễm điều

xấu Giáo dục đạo đức cho các em thông qua các môn học, thông qua các hoạt động trong và ngoài nhà trường

Thời cuộc mới tạo nên thang đánh giá mới, thước đo giá trị mới trên cơ

SỞ giữ gìn các giá trị của nhân loại và dân tộc như: các giá trị truyền thống hòa

bình, hiếu thảo Điều đáng quan tâm là có những biến đổi lớn, thậm chí có

người cho là đảo lộn, khủng hoảng trong định hướng xã hội và kéo theo đó là biết bao vấn đề đặt ra cho giáo dục nhân cách thế hệ trẻ

Nghị quyết Hội nghị TW2- Đại hội VIII đã nêu: “ Đặc biệt đáng lo ngại là một bộ phận học sinh, sinh viên có tình trạng suy thoái về đạo đức, mờ

nhạt về lý tưởng, theo lối sống thực dụng, thiếu hoài bão lập thân, lập nghiệp

về tương lai bản thân và đất nước”[9-tr4], cũng như trong “Chương trình tọa đàm về nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông” (TP.HCM, 14- 15/2/2006), GS Trần Thanh Dam, đã đưa ra ý kiến: “ Tôi nghĩ chúng ta không

lo con trẻ thiếu tri thức mà lo chúng hư hỏng nhân cách”, phải chăng là một

trong những nguyên nhân là từ năm 1986 đến nay việc đổi mới của toàn ngành

Giáo dục - Đào tạo mới chỉ chú trọng đến nội dung chương trình, phương pháp dạy học Mà một trong những nguyên nhân là khi khai thác những hoạt động giáo dục có những lúc, có những chỗ chúng ta chưa quán triệt chặt chế các nguyên lí, các nguyên tắc giáo dục Các nguyên tắc giáo dục chưa được đề cập như một văn bản pháp quy buộc mọi người phải thực hiện

Thực trạng về chất lượng giáo dục đạo đức trong các truờng phổ thông nói chung, trong trường tiểu học nói riêng chưa được đảm bảo Trong những năm vừa qua, Bộ Giáo Dục - Đào Tạo đang đẩy mạnh chương trình “giáo dục

An”?

toàn diện”- không chỉ đơn thuần là cung cấp cho học sinh một cách day du tri

thức mọi mặt trong cuộc sống mà quan trọng hơn là phải giáo dục nhân cách cho các em, nhưng có lẽ những năm vừa qua chúng ta chỉ chú trọng vào giáo dục kiến thức cho các em mà coi nhẹ giáo dục đạo đức

Với tư cách là một sinh viên sư phạm, là một giáo viên Tiểu học tương

lai nén toi chon dé tai: “Tim hiểu thực trạng thực hiện các nguyên tắc giáo

dục đạo đức cho học sinh các trường tiểu học khu vực thị xã Phúc Yên- Vĩnh Phúc ” nhằm nâng cao hiểu biết chuyên môn nghiệp vụ, phục vụ cho công tác giảng dạy sau này Nhưng do thời gian có hạn nên phạm vi nghiên cứu mới dừng lại ở các trường tiểu học khu vực thị xã Phúc Yên

2 LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Bàn về giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học có nhiều tác gia dé cap

đến:

Lưu Thu Thủy - “Giáo dục hành vi đạo đức cho học sinh Tiểu học qua

trò chơi”

Lưu Thu Thủy - “ Đổi mới phương pháp dạy học đạo đức ở Tiểu học”

Nguyễn Thị Thanh Thủy - “Giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp”

Hà Thế Ngữ - “Một số vấn đề về phương pháp giáo dục đạo đức và giáo

dục môn đạo đức ở cấp l”

Khi nói đến việc giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học các tác giả

mới chỉ để cập đến phương pháp giáo dục đạo đức như thế nào mà chưa đi sâu tìm hiểu thực trạng thực hiện các nguyên tắc giáo dục đạo đức

3 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Phát hiện ra thực trạng thực hiện các nguyên tắc giáo dục đạo đức cho học sinh trong các trường tiểu học thị xã Phúc Yên - Vĩnh Phúc và nguyên

nhân dẫn đến thực trạng Trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp nhằm khác

phục thực trạng, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh

tiểu học

4 KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU

Nguyên tắc giáo dục đạo đức

5 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Đối tượng nghiên cứu: thực trạng thực hiện các nguyên tắc giáo dục đạo đức

- Phạm vi nghiên cứu: trong việc giáo dục đạo đức cho học sinh các trường Tiểu học khu vực thị xã Phúc Yên - Vĩnh Phúc

6 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Việc thực hiện các nguyên tắc giáo dục trong giáo dục đạo đức cho học

sinh Tiểu học tại thị xã Phúc Yên chưa đảm bảo tốt Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến thực trạng là do chất lượng đội ngũ giáo viên và điều

kiện cơ sở vật chất trường học chưa đảm bảo

7 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

7.1 Tìm hiểu cơ sở lí luận

7.2 Tìm hiểu thực trạng

7.3 Tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất giải pháp

8 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Các phương pháp được sử dụng trong quá trình nghiên cứu đề tài:

- Phương pháp đọc sách

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp trò chuyện

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp thống kê toán học

9 KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU

- Tháng 10- 11/2009: Nhận đề tài và hoàn thành đề cương

- Tháng 12/2009- 2/2010: Tìm hiểu cơ sở lí luận

- Tháng 2- 4/2010: Tìm hiểu thực trạng

- Tháng 5/2010: Tổng kết số liệu, hoàn thành đề tài

10 NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI

2.2.1 Nhận thức của giáo viên về tầm quan trọng của việc thực

hiện các nguyên tắc giáo dục trong giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

2.2.2 Nhận thức của giáo viên về vai trò của các nguyên tắc giáo dục trong giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

2.3 Thực trạng nhận thức của giáo viên về con đường giáo dục đạo đức

2.4 Thực trạng thực hiện các nguyên tắc giáo dục trong giáo dục đạo

đức cho học sinh tiểu học khu vực thị xã Phúc Yên — Vĩnh Phúc.

Chương 3: Nguyên nhân của thực trạng và những giải pháp cần thiết để đảm bảo tốt việc thực hiện tốt các nguyên tắc giáo dục

3.1 Nguyên nhân của thực trạng

3.2 Những giải pháp cần thiết để đảm bảo tốt việc thực hiện tốt các nguyên tắc giáo dục

3.2.1 Nâng cao nhận thức của đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lí

3.2.2 Nâng cao trình độ hiểu biết và năng lực giáo dục của mỗi giáo

viên

3.2.3 Đầu tư kinh phí cho hoạt động giáo dục

3.2.4 Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục

PHẦN 3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

“Đạo đức là hệ thống các qui tắc chuẩn mực của đời sống xã hội và hành vi

của con người Nó qui định nghĩa vụ của người này với người khác, nghĩa vụ của con người đối với xã hội nguồn”

Đạo đức ra đời là do nhu cầu thực tiễn cuộc sống để thực hiện chức

năng duy trì mối quan hệ giữa con người và con người, duy trì trật tự xã hội và

thông qua đó làm cho xã hội tồn tại và phát triển

Đạo đức hình thành một cách tự phát ngay trong hiện thực Đạo đức

được duy trì bằng lương tâm và dư luận xã hội

Đạo đức là một hiện tượng xã hội xuất hiện đầu tiên khi loài người mới

hình thành Đạo đức ra đời phát triển cùng quá trình biến đổi kinh tế - xã hội

và sự tiến bộ về văn hóa, vật chất, tinh thần của con người Hiện nay có nhiều quan niệm khác nhau về nguồn gốc, bản chất về Đạo đức Theo quan niệm

triết học Mác-Lênin, Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, có quan hệ với các hình thái xã hội khác, nảy sinh từ tồn tại xã hội, phát triển cùng sự biến đổi tồn tại của xã hội Nhưng Đạo đức khác với các hình thái ý thức xã hội ở chỗ nó điều chỉnh hoạt động của con người trong các mối quan hệ xã hội, giúp con người tự hoàn thiện nhân cách của mình

Đạo đức là một phạm trù lịch sử Khi điều kiện kinh tế-xã hội sinh ra nó thay đổi thì tất yếu các quan hệ xã hội và quan hệ đạo đức cũng thay đổi theo

Với tư cách như một sự định hướng cho các quan hệ xã hội; vừa với tư cách

phản ánh quan hệ đạo đức của xã hội mới thì sớm hay muộn ý thức đạo đức cũng thay đổi Trong xã hội có giai cấp thì đạo đức mang tính giai cấp rõ rệt,

ứng với mỗi giai cấp khác nhau là một nền giáo dục đạo đức khác nhau, nền

giáo dục đạo đức của giai cấp này khác nền giáo dục của giai cấp kia là mục đích, nội dung, phương pháp

Đạo đức là một nhân tố quan trọng của nhân cách và được xem là khái

niệm luân thường đạo lý của con người, nó thuộc về vấn đề đánh giá tốt/ xấu,

đúng/ sai, lành/ ác, hiền/ dữ trong phạm vi: lương tâm con người, hệ thống phép tắc đạo đức và trừng phạt mà đôi lúc còn được gọi là giá trị đạo đức Đạo

đức gắn liền với văn hoá, chủ nghĩa nhân văn, triết học và luật pháp của một

xã hội Hay nói một cách dễ hiểu, đạo đức là những khuynh hướng tốt đẹp trong tâm hồn con người, mà những khuynh hướng đó tạo nên những lời nói, hành vi bên ngoài phù hợp với những quy tắc xử sự của cộng đồng, xã hội khiến cho mọi người xung quanh được an vui, lợi ích, chuyển hoá

Có thể nói đạo đức là cái tốt, cái đúng ở bên trong con người được biểu

hiện ra bên ngoài bằng lời nói, hành vi Đạo đức là cái gốc bên trong được chuyển hoá thành lời nói và hành vi tốt đẹp bên ngoài Tức là con người phải

có nhận thức đúng, tốt về sự vật hiện tượng và từ đó có lời nói, hành vi tốt đẹp, đúng đắn với sự vật, hiện tượng Để có được nhận thức đúng cần phải có giáo

dục “Hiền dữ phải đâu là tính sắn, phần nhiều do giáo dục mà nên”(HCM)

Giáo dục nói chung và giáo dục đạo đức nói riêng phải được thực hiện ngay từ lúc nhỏ, từ lứa tuổi tiểu học

1.1.2 Một số vấn đề về giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học

Chúng ta có thể nhận thấy thành phần quan trọng và căn bản của giáo

dục phổ thông và cũng là mục đích của toàn bộ công tác giáo dục đạo đức thế

hệ trẻ trong giáo dục không những có kiến thức phổ thông mà phải có đạo đức cách mạng - đạo đức của con người mới xã hội chủ nghĩa (XHCN) Cho nên

công tác giáo dục trước hết phải chăm lo bồi dưỡng đạo đức cho người học,

coi đó là cái gốc cho sự phát triển nhân cách Chính vì vậy khi nói đến việc

học trong chế độ mới, Bác Hồ đã nói: “Bây giờ phải học để yêu tổ quốc, yêu

nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, yêu đạo đức”

Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học là quá trình tác động từ nhiều con đường khác nhau làm cho nhân cách của học sinh phát triển đúng về mặt

đạo đức, tạo cơ sở để các em có hành vi ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo

đức trong mối quan hệ của các cá nhân với bản thân, với người khác và xã hội Kết quả của quá trình giáo dục đạo đức là học sinh có được phẩm chất đạo đức

tốt đẹp, bền vững, có hiểu biết để ứng xử đúng trong các mối quan hệ cụ thể

Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học là vấn đề cần thiết, trước hết vì

vi trí của trẻ em trong tương lai nước nhà, làm cho các em trở thành những người công dân tốt, đủ phẩm chất và năng lực trí tuệ để gánh vác vận mệnh dân tộc Đó là nhệm vụ chính trị hàng đầu của nhà trường nói chung và trường tiểu học nói riêng

Có nhiều phương cách giáo dục đạo đức cho trẻ tiểu học nhưng có lẽ

trường tiểu học là nơi có thể làm tốt công tác giáo dục đạo đức Như đã biết, trẻ tiểu học dễ dàng học được điều tốt và cũng dễ dàng nhiễm điều xấu Nếu

ngay từ bậc học này không có sự đầu tư quan tâm giáo dục đạo đức thì rất khó cho việc hình thành nhân cách người sau này Chính vì thế môn học đạo đức trong nhà trường tiểu học có nhiệm vụ cung cấp những tri thức cơ bản ban đầu

về phẩm chất đạo đức con người và rèn luyện những hành vi ứng xử theo các

chuẩn mực đạo đức xã hội Nội dung của môn đạo đức trong nhà trường tiểu học được quy định trong chương trình giáo dục phổ thông cấp tiểu học

Đối với việc dạy học môn đạo đức, các thầy cô giáo trong trường tiểu

học được tập huấn đổi mới phương pháp dạy sao cho phù hợp vối lứa tuổi Đó

là phương pháp giảng giải, nêu gương, tác động, thuyết phục, khích lệ Trên

cơ sở kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết và thực hành, lời nói đi đôi với việc làm của giáo viên lẫn học sinh Để tiến hành giáo dục đạo đức có hiệu quả cao, mỗi nhà trường tiểu học thường xuyên kết hợp chặt chẽ giữa ba môi trường hoạt động của học sinh là gia đình nhà trường và xã hội

Hình thức dạy học đạo đức trong nhà trường tiểu học rất phong phú và

đa dạng, không chỉ đóng khung trong các phòng học với các giờ giảng dạy

theo chương trình quy định mà còn đưa các nội dung, chủ đề giáo dục vào mọi hoạt động thực tiễn của cá nhân và tập thể học sinh tại trường lớp, ngoài xã hội qua các hoạt động ngoài giờ lên lớp như: sinh hoạt dã ngoại, lao động công ích, thể thao, văn nghệ, tham quan di tích hoặc các hoạt động xã hội từ thiện như: giúp đỡ các bà mẹ Việt Nam anh hùng, thương binh liệt sĩ, các học

sinh có hoàn cảnh khó khăn, các trường ở vùng sâu vùng xa, cứu trợ đồng bào

bị thiên tai

Đặc biệt giáo viên phải thực hiện tốt các nguyên tắc giáo dục trong giáo

dục đạo đức cho học sinh tiểu học vì các nguyên tắc giáo dục này có giá trị

chung cho việc hình thành ở học sinh bất kì một hành vi, thói quen hành vi

phù hợp với chuẩn mực đạo đức nào

Nói chung môn giáo dục đạo đức có vai trò và vị trí quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ bậc tiểu học, không chỉ ở phần bồi dưỡng nhận thức về chuẩn mực đạo đức xã hội, mà chủ yếu góp phần định hình và phát huy những

phẩm chất cần thiết của nhân cách con người với hành vi cao đẹp đầy tính

nhân văn

1.2 Nguyên tắc giáo dục đạo đức

1.2.1 Khái niệm

Trước hết ta phải hiểu, quá trình giáo dục là quá trình hoạt động phối hợp tương tác giữa người giáo dục và người được giáo dục được tổ chức có mục đích, có kế hoạch dưới sự chỉ đạo của người giáo dục, người được giáo dục tự giác, tích cực thực hiện nhiệm vụ giáo dục

Nguyên tắc giáo dục là những luận điểm có tính quy luật, có tác dụng chỉ đạo mọi hoạt động của thầy và trò (chủ thể và khách thể) trong quá trình giáo dục

Các nguyên tắc giáo dục bản thân nó không phải là những quy luật của quá trình giáo dục mà các nguyên tắc giáo dục chỉ là những luận điểm cơ bản phản ánh trong nó những quy luật của quá trình giáo dục Những quy luật của quá trình giáo dục là những mối quan hệ bên vững và tất yếu giữa các nhân tố cấu trúc của quá trình giáo dục

Các nguyên tắc giáo dục cũng được xem như là những tiêu chí để xem xét và đánh giá mọi hoạt động của chủ thể và khách thể trong quá trình giáo

dục

Các nguyên tắc giáo dục có giá trị chung cho việc hình thành ở học sinh bất kì một hành vi và thói quen hành vi phù hợp với chuẩn mực xã hội nào Không có hệ thống nguyên tắc dành riêng cho một hành vi

1.2.2 Cơ sở xác định

a Xuất phát từ quan điểm của học thuyết Mác-Lênin về bản chất con

người và quy luật hình thành con người

- Về bản chất con người, học thuyết khẳng định: “Bản chất con người không phải cái gì trừu tượng vốn có trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội”

- Về quy luật hình thành: “Hoàn cảnh sáng tạo con người, trong một chừng mực nhất định thì con người lại sáng tạo ra hoàn cảnh”

b Xuất phát từ quan điểm, đường lối giáo dục của Đảng về mục tiêu,

nguyên lí giáo đục

- Mục tiêu của nền giáo dục XHCN là đào tạo con người phát triển toàn

diện

- Nguyên lí giáo dục: học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động

sản xuất, lí luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhà trường kết hợp với giáo

dục gia đình và xã hội

c Xuất phát từ điều kiện, hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Việt Nam: xuất phát từ yêu cầu đòi hỏi của Cách mạng xây dựng XHCN ở Việt Nam

d Xuất phát từ những quy luật của quá trình giáo dục

e Xuất phát từ những đặc điển của quá trình giáo dục

ƒ Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Việt Nam

g Xuất phát từ thực tiễn giáo dục trong nhà trường phổ thông Việt Nam

1.2.3 Hệ thống các nguyên tắc giáo dục

a Nguyên tắc đẩm bảo tính mục đích

Nguyên tắc này đòi hỏi giáo dục phải luôn hướng vào mục đích chúng

ta lựa chọn Lấy mục đích làm cơ sở, phương pháp luận cho mọi hoạt động của chủ thể và khách thể trong quá trình giáo dục

- Muốn đảm bảo nguyên tắc này trong quá trình giáo dục hay trước khi tiến hành giáo dục chúng ta phải ý thức đúng được mục đích

- Luôn lấy mục đích ra làm cơ sở để lựa chọn nội dung, phương pháp, phương tiện, các hình thức tổ chức quá trình giáo dục

Để đảm bảo những mục đích này, trong giáo dục nhà giáo dục nên quan

tâm:

+ Hình thành cho học sinh những cơ sở thế giới quan khoa học và nhân sinh đúng đắn, lý tưởng xây dựng đất nước trở thành một nước “Dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh theo định hướng XHCN”

+ Biết tiếp thu học tập có chọn lọc, sáng tạo, kết hợp được các giá trị truyền thống, tinh hoa văn hóa đạo đức của dân tộc và nhân loại, có năng lực

giải quyết đúng đắn các mối quan hệ giữa giá trị truyền thống và hiện đại, các

giá trị dân tộc và nhân loại

+ Trong cuộc sống biết phân biệt cái đúng, cái sai, cái xấu, cái ác Tỏ thái độ không đồng tình với cái xấu, cái ác, góp phần xây dựng đạo đức, văn

hóa lành mạnh, đem lại lợi ích và hạnh phúc cho xã hội

+ Thường xuyên tổ chức cho hoc sinh tham gia các hoạt động và giao

lưu phong phú trong xã hội, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi năng lực học sinh

+ Trong giáo dục, cần tránh thái độ áp đặt thô bạo, cứng nhắc trái với

bản chất của quá trình giáo dục

b Nguyên tắc gắn giáo dục với thực tiên lao động đấu tranh, xây dung bao

vệ Tổ quốc của nhân dân lao động

Nguyên tắc này có ý nghĩa lớn nhất là hình thành ở học sinh niềm tin

đạo đức

Nguyên tắc này đòi hỏi quá trình giáo dục phải thực hiện ngay trong thực tiễn lao động đấu tranh xây dựng, bảo vệ tổ quốc của nhân dân lao động

Lấy thực tiễn lao động để đấu tranh, để chứng minh, để làm sáng tỏ cho những

chuẩn mực xã hội mà ta cần giúp học sinh nắm vững trong quá trình giáo dục trong nhà trường

- Muốn đảm bảo nguyên tắc này, trong giáo dục đòi hỏi trước hết nhà giáo dục phải có những hiểu biết nhất định thực tiễn cuộc sống

- Thường xuyên tổ chức, tạo điều kiện để chúng ta đưa học sinh vào thực tiễn cuộc sống lao động đấu tranh, xây dựng để bảo vệ Tổ quốc

- Tận dụng vai trò của các tổ chức Đội và Sao nhi đồng, các hoạt động ngoại khóa, thu hút sự hỗ trợ của các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường vào mục tiêu giáo dục

- Không nên tách rời quá trình giáo dục khỏi cuộc sống, khỏi sự nghiệp lao

động xây dựng đất nước, không chỉ bó hẹp trong phạm vi nhà nhà trường, các

hoạt động nội khóa Vì như vậy học sinh sẽ trở thành những người thiếu bản

lĩnh, khó hội nhập được với cuộc sống, không có khả năng đương đầu với các

tình huống phức tạp trong cuộc sống

c Nguyên tắc giáo dục trong lao động và bằng lao động

Nguyên tắc này đòi hỏi quá trình giáo dục phải được tiến hành ngay trong hoạt động của học sinh trong và ngoài nhà trường, lấy lao động làm phương tiện Giáo dục cho học sinh những phẩm chất cần thiết của con người lao động mới (tình yêu với lao động, coi trọng người lao động, coi lao động là nghĩa vụ, vinh quang)

Muốn đảm bảo nguyên tắc này đòi hỏi phải:

- Thường xuyên tổ chức hoạt động lao động trong và ngoài nhà trường đưa học sinh tham gia vào

- Trong lao động ta phải khai thác hết được ý nghĩa của lao động trong

việc giáo dục đạo đức cho học sinh

- Tổ chức cho học sinh tìm hiểu về cuộc sống và hoạt động lao động, sáng tạo của người lao động Đặt ra yêu cầu giáo dục cụ thể, rõ ràng

- Tổ chức cho học sinh tự giác tham gia một cách vừa sức vào sự nghiệp xây dựng đất nước qua các hoạt động lao động hữu ích, từ đó giúp các em hình thành những phẩm chất của người công dân, người lao động mới Khi đưa học sinh vào các hoạt động, phải tạo ra các điều kiện dé phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh

d Nguyên tắc giáo dục trong tập thể và bằng tập thể

Nguyên tắc này đòi hỏi quá trình giáo dục phải được thực hiện ngay trong tập thể học sinh Lấy tập thể làm mục tiêu, làm phương tiện giáo dục

cho học sinh

- Để thực hiện đảm bảo nguyên tắc này: trong giáo dục chúng ta luôn quan

tâm đến việc xây dựng tập thể học sinh, trước hết tạo ra môi trường giáo dục

thuận lợi

- Trong giáo dục chúng ta phải luôn khai thác hết ý nghĩa cũng như tác dụng của tập thể trong việc giáo dục mỗi cá nhân

- Lôi cuốn mọi học sinh vào hoạt động tập thể, giáo dục, tổ chức cho các em

tự tham gia vào các công việc của tập thể

- Xây dựng các mối quan hệ và giao lưu đúng đắn, lành mạnh trong tập thể:

quan hệ trách nhiệm - học tập; quan hệ nhân ái bạn bè và các quan hệ riêng tư

- Xây dựng tập thể lành mạnh Khuyến khích nhận thức, thái độ và hành vi

đúng đắn, đồng thời ngăn chặn, lên án những hành vi sai trái làm ảnh hưởng

xấu đến lợi ích chung, kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể

- Tuyệt đối cần tránh tình trạng: cực đoan hóa lợi ích cá nhân hoặc lợi ích chung của tập thể, đối lập lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể, không được chèn

ép nguyện vọng chính đáng của cá nhân

e Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa việc phát huy vai trò lãnh

đạo su phạm của nhà giáo dục với việc phát huy vai trò tự giác, tích cực, tự lực của học sinh trong giáo dục

Đây là nguyên tắc biến quá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục Nguyên tắc này đòi hỏi trong giáo dục phải giữ được vai trò của chủ thể, khách thể trong quá trình giáo dục

Muốn đảm bảo nguyên tắc này trong quá trình giáo dục thì chúng ta phải chống lại hai khuynh hướng:

+ Tuyệt đối hóa vai trò của chủ thể (của nhà giáo dục)

+ Tuyệt đối hóa vai trò của khách thể

ø Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa việc tôn trọng nhân cách

của học sinh với việc thường xuyên đưa ra yêu cầu hợp lí

Trước hết chúng ta phải hiểu, tôn trọng nhân cách học sinh là:

- Tuyệt đối tin tưởng vào học sinh

- Thường xuyên đưa ra những yêu cầu hợp lý buộc học sinh phải thực

hiện

- Không được sử dụng những biện pháp gây ra đau đớn về thể xác lẫn tâm hồn

Yêu cầu hợp lý là:

- Đáp ứng đòi hỏi của mục tiêu giáo dục

- Vừa sức đối với học sinh

- Có tác dụng kích thích học sinh tích cực, tự giác, chủ động

- Có tính khả thi

- Có khả năng mang lại hiệu quả mong muốn

Trong quá trình giáo dục cần quan tâm:

- Thường xuyên đề ra yêu cầu ngày càng cao với học sinh nhưng chân thành, tin tưởng, thiện chí Đó là thể hiện tôn trọng học sinh đúng mức

- Kịp thời phát hiện ưu điểm, động viên, kích thích học sinh phấn đấu

vươn lên; đồng thời nghiêm khắc và kiên quyết với những nhược điểm sai lầm, giúp các em phấn đấu trở thành người tốt

- Cần tránh tình trạng: thô bạo, khắt khe, thiếu tin tưởng học sinh, đồng

thời cũng không dễ dãi nuông chiều quá mức

- Hướng dẫn học sinh tự đề ra yêu cầu

h Nguyên tắc đảm bảo tính vừa sức trong giáo dục

Nguyên tắc này đòi hỏi trong giáo dục phải phù hợp với khả năng, năng

thể trong quá trình giáo dục

i Nguyên tắc đảm bảo tính thường xuyên, liên tục

Giáo dục là một quá trình nhằm hình thành ở học sinh không phải chỉ là những phẩm chất riêng lẻ mà là một hệ thống những phẩm chất toàn vẹn của

nhân cách Quá trình giáo dục phải được tổ chức sao cho những phẩm chất của học sinh được hình thành và phát triển đảm bảo tính liên tục, không gián đoạn

Vì mỗi lần gián đoạn là mỗi lần làm chững lại hoặc làm thụt lùi sự phát triển nhân cách ở trẻ Khi thực hiện phải chú ý:

- Trong suốt quá trình giáo dục, mỗi nét tính cách khi đã được hình

thành cần được củng cố, luyện tập, nâng cao theo những yêu cầu phát triển

của công tác giáo dục Quá trình giáo dục không được đứt đoạn, không nghỉ

hè hay nghỉ giải lao (về thời gian) và phải thực thi trong mọi hoàn cảnh (không gian), trong sự kết hợp giữa giáo dục và tự rèn luyện thì kết quả mới vững chắc, ổn định

- Trong suốt cuộc đời học sinh, các tác động của quá trình giáo dục luôn mang tính toàn vẹn, các nhiệm vụ giáo dục phải được thực hiện đồng bộ,

nhưng trong từng thời điểm có những nhiệm vụ nổi lên cần được ưu tiên, chú ý

hơn, nhằm hình thành phẩm chất, nét tính cách của con người

Jj Nguyên tắc đẩm bảo tính cá biệt trong giáo dục

Nguyên tắc này đòi hỏi quá trình giáo dục gắn với mỗi cá nhân cụ thể, gắn với mỗi tình huống giáo dục cụ thể

Để đảm bảo nguyên tắc này: trước khi tiến hành quá trình giáo dục, nhà giáo dục phải nắm vững học sinh một cách toàn diện, đòi hỏi nhà giáo dục phải linh hoạt, năng động, sáng tạo trong việc xử lý tất cả các tình huống giáo

dục; đòi hỏi mỗi giáo viên phải có trình độ sư phạm vững vàng, hiểu sâu sắc

đối tượng của mình để có thể lựa chọn nội dung, phương pháp, hình thức tổ

chức quá trình giáo dục được tốt

k Nguyên tắc đẩm bảo sự thống nhất giữa giáo dục nhà trường, gia

Thống nhất về mục đích, nội dung, phương pháp giáo dục Muốn đảm bảo

nguyên tắc này:

- Nhà trường, gia đình, xã hội cùng phối hợp để giáo dục trẻ em ở mọi nơi,

mọi lúc để cùng thống nhất các ảnh hưởng giáo dục, nhằm hỗ trợ lẫn nhau

trong quá trình giáo dục

- Nhà trường luôn thấy được và thực hiện được vai trò chủ đạo của mình Chủ động kết hợp với gia đình và xã hội trong công tác giáo dục thế hệ trẻ

- Gia đình và xã hội cần chủ động phối hợp với nhà trường theo định hướng giáo dục chung của nhà trường, tạo điều kiện thuận lợi cho giáo dục của nhà

trường và hạn chế tối đa các ảnh hưởng tiêu cực

Hệ thống các nguyên tắc giáo dục trên đây được quán triệt vào nội dung, phương pháp và cách thức tổ chức hoạt động của giáo dục Bản thân các nguyên tắc giáo dục có mối quan hệ hữu cơ, biện chứng với nhau, chúng vừa

bổ sung cho nhau, vừa có tính định hướng cho các hoạt động giáo dục Mỗi

giáo viên cần nắm vững hệ thống các nguyên tắc giáo dục để quán triệt chúng với quan điểm tổng hợp, toàn vẹn Với từng tình huống giáo dục cụ thể, để vận dụng có hiệu quả, phải biết lựa chọn các nguyên tắc chủ yếu, phù hợp với yêu cầu và nội dung

Chương 2

THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CÁC NGUYÊN TẮC GIÁO DỤC TRONG

GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TIỂU HỌC KHU VỤC THỊ

XÃ PHÚC YÊN

Để tìm hiểu thực trạng việc thực hiện các nguyên tắc giáo dục đạo đức

cho học sinh các trường Tiểu học khu vực thị xã Phúc Yên, tôi đã sử dụng

phương pháp điều tra bằng bảng hỏi Ăngket có kết hợp với phương pháp trò

chuyện, phương pháp quan sát trong các hoạt động dạy học và hoạt động giáo

dục ở ba trường Tiểu học khu vực thị xã Phúc Yên: Tiểu học Xuân Hòa, Tiểu học Trưng Nhị, Tiểu học Lưu Quý An

Đối tượng điều tra: giáo viên chủ nhiệm ở 3 trường tiểu học các khối

lớp 1, 2, 3, 4, 5

Thời gian tiến hành: từ ngày 1/3/2010 — 9/4/2010

Với tổng số phiếu trưng cầu ý kiến là: 44 phiếu trong đó trường Tiểu

học Xuân Hòa A là 20 phiếu, Tiểu Học Trưng Nhị là 14 phiếu, Tiểu Học Lưu

Quý An là 10 phiếu

Trong số 44 giáo viên được lấy ý kiến, trình độ các cô đều đạt chuẩn và

trên chuẩn Trong đó: có 1 cô trình độ trên Đại học, 27 thầy cô trình độ đào

tạo Đại học, 12 thầy cô trình độ đào tào là Cao đẳng Sư phạm và 4 thầy cô

trình độ đào tạo là Trung học hoàn chỉnh

Tổng số phiếu thu lại là 44 phiếu

Kết quả thu được như sau:

2.1 Thực trạng về trình độ của đội ngũ giáo viên

Qua tìm hiểu và nghe báo cáo chung về nhà trường, kết hợp với trò

chuyện với ban giám hiệu các trường tôi đã thu được kết quả như sau:

Bảng I1: Trình độ của giáo viên

Dựa vào kết quả thu được ta thấy trình độ giáo viên ở các trường tiểu

học khu vực thị xã Phúc Yên đã đạt chuẩn và trên chuẩn Các trường có số

giáo viên có trình độ Đại học, Cao đẳng chiếm số lượng cao, giáo viên Trung cấp là rất ít, đây là điều kiện thuận lợi trong việc nâng cao chất lượng giáo dục

ở các trường tiểu học Trường tiểu học Trưng Nhị không có giáo viên đạt trình

độ trên Đại học, giáo viên đạt trình độ Đại học chiếm 37,5%, Cao đẳng cao

hơn chiếm 50% và trình độ Trung học là 12,5% chiếm tỷ lệ thấp nhất Trường

tiểu học Xuân Hòa không có giáo viên đạt trình độ trên Đại học, trình độ Đại học chiếm 32%, trình độ Cao đẳng cao hơn chiếm 56%, trình độ Trung học là 12% Trường tiểu học Lưu Quý An có giáo viên đạt trình độ trên Đại học

chiếm 4,17%, Đại học chiếm 37,5%, Cao đẳng cao hơn chiếm 50%, Trung

học là 8,33% chiếm tỷ lệ thấp hơn