TIẾT 118 CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN KHÔNG CÓ TỪ LÀ

Tác phẩm của Nguyễn Tuân luôn thể hiện phong cách độc đáo ,tài hoa, sự hiểu biết phong phú nhiều mặt và vốn ngôn ngữ giàu có điêu luyện.” a.Tìm câu trần thuật đơn trong đoạn trích trên?.

Bài tập :

Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:

Ông có sở tr ờng về tuỳ bút và bút kí Tác phẩm của Nguyễn Tuân luôn thể hiện phong cách độc đáo ,tài hoa, sự hiểu biết phong phú nhiều mặt và vốn ngôn ngữ giàu có điêu

luyện.”

a.Tìm câu trần thuật đơn trong đoạn trích trên ?

b.Trong số các câu trần thuật đơn vừa tìm đ ợc kiểu câu nào em vừa đ ợc học Hãy nêu đặc điểm của kiểu câu

đó ?

Nguyễn Tuân là nhà văn nổi tiếng

Bài học 1: Đặc điểm của câu trần thuật đơn không có từ là.

* Ví dụ 1:

V

 Vị ngữ là cụm tính từ.

 Vị ngữ là cụm động từ

=> Trong câu trần thuật đơn không có từ là: Vị ngữ th ờng do động từ

hoặc cụm động từ, tính từ hoặc cụm tính từ tạo thành.

a Phú ông mừng lắm

V

b Chúng tôi tụ hội ở góc sân

C

không phải

a) Phú ông mừng lắm.

ch a

b) Chúng tôi

= > Khi kết hợp với các từ phủ định không, ch a vị ngữ của câu

biểu thị ý phủ định

không

tụ hội ở góc sân

C

ch a phải

* Ví dụ 2:

Xác định chủ ngữ, vị ngữ trong những câu sau?

Vị ngữ của các câu trên có cấu tạo nh thế

nào ?

Chọn từ phủ

định điền vào tr

ớc vị ngữ cho thích hợp ?

Khi kết hợp với từ phủ định ch a, không câu biểu thị ý gì?

*Ghi nhớ:

Câu trần thuật đơn không có từ là có những

đặc điểm sau:

- Vị ngữ th ờng do động từ hoặc cụm động từ, tính từ hoặc cụm tính từ tạo thành

- Khi vị ngữ biểu thị ý phủ định, nó kết hợp với các từ không, ch a

Bài học 2 Phân loại câu trần thuật đơn không có từ là.

- Chủ ngữ đứng sau vị ngữ ;

Ví dụ 1:

a Đằng cuối bãi, hai cậu bé con tiến lại.

Nhận xét:

- Chủ ngữ đứng tr ớc vị ngữ ;

- Câu dùng để miêu tả hành

động trạng thái, đặc điểm, của

sự vật nêu ở chủ ngữ.

b Đằng cuối bãi, tiến lại hai cậu bé con.

Nhận xét:

- Câu dùng để thông báo về sự xuất hiện, tồn tại hoặc tiêu

biến của sự vật.

Xác định chủ ngữ, vị ngữ

trong những câu sau?

Nhận xét vị trí của chủ ngữ

vị ngữ và mục đích biểu

đạt của mỗi câu?

“ấy là vào đầu mùa hè một năm kia Buổi sáng , tôi đang

đứng ngoài của gặm mấy nhánh cỏ non ăn điểm tâm Bỗng, (………) tay cầm que ,tay xách cái ống bơ n ớc Thấy bóng ng ời , tôi vội lẩn xuống cỏ , chui nhanh về hang ”

Ví dụ 2:

b Đằng cuối bãi, tiến lại hai cậu bé con.

=> Vì: Hai cậu bé con lần đầu tiên xuất hiện trong đoạn trích

Nếu đ a hai cậu bé con lên đầu câu thì có nghĩa là những nhân

vật đó đã đ ợc biết từ tr ớc

Chọn trong hai câu vừa dẫn một câu thích hợp để điền vào chỗ trống trong đoạn d ới đây Giải thích vì sao em chọn câu này

mà không chọn câu khác?

“ấy là vào đầu mùa hè một năm kia Buổi sáng , tôi đang đứng ngoài của gặm mấy nhánh cỏ non ăn điểm tâm Bỗng, đằng cuối bãi, tiến lại hai cậu bé con tay cầm

que ,tay xách cái ống bơ n ớc Thấy bóng ng ời , tôi vội lẩn xuống cỏ , chui nhanh về hang ”.

*Ghi nhớ

- Có hai kiểu câu trần thuật đơn không có từ là th ờng gặp:

Câu miêu tả và câu tồn tại

trạng thái ,đặc điểm … của sự vật nêu ở chủ ngữ đ ợc gọi là câu miêu tả Trong câu miêu tả ,chủ ngữ đứng tr ớc vị ngữ

+ Câu tồn tại là những câu dùng để thông báo về sự xuất hiện ,tồn tại hoặc tiêu biến của sự vật đ ợc gọi là câu tồn tại Một trong những cách tạo câu tồn tại là đảo chủ ngữ xuống sau vị ngữ.

Bài tập: Hãy chuyển những câu miêu tả sau

thành câu tồn tại ?

- Bên đ ờng, những hàng cây rợp bóng.

=> Bên đ ờng, rợp bóng những hàng cây.

- Trên đồng, những chiếc nón nhấp nhô.

=> Trên đồng, nhấp nhô những chiếc nón.

Bài tập 1: Xác định chủ ngữ ,vị ngữ trong những câu sau Cho biết

những câu nào là câu miêu tả , câu nào là câu tồn tại?

a Bóng tre trùm lên âu yếm làng, bản, xóm, thôn D ới bóng tre của ngàn x a, thấp thoáng mái đình , mái chùa cổ kính D ới bóng tre xanh, ta gìn giữ một nền văn hoá lâu đời

(Thép Mới)

b Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt Dế Choắt là tên tôi đã

đặt cho nó một cách chế giễu và trịch th ợng thế

(Tô Hoài)

c D ới gốc tre, tua tủa những mầm măng Măng trồi lên nhọn hoắt nh một mũi gai khổng lồ xuyên qua đất luỹ mà trỗi dậy

(Ngô Văn Phú )

? Xác định chủ ngữ, vị ngữ trong những câu sau Cho biết những câu nào là câu miêu tả

và những câu nào là câu tồn tại?

a Bóng tre trùm lên âu yếm làng, bản, xóm, thôn D ới bóng tre của ngàn x a, thấp

thoáng mái đình, mái chùa cổ kính D ới bóng tre xanh, ta gìn giữ một nền văn

hoá lâu đời.

- Bóng tre trùm lên âu yếm làng, bản, xóm, thôn.

C V

 Câu miêu tả.

- D ới bóng tre của ngàn x a, thấp thoáng mái đình, mái chùa cổ kính.

V C

- D ới bóng tre xanh, ta gìn giữ một nền văn hoá lâu đời.

 Câu tồn tại.

 Câu miêu tả.

? Xác định chủ ngữ, vị ngữ trong những câu sau Cho biết những câu nào là câu miêu tả và những câu nào là câu tồn tại?

b) Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt Dế Choắt là tên tôi đã đặt cho nó một cách chế giễu và trịch th ợng thế.

- Bên hàng xóm tôi có cái hang của Dế Choắt.

 Câu tồn tại

- Dế Choắt là tên tôi đã đặt cho nó một cách chế giễu và trịch th ợng thế.

 Câu miêu tả

c) D ới gốc tre, tua tủa những mầm măng Măng trồi lên nhọn hoắt nh một mũi gai khổng

lồ xuyên qua đất lũy mà trỗi dậy

? Xác định chủ ngữ, vị ngữ trong những câu sau Cho biết

những câu nào là câu miêu tả và những câu nào là câu tồn tại

- D ới gốc tre, tua tủa những mầm măng.

 Câu tồn tại.

- Măng trồi lên nhọn hoắt nh một mũi gai khổng lồ xuyên qua đất lũy mà trỗi dậy

 Câu miêu tả.

+ Khi vị ngữ chỉ ý phủ định,

nó kết hợp với cụm từ:

không phải , ch a phải

+ Khi vị ngữ chỉ ý phủ định, nó kết hợp với từ: không , ch a.

Đều là câu trần thuật đơn.

- Khác:

* Câu trần thuật đơn có từ là. * Câu trần thuật đơn không có

từ là.

+ Cấu trúc: CN + là + VN + Cấu trúc: CN + VN

- Giống:

trần thuật đơn không có từ là có

điểm gì giống và khác nhau ?

Bµi tËp : H·y t×m c©u miªu t¶ vµ c©u tån t¹i trong c¸c c©u th¬ sau?

- Ngoµi thÒm r¬i chiÕc l¸ ®a

TiÕng r¬i rÊt máng nh lµ r¬i nghiªng

- Em thÊy c¶ trêi sao

Xuyªn qua tõng kÏ l¸

Em thÊy c¬n m a rµo

¦ít tiÕng c êi cña bè

 C©u tån t¹i

 C©u tån t¹i

 C©u tån t¹i

 C©u miªu t¶

 C©u miªu t¶

 C©u miªu t¶

Bài tập 2.

Viết một đoạn văn từ 5 đến 7 câu tả cảnh tr ờng em, trong đó sử dụng ít nhất một câu tồn tại.

Tr ờng em nằm ở trung tâm xã Ngôi tr ờng hai tầng rất khang trang đẹp đẽ Các phòng học đ ợc quét vôi vàng trông nổi bật hơn so với uỷ ban nhân xã và

tr ờng tiểu học Trong các lớp học vang lên tiếng giảng bài của các thầy

cô giáo Sân tr ờng đã đ ợc đổ bê tông sạch sẽ để chúng em vui chơi Cây cối trồng rất nhiều, bên cạnh đó là những bồn hoa nhiều màu sắc Tr ờng em đẹp thế đấy! em rất yêu ngôi tr ờng này