phản xạ không điều kiện và phản xạ có điều kiện

I - Phân biệt phản xạ có điều kiện Hỡnh52-3.B Phản xạ cú điều kiện tiết nước bọt với ỏnh đốn đó được thiết lập Vậy để thành lập được PXCĐK cần nh ng đi u ki n ữ ề ệnào?Hóy trỡnh bày sự

THẦY CƠ VÀ CÁC EM HỌC SINH

Tân Thạnh, Ngày tháng 03 năm 2011

Giáo viên thực hiện: Dương Thành Tân

Phản xạ là gì?

Cho ví dụ

I - Ph©n biÖt ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn vµ ph¶n x¹ kh«ng ®iÒu kiÖn

I - Ph©n biÖt ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn vµ ph¶n x¹ kh«ng ®iÒu kiÖn

điều kiện Phản xạ có điều kiện

1 - Tay chạm phải vật nóng rút tay lại.

2 - Đi nắng, mặt đỏ gay, mồ hôi vã ra.

3 - Qua ngã tư thấy đèn đỏ vội dừng xe

trước vạch kẻ.

4 - Trời rét môi tím tái, người run cầm

cập và sởn gai ốc.

5 - Gió mùa đông bắc thổi về, nghe tiếng

gió rít qua khe cửa chắc trời lạnh lắm, tôi vội mặc áo len đi học

6 - Chẳng dại gì mà chơi/ đùa với lửa.

Trong các ví dụ nêu dưới đây, đâu là phản xạ không điều kiện và đâu là phản xạ có điều kiện và đánh dấu  vào cột tương ứng ở bảng sau:

Bảng 52-1 các phản xạ không điều kiện và các phản xạ có điều kiện.

Mỗi bàn là 1 nhóm, các em hãy thảo luận 2’ hoàn thành bảng trên

I - Ph©n biÖt ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn vµ ph¶n x¹ kh«ng ®iÒu kiÖn

điều kiện Phản xạ có điều kiện

1 - Tay chạm phải vật nóng rút tay lại.

2 - Đi nắng, mặt đỏ gay, mồ hôi vã ra.

3 - Qua ngã tư thấy đèn đỏ vội dừng xe

trước vạch kẻ.

4 - Trời rét môi tím tái, người run cầm

cập và sởn gai ốc.

5 - Gió mùa đông bắc thổi về, nghe tiếng

gió rít qua khe cửa chắc trời lạnh lắm, tôi vội mặc áo len đi học

6 - Chẳng dại gì mà chơi/ đùa với lửa.

Qua các ví dụ trên em hãy cho biết:- Thế nào là phản xạ không điều kiện?

- Thế nào là phản xạ có điều kiện?

I - Ph©n biÖt ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn

sèng c¸ thÓ, lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh

häc tËp, rÌn luyÖn Hình 52.1 Phản xạ định hướng với ánh đèn

Hình 52.2 Phản xạ tiết nước bọt đối với thức ăn

ở thuỳ chẩm

bị hưng phấn, chó hướng mắt

«ng trë thµnh viÖn sÜ ViÖn Hµn l©m khoa häc PªtÐcbua.

- Em hãy cho ví dụ về phản xạ không điều kiện.

- Em hãy cho ví dụ về phản xạ có điều kiện.

I - Ph©n biÖt ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn

Phản xạ có điều kiện tiết nước bọt với ánh đèn đã được thiết lập

• ThÝ nghiÖm 4 ( H×nh 52.3B)

I - Phân biệt phản xạ có điều kiện

Hỡnh52-3.B

Phản xạ cú điều kiện tiết nước bọt với ỏnh đốn

đó được thiết lập

Vậy để thành lập được PXCĐK cần nh ng đi u ki n ữ ề ệnào?Hóy trỡnh bày sự hỡnh thành PXCĐK khỏc tự chọn.

- Phải có sự kết hợp giữa kích thích có

điều kiện với kích thích không điều

kiện.

- Quá trình kết hợp đó phải được lặp

đi lặp lại nhiều lần Hỡnh 52-3 Thành lập phản xạ cú điều kiện

tiết nước bọt khi cú ỏnh đốn

Dựa vào hỡnh 52-3 em hóy mụ tả sự hỡnh thành PXCĐK tiết nước bọt ở chú.

Kết hợp nhiều lần

Kớch thớch cú điều kiện

Kớch thớch khụng điều kiện

I - Phân biệt phản xạ có điều kiện và

điều kiện với kích thích không điều kiện.

- Quá trình kết hợp đó phải được lặp đi lặp

mất do ức chế tắt dần

Khi PXCĐK tiết nước bọt ở chú được hỡnh thành, nếu sau này ta bật đốn nhiều lần mà khụng cho chú ăn thỡ kớch thớch ỏnh đốn cú làm chú tiết nước bọt nữa khụng?

I - Phân biệt phản xạ có điều kiện và

điều kiện với kích thích không điều kiện.

- Quá trình kết hợp đó phải được lặp đi lặp

- Đối với động vật: đảm bảo cho cơ thể

thớch nghi với mụi trường sống.

- Đối với con người: hỡnh thành cỏc

thúi quen, tập quỏn tốt.

I - Phân biệt phản xạ có điều kiện và

điều kiện với kích thích không điều kiện.

+ Quá trình kết hợp đó phải được lặp đi

III - So sánh các tính chất của phản xạ không

điều kiện với phản xạ có điều kiện

Dựa vào sự phõn tớch cỏc vớ dụ ở mục I và những hiểu biết qua vớ

dụ trỡnh bài ở mục II, hóy hoàn thành bảng 52-2, so sỏnh tớnh chất của 2 phản xạ sau đõy:

- Đối với động vật: đảm bảo cho cơ thể

thớch nghi với mụi trường sống.

- Đối với con người: hỡnh thành cỏc

thúi quen, tập quỏn tốt.

1 Trả lời các kích thích tương ứng hay kích

thích không điều kiện.

1’ Trả lời các kích thích bất kì hay kích

thích có điều kiện (đã được kết hợp với kích thich không điều kiện một số l n) ầ

2 Bẩm sinh.

4 Có tính chất di truyền, mang tính chất

6 Cung phản xạ đơn giản 6’ Hình thành đường liên hệ tạm thời.

7 Trung ương nằm ở trụ n o, tuỷ sống ã 7’.?

2’ Được hình thành trong đời sống ( qua học tập, rèn luyện).

I - Phân biệt phản xạ có điều kiện và

điều kiện với kích thích không điều kiện.

+ Quá trình kết hợp đó phải được lặp đi

III - So sánh các tính chất của phản xạ không

điều kiện với phản xạ có điều kiệnBảng 52-2 SGK (đó hoàn thành)

Hóy nghiờn cứu thụng tin SGK trang 168

và cho biết mối quan hệ giữa PXKĐK VỚI PXCĐK?

• Mối quan hệ giữa PXKĐK VỚI PXCĐK

- Đối với động vật: đảm bảo cho cơ thể

thớch nghi với mụi trường sống.

- Đối với con người: hỡnh thành cỏc

thúi quen, tập quỏn tốt.

I - Phân biệt phản xạ có điều kiện và

điều kiện với kích thích không điều kiện.

+ Quá trình kết hợp đó phải được lặp đi

+ Đối với sinh vật: đảm bảo sự thớch

nghi của của cơ thể với mụi trường

sống.

+ Đối với con người: hỡnh thành cỏc

thúi quen, tập quỏn tốt.

III - So sánh các tính chất của phản xạ không

điều kiện với phản xạ có điều kiệnBảng 52-2 SGK (đó hoàn thành)

• Mối quan hệ giữa PXKĐK với PXCĐK

- PXKĐK là cơ sở để thành lập PXCĐK

- Phải có sự kết hợp giữa kích thích

có điều kiện với kích thích không điều

kiện(trong đú kớch thớch cú điều kiện

phải tỏc động trước kớch thớch khụng điều kiện trong thời gian ngắn).

- Phản xạ có điều kiện là những phản xạ được hình thành trong đời sống qua một quá trình học tập, rèn luyện

- Phản xạ có điều kiện dễ thay đổi tạo điều kiện cho cơ thể thích nghi với điều kiện sống mới Phản xạ có điều kiện dễ mất nếu không được thường xuyên củng cố.

1 Nêu rõ ý nhĩa của sự hình thành và ức chế PXCĐK đối với đời sống các động vật và con người ?

- Đối với động vật: đảm bảo sự thích nghi của cơ thể với mơi

trường sống.

- Đối với con người: hình thành các thĩi quen, tập quán tốt

2 Điều kiện thành lập phản xạ có điều kiện ? -Phải có sự kết hợp giữa kích thích có điều kiện và kích thích không điều kiện.

- Quá trình đó phải được lập lại nhiều lần

3 Cho biết các phản xạ sau thuộc loại phản xạ nào ?

A.Phản xạ bú tay ở trẻ em B Cá heo làm xiếc

C Buồn ngủ.

D Cá heo đội bóng

 Ôn tập nội dung các bài thực hành, giờ sau kiểm tra 1 tiết

- Phê bình

• Nhà vua có một con mèo quý lắm, xích bằng xích vàng và cho ăn những đồ mỹ vị Quỳnh vào chầu, trông thấy, bắt trộm về, cất xích vàng đi mà buộc xích sắt, nhốt một chỗ, đến bữa thì để hai bát cơm, một bát thịt cá, một bát rau nấu đầu tôm Mèo ta quen ăn miếng ngon chạy đến bát cơm thịt cá chực ăn Quỳnh cầm sẵn roi, hễ ăn thì đánh Mèo đói quá, phải ăn bát rau nấu đầu tôm Như thế, được hơn nửa tháng, dạy đã vào khuôn, mới thả ra.

• Vua mất mèo, tiếc quá, cho người đi tìm, thấy nhà Quỳnh có một con giống hệt, bắt Quỳnh đem mèo vào chầu Vua xem mèo, hỏi:

- Sao nó giống mèo của trẫm thế? Hay khanh thấy mèo của trẫm đẹp bắt đem về, nói cho thật!

- Tâu bệ hạ, bệ hạ nghi cho hạ thần bắt trộm, thật là oan, xin bệ hạ đem ra thử thì biết

- Thử thế nào? Nói cho trẫm nghe.

- Muôn tâu bệ hạ, bệ hạ phú quý thì mèo ăn thị ăn cá, còn hạ thần nghèo túng thì mèo ăn cơm với đầu tôm, rau luộc Bây giờ để hai bát cơm ấy, xem nó ăn bát nào thì biết ngay.

Vua sai đem ra thử Con mèo chạy thẳng đến bát cơm rau, ăn sạch Quỳnh nói:

- Xin bệ hạ lượng cho, người ta phú quý thì ăn cao lương mỹ vị, bần tiện thì cơm hẩm rau dưa Mèo cũng vậy, phải theo chủ.

Rồi lạy tạ đem mèo về.