Bài báo cáo giáo dục môi trường qua địa lý phổ thông

I / Sơ đồ cấu trúc chương trình Địa Lí 12ĐỊA LÍ VIỆT NAM Địa lí tự nhiên Địa lí dân cư Địa lí kinh tế tự nhiên Vấn đề sử dụng và bảo vệ tự Dân số và sự phân bố dân Lao động việc làm

Bài báo cáo:

Danh sách nhóm:

1.Lê Thị Li A 6086373

2.Lý Thị Hồng Hoa 6086391

3.Trần Văn Mến 6086403

Giảng viên hướng dẫn 4 Danh Thị Ly Na 6086405

Lê Văn Nhương 5.Trần Ngọc Bảo Trân 6086431

6.Nguyễn Thị Ngọc Phúc 6086416

7.Chau Ươne 6086438

I / Sơ đồ cấu trúc chương trình Địa Lí 12

ĐỊA LÍ VIỆT NAM

Địa lí tự nhiên Địa lí dân cư Địa lí kinh tế

tự nhiên

Vấn

đề sử dụng

và bảo

vệ

tự

Dân số và sự phân

bố dân

Lao động việc làm Và đô thị

Tìm hiểu địa

lý các tỉnh thành

Địa lí địa phương

Địa lí các vùng Kinh tế

Địa lí các ngành Kinh tế

ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN

1/ Vị trí và lịch sử phát triển lãnh thổ

- Vị trí địa lí, phạm vi lãnh thổ

- Lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ

2/ Đặc điểm chung của tự nhiên

- Đất nước nhiều đồi núi

- Thiên nhiên chịu ảnh hưởng sâu sắc của biển

- Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa.

- Thiên nhiên phân hóa đa dạng

3/ Vấn đề sử dụng và bảo vệ tự nhiên

-Sử dụng, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường -Một số thiên tai chủ yếu và biện pháp phòng chống

ĐỊA LÍ DÂN CƯ

- Đặc điểm dân số và phân bố dân cư ở nước ta

- Lao động và việc làm

- Đô thị hóa

- Chất lượng cuộc sống

- Đặc điểm nền nông nghiệp nước ta.

- Vấn đề phát triển nông nghiệp

- Vấn đề phát triển ngành thủy sản và lâm nghiệp

- Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp

2.Một số vấn đề phát triển và phân bố công nghiệp:

- Cơ cấu ngành công nghiệp

- Vấn đề phát triển công nghiệp năng lượng

- Vấn đề phát triển công nghiệp chế biến nông, lâm, thủy sản

- Vấn đề phát triển công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng

- Vấn đề tổ chức lãnh thổ công nghiệp

3.Một số vấn đề phát triển và phân bố các ngành

dịch vụ

- Vấn đề phát triển ngành giao thông vận tải

- Vấn đề phát triển thông tin liên lạc

- Vấn đề phát triển thương mại

- Vấn đề phát triển kinh tế -xã hội ở Duyên

hải Nam Trung Bộ.

- Vấn đề khai thác thế mạnh ở Tây Nguyên.

- Vấn đề khai thác lãnh thổ chiều sâu ở

Đông Nam Bộ.

- Vấn đề sử dụng hợp lí và cải tạo tự nhiên ở Đồng bằng sông Cửu Long.

- Vấn đề sản xuất lương thực-thực phẩm ở Đồng bằng sông Cửu Long.

- Vấn đề phát triển kinh tế, an ninh quốc

phòng ở biển Đông và các đảo, quần đảo.

- Các vùng kinh tế trọng điểm.

II Nội dung lồng ghép giáo dục môi trường:

Bài 16: Đặc điểm dân số và sự phân bố dân cư ( từ trang

67 đến trang 72 )

1 Đông dân, có nhiều thành phần dân tộc (trang 67)

- Dân số đông là một lợi thế lớn, cung cấp lực lượng lao động cho các ngành kinh tế và là thị trường tiêu thụ rộng lớn Tuy nhiên, dân số quá đông sẽ gây khó khăn cho việc quản lý, giải quyết việc làm cũng như đảm bảo chất lượng cuộc sống Nhu cầu khai thác và sử dụng tài nguyên thiên nhiên tăng cao, lượng chất thải trong sinh hoạt ra môi

trường ngày càng nhiều Nếu không có biện pháp xử lý sẽ làm môi trường sống bị ô nhiễm và bị tàn phá nghiêm

A ĐỊA LÍ DÂN CƯ:

2.Dân số còn tăng, cơ cấu dân số trẻ (trang 67 - 68)

- Hậu quả của sự gia tăng dân số nhanh đã tạo nên sức ép rất lớn đối với việc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Do đó cần nâng cao ý thức và trách nhiệm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường

của tất cả mọi người dân trong xã hội

+ Sức ép lớn đối với tài nguyên thiên nhiên và môi trường do khai thác quá mức các nguồn tài nguyên phục vụ cho các nhu cầu của con người (nhà ở, sản xuất )

+ Tạo ra các nguồn thải tập trung vượt quá khả năng tự

phân hủy của môi trường tự nhiên trong các khu vực đô thị, khu công nghiệp

+ Sự gia tăng dân số đô thị và sự hình thành các đô thị lớn làm cho môi trường khu vực đô thị có nguy cơ bị suy

thoái nghiêm trọng Nguồn cung cấp nước sạch, nhà ở,

cây xanh không đủ đáp ứng cho sự phát triển dân cư Mức

độ ô nhiễm môi trường không khí, môi trường nước gia tăng Các tệ nạn xã hội và vấn đề quản lý xã hội trong đô thị ngày càng khó khăn

Rác thải khu dân cư

3.Phân bố dân cư chưa hợp lí (trang 69)

- Ở đồng bằng tập trung khoảng 75% dân số, mật độ dân

số cao Ở trung du, miền núi mật độ dân số lại thấp hơn nhiều so với vùng đồng bằng Nơi đây lại tập trung nhiều tài nguyên thiên nhiên Do đó, việc khai thác tài nguyên ở vùng này còn chưa hơp lí

- Cần phân bố dân cư một cách hợp lý để vừa khai thác tốt tài nguyên thiên nhiên vừa bảo vệ môi trường

Bài 17: Lao động và việc làm (trang 73 - 76)

3.Vấn đề việc làm và hướng giải quyết việc làm (trang75)

- Việc làm là vấn đề kinh tế xã hội lớn ở nước ta hiện

nay Tỉ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm vẫn còn khá cao, chất lượng cuộc sống chưa được đảm bảo Điều này sẽ làm nảy sinh những vấn đề về xã hội (các tệ nạn xã hội, khai thác không hợp lý, trái phép tài nguyên thiên

nhiên, ) Vì vậy, phân bố lại dân cư và nguồn lao động, giải quyết việc làm cho người lao động là việc làm thiết thực góp phần giữ gìn môi trường sống tốt đẹp hơn

Bài 18: Đô thị hóa (trang 77 – 79)

3 Ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa đến sự phát triển kinh tế- xã hội (trang 79)

- Đô thị hóa là quá trình phát triển các thành phố,

nâng cao tỉ lệ dân thành thị Đồng thời xây dựng môi

trường đô thị ngày càng mỹ quan, xanh sạch đẹp

- Quá trình đô thị hóa quá mức, không hợp lý sẽ làm nảy sinh những hậu quả như: vấn đề ô nhiễm môi

trường, an ninh trật tự xã hôi… Do đó,cần phải có kế

hoạch, chính sách khắc phục

Bài 20: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ( từ trang 82 đến 85 )

1.Chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế ( trang 83 )

- Giảm các loại sản phẩm có chất lượng thấp và trung

bình không phù hợp với yêu cầu của thị trường trong nước

và xuất khẩu nhằm sử dụng tốt nhất nguồn nguyên liệu

phục vụ sản xuất và đáp ứng nhu cầu của người dân, tăng hiệu quả đầu tư

- Xây dựng các khu công nghiệp, khu chế xuất gắn liền với việc xây dựng có hiệu quả các hệ thống xử lí chất thải

3 Chuyển dịch cơ cấu lãnh thổ kinh tế (trang 85)

ĐỊA LÍ CÁC NGÀNH KINH TẾ:

Bài 21: Đặc điểm nền nông nghiệp nước ta ( trang 88-89 )

1.Nền nông nghiệp nhiệt đới:

a) Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên cho phép nước ta phát triển một nền nông nghiệp nhiệt đới

- Sử dụng đất hợp lí, đảm bảo độ phì cho đất, hạn chế thoái hóa đất trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa

- Chủ động phòng chống thiên tai, giảm thiểu thiệt hại

do thiên tai gây ra

- Phòng, chống dịch bệnh đối với cây trồng vật nuôi

b) Nước ta đang khai thác ngày càng có hiệu quả nền

nông nghiệp nhiệt đới

- Mỗi loài cây trồng, vật nuôi đều thích nghi với điều kiện sinh thái, môi trường sống nhất định nên cần chú

ý trong quá trình lựa chọn

-Thay đổi cơ cấu mùa vụ hợp lí, hạn chế sử dụng hóa chất trong nông nghiệp gây ô nhiễm môi trường

2 Phát triển nền nông nghiệp hiện đại sản xuất hàng

hóa góp phần nâng cao hiệu quả của nông nghiệp

nhiệt đới(trang 89)

b) Nền nông nghiệp hàng hóa: Cần sử dụng hợp lý vật

tư nông nghiệp đảm bảo năng suất chất lượng nông sản và không gây ảnh hưởng đến môi trường

Bài 22: Vấn đề phát triển nông nghiệp ( trang 93 - 96)

Bài 24: Vấn đề phát triển ngành thủy sản và lâm nghiệp

(trang 100 -105)

1.Ngành thủy sản:

- Nguồn lợi thủy sản nước ta khá phong phú Tuy nhiên, các hình thức đánh bắt ở nước ta còn chưa hợp lý, ảnh hưởng đến nhiều loài sinh vật Hoạt động nuôi trồng và đánh bắt góp phần gây ô nhiễm môi trường nước

- Cần sử dụng triệt để sản phẩm khai thác (gắn với các ngành công nghiệp chế biến thủy sản và phụ phẩm, tránh lãng phí nguồn tài

nguyên)

- Hàng năm có 9-10 cơn bão xuất hiện ở Biển Đông và khoảng

30-35 đợt gió mùa Đông Bắc, gây thiệt hại về người và tài sản của ngư dân Cần có biện pháp chủ động phòng tránh kịp thời, hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại có thể xảy ra.

2.Lâm nghiệp:

- Tài nguyên rừng nước ta vốn giàu có, vai trò quan

trọng về mặt kinh tế và sinh thái nhưng đã bị suy giảm nhiều:

+ Việc khai thác gỗ quá mức gây ra sự mất tán che cho đất, hệ thống rễ cây bị mất gây ra xói mòn và ức chế hoạt động của vi sinh vật…

+ Đốt rừng bừa bãi và nạn cháy rừng đã gây hạn hán,

thiên tai, để lại thiệt hại to lớn cho hệ sinh thái và nền

kinh tế

+ Sự phá hủy hệ sinh thái rừng làm biến đổi nơi sinh

sống của các giống loài.

Xói mòn đất do dòng chảy tạm thời

Chặt phá rừng ở Bắc Kạn

Bài 25: Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp ( trang 106 - 111)

3 Những thay đổi trong tổ chức lãnh thổ nông nghiệp

nước ta (trang 111)

- Tăng cường chuyên môn hoá sản xuất, đẩy mạnh đa dạng hoá nông nghiệp, đa dạng hoá kinh tế nông thôn gắn liền với việc giải quyết vấn đề môi trường (xử lý

chất thải, sử dụng các loại hóa chất, lựa chọn giống cây trồng phù hợp, )

Bài 26: Cơ cấu ngành công nghiệp ( trang 113 - 117 )

1.Cơ cấu công nghiệp theo ngành:

- Đầu tư theo chiều sâu gắn liền với việc giải quyết tốt hơn vấn đề môi trường (xử lý chất thải, sử dụng tài nguyên, ) trong từng ngành cụ thể

C Một số vấn đề phát triển và phân bố công nghiệp:

Bài 27: Vấn đề phát triển một số ngành công nghiệp

trọng điểm (từ trang 118-122 )

1.Công nghiệp năng lượng:

a) Công nghiệp khai thác nguyên, nhiên liệu:

- Công nghiệp khai thác than: Khai thác tài nguyên phá hủy môi trường xung quanh và làm cạn kiệt nguồn tài

nguyên không thể phục hồi Trình độ khai thác còn hạn chế, chưa tận dụng hết những sản phẩm khai thác gây

lãng phí tài nguyên, quá trình khai thác cũng tạo ra nhiều chất thải gây ô nhiễm môi trường

- Công nghiệp khai thác dầu khí: Chưa tận dụng khí đồng

hành, một thể tích rất lớn phải đốt cháy trên không gây ô nhiễm môi trường; dễ gây hiện tượng tràn dầu (Các hạt dầu lan tràn trên mặt nước, tạo thành màng mỏng, có thể làm hạn chế quá trình trao đổi khí Một giọt dầu có thể lan với diện tích có đường kính từ 30 đến 150cm Màng mỏng này bền vững với quá trình ôxi hóa Những phần nhẹ của dầu làm thành giọt treo lơ lửng trong nước, phần nặng hơn lắng xuống sâu dẫn đến hủy diệt các sinh vật đáy)

- Cần khai thác hợp lý, sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên quốc gia

Tràn dầu dọc bờ biển Bình Định

b) Công nghiệp điện lực:

- Thuỷ điện: việc xây dựng các hồ chứa, đập thủy điện làm mất một diện tích lớn rừng, tăng nguy cơ sạt lở đất đá, xói mòn, rửa trôi

- Nhiệt điện: tiêu thụ nhiều nhiên liệu năng lượng không

có khả năng phục hồi, thải ra môi trường bên ngoài nhiều khí độc hại,

2 Công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm:

- Cần trang bị, hoàn chỉnh hệ thống xử lý chất thải gây ô nhiễm môi trường (nước, không khí)

- Liên kết chặt chẽ các ngành để tận dụng phụ phẩm từ

các ngành khác, hình thành chu trình sản xuất khép kín

Thủy điện Hố Hô (Quảng Bình) sạt lở 2

bên bờ sông Ngàn Sâu (Hà Tỉnh)

Bài 30: Vấn đề phát triển giao thông vận tải và thông tin liên lạc ( trang 131 - 136 )

1.Giao thông vận tải

a) Đường bộ, sắt, đường hàng không, đường ống:

- Chủ yếu làm ô nhiễm môi trường không khí, nước do các chất thải từ động cơ và chất thải kèm theo do sự thiếu

ý thức của người sử dụng phương tiện

b) Đường sông, biển:

- Ảnh hưởng tới môi trường và sinh vật ở dưới nước (các chất thải gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt là hiện tượng tràn dầu, )

Bài 31: Vấn đề phát triển thương mại, du lịch

( từ trang 137 - 143)

2.Tài nguyên du lịch:

- Khai thác bừa bãi thiên nhiên làm điểm du lịch, phá vỡ cân bằng sinh thái, tàn phá tài nguyên thiên nhiên, các cảnh quan tự nhiên

- Hoạt động du lịch thải nhiều rác thải do thiếu ý thức

Rác thải trên bãi biển Phan Thiết

Kênh chùa Cầu (Hội An) bị ô nhiễm nặng

1 Định nghĩa

thiết lập một dự án có nội dung gắn kết với nội dung môi trường

+ Dựa vào tri thức, kinh nghiệm và kỹ năng vốn có của

mình

+ Trên cơ sở phân tích thực tiễn thuộc phạm vi học tập

+ Tập hợp tài liệu, phương tiện

+ Đề xuất ý tưởng, thiết kế, soạn thảo và hoàn chỉnh dự án

2 Cách tiến hành

2.1 Lập dự án

- Xác định nhu cầu vấn đề (đặt vấn đề)

- Thiết lập mục tiêu dự án

- Đưa ra chiến lược lựa chọn

- Lựa chọn chiến lược phù hợp

- Soạn thảo bản dự án

- Thông qua bản dự án trong nhóm

- Điều chỉnh và hoàn thiện dự án

2.2 Thực hiện dự án

Nội dung dự án

A Phần tóm tắt: tên dự án, người thực hiện, thời gian, mô

tả tóm tắt,

B Phần chi tiết: hiện trạng, lý do hình thành dự án, phạm

vi nghiên cứu, mục tiêu dự án, các hoạt động và sản

phẩm, …

C Phần phụ lục: kế hoạch hành động, các thiết bị và cơ sở vật chất,

3 Ưu điểm

- HS xác định được vấn đề cần thực hiện

- Hình thành ở HS thái độ đúng đắn về vấn đề, đề ra

những biện pháp, hành động cụ thể đối với vấn đề đó

- Kỹ năng thiết lập dự án, sắp xếp công việc hợp lý

- Có sự liên hệ thực tế, nội dung giáo dục sinh động hơn

- Có tính tổng hợp và khái quát kiến thức mức độ cao

- Phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS

4.Hạn chế

- Tốn khá nhiều thời gian đầu tư

- Chưa mang tính giáo dục thường xuyên (do ít có điều kiện tiến hành thường xuyên)

- Dễ dẫn đến dự án quá sức, không có khả năng thực thi

- Khó khăn trong việc quản lý, theo dõi học sinh

5 Phương tiện hỗ trợ

• Giáo viên theo dõi, hỗ trợ, hướng dẫn

• Một số nội dung cần có sự định lượng chính xác (tốc độ gió, độ mặn, )

• Thiết bị bổ trợ: la bàn, thước tỉ lệ, khay đựng mẫu vật, dao, một số vật dụng khác,

1.Mục tiêu:

- Làm cảnh quan trong và ngoài trường sạch đẹp

- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, giữ gìn vệ

sinh chung cho học sinh

2.Thời gian: cuối mỗi buổi học, cuối mỗi tháng tổng

- Sáng chủ nhật hàng tuần, tổ chức xử lý rác thải đã thu gom:

+ Rác hữu cơ: chôn

+ Giấy vụn, rác vô cơ: bán cho những điểm thu mua…

• Định kỳ tổng kết hoạt động, rút kinh nghiệm cuối mỗi tháng Phân công lao động cụ thể cho tháng sau

• Dùng tiền thu đuợc khi bán giấy vụn, rác vô cơ mua tập viết tặng học sinh nghèo vượt khó vào ngày tổng kết cuối năm