luận văn phát huy tốt vai trò của HTCTCS tỉnh hà nam trong thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa hiện nay y

Làm rõ cơ sở lý luận về vai trò của HTCTCS tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ XHCN. Phân tích thực trạng vai trò HTCTCS tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ XHCN hiện nay. Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò HTCTCS tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ XHCN hiện nay.

thống chính trị cơ sở với thực hiện dân chủ xã

1.2 Đặc điểm và vai trò của hệ thống chính trị cơ sở

tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ xã hội

Chơng 2 Thực trạng và giải pháp phát huy vai

trò của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa hiện nay

48 2.1 Thực trạng vai trò của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà

Nam trong thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa hiệnnay và nguyên nhân của thực trạng đó

48 2.2 Một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò của hệ

thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Nam trong thực hiệndân chủ xã hội chủ nghĩa hiện nay 76 Kết luận 98 Danh mục tài liệu tham khảo 100 Phụ lục 104

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong hệ thống cơ cấu tổ chức, HTCTCS là một bộ phận cấu thànhHTCT xã hội chủ nghĩa ở nớc ta HTCTCS có vai trò trực tiếp phổ biến, tuyêntruyền, tổ chức nhân dân hiện thực hóa mọi chủ trơng, đờng lối của Đảng,chính sách, pháp luật của Nhà nớc và các chỉ thị, nghị quyết của tỉnh, củahuyện Trực tiếp lãnh đạo, quản lý và huy động mọi nguồn lực ở cơ sở để pháttriển kinh tế, văn hóa, xã hội, tổ chức và chăm lo đời sống vật chất, tinh thầncho nhân dân Tạo ra những tiềm lực vật chất, chính trị tinh thần góp phần làmnên sức mạnh tổng hợp cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân bảo vệ Đảng,Nhà nớc và chế độ XHCN ở nớc ta

Là cấp thấp nhất, gần dân nhất trong hệ thống hành chính bốn cấp ở nớc

ta, HTCTCS có một vị trí, vai trò rất quan trọng trong thực hiện dân chủXHCN ở cơ sở: là thiết chế trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý và tổ chức hiệnthực hoá dân chủ ở cơ sở một cách có hiệu quả; trực tiếp tuyên truyền, giáodục nâng cao nhận thức và năng lực thực hành dân chủ cho nhân dân lao động;trực tiếp đấu tranh ngăn chặn, khắc phục những biểu hiện lợi dụng dân chủ, viphạm quyền làm chủ của nhân dân lao động nhằm xây dựng và phát huy sứcmạnh đoàn kết toàn dân, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu “dân giàu, nớcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”

Nhận rõ vai trò và tầm quan trọng đó, thời gian qua HTCTCS tỉnh HàNam đã triển khai và thực hiện khá tốt dân chủ XHCN ở cơ sở Đã động viên

và phát huy đợc tinh thần làm chủ của nhân dân trong xây dựng, phát triểnkinh tế, xã hội ở địa phơng và trong xây dựng, thực hiện QCDC cơ sở, gópphần thúc đẩy nhanh tiến trình dân chủ hóa đời sống xã hội và công cuộc xâydựng, hoàn thiện nền dân chủ XHCN ở nớc ta

Tuy nhiên, ở tỉnh Hà Nam hiện nay còn có một số tổ chức trongHTCTCS cha phát huy tốt vai trò của mình trong thực hiện dân chủ XHCN.Quá trình thực hiện dân chủ và QCDC cơ sở còn bộc lộ những bất cập nh hiệntợng mất đoàn kết nội bộ, tình trạng tham nhũng, quan liêu hách dịch, vi phạmquyền làm chủ của nhân dân vẫn xảy ra, thậm chí có địa phơng còn để xảy ra

điểm nóng Điều đó, nếu chậm đợc khắc phục sẽ gây mất trật tự an toàn xãhội làm ảnh hởng tới mối quan hệ giữa Đảng, chính quyền với nhân dân, đếnhiệu quả thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở và ảnh hởng đến việc phát huyquyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng và phát triển kinh tế, văn hóa, xãhội của địa phơng

Hiện nay, trớc yêu cầu của công cuộc đổi mới và sự nghiệp CNH - HĐH

đất nớc cũng nh mục tiêu xây dựng, phát triển mọi mặt của tỉnh Hà Nam Đòihỏi HTCTCS tỉnh Hà Nam phải không ngừng củng cố, đổi mới và hoàn thiện

để phát huy tốt hơn nữa vai trò của mình trong lãnh đạo, quản lý, tổ chức thựchiện mọi chủ trơng, đờng lối, chính sách của Đảng, Nhà nớc và trong thựchiện dân chủ XHCN ở cơ sở Để nâng cao nhận thức và năng lực thực hànhdân chủ cho nhân dân, tạo động lực mạnh mẽ nhằm thực hiện thắng lợi mụctiêu phát triển kinh tế, xã hội ở Hà Nam góp phần cùng nhân dân cả nớc xâydựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN

Vì vậy, nhận thức rõ và phát huy tốt vai trò của HTCTCS tỉnh Hà Namtrong thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa hiện nay là vấn đề có ý nghĩa quantrọng, vừa cấp bách, vừa lâu dài Đây là những lý do cơ bản để tác giả chọn đềtài “Hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ xã hội chủnghĩa hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp.

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến luận văn

Vấn đề dân chủ, dân chủ XHCN đã đợc các nhà kinh điển chủ nghĩaMác- Lênin, Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề cập rất toàndiện, sâu sắc về bản chất, nội dung, vai trò, đặc điểm và cơ chế thực hiện nó.Trong thực tế lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta đã luôn luôn thấy rõvai trò to lớn của HTCTCS trong thực hiện dân chủ XHCN và QCDC cơ sở.Tại Hội nghị TW 5 khóa IX Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định “HTCT

ở cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dânthực hiện đờng lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nớc, tăng cờng

đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọikhả năng phát triển kinh tế - xã hội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân c-

”[ 15, tr.166]

Trong những năm gần đây vấn đề HTCT, HTCTCS và vấn đề dân chủ, dânchủ XHCN đợc các nhà khoa học đã nghiên cứu và đề cập ở các góc độ khácnhau nh: dân chủ - di sản văn hoá Hồ Chí Minh ,“ ” của Nguyễn Khắc Mai, NxbLao Động, Hà Nội, 1997; Những đặc tr“ ng cơ bản của hệ thống chính trị nớc ta trong giai đoạn quá độ lên CNXH ,” Trung tâm Thông tin t liệu, HVCTQG HồChí Minh; “Hệ thống chính trị cơ sở đặc điểm xu hớng và giải pháp”, Vũ HoàngCông, Nxb CTQG, Hà Nội, 2002; “Hệ thống chính trị cấp cơ sở và dân chủ hoá

đời sống xã hội nông dân miền núi vùng dân tộc thiểu số ,” Nguyễn Quốc Phẩm(chủ biên), Nxb CTQG, Hà Nội, 2002; “Nâng cao trình độ văn hoá dân chủ của

nhân dân trong quá trình xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở nớc ta hiện nay ,” luận án phó tiến sĩ, chuyên ngành chủ nghĩa xã hội khoa học của Mẫn VănMai, Hà Nội, 1994; Nâng cao trình độ dân chủ chính trị của học viên đào tạo“

sĩ quan chỉ huy cấp phân đội ở Trờng sĩ quan Lục quân I hiện nay ,” luận vănthạc sĩ triết học của Nguyễn Anh Quang, Hà Nội, 2002; “Nâng cao hiệu quả

thực hiện quy chế dân chủ ở các lữ đoàn tàu chiến Hải quân hiện nay ,” luận vănthạc sĩ triết học của Phạm Hồng Binh, Hà Nội, 2004; “Dân chủ và pháp chế”,của Hoàng Văn Hảo, Tạp chí Lý luận chính trị số 6, 1998; “Lại bàn về dân chủ

XHCN và biện pháp thực hiện dân chủ XHCN”, của Bùi Xuân Hà, Tạp chí Xây

dựng Đảng số 3, 1998; “Dân chủ ở cơ sở - Động lực phát triển nhân tố con ngời”,của Nguyễn Đức Khang, Tạp chí Giáo dục lý luận chính trị, số 22, 2000; “Phát huy

dân chủ trong cơ chế một Đảng cầm quyền ở nớc ta hiện nay”, của Nguyễn Văn

Huyên, Tạp chí Cộng sản số 13, 2001; “Phát huy dân chủ ở cơ sở nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở nông thôn nớc ta hiện nay”,

của tiến sĩ Nguyễn Khánh Mậu, Tạp chí Khoa học chính trị số 1, 2003 v.v.v

Những công trình khoa học trên đã phân tích khá sâu sắc về đặc điểm,cấu trúc, vai trò của từng thành tố của HTCT xã hội chủ nghĩa; đặc điểm, vaitrò, giải pháp xây dựng hệ thống chính trị cơ sở và mối quan hệ giữa HTCTCSvới việc thực hiện dân chủ XHCN và quy chế dân chủ cơ sở Nhằm thực hiệnquyền làm chủ của nhân dân lao động, thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH,HĐH đất nớc vì dân giầu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.Nhng cha có một công trình nào nghiên cứu một cách cơ bản, toàn diện và có

hệ thống về “HTCTCS tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ XHCN hiệnnay” Vì vậy, đề tài luận văn mà tác giả đã lựa chọn không trùng lặp với cácluận văn, luận án, công trình khoa học đã đợc công bố

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

* Mục đích: Luận văn làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về vaitrò của HTCTCS trong thực hiện dân chủ XHCN, từ đó đề xuất một số giảipháp cơ bản nhằm phát huy vai trò đó trên địa bàn tỉnh Hà Nam

- Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò HTCTCS tỉnh

Hà Nam trong thực hiện dân chủ XHCN hiện nay

4 Đối tợng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tợng nghiên cứu: Vai trò của HTCTCS tỉnh Hà Nam trong thực

hiện dân chủ XHCN hiện nay

* Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu khảo sát thực trạng vai trò HTCTCS

trong thực hiện dân chủ XHCN ở một số xã, phờng, thị trấn trên địa bàn tỉnh

Hà Nam từ khi tách tỉnh (năm 1997) đến nay

* 5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phơng pháp nghiên cứu

* Cơ sở lý luận: Luận văn dựa trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác-lênin, t

tởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về HTCT; vai tròcủa HTCTCS; về dân chủ XHCN và về vai trò của HTCTCS đối với việc thựchiện dân chủ XHCN

* Cơ sở thực tiễn: Thực tiễn việc thực hiện dân chủ XHCN của HTCTCS

tỉnh Hà Nam từ 1997 đến nay qua nghiên cứu, điều tra, khảo sát của tác giả vàqua kế thừa các t liệu, báo cáo tổng kết và kết quả khảo sát của các công trìnhkhoa học đã đợc công bố liên quan đến vấn đề này

* Phơng pháp nghiên cứu

Quá trình thực hiện luận văn, tác giả sử dụng một số phơng pháp cơ bản

nh: phơng pháp hệ thống, phân tích, tổng hợp, lôgíc kết hợp với lịch sử, thống kê,

so sánh, khảo sát thực tiễn, điều tra xã hội học và phơng pháp chuyên gia

6 ý nghĩa của luận văn

- Luận văn góp phần làm rõ một số vấn đề lý luận, thực tiễn về vai tròcủa HTCTCS tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ XHCN và nhằm phát huyvai trò đó trong giai đoạn hiện nay hiện nay

- Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo

trong nghiên cứu, giảng dạy một số chủ đề có liên quan về Chủ nghĩa xã hội

khoa học ở các nhà trờng trong và ngoài quân đội; làm tài liệu tham khảo cho

đội ngũ cán bộ cơ sở hiện nay

sở với thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa hiện nay

Cấu trúc của HTCT xã hội chủ nghĩa, bao gồm Đảng cộng sản, Nhà nớcXHCN và các đoàn thể nhân dân mang tính chất chính trị - xã hội, hoạt độngtheo một cơ chế thống nhất phù hợp với quy luật phát triển của xã hội, thựchiện đờng lối mục tiêu xây dựng CNXH Cơ chế đó đảm bảo mọi quyền lựcthuộc về nhân dân lao động, dới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản và sự quản

lý của Nhà nớc XHCN

HTCT xã hội chủ nghĩa hình thành khi Đảng kiểu mới của GCCN nắm

đợc chính quyền, lãnh đạo nhân dân lao động đi lên CNXH Đây là thiết chếchính trị thể hiện quyền lực của GCCN, đem lại lợi ích chính đáng cho nhândân lao động, do đó nó khác hẳn về chất so với các thiết chế chính trị của cácgiai cấp thống trị tồn tại trong lịch sử Trong HTCT xã hội chủ nghĩa, mỗi bộphận của nó hoạt động với chức năng, vai trò riêng, song cùng hớng tới thựchiện mục tiêu chung là xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ XHCN, phát huyquyền làm chủ của nhân dân lao động thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mớixây dựng CNXH

Xét về bản chất, HTCT xã hội chủ nghĩa là HTCT nhất nguyên do Đảngcộng sản lãnh đạo, tính nhất nguyên đó bảo đảm tăng cờng vai trò lãnh đạo củaGCCN đối với xã hội, nhằm giữ vững ổn định chính trị, thực hiện tốt dân chủXHCN, đem lại quyền lực thực tế thuộc về nhân dân lao động, đảm bảo cho sựphát triển của đất nớc theo con đờng XHCN Giữ vững và tăng cờng vai trò lãnh

đạo của Đảng Cộng sản đối với HTCT xã hội chủ nghĩa và toàn xã hội là nguyêntắc tối cao, là điều kiện tiên quyết thực hiện thắng lợi mục đích chính trị thực tiễncủa GCCN là xây dựng thành công CNXH, CNCS ở mỗi nớc và toàn thế giới.HTCT xã hội chủ nghĩa có những đặc trng cơ bản sau:

- HTCT xã hội chủ nghĩa mang tính nhân văn và tính nhân đạo sâu sắc Đây

là đặc trng nổi bật và chủ yếu của HTCT xã hội chủ nghĩa HTCT xã hội chủ nghĩa

là của dân, do dân và vì dân, các thiết chế chính trị trong đó là những công cụ đểnhân dân lao động thực hiện quyền lực thực tế của mình Toàn bộ mục đích, nộidung và phơng thức hoạt động của HTCT xã hội chủ nghĩa đều thể hiện ý chí củanhân dân lao lao động và vì đời sống ấm no, bình đẳng, tự do, hạnh phúc củanhân dân Tính nhân đạo còn đợc thể hiện ở chỗ, nhân dân lao động ngày càngtham gia đông đảo, rộng rãi vào công việc quản lý xã hội và quản lý nhà nớcnhằm từng bớc xóa bỏ mọi áp bức, bất công trong xã hội

- Trong HTCT xã hội chủ nghĩa có sự thống nhất biện chứng giữa quyền lãnh đạo chính trị của GCCN với quyền làm chủ xã hội của nhân dân lao động.

Đây là đặc trng mà chỉ có HTCT xã hội chủ nghĩa mới có, bởi vì HTCT xã hộichủ nghĩa mang bản chất của GCCN Bản chất ấy quy định mục tiêu lãnh đạochính trị của GCCN là nhằm thủ tiêu chế độ ngời bóc lột ngời, giải phóng conngời, đa nhân dân lao động lên địa vị ngời chủ chân chính của xã hội Chỉ có sựlãnh đạo chính trị của GCCN thì mới đem lại quyền làm chủ thực sự về mọi mặtcủa đời sống xã hội cho nhân dân lao động, ngợc lại quyền làm chủ xã hội củanhân dân lao động đợc thực hiện đầy đủ trên thực tế thì đó chính là cơ sở quantrọng bảo đảm quyền lãnh đạo chính trị của GCCN.

- HTCT xã hội chủ nghĩa vừa mang tính thống nhất cao trong nguyên

tắc hoạt động vừa mang tính độc lập tơng đối giữa các thành tố cấu thành Tính thống nhất cao trong nguyên tắc hoạt động, không đối lập với

tính độc lập tơng đối giữa các thành tố cấu thành HTCT xã hội chủ nghĩa;trái lại, đó là hai thuộc tính của một hệ thống, có mối liên hệ và tác độngbiện chứng lẫn nhau, tạo tiền đề cho nhau và quy định lẫn nhau Tính độclập tơng đối về chức năng, nhiệm vụ của mỗi thành tố trong HTCT xã hộichủ nghĩa không thể thu đợc hiệu quả cao nếu không có sự thống nhất cao

về nguyên tắc hoạt động Ngợc lại sự thống nhất và ổn định về nguyên tắchoạt động và phơng hớng phát triển của HTCT xã hội chủ nghĩa tạo điềukiện cho các thành tố cấu thành phát huy tính năng động trong thực hiệnchức năng và nhiệm vụ của mình

- HTCT xã hội chủ nghĩa là một hệ thống mở và tự tiêu vong “ ” “ ” Tính chất

mở của HTCT xã hội chủ nghĩa thể hiện xu hớng vận động khách quan khả năng

“tự tiêu vong” của chính hệ thống đó Công cuộc xây dựng CNXH là một quátrình đòi hỏi nhân dân lao động ngày càng tham gia trực tiếp, tích cực và sáng tạotrong quản lý các mặt của đời sống xã hội thì mới giành đợc thắng lợi Do đó, các

tổ chức trong HTCT xã hội chủ nghĩa với t cách là công cụ quyền lực của GCCNcũng dần dần từng bớc điều chỉnh, từng bớc hoàn thiện nhằm phát huy tốtnhất vai trò của nhân dân lao động vào công cuộc xây dựng CNXH và đếnmột lúc nào đó nó sẽ tự tiêu vong Đây là điểm khác căn bản của HTCT xãhội chủ nghĩa với các HTCT đã ra đời, tồn tại trong lịch sử

Những đặc trng trên đã tạo lên bộ mặt toàn diện, phản ánh thực chấtcủa HTCT xã hội chủ nghĩa Tuy nhiên, trong các giai đoạn khác nhau củaquá trình hoàn thiện HTCT xã hội chủ nghĩa thì mức độ biểu hiện của những

đặc trng đó không giống nhau về phạm vi và trình độ Nó chỉ thể hiện một

cách đầy đủ và phổ biến trong đời sống xã hội chừng nào CNXH đã đợc xâydựng, hoàn thiện và tồn tại trên chính nó.

HTCT xã hội chủ nghĩa có vai trò cực kỳ to lớn trong sự nghiệp cáchmạng XHCN, là khâu then chốt, là yếu tố cơ bản để xây dựng và hoàn thiệnnền dân chủ XHCN nhằm đảm bảo quyền làm chủ thực sự thuộc về nhândân HTCT xã hội chủ nghĩa có hai chức năng cơ bản là chức năng đối nội vàchức năng đối ngoại, mà nhiệm vụ nổi bật là thực hiện chức năng quản lý xãhội, cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới

ở nớc ta, khái niệm HTCT lần đầu tiên đợc sử dụng trong văn kiện Hộinghị lần thứ VII Ban Chấp hành Trung ơng khóa VI (năm 1990) và cho đếnnay khái niệm này đợc sử dụng phổ biến Đảng ta xác định HTCT xã hội chủnghĩa ở nớc ta bao gồm Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nớc Cộng hòa XHCNViệt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội nh: MTTQ Việt Nam, Hội phụ nữ,Hội cựu chiến binh, Đoàn thanh niên Đây là những thiết chế chính trịnhằm từng bớc xây dựng, phát triển và hoàn thiện nền dân chủ XHCN, đảmbảo mọi quyền lực thuộc về nhân dân và thực hiện mục tiêu Dân giầu, nớcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh

Trong cơ cấu tổ chức, HTCT xã hội chủ nghĩa ở nớc ta hiện nay đợcphân thành bốn cấp (Trung ơng, tỉnh - thành phố, huyện - quận và cấp cơ sở

là xã, phờng, thị trấn) Trong đó cấp xã, phờng, thị trấn là đơn vị hành chínhcấp cơ sở trong hệ thống chính quyền bốn cấp ở nớc ta

Xem xét mối quan hệ của HTCTCS, thực chất là xem xét mặt hoạt động của nó,

điều đó đợc thể hiện ở hệ thống các mối quan hệ theo mục đích, chức năng, nhiệm vụ

và phơng thức hoạt động của HTCTCS, trong đó các mối quan hệ của nó diễn ra vừatheo chiều dọc vừa theo chiều ngang

Theo chiều dọc, tức là mối quan hệ giữa HTCTCS với các HTCT cấp trên

trong hệ thống hành chính bốn cấp ở nớc ta và mối quan hệ của từng tổ chức, thiếtchế theo hệ thống dọc (từ trên xuống và từ dới lên) Đây là mối quan hệ giữa lãnh

đạo, chỉ đạo, quản lý và phục tùng HTCTCS là cấp thấp nhất trong hệ thống hànhchính, là cấp hành động đa đờng lối, nghị quyết, chính sách của Đảng và Nhà nớcvào thực tế cuộc sống của nhân dân lao động Do vậy, HTCTCS chịu sự lãnh đạo,chỉ đạo và quản lý của HTCT cấp trên Tuy nhiên, kết quả thực hiện các chủ trơng,

đờng lối, chính sách, nghị quyết của HTCTCS lại là cơ sở để đánh giá sự vữngmạnh và năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của HTCT cấp trên

Theo chiều ngang, là quan hệ tác động và ảnh hởng qua lại giữa các thiết chế

cấu thành HTCTCS Đây là mối quan hệ hết sức phức tạp, là cơ sở để phân biệtchức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của từng thiết chế trong hệ thống Bao gồmcác mối quan hệ sau:

Quan hệ giữa tổ chức đảng và chính quyền cơ sở, bản chất của mối quan hệ

giữa tổ chức đảng và chính quyền cơ sở là Đảng lãnh đạo chính quyền (thông qua

Đảng ủy, thờng vụ Đảng ủy) bằng các chủ trơng, nghị quyết và các biện pháp lớn;bằng việc bố trí cán bộ và quyền kiểm tra việc chấp hành đờng lối, chủ trơng,chính sách, chỉ thị, nghị quyết của Đảng Sự lãnh đạo của cấp ủy còn thông quanhững đảng viên phụ trách và công tác trong HĐND, UBND Chính quyền triểnkhai tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng ủy bằng phơng thức quản lý nhà nớc;

tổ chức, tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân tham gia quản lý nhà nớc, quản lý xãhội và các hoạt động kinh tế, xã hội, văn hóa Mối quan hệ ấy đợc thể hiện thôngqua các mối quan hệ cụ thể giữa Đảng ủy xã và HĐND xã; giữa Đảng ủy xã vớiUBND xã; giữa Bí th Đảng ủy với chủ tịch HĐND; Bí th Đảng ủy với Chủ tịchUBND xã Trong các mối quan hệ trên, quan hệ giữa Đảng ủy với HĐND, UBND;giữa Bí th Đảng ủy với Chủ tịch HĐND, Chủ tịch UBND là quan trọng nhất, chiphối các quan hệ khác

Quan hệ giữa tổ chức đảng với các đoàn thể chính trị - xã hội ở cơ sở, Đảng

ủy cơ sở không chỉ lãnh đạo chính quyền mà còn lãnh đạo các đoàn thể nhân dân

Đây là mối quan hệ thể hiện giữa lãnh đạo và phục tùng Ban chấp hành các đoànthể nhân dân có trách nhiệm báo cáo hoạt động của tổ chức mình với Đảng ủy cơ

sở và đoàn thể cấp trên để xin ý kiến chỉ đạo Đảng ủy, Thờng vụ Đảng ủy cóquyền chỉ đạo hoạt động của các tổ chức này Đảng uỷ cơ sở lãnh đạo các đoàn thểnhân dân bằng chủ trơng, quan điểm; bằng công tác cán bộ; bằng công tác chỉ

đạo, đôn đốc, kiểm tra Tuy nhiên trong mối quan hệ này, các đoàn thể nhân dânchịu sự lãnh đạo của tổ chức đảng, song có tính độc lập tơng đối, không phải làquan hệ một chiều Đảng ủy ra nghị quyết, các tổ chức đoàn thể thực hiện, nhngnhững ý kiến, nguyện vọng, sáng kiến đóng góp của nhân dân trong thực tiễnphong trào của các đoàn thể lại bổ sung cho những quyết định của Đảng ủy

Quan hệ giữa chính quyền và các đoàn thể, ngoài mối quan hệ khăng khít

giữa Đảng và chính quyền, giữa Đảng và các đoàn thể nhân dân thì quan hệ giữachính quyền, cụ thể là HĐND, UBND với các đoàn thể nhân dân là rất quan trọng,

đặc biệt với MTTQ Hiến pháp năm 1992 khẳng định: MTTQ là cơ sở chính trịcủa Nhà nớc ta, là nơi tập hợp lực lợng, động viên các tầng lớp nhân dân trong việcxây dựng chính quyền và thực hiện các chơng trình, mục tiêu do đảng bộ vàHĐND đề ra MTTQ đợc giao nhiệm vụ chủ trì hiệp thơng, lập danh sách các ứng

cử viên để nhân dân bầu vào HĐND MTTQ là một thành phần của hội đồng bầu

cử, tham gia tổ chức và giám sát cuộc bầu cử HĐND xã Chủ tịch HĐND xã thôngbáo bằng văn bản đến MTTQ về tình hình hoạt động của HĐND và nêu nhữngkiến nghị với MTTQ Ngợc lại, trong kỳ họp của HĐND, đại diện của MTTQcùng đại diện các đoàn thể nhân dân phải báo cáo về các hoạt động của mình trongviệc xây dựng chính quyền Đại diện MTTQ và các đoàn thể nhân dân đợc mờitham dự các cuộc họp của UBND về những vấn đề có liên quan

Trên đây là mối quan hệ xét cả chiều dọc và chiều ngang của HTCTCS, việctìm hiểu các quan hệ này trong HTCTCS có ý nghĩa rất quan trọng Nó là cơ sở đểxác định rõ vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của từng thành tố nhằm phát triểnkinh tế - xã hội và thực hiện tốt dân chủ ở cơ sở

Bản chất của HTCTCS: Bản chất của một HTCT đợc quy định bởi hai yếu

tố cơ bản nhất bao gồm quan hệ sản xuất nào đặc trng cho xã hội và giai cấp nào làgiai cấp cầm quyền ở nớc ta, quan hệ sản xuất giữ vai trò chủ đạo là quan hệ sảnxuất XHCN và giai cấp cầm quyền là GCCN Điều đó quy định bản chất củaHTCT ở nớc ta nói chung và HTCTCS nói riêng, bản chất đó đợc thể hiện trênnhững mặt chủ yếu sau:

+ HTCTCS nớc ta mang bản chất của giai cấp công nhân Bản chất GCCN

của HTCTCS nớc ta đợc thể hiện ở chỗ toàn bộ hoạt động của HTCTCS đều thểhiện t tởng, quan điểm của GCCN, đó là học thuyết Mác- Lênin, t tởng Hồ Chí

Minh làm nền tảng t tởng kim chỉ nam cho mọi hành động với khát vọng giảiphóng giai cấp, giải phóng dân tộc, thực hiện mục tiêu lý tởng là xây dựng mộtnớc Việt Nam độc lập, dân giàu, nớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, vănminh HTCTCS luôn luôn phải quán triệt sâu sắc mục tiêu lý tởng của GCCN,phát huy vai trò của quần chúng nhân dân lao động thực hiện thắng lợi công cuộcxây dựng CNXH.

+ HTCTCS nớc ta mang bản chất dân chủ, quyền lực thực sự thuộc về nhân dân Sự tồn tại, phát triển của toàn bộ HTCT xã hội chủ nghĩa nớc ta trong đó có

HTCTCS là nhằm xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ XHCN, thực hiện tốt quyềndân chủ và QCDC ở cơ sở, bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân Tính dân chủrộng rãi trong mỗi thành tố của HTCTCS nớc ta thể hiện vai trò làm chủ củanhân dân trong xây dựng, hoàn thiện HTCTCS và trong kiểm tra, giám sát cáchoạt động của mỗi tổ chức; ở nội dung, phơng thức hoạt động của HTCTCS; ởmối quan hệ giữa các thành tố, của mỗi thành tố với nhân dân và ở việc thờngxuyên đổi mới, nâng cao chất lợng, hiệu quả hoạt động của HTCTCS, bảo đảmlợi ích của nhân dân Ngăn chặn, loại trừ bệnh quan liêu, sự suy thoái củaHTCTCS và cán bộ công chức trong hệ thống ấy

+ Trong HTCTCS nớc ta bản chất giai cấp công nhân thống nhất với tính nhân dân và tính dân tộc Nền tảng xã hội của HTCT xã hội chủ nghĩa n-

ớc ta, trong đó có HTCTCS là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấpnông dân và đội ngũ trí thức đặt dới sự lãnh đạo của Đảng Chỉ có HTCTmang bản chất giai cấp công nhân, hoạt động theo đờng lối, quan điểm của

Đảng mới xác định đúng đắn mục đích, nội dung, phơng hớng nhiệm vụ, giảiquyết tốt mối quan hệ giữa lợi ích của nhân dân với lợi ích của dân tộc HTCTcàng có tính dân tộc và tính nhân dân sâu sắc bao nhiêu thì càng thể hiện đầy

đủ bấy nhiêu bản chất của giai cấp công nhân

Sự thống nhất giữa bản chất giai cấp công nhân với tính nhân dân vàtính dân tộc của HTCT tập trung thể hiện ở chỗ, toàn bộ hoạt động củaHTCT là xây dựng và hoàn thiện chế độ dân chủ XHCN, đảm bảo quyền lựcthực tế trên mọi lĩnh vực thuộc về nhân dân lao động Chính quyền Nhà nớc

do nhân dân lập nên và nhân dân thực hiện quyền kiểm soát tối cao đối vớiChính quyền nhà nớc HTCT nớc ta, trong đó có HTCTCS kế thừa, phát huynhững giái trị truyền thống, những t tởng chính trị, những kinh nghiệm quýbáu về tổ chức, hoạt động thực tiễn chính trị trong lịch sử dựng nớc và giữ n-

ớc của dân tộc Là công cụ quyền lực hiện thực hóa mục tiêu, lý tởng của

giai cấp công nhân là vì độc lập dân tộc và CNXH, phản ánh xu thế pháttriển tất yếu của thời đại, đáp ứng đợc lợi ích chân chính và nguyện vọng độclập dân tộc, tự do, hạnh phúc của cộng đồng dân tộc Việt Nam.

Nắm vững cơ cấu và bản chất của HTCTCS có ý nghĩa quan trọng nhằmtừng bớc củng cố, kiện toàn và đổi mới nhằm phát huy tốt vai trò, chức năng,nhiệm vụ của mỗi thành tố trong xây dựng phát triển kinh tế- xã hội, trong thựchiện dân chủ và QCDC ở cơ sở

Chức năng, nhiệm vụ của HTCTCS: HTCT nớc ta trong đó có HTCTCS là

thiết chế, cơ chế vận hành của chế độ dân chủ XHCN Chức năng cơ bản củaHTCTCS là từng bớc xây dựng, hoàn thiện nền dân chủ xhcn và tổ chức thựchiện dân chủ, QCDC ở cơ sở Chức năng của HTCTCS đợc thể hiện thông quachức năng, nhiệm vụ của các thành tố :

Tổ chức cơ sở đảng: Tổ chức cơ sở đảng ( chi bộ cơ sở, đảng bộ cơ sở) là

nền tảng của Đảng là hạt nhân chính trị ở cơ sở, đóng vai trò là ngời lãnh đạotoàn diện các mặt ở cơ sở, lãnh đạo chính quyền và các đoàn thể quần chúng.Hiện nay đảng bộ cơ sở (xã, phờng, thị trấn) bao gồm nhiều chi bộ, thông thờngmỗi thôn, xóm có một chi bộ Theo Điều lệ Đảng, tổ chức đảng ở cơ sở có cácchức năng, nhiệm vụ chủ yếu sau:

Lãnh đạo thực hiện đờng lối, chủ trơng, chính sách của Đảng, pháp luậtcủa Nhà nớc ở cơ sở; đề ra chủ trơng, nhiệm vụ chính trị của Đảng bộ, của chi

bộ và lãnh đạo thực hiện có hiệu quả, trong đó có lãnh đạo thực hiện dân chủXHCN và QCDC ở cơ sở Xây dựng Đảng bộ, chi bộ trong sạch, vững mạnh vềchính trị, t tởng và tổ chức; thực hiện đúng nguyên tắc tập trung dân chủ; nângcao chất lợng sinh hoạt đảng, thực hiện tự phê bình và phê bình, giữ gìn kỷ luật

và tăng cờng sự đoàn kết thống nhất trong Đảng Thờng xuyên giáo dục, rènluyện, quản lý cán bộ, đảng viên; không ngừng nâng cao phẩm chất, đạo đứccách mạng, tính chiến đấu, trình độ kiến thức, năng lực công tác cho cán bộ,

đảng viên; làm tốt công tác phát triển đảng viên

Lãnh đạo xây dựng chính quyền, các tổ chức kinh tế, hành chính, sự nghiệp,quốc phòng, an ninh và các đoàn thể chính trị - xã hội trong sạch, vững mạnh; chấphành đúng phát luật và phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Liên hệ mật thiết với nhân dân, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần và bảo vệlợi ích chính đáng của nhân dân; lãnh đạo nhân dân tham gia xây dựng, thực hiện đ-ờng lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nớc

Kiểm tra việc thực hiện, bảo đảm cho các chỉ thị, nghị quyết của Đảng và phápluật của Nhà nớc đợc chấp hành nghiêm chỉnh; kiểm tra tổ chức đảng và đảng viên.

Chính quyền cơ sở (xã - phờng - thị trấn): Chính quyền cơ sở bao gồm

HĐND và UBND xã, phờng, thị trấn có chức năng nhiệm vụ nh sau:

HĐND xã là cơ quan quyền lực Nhà nớc ở địa phơng, đại diện cho ý chí,nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phơng bầu ra,chịu trách nhiệm trớc nhân dân địa phơng và cơ quan nhà nớc cấp trên HĐNDthực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của hiến pháp và pháp luật,bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Trung ơng, đồng thời phát huy quyền chủ

động, sáng tạo của địa phơng

HĐND xã có hai chức năng là quyết định và giám sát trên mọi lĩnh vực của

đời sống xã hội ở cơ sở Trong thực hiện dân chủ XHCN và quy chế dân chủ ở cơ

sở, HĐND quyết định các chủ trơng, biện pháp thực hiện dân chủ ở cơ sở theo quy

định của hiến pháp và pháp luật

UBND xã là cơ quan chấp hành của HĐND, là cơ quan hành chính nhà nớc

ở địa phơng có trách nhiệm chấp hành hiến pháp, pháp luật và các văn bản của cơquan nhà nớc cấp trên, nghị quyết của HĐND cùng cấp UBND có chức năng,nhiệm vụ là quản lý nhà nớc toàn diện trên trên địa bàn, tổ chức thực hiện nhữngnghị quyết và quyết định của HĐND cùng cấp

Trong thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở, UBND dới sự lãnh đạo của tổ chứccơ sở đảng có nhiệm vụ tổ chức thực hiện những chủ trơng, biện pháp chủ yếu doHĐND xã đề ra nhằm bảo đảm quyền làm chủ thực sự của nhân dân, nâng caonhận thức và năng lực thực hành dân chủ cho nhân dân Đồng thời quản lý mọihoạt động thực hiện dân chủ và QCDC ở cơ sở theo đúng quy định của pháp luật

Các tổ chức chinh trị - xã hội: Các tổ chức chính trị - xã hội trong HTCTCS

bao gồm ủy ban MTTQ, Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên, Hội nông dân, Hội cựuchiến binh có chức năng chủ yếu sau

Tập hợp, củng cố, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sự nhất trí vềchính trị, tinh thần của nhân dân; tuyên truyền vận động nhân dân phát huyquyền làm chủ thực sự của mình trong thực hiện đờng lối, chủ trơng, chính sáchcủa Đảng, Hiến pháp và pháp luật của Nhà nớc trên địa bàn; bảo vệ, đại diện choquyền lợi, ý chí của quần chúng, đại diện cho họ trong việc tham gia xây dựng vàgiám sát Đảng, xây dựng và giám sát chính quyền Tập hợp những kiến nghị củanhân dân để phản ánh với Đảng và cơ quan Nhà nớc cấp trên; chăm lo, bảo vệ

quyền lợi và nghĩa vụ chính đáng của nhân dân Đặc biệt trong giai đoạn hiệnnay, trớc yêu cầu của công cuộc dân chủ hóa đời sống xã hội và yêu cầu củacông cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN, MTTQ còn có một chức năngquan trọng đó là chức năng phản biện xã hội Thông qua việc thực hiện chứcnăng này MTTQ thực hiện quyền giám sát việc đề ra các chủ trơng, biện pháplãnh đạo, tổ chức thực hiện các mục tiêu xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội vàtrong thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở của tổ chức đảng, chính quyền địa phơng

đúng hay sai, hiệu quả hay không hiệu quả Từ đó kiến nghị với tổ chức đảng,chính quyền cơ sở điều chỉnh cho phù hợp

Trong thực hiện dân chủ và QCDC ở cơ sở, chức năng, nhiệm vụ chủyếu của MTTQ và các đoàn thể nhân dân là tuyên truyền, giáo dục nângcao nhận thức và năng lực thực hành dân chủ cho nhân dân; phát huy cao

độ tinh thần làm chủ của nhân dân trong bàn bạc, thực hiện nhiệm vụ xâydựng, phát triển kinh tế - xã hội ở địa phơng; phản ánh kịp thời ý kiến,nguyện vọng, kiến nghị của nhân dân về những vấn đề liên quan đến dânchủ và QCDC ở cơ sở với cơ quan nhà nớc có thẩm quyền; trực tiếp tổ chứcnhân dân xây dựng những công trình dân sinh do nhân dân tự nguyện đónggóp kinh phí

Trên đây là những chức năng, nhiệm vụ cơ bản của HTCTCS nớc ta Nhữngchức năng, nhiệm vụ ấy không phải là bất biến mà ngày càng đợc củng cố, bổsung trong thực tế lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý quá trình xây dựng và phát triển kinh

tế - xã hội, trong thực hiện dân chủ và QCDC ở cơ sở

1.1.2 Mối quan hệ giữa hệ thống chính trị cơ sở với thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa

* Quan niệm về thực hiện dân chủ XHCN

Dân chủ XHCN, theo Từ điển bách khoa Việt Nam: Là dân chủ của đại đa

số nhân dân gắn với công bằng xã hội, chống áp bức bất công, đợc thể hiện trên thực tế trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, đợc thể chế hóa bằng pháp luật và đợc pháp luật bảo đảm Đảng Cộng sản là ngời lãnh đạo trong nền dân chủ đó [44, tr 653].

Thực chất dân chủ XHCN là nhân dân trở thành ngời chủ xã hội, toàn bộquyền lực thuộc về nhân dân, nhân dân tự quản lý, tự quyết định mọi vấn đề củachính bản thân họ Đây là nền dân chủ thực sự, đầy đủ nhất, triệt để nhất, dân chủgấp triệu lần dân chủ t sản

Cấu trúc của dân chủ XHCN, bao gồm: ý thức dân chủ, năng lực thực hành

dân chủ và thiết chế, cơ chế thực hiện dân chủ

ý thức dân chủ là một bộ phận của ý thức chính trị, bao gồm hệ thống những

quan điểm, t tởng, lý luận về dân chủ, chế độ dân chủ và nền dân chủ XHCN dogiai cấp công nhân xác lập, truyền bá để bảo vệ quyền tự do, dân chủ, bảo vệ lợiích của đông đảo nhân dân lao động

ý thức dân chủ XHCN thờng tồn tại dới hai hình thức cơ bản: ý thức dân chủxã hội và ý thức dân chủ cá nhân; ý thức dân chủ xã hội là ý thức về dân chủ củatoàn xã hội, của một chính thể, một quốc gia và nhà nớc nhất định, giữ vai tròthống trị trong mọi hoạt động trong xã hội ấy ý thức dân chủ cá nhân là của mộtcon ngời cụ thể trong xã hội, mang sắc thái chủ quan của cá nhân ấy Nó bao gồmtri thức hiểu biết về dân chủ, tình cảm, thái độ đối với nền dân chủ của xã hội và sựtuân thủ, chấp hành của họ đối với các nguyên tắc, quy định thực hiện các quyền,nghĩa vụ công dân đối với thể chế, với nền dân chủ trong xã hội

Năng lực thực hành dân chủ, chính là mức độ, chất lợng vận dụng tri thức dân

chủ, sự tham gia của con ngời vào các hoạt động công tác và giải quyết các mốiquan hệ để thực hiện quyền dân chủ, quyền làm chủ, thực hiện nghĩa vụ của mìnhtrên thực tế; đồng thời qua đó sáng tạo ra các giá trị dân chủ nhằm phục vụ bản thân

và phục vụ lợi ích của tập thể, xã hội

Thiết chế, cơ chế thực hiện dân chủ XHCN là hệ thống các tổ chức, hệ thống

hiến pháp, pháp luật và những quy định mang tính pháp lý đảm bảo cho dân chủXHCN đợc thực hiện trên thực tế Hệ thống tổ chức đó không thể nào khác là cácthiết chế trong HTCT xã hội chủ nghĩa, bao gồm Đảng cộng sản, Nhà nớc XHCN

và các tổ chức chính trị - xã hội, hoạt động theo một cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nớcquản lý và nhân dân làm chủ

Sự hình thành và phát triển của dân chủ XHCN gắn liền với sự ra đời và pháttriển của chế độ XHCN Quá trình này có những đặc điểm sau:

Dân chủ XHCN là nấc thang phát triển về dân chủ ở trình độ cao nhất trongtoàn bộ tiến trình lịch sử nhân loại và tiến bộ xã hội cho đến ngày nay

Sự hình thành và phát triển của XHCN và dân chủ XHCN trải qua mộtquá trình đấu tranh giai cấp đầy gay go, phức tạp Đối với các nớc không quachủ nghĩa t bản trong đó có Việt Nam, thì thời kỳ quá độ là thời kỳ cải tạo sâusắc, triệt để mọi tàn d của xã hội phong kiến trên mọi lĩnh vực của đời sống xãhội Do vậy, việc xây dựng, hoàn thiện chế độ dân chủ XHCN là một quá trình

lâu dài, gian khổ gắn với công cuộc xây dựng CNXH đích thực, CNXH pháttriển trên nền tảng của chính nó.

Bản chất của dân chủ XHCN: Dân chủ XHCN là nền dân chủ tiên tiến nhất

trong lịch sử nhân loại, phát triển đồng thuận với tiến bộ xã hội, với nhân đạo, tự do,văn minh và văn hóa, vì sự hoàn thiện của con ngời Dân chủ XHCN hớng tới mụctiêu giải phóng xã hội, giải phóng con ngời, phù hợp với nhu cầu, nguyện vọng vàlợi ích của nhân dân lao động

Vai trò của dân chủ XHCN đối với tiến bộ xã hội Đảng ta khẳng định: “dân

chủ XHCN vừa là mục tiêu vừa là động lực của công cuộc đổi mới xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc ”[14, tr 44] Điều đó đợc thể hiện ở những nội dung sau:

Dân chủ XHCN làm cho quần chúng nhân dân lao động ngày càng phát huyvai trò to lớn của mình vào hoạt động quản lý nhà nớc, tạo điều kiện để hình thành

và phát triển nhân cách trung thực, sáng tạo của ngời làm chủ xã hội Dân chủXHCN không chỉ là lời tuyên bố suông mà còn bảo đảm thực hiện trên thực tếnhững quyền tự do chính trị, các quyền kinh tế, xã hội của cá nhân; quyền lao

động, nghỉ ngơi, học tập, công tác và hởng thụ những phúc lợi xã hội

Dân chủ XHCN đã tạo nên những biến đổi vợt bậc, khác về chất so với nhữngchế độ chính trị của các nền văn minh trớc đó, trực tiếp là văn minh t bản chủ nghĩa.Dân chủ XHCN tạo nên những giá trị mới của công bằng xã hội, đó là dân chủ, bình

đẳng cho số đông dân c, cho đại đa số nhân dân Từ thân phận ngời nô lệ, nông dân,công nhân lao động làm thuê trở thành những công dân của chính thể xã hội, cóquyền quyết định sự tồn tại, phát triển của đất nớc, vận mệnh của quốc gia, trong đó

có cả bản thân mình Mức sống của đông đảo quần chúng nhân dân ngày càng đợcnâng cao, đợc thỏa mãn ngày càng đầy đủ và tốt hơn những nhu cầu vật chất và tinhthần, làm cho văn hóa và các giá trị đạo đức, thẩm mỹ thâm nhập ngày càng phongphú và sâu sắc hơn vào lối sống của cá nhân và xã hội Chế độ XHCN là một chế độxã hội tốt đẹp đợc thể hiện thông qua bản chất của dân chủ XHCN, nó đã đánh dấumột nấc thang mới của tiến bộ xã hội trong lịch sử nhân loại

Dân chủ XHCN là đỉnh cao, là một trong những động lực mạnh mẽ của tiến

bộ xã hội Nó là đặc trng bản chất của CNXH, là sự thể hiện trực tiếp lý tởng nhân

đạo của CNXH Song nền dân chủ này không phải tự phát hình thành mà là sảnphẩm của cuộc đấu tranh giai cấp, là sự sáng tạo của nhân dân lao động, nó phảiluôn đợc phát triển, hoàn thiện, khắc phục triệt để những khuyết tật của xã hội

cũ và gắn với công cuộc xây dựng CNXH trên mọi lĩnh vực Tuy nhiên ở nớc tahiện nay, việc hiện thực hóa chế độ dân chủ XHCN trên mọi lĩnh vực của đời

sống xã hội, đảm bảo cho nhân dân lao động đợc phát huy quyền lực thực tếcủa mình là một vấn đề quan trọng và cấp bách Khâu quan trọng và cấp báchhiện nay là mở rộng và thực hiện dân chủ ở cơ sở, nhằm phát huy quyền làmchủ của nhân dân ở cơ sở Bởi vì:

Cơ sở, đặc biệt là ở xã, phờng, thị trấn - nơi trực tiếp triển khai, thực hiệnmọi chủ trơng, chính sách của Đảng và Nhà nớc Chỉ có thực hiện dân chủ,phát huy quyền làm chủ của nhân dân mới khơi dậy đợc tính tích cực, chủ

động, tự giác của nhân dân tham gia thực hiện những chủ trơng, chính sách ấy,nhờ vậy mà trở thành hiện thực Và chỉ khi công việc của Nhà nớc, của xã hộitrở thành công việc của mọi ngời và mọi ngời tham gia thực hiện thì chế độchính trị mới thực sự có sức mạnh Điều đó lại diễn ra thờng xuyên, hàng ngày

ở chính cơ sở

Việc thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở là xây dựng nền tảng của chế độchính trị theo định hớng XHCN Chế độ chính trị ở nớc ta thực chất là chế độ dânchủ của nhân dân lao động, trong đó cơ bản là của công nhân, nông dân và tríthức Nhân dân lao động làm chủ quyền lực nhà nớc, quyền lực xã hội trớc hết vàcơ bản là ở cơ sở, từ đó mới có thể làm chủ quyền lực ở phạm vi rộng lớn hơn Xâydựng chế độ dân chủ ở cơ sở là nền tảng cho xây dựng chế độ dân chủ của toàn bộHTCT ở nớc ta trong thời kỳ quá độ lên CNXH

Dân chủ ở cơ sở chủ yếu là thực hiện hình thức dân chủ trực tiếp mặc dù cócả dân chủ đại diện Song dân chủ trực tiếp có vai trò rất quan trọng trong thựchiện quyền làm chủ của nhân dân lao động Bởi lẽ, chỉ trên cơ sở thực hiện tốtdân chủ trực tiếp mọi ngời mới có ý thức, thói quen, trách nhiệm thực hiện dânchủ đại diện Hơn nữa, khi cử tri đi bầu cử lựa chọn ngời đại diện cho mình làtiền đề đầu tiên để có thể thực hiện đợc dân chủ đại diện

Quyền lực, lợi ích của nhân dân đợc thực hiện thông qua những công việcthờng xuyên, trực tiếp ở cơ sở Do vậy, nhân dân phải biết, bàn, làm và kiểm tranhững công việc ấy mới có thể thực hiện quyền lực và lợi ích của mình Dân chủ

ở cơ sở có ý nghĩa thiết thực, cụ thể trong việc thực hiện dân chủ xã hội

Thực hiện dân chủ XHCN: Theo Đại từ điển tiếng Việt, thực hiện là làm cho trở thành cái có thật bằng hoạt động cụ thể [17, tr 1615] Theo đó, Thực hiện dân chủ XHCH ở cơ sở là tổng thể các hoạt động của HTCTCS

để cụ thể hoá và hiện thực hoá những nội dung, nguyên tắc, cơ chế dân chủ phù hợp với chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ và đặc điểm hoạt động của HTCTCS, để nhân dân lao động trở thành ngời chủ, làm chủ trên thực tế.

Mục đích của quá trình này nhằm phát huy cao nhất vai trò của nhândân lao động, khả năng và trách nhiệm của các thành tố thuộc HTCTCS tronglãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, tổ chức thực hiện dân chủ XHCN và QCDC cơ sở.Phát huy năng lực và quyền làm chủ của nhân dân trên mọi lĩnh vực của đờisống xã hội, thực hiện tốt chủ trơng, đờng lối, chính sách của Đảng, pháp luậtcủa Nhà nớc và mục tiêu xây dựng, phát triển kinh tế xã hội của địa phơng.Góp phần vào quá trình dân chủ hóa đời sống xã hội và sự nghiệp xây dựng,hoàn thiện nền dân chủ XHCN ở nớc ta.

Chủ thể thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở là toàn bộ các bộ phận cấuthành của HTCTCS (bao gồm tổ chức cơ sở đảng, chính quyền cơ sở và các

đoàn thể nhân dân) Lực lợng tham gia là toàn thể nhân dân lao động theocơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý, nhân dân làm chủ trên cơ sở hiếnpháp và pháp luật của Nhà nớc

Nội dung thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở: trớc hết HTCTCS phải quántriệt đầy đủ, sâu sắc quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí Minh

và đờng lối, quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nớc về dân chủ Cụ thể hóanội dung, cơ chế, hình thức thực hiện dân chủ, từ đó đề ra những chủ trơng, biệnpháp lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở

* Biểu hiện của mối quan hệ giữa HTCTCS với thực hiện dân chủ XHCN

độ dân chủ cao nhất, tiên tiến nhất trong quá trình hình thành, phát triển của các nềndân chủ trong lịch sử Mà ở đó, dới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản mọi quyền lực

nhà nớc thuộc về nhân dân, một nền dân chủ rộng rãi và triệt để nhất trên mọi lĩnhvực của đời sống xã hội Để từ đó nhân dân tin tởng “ chế độ dân chủ vô sản, so vớibất cứ chế độ dân chủ t sản nào, cũng dân chủ hơn gấp triệu lần” [23, tr.312] Để nhândân có khả năng nhận diện, phân biệt, cảnh giác không hoang mang giao động, ngảnghiêng trớc những khuynh hớng, quan điểm dân chủ sai trái, vững tin vào sự nghiệpxây dựng nền dân chủ XHCN ở nớc ta.

Mặt khác, thông qua tuyên truyền giáo dục về quyền lợi và nghĩa vụ cơ bảncủa công dân nh quyền bầu cử, ứng cử, quyền tham gia vào quá trình quản lý nhànớc; quyền và nghĩa vụ lao động, học tập; quyền sở hữu thừa kế tài sản, quyềnkhiếu lại, tố cáo; quyền đợc hởng các chế độ chăm sóc và bảo vệ sức khỏe;quyền và nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc, để nhân dân hiểu đợc rằng: “quyền của côngdân không tách rời nghĩa vụ của công dân Nhà nớc bảo hộ các quyền của côngdân; công dân làm tròn nghĩa vụ của mình đối với nhà nớc và xã hội Quyền vànghĩa vụ công dân do hiến pháp và pháp luật quy định” [35, tr.139] Đồng thờithông qua giáo dục các nội dung trên tạo ra cơ sở pháp lý để nhân dân nắm vữngquyền hạn, nghĩa vụ của mình đối với xã hội, đối với đất nớc và các quyền lợi màmình đợc hởng Từ đó biết bảo vệ các quyền lợi chính đáng, biết cách tuân thủtheo pháp luật, tự do trên cơ sở tự giác, tôn trọng chấp hành nghiêm hiến pháp vàpháp luật Tôn trọng và bảo vệ các quyền lợi hợp pháp của mọi công dân

Bên cạnh việc tuyên truyền, giáo dục về bản chất, nội dung dân chủ XHCN,HTCTCS còn tuyên truyền, giáo dục cho nhân dân hiểu biết về những quan điểm

t tởng, lý luận về dân chủ và dân chủ XHCN của chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ ChíMinh nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, thái độ đúng với đối với nền dân chủXHCN và sự tuân thủ, chấp hành của nhân dân đối với các nguyên tắc, quy địnhthực hiện các quyền, nghĩa vụ công dân đối với xã hội và nhà nớc Để nhân dânvận dụng vào giải quyết các mối quan hệ nhằm thực hiện các quyền dân chủ,quyền làm chủ, thực hiện nghĩa vụ của mình trên thực tế

HTCTCS tổ chức thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở Nói đến HTCTCS là nói

đến cấp cuối cùng trong hệ thống hành chính nhà nớc, là cấp xa Trung ơng nhnglại có vai trò trực tiếp tổ chức thực hiện đờng lối, chủ trơng, chính sách của Đảng,thực thi pháp luật của Nhà nớc Là cấp trực tiếp làm việc với dân, trực tiếp thựchiện dân chủ và QCCD ở cơ sở

Thông qua thực hiện QCDC của HTCTCS sẽ tạo ra một khâu đột phá, đasinh hoạt chính trị lên một tầm cao mới, củng cố và kiến tạo những điều kiện có

tính nền tảng cho sự nghiệp dân chủ hóa ở cơ sở, tạo ra một bớc chuyển biến vềchất trong cán bộ đảng viên và nhân dân Qua đó dân chủ không còn là nhữngmệnh đề trừu tợng, những khẩu hiệu trống rỗng mà là những vấn đề cụ thể quy

định vai trò, chức năng của Đảng, Nhà nớc và các đoàn thể nhân dân trong thựchiện dân chủ Đồng thời quy định một cách cụ thể quyền hạn, nghĩa vụ công dân

và những điều nhân dân cần biết, cần bàn, cần làm, cần kiểm tra nh thế nào

Mặt khác, thông qua thực hiện QCDC của HTCTCS là một bớc ngoặtquan trọng thể hiện dân chủ ở nớc ta đã đợc thể chế hóa thành quy phạmpháp luật Đã đặt đúng vị trí, vai trò của Đảng, Nhà n ớc và các đoàn thểnhân dân trong HTCT, trong thực hiện chế độ dân chủ XHCN Việc thựchiện tốt QCDC ở cơ sở của HTCTCS là yếu tố trực tiếp tham gia xây dựng

Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh Nhà nớc pháp quyền của dân,

do dân và vì dân sẽ là hiện thực ở cơ sở

HTCTCS cụ thể hóa phơng châm dân biết, dân bàn dân làm, dân kiểm tra trong thực hiện các mục tiêu kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng - an ninh của Đảng, Nhà nớc và của địa phơng Đại hội Đảng lần thứ VIII xác

định: “Xây dựng cơ chế cụ thể để thực hiện phơng châm “ dân biết, dânbàn, dân làm, dân kiểm tra” đối với các chủ trơng, chính sách lớn của Đảng

và Nhà nớc” [11, tr.44] Phơng châm này thể hiện Đảng Cộng sản Việt Nammột lòng, một dạ phục vụ nhân dân, luôn tìm mọi phơng thức để phát huyquyền làm chủ của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốcViệt Nam XHCN

Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra là bốn khâu liên hoàn để phát huyquyền làm chủ của nhân dân mà trớc hết là ở cơ sở HTCTCS thờng xuyên kịp thờithông tin cho nhân dân biết những vấn đề cơ bản về kinh tế, chính trị, văn hóa, xãhội, quốc phòng, an ninh của đất nớc, đờng lối, chủ trơng của Đảng, chính sách vàpháp luật của Nhà nớc; về chủ trơng của tổ chức đảng và những quy định củachính quyền các cấp ở địa phơng; về mục đích, nội dung và phơng thức hoạt độngcủa các đoàn thể xã hội để nhân dân bàn bạc, thống nhất, đóng góp ý kiến và thựchiện theo chức trách, quyền hạn của mỗi công dân

Thông qua việc cụ thể hóa những vấn đề dân biết, dân bàn, dân làm củaHTCTCS nhằm phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong kiểm tra, giámsát hoạt động của các tổ chức thuộc HTCT cơ sở; trong phát hiện, đấu tranhbài trừ các tệ nạn xã hội, nhất là đối với các tệ nạn quan liêu, tham ô, tham

nhũng, sách nhiễu nhân dân của một số ngời có chức có quyền Để xây dựngcác thành tố của HTCTCS trong sạch, vững mạnh, bảo vệ lợi ích hợp pháp,chính đáng của nhân dân.

Đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi các hiện tợng sai trái, vi phạm quyền làm chủ của công dân Đây là việc làm cần thiết và thờng xuyên của HTCT, trong đó

HTCTCS có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ dân chủ XHCN, bảo vệ quyềnlàm chủ của nhân dân lao động, bảo đảm cho quá trình thực hiện dân chủ đúng

định hớng XHCN và đạt hiệu quả cao Bởi vì, thông qua đấu tranh ngăn chặn, đẩylùi các hiện tợng vi phạm quyền làm chủ của công dân để thanh lọc những phần tửcơ hội, thoái hóa biến chất, quan liêu hách dịch trong các tổ chức của HTCTCS,bảo đảm cho dân chủ XHCN đợc thực hiện trên thực tế Củng cố niềm tin củanhân dân lao động vào sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nớc, tin vào bảnchất tốt đẹp của nền dân chủ XHCN mà chúng ta đang xây dựng Từ đó để nhândân phát huy quyền làm chủ của mình trong thực hiện các chơng trình phát triểnkinh tế - xã hội ở địa phơng

- Dân chủ XHCN đợc phát huy tạo điều kiện để xây dựng HTCTCS vững mạnh thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ Đây là sự thể hiện tác động trở lại của

việc thực hiện tốt dân chủ XHCN đối với quá trình xây dựng, hoàn thiện và thựchiện chức năng, nhiệm vụ của HTCTCS

Dân chủ XHCN đợc thực hiện là cơ sở để xây dựng HTCTCS vững mạnh đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Bởi vì, dân chủ XHCN đợc thực hiện mà trớc hết ở từng thành

tố của HTCTCS sẽ tạo nên sự vững mạnh, nâng cao chất lợng, hiệu quả công tác trênthực tế Phát huy đợc trí tuệ, lòng nhiệt tình và tinh thần trách nhiệm cao của đội ngũcán bộ trong quán triệt, thực hiện đờng lối, chủ trơng, chính sách của Đảng,pháp luật của Nhà nớc Đồng thời phát huy đợc trí tuệ của tập thể trong thảoluận xây, dựng nghị quyết lãnh đạo, chơng trình hành động của các tổ chứctrong HTCTCS, từ đó động viên, tổ chức nhân dân thực hiện tốt mọi chủ trơng,chính sách xây dựng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninhcủa đất nớc ở cơ sở

Thông qua thực hiện dân chủ XHCN ở chính bản thân của các thành tốtrong HTCTCS, sẽ phát huy đợc tinh thần tự phê bình và phê bình của đội ngũcán bộ nhằm phát hiện, đấu tranh loại bỏ những quan điểm sai trái, các tệ nạnxã hội làm trong sạch bộ máy Đây là cơ sở để củng cố, thực hiện tốt mối quan

hệ giữa các thành tố trong HTCTCS và giữa HTCTCS với nhân dân, đảm bảo

cho các thành tố đó thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, qua đó nângcao uy tín, chất lợng, hiệu quả hoạt động của HTCTCS.

Thực hiện tốt dân chủ XHCN ở cơ sở sẽ phát huy vai trò to lớn của quần chúng nhân dân lao động trong sự nghiệp xây dựng CNXH Bởi vì,

dân chủ XHCN đợc thực hiện sẽ phát huy đợc trí lực, vật lực và tính tíchcực cách mạng của nhân dân trong bàn bạc, thực hiện những chủ tr ơng,chính sách của Đảng, Nhà nớc và phơng hớng, mục tiêu xây dựng, pháttriển kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh ở địa phơng Đồng thời tạo

điều kiện để nhân dân phát huy quyền lực, trách nhiệm của mình trongkiểm tra giám sát mọi hoạt động của các thành tố trong HTCTCS; trongphát hiện, đấu tranh ngăn chặn các hành vi đi ngợc lại dân chủ XHCN và

vi phạm quyền làm chủ của nhân dân Qua đó củng cố, tăng cờng mốiquan hệ mật thiết giữa HTCTCS với nhân dân, tạo điều kiện để HTCTCSthực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình trong lãnh đạo, quản lý xâydựng, phát triển kinh tế - xã hội và trong thực hiện dân chủ XHCN,QCDC ở cơ sở Góp phần xây dựng, đổi mới và nâng cao chất lợng hoạt

động của HTCTCS hiện nay

Dân chủ XHCN đợc thực hiện trên thực tế là cơ sở để lựa chọn những cán bộ

có đức, có tài giữ những cơng vị chủ trì trong HTCTCS Bởi lẽ, dân chủ mà đặc

biệt là QCDC cơ sở đợc thực hiện trên thực tế sẽ phát huy đợc quyền công dân,tinh thần làm chủ của mọi cán bộ, đảng viên và nhân dân trong lựa chọn, giới thiệu

và bầu những cán bộ có đủ tâm, đủ tầm, đủ trí gắn bó với dân, hết lòng phục vụnhân dân vào giữ các cơng vị chủ chốt trong các tổ chức thuộc HTCTCS Đồngthời dân chủ đợc thực hiện sẽ tạo ra một môi trờng dân chủ rộng rãi để nhân dângiám sát, phát hiện và đấu tranh ngăn chặn những hiện tợng tiêu cực, hiện tợng viphạm dân chủ giúp tổ chức đảng, chính quyền sàng lọc, loại bỏ những phần tử cơhội, cá nhân chủ nghĩa trong các tổ chức của HTCTCS Nhằm xây dựng HTCTCStrong sạch, vững mạnh, đáp ứng đợc yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN

1.2 Đặc điểm và vai trò của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa hiện nay

1.2.1 Đặc điểm hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Nam

Vài nét về đặc điểm tình hình tỉnh Hà Nam: Tỉnh Hà Nam đợc thành lập

ngày 20/10/1890 theo nghị định của toàn quyền Đông Dơng Trải qua 116 năm tồntại với nhiều biến cố khác nhau, gắn với quá trình phát triển đất nớc, năm 1965

tỉnh Hà Nam và tỉnh Nam Định sát nhập thành tỉnh Nam Hà Đầu năm 1976, Nam

Hà sát nhập với tỉnh Ninh Bình thành tỉnh Hà Nam Ninh Năm 1992 tỉnh Nam Hà

và Ninh Bình lại tách ra nh cũ Đầu năm 1997 tỉnh Nam Hà tách ra thành tỉnhNam Định và tỉnh Hà Nam Tỉnh Hà Nam hiện nay bao gồm các huyện ThanhLiêm, Bình Lục, Lý Nhân, Duy Tiên, Kim Bảng và thị xã Phủ Lý

Tỉnh Hà Nam nằm ở phía Tây Nam đồng bằng Bắc bộ, vào khoảng 20,41

độ vĩ Bắc, 105,31 độ kinh đông; phía Bắc giáp Hà Tây, phía Nam giáp Nam

Định, phía Đông giáp Hng Yên và Thái Bình, phía Tây Nam giáp Ninh Bình,phía Tây giáp Hòa Bình Diện tích tự nhiên là 840 Km2, dân số toàn tỉnh là791.618 ngời (384.183 nam, 407.435 nữ, 48.235 dân c thành thị, 743.383 dân

c nông thôn), bình quân 16.491 ngời/1 Km2, trong tỉnh có 3 tôn giáo (ThiênChúa giáo, Phật giáo và Đạo Tin Lành)

Địa hình của tỉnh chia làm hai khu vực rõ rệt, khu vực miền núi bao gồm mộtphần của đất Kim Bảng và Thanh Liêm nằm bên hữu ngạn sông Đáy, nối liền vớikhu vực rừng núi Hòa Bình; khu vực đồng bằng nằm phía tả ngạn sông Đáy đếngiáp sông Hồng, trong đó 2/3 diện tích là đồng chiêm trũng bao gồm huyện ThanhLiêm, Duy Tiên, Bình Lục, Lý Nhân Đồng ruộng ở Hà Nam nằm sâu trong đấtliền, do có núi đồi và hệ thống đê, đập che chắn, nớc phù sa ít đợc tràn vào nên cácvùng đất này bị úng ngập triền miên, đất không màu mỡ, độ pH cao không thuậnlợi cho sản xuất nông nghiệp

Nằm ở cửa ngõ phía Nam, cách thủ đô Hà Nội 60 km trên tuyến đờng sắt, ờng bộ xuyên Việt, các con sông Hồng, sông Châu, sông Đáy, sông Nhuệ tạo nênmạng lới giao thông thuận tiện cho việc phát triển kinh tế - xã hội và khai thác tiềmnăng du lịch Hàng năm Hà Nam tiếp nhận một lợng lớn khách du lịch đến thamquan thắng cảnh ở động Gió Lở, núi Trinh Tiết, núi Thiên Kiện (Thanh Liêm), Ngũ

đ-Động Sơn, động Khả Phong, động Cô Đôi, núi Cấm, núi Ngọc (Kim Bảng), núi

Đọi, núi Điệp (Duy Tiên) Đây là những thế mạnh về du lịch của tỉnh Hà Nam đã

và đang đợc khai thác hiệu quả, tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

Là một vùng đất có bề dầy truyền thống lịch sử, trong chiến tranh chốngPháp và chống Mỹ, nhân dân Hà Nam đã tích cực đóng góp sức ngời, sức củacùng nhân dân cả nớc dới sự lãnh đạo của Đảng giành độc lập dân tộc, thốngnhất đất nớc và đi lên CNXH Hiện nay toàn tỉnh có 10 đơn vị đợc phong tặngdanh hiệu Anh hùng lực lợng vũ trang nhân dân, 254 Bà mẹ Việt Nam anh hùng

và hàng ngàn liệt sĩ

Trong xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt khi bớc vào nền kinh

tế thị trờng định hớng XHCN, trong điều kiện hội nhập quốc tế, Đảng bộ vànhân dân Hà Nam đã phát huy truyền thống tự lực, tự cờng, cần cù, năng

động, sáng tạo trong lao động sản xuất, phát triển kinh tế xã hội Do vậy, tốc

độ tăng trởng kinh tế tơng đối cao và ổn định, tổng sản phẩm GDP tăng bìnhquân 9,05%/ năm; bình quân thu nhập đầu ngời năm 2005 đạt 5,1 triệu đồng;

đời sống nhân dân không ngừng đợc cải thiện, dân chủ đợc mở rộng, tình hìnhchính trị, xã hội ổn định Lòng tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảngkhông ngừng đợc củng cố, giữ vững và nâng cao Các nét đẹp đạo lý truyềnthống của dân tộc nh “uống nớc nhớ nguồn”, “lá lành đùm lá rách”, “đền ơn

đáp nghĩa”, xây dựng nếp sống văn hóa, thực hiện QCDC ở cơ sở đợc nhândân trong tỉnh đồng tình hởng ứng

Hiện nay Hà Nam có một thị xã, 5 huyện, với 116 đơn vị hành chính ởcơ sở gồm: 6 phờng; 8 thị trấn và 102 xã HTCTCS tỉnh Hà Nam có một số

động tính trên mỗi cán bộ ở mức thấp nhất

- Là cấp gần dân, cán bộ chủ chốt phụ thuộc rất lớn vào sự tín nhiệm của nhân dân trong các kỳ bầu cử, có nhiều cán bộ không chuyên nghiệp và ít đợc đào tạo, trình

độ văn hoá, lý luận và chuyên môn cha cao HTCT cấp xã, phờng, thị trấn là cấp gần

dân nhất và thể hiện rõ nhất tính nhân dân, nhà nớc cho phép nhân dân trong xã, phờng,thị trấn tự lựa chọn những ngời xứng đáng để đảm nhiệm các chức vụ trong các tổ chứcthuộc HTCTCS thông qua bầu cử Ngời trúng cử thì trở thành cán bộ cơ sở, không đợctái cử thì trở thành công dân bình thờng, Nhà nớc không đảm bảo công việc cho ngờithất cử Vì vậy, cấp xã, phờng, thị trấn là mắt khâu trung gian, là bớc chuyển tiếp giữachế độ tự quản làng xã sang chế độ Nhà nớc pháp quyền

Vì tính không chuyên nghiệp đó nên đội ngũ cán bộ trong các tổ chứcthuộc HTCTCS tỉnh Hà Nam ít đợc đào tạo Cho đến nay có ít địa phơng tổchức đợc lớp đào tạo cơ bản cho đội ngũ cán bộ cơ sở, kể cả đội ngũ cán bộchuyên môn Do vậy tính ổn định không cao nên không thu hút đợc nhữngngời có học vấn cao ở lại hoặc trở về làm cán bộ cấp xã Trong khi đó chínhquyền cấp trên rất khó bổ nhiệm, điều động và luân chuyển cán bộ chủ chốt

ở cơ sở này sang cơ sở khác Thực tế ở Hà Nam, nhiều ngời đã trở thành cán

bộ xã vì trớc đó đã ở lại quê hơng với những lý do: gia cảnh khó khăn, sứckhoẻ kém, thanh niên không thi đỗ đại học, cao đẳng, thơng binh, bộ độixuất ngũ, cán bộ về hu, về mất sức Trong đó đối tợng chiếm tỷ lệ cao nhất

là bộ đội xuất ngũ, ngời về hu Thực tế trình độ văn hoá, trình độ chuyênmôn nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ chủ chốt trong HTCTCS trên địa bàn HàNam còn thấp Bí th đảng uỷ, trình độ trung học cơ sở chiếm 22,41%, trunghọc phổ thông chiếm 74,13%, đại học chiếm 3,44% Phó bí th, thờng trực

đảng uỷ, trình độ trung học cơ sở chiếm 29,31%, trung học phổ thông chiếm68,96%, đại học chiếm 1,72% Chủ tịch HĐND, trung học cơ sở chiếm27,82%, trung học phổ thông chiếm 69,56%, đại học chiếm 2,60% Chủ tịchUBND, trung học cơ sở chiếm 29,56%, trung học phổ thông chiếm 69,56%,

đại học chiếm 1,73% Trình độ chuyên môn nghiệp vụ: Bí th đảng uỷ, trình

độ sơ cấp chiếm 16,39%, trung cấp chiếm 38,79%, đại học, cao đẳng chiếm5,17%, không có chuyên môn nghiệp vụ chiếm 39,65% Phó bí th, thờng trực

đảng ủy, trình độ sơ cấp 23,27%, trung cấp 28,44%, đại học, cao đẳng2,58%, không có chuyên môn nghiệp vụ chiếm 45,68% Chủ tịch HĐND, sơcấp 13,91%, trung cấp 35,65%, đại học, cao đẳng 6,95%, không có chuyênmôn nghiệp vụ 43,47% Chủ tịch UBND, trình độ sơ cấp 12,17%, trung cấp46.08%, đại học, cao đẳng 2,60%, không có chuyên môn nghiệp vụ 39,13%[phụ lục 3]

Nh vậy, trình độ chung của đội ngũ cán bộ thuộc các tổ chức trong HTCTCStỉnh Hà Nam là tơng đối thấp Xét về chất lợng, số lợng, cơ cấu tổ chức có một sốmặt cha ngang tầm với nhiệm vụ của sự nghiệp cách mạng trong giai đoạn mới,cha đáp ứng đợc yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nớc cũng nh yêucầu nhiệm vụ xây dựng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Đội ngũ cán bộ cơ sởcòn thiếu ổn định, việc quy hoạch đào tạo, bồi dỡng cán bộ tiến hành cha thờngxuyên, hiện tợng thoái hóa biến chất trong một bộ phận cán bộ có chiều hớng

ngày càng gia tăng Trong đội ngũ cán bộ chuyên trách cấp xã ở Hà Nam hiệnnay có 35,34% Bí th và 36,62% Phó bí th; 34,78% Chủ tịch và 41,73% Phó chủtịch HĐND; 30,43% Chủ tịch và 43,48% Phó chủ tịch UBND cha qua đào tạo

về quản lý nhà nớc [phụ lục 2]

- Hiệu quả hoạt động của HTCTCS tỉnh Hà Nam phụ thuộc rất lớn vào vai trò cá nhân ngời đứng đầu các tổ chức Đây là đặc điểm xét trên khía cạnh

hiệu quả hoạt động của HTCTCS Khác với cấp trên, ở cấp xã, mức độ phụthuộc của HTCTCS vào cá nhân ngời lãnh đạo rất nhiều Bởi lẽ, với đặc điểm

là một tỉnh thuần nông, điều kiện kinh tế - xã hội còn thấp và do sự ảnh hởngcủa các phong tục tập quán lạc hậu cho nên quần chúng ở nông thôn, trongphạm vi làng xã trình độ nhận thức còn nhiều hạn chế Các hội viên, đoàn viêncủa các đoàn thể vì nhiều lý do, thờng không chủ động đề xuất ý kiến với tổchức mà phải chờ đợi sự chỉ đạo, gợi ý, tác động của lãnh đạo Từ đó ngời cán

bộ chủ chốt ở cơ sở trở thành linh hồn, đầu tầu, đầu nghĩ, miệng nói, tay làm,chân đi, tai lắng nghe Nếu ngời lãnh đạo làm đợc việc đó thì phong trào khá,ngợc lại thì phong trào trì trệ Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Cán bộ làgốc của công việc, còn gốc tốt hay xấu phụ thuộc vào cán bộ giỏi hay kém

Điều này rất đúng với ngời cán bộ chủ chốt trong các tổ chức thuộc HTCTCStỉnh Hà Nam

- Hiệu quả hoạt động của HTCTCS tỉnh Hà Nam chịu sự ảnh hởng và chi phối bởi quan hệ dòng họ, lối ứng xử truyền thống ở tỉnh Hà Nam thờng

có tình trạng “chi bộ họ ta”, thành viên cấp ủy đợc phân bổ theo dòng họ,theo cánh, theo làng và cán bộ xã phải là những ngời cùng cánh Điều đó ảnhhởng không nhỏ đến chất lợng hoạt động trong nội bộ mỗi tổ chức trongHTCTCS Có khi vì quan hệ thân tộc mà nể nang, né tránh đấu tranh hoặcngợc lại đấu tranh vì lợi ích phe cánh vợt quá mức cần thiết dẫn đến làmgiảm hiệu quả hoạt động của tổ chức Đảng và chính quyền

Những đặc điểm trên tác động đến hiệu quả phát huy vai trò củaHTCTCS tỉnh Hà Nam trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó

có việc thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở Do vậy, việc thực hiện dân chủXHCN và quy chế dân chủ cơ sở ở tỉnh Hà Nam, không thể coi nhẹ sự tác

động, chi phối của những đặc điểm này

1.2.2 Vai trò của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa hiện nay

Theo từ điển Tiếng Việt, vai trò là chức năng tác dụng của cái gì hoặc

của ai, trong sự vận động của nhóm, của tập thể nói chung Bất kỳ sự vật, hiện

tợng nào tồn tại trên thực tế đều đóng một vai trò nhất định trong mối quan hệ

đối với một khách thể, một đối tợng nào đó Theo đó, HTCTCS tỉnh Hà Nam

và mỗi tổ chức, mỗi lực lợng của nó đều có vai trò nhất định trong thực hiệndân chủ XHCN trên địa bàn

HTCTCS xã, phờng, thị trấn trên địa bàn tỉnh Hà Nam giữ vai trò đặcbiệt quan trọng trong thực hiện các chính sách kinh tế, xã hội nói chung vàtrong thực hiện dân chủ XHCN nói riêng Bởi lẽ, HTCTCS tỉnh Hà Nam là cầunối trực tiếp giữa toàn bộ HTCT với nhân dân, hằng ngày tiếp xúc và làm việcvới nhân dân, nắm bắt và phản ánh tâm t, nguyện vọng của nhân dân Tổchức và vận động nhân dân thực hiện đờng lối, chính sách của Đảng, Nhà n-

ớc và các chỉ thị, nghị quyết của tỉnh, của huyện Tăng cờng đoàn kết toàndân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năng pháttriển kinh tế, văn hóa, xã hội ở cơ sở, nh Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng

định: “Cấp xã là gần gũi dân nhất, là nền tảng của hành chính Cấp xã làm

đ-ợc việc thì mọi công việc đều xong xuôi” [27, tr.371] HTCTCS Hà Nam vừatrực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý mọi mặt đời sống xã hội ở cơ sở, vừa làmcông tác vận động quần chúng thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở; bảo đảmcho mọi đờng lối, chủ trơng của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nớc vàcác chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chính quyền cấp trên đợc thực hiện mộtcách đầy đủ, đúng đắn, sáng tạo ở địa phơng; đảm bảo và phát huy quyềnlàm chủ của nhân dân lao động; thực hành chăm lo đời sống vật chất tinhthần của nhân dân trên địa bàn

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ơng Đảng (khóa IX) Về

đổi mới và nâng cao chất lợng HTCT ở cơ sở xã, phờng, thị trấn đã chỉ rõ: “Hệthống chính trị ở cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức và vận độngnhân dân thực hiện đờng lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nớc, tăng c-ờng đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân ” [15, tr.166].Vai trò của HTCTCS tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ XHCN đợc thểhiện ở những nội dung chủ yếu sau:

Một là, HTCTCS tỉnh Hà Nam là nhân tố trực tiếp định hớng XHCN cho quá

trình thực hiện dân chủ ở cơ sở Giữ vững định hớng XHCN là việc chủ thể xã hội

xác định mục tiêu, phơng hớng, các giải pháp cơ bản để phát triển các giá trị, các

nhân tố XHCN trong thời kỳ quá độ lên CNXH phù hợp với xu thế khách quan củalịch sử đất nớc và thời đại; đấu tranh ngăn chặn, loại trừ những biểu hiện chệch h-ớng XHCN, nhằm xây dựng thành công CNXH.

Đối với quá trình thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở, thì việc giữ vững định ớng XHCN có vai trò quan trọng hàng đầu, bảo đảm cho quá trình thực hiện dânchủ đúng với bản chất, đặc trng của dân chủ XHCN, bảo đảm quyền lực thực tếthuộc về nhân dân Thúc đẩy nhanh quá trình dân chủ hóa đời sống xã hội và sựnghiệp xây dựng, hoàn thiện nền dân chủ XHCN ở nớc ta

h-Giữ vững định hớng XHCN trong quá trình thực hiện dân chủ nói chung vàthực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở nói riêng là một tất yếu khách quan của thời kỳquá độ lên CNXH ở nớc ta Điều đó xuất phát từ đặc điểm đa dạng, phức tạp về kinh

tế, chính trị, văn hóa, xã hội của thời kỳ này Đặc biệt là do sự tác động của mặt tráikinh tế thị trờng làm cho những kích thích về vật chất, bị đẩy tới mức thái quá sẽdẫn đến tâm lý sùng bái đồng tiền, lối sống thực dụng, vụ lợi, coi làm giầu và hởngthụ các tiện nghi vật chất là cứu cánh Đó sẽ là sự phát triển “cái tôi” cá nhân chủnghĩa một cách lệch lạc, coi thờng sự quan tâm tới xã hội và cộng đồng, lảng tránhtrách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi cá nhân với xã hội Từ đó dẫn đến tham ô, thamnhũng, cửa quyền hách dịch, mất dân chủ, vi phạm quyền làm chủ của nhân dân củamột số ngời có chức có quyền, ảnh hởng tới bản chất tốt đẹp của dân chủ XHCN,dẫn đến chệch hớng trong quá trình thực thi dân chủ ở cơ sở

Mặt khác, trong thời kỳ quá độ lên CNXH, cuộc đấu tranh giai cấp gay

go, quyết liệt diễn ra trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có vấn đềdân chủ Kẻ thù của CNXH và các thế lực phản động đã và đang dùng mọi thủ

đoạn bôi nhọ, xuyên tạc bản chất tốt đẹp của dân chủ XHCN, chúng vu khống

Đảng, Nhà nớc ta vi phạm dân chủ, vi phạm nhân quyền hòng bài bác nền dânchủ XHCN mà chúng ta đang xây dựng theo hớng dân chủ t sản Vì vậy, trongquá trình thực hiện dân chủ ở cơ sở phải giữ vững định hớng XHCN là mộttrong những vấn đề quan trọng hàng đầu

Tính tất yếu khách quan của việc giữ vững định hớng XHCN trong quá trìnhthực hiện dân chủ ở cơ sở còn xuất phát từ chính thực tiễn phức tạp, khó khăn, lâudài của quá trình dây dựng, hoàn thiện nền dân chủ XHCN và công cuộc dân chủhóa đời sống xã hội mà đặc biệt là ở cơ sở

Là một bộ phận của kiến trúc thợng tầng ở cơ sở, HTCTCS tỉnh HàNam có vai trò tổ chức thực hiện và vật chất hóa mọi chủ trơng, đờng lối,chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nớc ở địa phơng Đồng thời cũng làthiết chế trực tiếp thực hiện dân chủ và quy chế dân chủ ở cơ sở Do vậy,trách nhiệm của HTCTCS tỉnh Hà Nam là lực lợng trực tiếp lãnh đạo giữvững định hớng XHCN trong quá trình thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở.Nội dung lãnh đạo giữ vững định hớng XHCN trong quá trình thựchiện dân chủ của HTCTCS tỉnh Hà Nam là nắm vững quan điểm của chủnghĩa Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí Minh và đờng lối, chính sách của Đảng,Nhà nớc ta về dân chủ, quy chế thực hiện dân chủ ở cơ sở; nắm vững quyềnhạn và nghĩa vụ, quyền lợi và trách nhiệm của công dân đối với đất nớc.Trên cơ sở đó quán triệt và vận dụng đúng đắn, sáng tạo trong quá trìnhhiện thực hóa dân chủ ở cơ sở

Trong quá trình lãnh đạo thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở, một mặtHTCTCS Hà Nam phải tuyên truyền, giáo dục cho nhân dân hiểu đ ợc bảnchất nền dân chủ XHCN, đờng lối, quan điểm của Đảng về xây dựng nềndân chủ ở nớc ta; hiểu về quyền lợi và nghĩa vụ công dân để nhân dân thựcthi quyền làm chủ của mình một cách hiệu quả nhằm tạo sự đồng thuậntrong nhân dân, phát huy cao độ tính tích cực cách mạng, tinh thần làmchủ của nhân dân trong thực hiện các chủ trơng, chính sách của Đảng vàpháp luật của Nhà nớc, trong thực hiện các mục tiêu xây dựng, phát triểnkinh tế - xã hội của địa phơng Mặt khác, phải đấu tranh không khoan nh-ợng với các quan điểm sai trái, các hành vi vi phạm quyền làm chủ củanhân dân lao động, bảo đảm cho quá trình thực hiện dân chủ ở cơ sở đúngvới định hớng XHCN

Hai là, HTCTCS tỉnh Hà Nam là lực lợng trực tiếp tuyên truyền giáo dục

nâng cao ý thức và năng lực thực hành dân chủ cho nhân dân, nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh của Đảng, Nhà n-

ớc và của địa phơng Công tác tuyên truyền, giáo dục có vị trí vai trò quan trọng

trong việc nâng cao nhận thức, giác ngộ chính trị t tởng và trách nhiệm cho nhândân lao động, làm cho nhân dân có nhận thức, hành động đúng với chủ trơng, đ-ờng lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nớc

Theo đó, việc tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức dân chủ và năng lựcthực hành dân chủ cho nhân dân của HTCTCS tỉnh Hà Nam có vai trò quan trọng

trong việc nâng cao tri thức, tình cảm, thái độ, niềm tin đúng đắn của nhân dântrong tỉnh đối với dân chủ XHCN, đối với quyền lợi và nghĩa vụ công dân Để từ

đó nhân dân vận dụng vào giải quyết các mối quan hệ xã hội và thực hiện quyềnlàm chủ của mình, thấy đợc bản chất tốt đẹp của nền dân chủ XHCN mà chúng

ta xây dựng Nhằm tạo sự thống nhất về nhận thức và nâng cao năng lực thựchành dân chủ cho nhân dân để họ phát huy quyền dân chủ của mình trong thựchiện các chủ trơng, đờng lối của Đảng, pháp luật của Nhà nớc, mục tiêu xâydựng, phát triển kinh tế, xã hội ở cơ sở

Sự cần thiết của công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức, năng lựcthực hành dân chủ cho nhân dân của HTCTCS tỉnh Hà Nam xuất phát từ nhậnthức, ý thức về dân chủ của nhân dân trong tỉnh còn hạn chế và bị ảnh hởng, chiphối bởi các luật tục, “phép vua thua lệ làng” Do vậy, sự hiểu biết về hiến pháp,pháp luật, về quyền hạn, trách nhiệm, quyền lợi và nghĩa vụ công dân, năng lựcthực hành dân chủ cha cao, cha phát huy đợc quyền làm chủ một cách thực sựtrong bàn bạc, thực hiện và kiểm tra hoạt động của các tổ chức trong HTCTCS;trong thực hiện chơng trình xây dựng, phát triển kinh tế, xã hội ở địa phơng

Sự cần thiết đó còn xuất phát từ yêu cầu ngày càng cao về tri thức nóichung và sự hiểu biết về dân chủ, năng lực thực hiện dân chủ của nhân dântrong tỉnh đối với quá trình đổi mới xây dựng CNXH và sự nghiệp xây dựng,hoàn thiện nền dân chủ XHCN ở nớc ta, cũng nh yêu cầu xây dựng, phát triểnkinh tế xã hội của Hà Nam Đòi hỏi mỗi ngời dân trong tỉnh phải có sự hiểubiết nhất định về chủ trơng, đờng lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhànớc về xây dựng CNXH, về dân chủ và quy chế thực hiện dân chủ Đồng thời

có khả năng, năng lực thực hiện quyền làm chủ thực sự để tham gia vào quátrình xây dựng và quản lý nhà nớc ở cơ sở Mặt khác, xuất phát từ yêu cầu củaviệc đấu tranh chống các quan điểm sai trái và hành động vi phạm quyền làmchủ của nhân dân Bởi vậy, trong quá trình thực hiện dân chủ XHCN,HTCTCS tỉnh Hà Nam nhất thiết phải thờng xuyên tuyên truyền, giáo dụcnâng cao ý thức và năng lực thực hành dân chủ cho nhân dân

Nội dung giáo dục của HTCTCS tỉnh Hà Nam phải tiến hành một cáchtoàn diện, sâu rộng tới mọi tầng lớp nhân dân trong tỉnh về quan điểm củachủ nghĩa Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí Minh về dân chủ XHCN; đờng lối, chủtrơng của Đảng, Nhà nớc ta về xây dựng, hoàn thiện nền dân chủ XHCN và

quy chế thực hiện dân chủ ở cơ sở, để từ đó nâng cao ý thức, năng lực thựchành dân chủ cho nhân dân.

HTCTCS tỉnh Hà Nam trực tiếp giáo dục cho nhân dân ý thức đợc quyền làmchủ của mình trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là tự ý thức đợcquyền lợi và nghĩa vụ, vai trò và trách nhiệm của mình trong đấu tranh chống cáchành vi vi phạm dân chủ và thiếu ý thức dân chủ Để nhân dân tin vào bản chất tốt

đẹp, nhân đạo của nền dân chủ XHCN, tin tởng vào quan điểm dân chủ, quy chếdân chủ cơ sở, vào chính sách bảo đảm cho quyền làm chủ của công dân của Đảng

và Nhà nớc ta Nhân dân lao động chỉ khi nào đợc giáo dục nâng cao năng lựcthực hành dân chủ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội thì mới thực hiện có hiệuquả các quyền làm chủ của mình trong tham gia các hoạt động xây dựng, pháttriển kinh tế và xã hội ở địa phơng Xứng đáng là ngời chủ sở hữu, sáng tạo, sửdụng, cảm thụ và tiêu dùng các giá trị văn hóa một cách tích cực, văn minh, gópphần xây dựng môi trờng văn hóa lành mạnh, dân chủ và bình đẳng không bị ônhiễm bởi các luồng văn hóa xấu độc

Năng lực đấu tranh chống các quan điểm dân chủ sai trái, các hành vi quanliêu, tham nhũng, độc đoán chuyên quyền làm trong sạch và nâng cao hiệu quảhoạt động của HTCTCS tỉnh Hà Nam đảm bảo cho quá trình thực hiện dân chủXHCN ở cơ sở đạt hiệu quả cao, góp phần thúc đẩy nhanh quá trình dân chủ hóaxã hội và sự nghiệp xây dựng, hoàn thiện nền dân chủ XHCN ở nớc ta

Ba là, HTCTCS tỉnh Hà Nam là lực lợng trực tiếp triển khai xây dựng và

thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở Quy chế dân chủ ở cơ sở là phơng thức, biện

pháp để thể chế hóa và pháp quy hóa chế độ dân chủ XHCN, xác định rõ nhữngnội dung, nguyên tắc, phơng châm trong thực hiện quyền dân chủ của nhân dânlao động ở cơ sở Nghị quyết Trung ơng 5 của Ban chấp hành Trung ơng Đảngkhóa IX xác định: quy chế dân chủ thực sự là công cụ, một chỗ dựa pháp lý quantrọng để nhân dân thực hiện đầy đủ, thực chất hơn nữa quyền dân chủ, làm chủcủa mình ở cơ sở Theo đó, việc tổ chức triển khai xây dựng và thực hiện QCDCcủa HTCTCS có vai trò quan trọng đối với thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở, nóthúc đẩy nhanh quá trình dân chủ hóa đời sống xã hội và thực hiện quyền làmchủ của nhân dân trên thực tế; thúc đẩy quá trình thực hành dân chủ với các hìnhthức dân chủ đại diện, dân chủ trực tiếp và dân chủ tự quản Đồng thời, hìnhthành lối sống mới trong đội ngũ cán bộ và nhân dân, làm quen với phơng thứcsinh hoạt mới công khai, tranh luận, đối thoại, chất vấn, trả lời, giải thích làm rõ

các vấn đề trong đời sống chính trị - xã hội, những vấn đề liên quan đến cuộcsống và yêu cầu chính đáng của cộng đồng dân c đặt ra.

Thực hiện QCDC cơ sở là một trong những giải pháp tích cực và thiết thực nhất

để phát huy vai trò làm chủ của nhân dân lao động trong xây dựng HTCTCS nóichung, Đảng, Chính quyền nói riêng Đó cũng là phơng hớng cơ bản, lâu dài để xâydựng và phát triển sức mạnh của cộng đồng xã hội, cộng đồng dân c, làm cho mỗingời dân trở thành ngời chủ thực sự của xã hội, là cơ sở tạo nên sức mạnh đoànkết, đồng thuận của toàn dân tộc Mặt khác, thực hiện quy chế dân chủ là phơngthức hữu hiệu để đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng làm trong sạch các tổchức quyền lực, góp phần xây dựng HTCTCS trong sạch, vững mạnh

Cơ sở để xác định vai trò trên xuất phát từ mục đích của việc ban hành quychế dân chủ ở cơ sở của Đảng, Nhà nớc ta là để xác định phơng thức, vị trí, vai trò,quyền hạn, trách nhiệm của các tổ chức đảng, chính quyền, các đoàn thể chính trị,xã hội và nhân dân lao động trong quá trình thực hiện dân chủ XHCN ở sở, xác lậpquyền dân chủ của nhân dân trên thực tế Đây là một chủ trơng lớn, đòi phải pháthuy sức mạnh đoàn kết và sự đồng thuận giữa các tổ chức chính trị, xã hội và nhândân để triển khai xây dựng và thực hiện có hiệu quả QCDC ở cơ sở, đặc biệt phảithấy rõ vai trò to lớn HTCTCS

HTCTCS tỉnh Hà Nam là lực lợng trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo nhân dântriển khai thực hiện quy chế dân chủ, nhằm cụ thể hóa phơng châm “ dân biết,dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” ở cơ sở Nội dung triển khai và tổ chức thựchiện QCDC cơ sở của HTCTCS tỉnh Hà Nam là quán triệt chỉ thị số 30/CT-TWcủa Ban chấp hành Trung ơng Đảng (khóa VIII), nghị định 29/CP của Thủ tớngChính phủ về “xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ cơ sở” và các chỉ thị, vănbản hớng dẫn của các cơ quan chức năng thuộc các tổ chức trong HTCT cấptrên HTCTCS tỉnh Hà Nam tiến hành xây dựng chơng trình, kế hoạch, các vănbản hớng dẫn, thành lập các ban chỉ đạo tổ chức thực hiện QCDC ở cơ sở Xác

định kế hoạch cụ thể để tuyên truyền, phổ biến đầy đủ, sâu rộng tới cán bộ,

đảng viên và nhân dân về mục đích, vai trò, nội dung, của QCDC ở cơ sở Độngviên, phát huy vai trò của nhân dân trong tham gia xây dựng và thực hiệnQCDC cơ sở thông qua đó làm cho dân chủ XHCN từng bớc đợc hiện thực hóatrên thực tế ở cơ sở

Vai trò của HTCTCS tỉnh Hà Nam trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý xây dựng vàthực hiện quy chế dân chủ cơ sở, đợc thể hiện thông qua vai trò của từng thành tố

Tổ chức cơ sở đảng, trực tiếp đề ra chủ trơng, biện pháp lãnh đạo quá trình

tổ chức xây dựng và thực hiện QCDC cơ sở theo đúng chỉ thị, nghị định và ớng dẫn thực hiện của HTCT cấp trên, đúng với pháp luật của Nhà nớc Giámsát, kiểm tra, rút kinh nghiệm, uốn nắn những sai sót kịp thời đảm bảo cho quátrình xây dựng, thực hiện QCDC cơ sở đạt hiệu quả cao và đi vào đời sống, sinhhoạt hằng ngày ở địa phơng

h-Chính quyền cơ sở, trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trơng lãnh đạo của

tổ chức cơ sở đảng, thành lập ban chỉ đạo, xây dựng chơng trình kế hoạch

và triển khai thực hiện QCDC một cách hiệu quả Tổ chức những buổi tiếpxúc với nhân dân để tuyên truyền, phổ biến cho nhân dân hiểu về QCDC cơ

sở, tạo mọi điều kiện để nhân dân phát huy quyền làm chủ, tính tích cựccách mạng, quyền lợi và nghĩa vụ công dân bảo đảm đúng định hớng của

Đảng và Nhà nớc ta

Mặt trận tổ quốc và các tổ chức quần chúng ở cơ sở ( Hội phụ nữ, Hội cựu chiến binh, Đoàn thanh niên ), có vai trò tập hợp đoàn kết toàn dân, đại diện cho

nhân dân tham gia vào ban chỉ đạo, đồng thời giám sát toàn bộ hoạt động của các

tổ chức đảng, chính quyền trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện QCDC cơ

sở Nắm bắt tâm t, nguyện vọng và những đóng góp của nhân dân về vấn đề dânchủ để phản ánh với tổ chức đảng, chính quyền cơ sở Động viên nhân dân tích cựctham gia vào cuộc vận động xây dựng và thực hiện QCDC, đảm bảo cho dân chủXHCN đợc thực hiện trên thực tế ở cơ sở

Bốn là, HTCTCS tỉnh Hà Nam là lực lợng trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, tổ

chức và chăm lo việc nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân trên địa bàn Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân là một nhiệm vụ trọng

tâm của HTCT nói chung, HTCTCS nói riêng Muốn thực hiện có hiệu quả nhiệm

vụ này đòi hỏi HTCTCS phải phát huy đợc sức mạnh nội tại trong nhân dân lao

động Vì đời sống vật chất và tinh thần của xã hội, của nhân dân ở mỗi địa phơng làkết quả tổng hợp của nhiều yếu tố nh vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà n-

ớc, của HTCTCS trong phát triển kinh tế - xã hội Đồng thời, còn là kết quả của quátrình lao động cần cù, sáng tạo của nhân dân lao động Nhng ở mỗi địa phơng cónhững thuận lợi, khó khăn khác nhau, đòi hỏi HTCTCS ở đó phải năng động, sángtạo bám sát điều kiện thực tế mới định hớng đúng đắn cho nhân dân lao động thúc

đẩy sản xuất đạt năng suất và chất lợng cao

Đời sống vật chất và tinh thần tốt là những điều kiện thuận lợi để nhân dânthực hiện quyền làm chủ trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đó cũng là thớc đokết quả thực hiện dân chủ trên thực tế.

Qua hai thập kỷ tiến hành công cuộc đổi của đất nớc cũng nh ở phạm vi tỉnh

Hà Nam đã thu đợc nhiều thành tựu quan trọng, đã làm thay đổi căn bản mọi mặt

đời sống của nhân dân lao động Song bên cạnh những thành tựu đã đạt đợc, nhândân lao động ở các địa phơng, đặc biệt là nông dân còn gặp không ít khó khăn,thiếu thốn, kinh tế còn kém phát triển, đời sống vật chất, tinh thần cha cao

Vì vậy, HTCTCS tỉnh Hà Nam cần phải phát huy vai trò hơn nữa trong lãnh

đạo, chỉ đạo, tổ chức phát triển sản xuất, xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sốngvật chất và tinh thần cho nhân dân trên địa bàn, tạo điều kiện để nhân dân phát huyquyền làm chủ của mình trong xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội ở địa phơng Nội dung của việc nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân củaHTCTCS tỉnh Hà Nam, trớc hết cần quán triệt đầy đủ, sâu sắc đờng lối, chủ trơngxây dựng, phát triển kinh tế - xã hội của Đảng, Nhà nớc và của tỉnh, huyện Từ đóvận dụng một cách cụ thể, sáng tạo vào điều kiện thực tế của từng địa phơng đểxác định mục tiêu, biện pháp xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội cho phù hợp;triển khai và động viên mọi ngành, mọi tổ chức, mọi tầng lớp nhân dân tổ chứcthực hiện có hiệu quả; lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện chơng trình giáo dụcnâng cao trình độ dân trí, chăm sóc sức khỏe cho nhân dân, động viên nhân dântích cực tham gia các đợt sinh hoạt chính trị rộng lớn của đất nớc và của địaphơng; chủ động, tích cực đấu tranh bài trừ các tệ nạn xã hội, các hiện tợng viphạm quyền dân chủ của nhân dân, vô hiệu hóa âm mu lợi dụng vấn đề dânchủ của các thế lực thù địch nhằm giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xãhội trên địa bàn Tạo điều kiện để nhân dân phát huy quyền làm chủ trên mọilĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội tạo động lực mạnh mẽ để gópphần cùng nhân dân cả nớc từng bớc thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng,hoàn thiện nền dân chủ XHCN, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ViệtNam XHCN

Năm là, HTCTCS tỉnh Hà Nam là lực lợng trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, tổ

chức nhân dân đấu tranh chống mọi biểu hiện vi phạm dân chủ và âm mu lợi dụng dân chủ của các thế lực thù địch, giữ vững an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội ở địa phơng Đấu tranh chống các hiên tợng vi phạm dân chủ và âm

mu, thủ đoạn lợi dụng dân chủ của các thế lực thù địch của HTCT nói chung,HTCTCS nói riêng có một vị trí, vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nền dân chủ

XHCN, bảo vệ quyền làm chủ của nhân dân và đảm bảo cho quá trình thực hiệndân chủ ở cơ sở đúng định hớng XHCN.

Mặt khác, thông qua đấu tranh giữ vững đợc sự ổn định chính trị, xã hội,trật tự an toàn trên địa bàn mới tạo đợc điều kiện thuận lợi để nhân dân phát huyquyền làm chủ của mình nhằm thực hiện thắng lợi các chủ trơng, đờng lối, chínhsách của Đảng, phát luật của Nhà nớc, các mục tiêu kinh tế, xã hội của địa ph-

ơng Củng cố niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, chính quyền,niềm tin vào bản chất và sự tất thắng của sự nghiệp xây dựng CNXH với nền dânchủ XHCN u việt nhất trong lịch sử Thông qua đấu tranh để thanh lọc nhữngphần tử cơ hội, thoái hóa biến chất, quan liêu trong các tổ chức của HTCTCS,góp phần xây dựng HTCTCS trong sạch vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụmới của sự nghiệp CNH - HĐH đất nớc

Do sự tác động của mặt trái kinh tế thị trờng làm cho một số cán bộ đảngviên không làm chủ đợc mình trớc sự cám dỗ của đồng tiền, chạy theo vật chấttầm thờng dẫn đến xa đọa về lối sống, tha hóa về phẩm chất đạo đức Có xu hớngquan liêu hách dịch, không quan tâm đến lợi ích chính đáng của nhân dân lao

động, vi phạm quyền làm chủ của nhân dân Những hiện tợng đó, nếu không đợcngăn chặn kịp thời sẽ làm giảm uy tín và tổn hại đến mối quan hệ tốt đẹp giữa

Đảng, Nhà nớc với nhân dân

Mặt khác, việc lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền là một trong những âm

mu, thủ đoạn xảo quyệt của các thế lực thù địch nhằm công kích, nói xấu, bôi nhọ,xuyên tạc bản chất nền dân chủ XHCN Chúng thờng triệt để lợi dụng những sơ hở,thiếu sót, khuyết điểm trong sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nớc và nhữngsơ hở trong lãnh đạo quản lý của HTCTCS, đặc biệt là những hạn chế trong cuộc

đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, trong thực hành dân chủ để kích động, lôikéo những phần tử bất mãn, quá khích hòng gây rối an ninh chính trị, trật tự an toànxã hội, tạo điều kiện để thực hiện chiến lợc “diễn biến hòa bình” xóa bỏ CNXH vànền dân chủ XHCN mà chúng ta đang xây dựng Do vậy, đấu tranh chống các biểuhiện vi phạm dân chủ và âm mu lợi dụng dân chủ của các thế lực thù địch là mộtvấn đề thờng xuyên, liên tục và lâu dài, đòi hỏi phải dựa trên cơ sở phát huy sứcmạnh tổng hợp của tất cả các lực lợng, trong đó HTCTCS là lực lợng giữ vaitrò quan trọng

HTCTCS tỉnh Hà Nam muốn thực hiện tốt nội dung lãnh đạo, chỉ đạo, tổchức nhân dân chống các biểu hiện vi phạm dân chủ và âm mu lợi dụng vấn

đề dân chủ của các thế lực thù địch Trớc hết phải thờng xuyên tiến hành xâydựng, củng cố các tổ chức thực sự trong sạch, vững mạnh về chính trị, t tởng

và tổ chức Mặt khác, thờng xuyên tuyên truyền, giáo dục quan điểm của chủnghĩa Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí Minh và quan điểm, đờng lối, chính sáchcủa Đảng, Nhà nớc ta về dân chủ XHCN, nhằm nâng cao nhận thức và nănglực thực hành dân chủ cho nhân dân Đồng thời, tuyên truyền, giáo dục chonhân dân trong tỉnh hiểu đợc bản chất âm mu, thủ đoạn lợi dụng dân chủcủa các thế lực thù địch, giúp họ nhận diện và đấu tranh làm thất bại sự lợidụng đó

Tổ chức cơ sơ đảng, cần phải gơng mẫu thực hiện tốt nguyên tắc tậptrung dân chủ, phát huy tinh thần tự phê bình và phê bình của cán bộ, đảngviên để phát hiện và cơng quyết đa ra khỏi Đảng những phần tử thoái hóabiến chất, quan liêu, tham nhũng, vi phạm quyền làm chủ của nhân dân.Thực hiện quản lý tốt đội ngũ đảng viên trong đảng bộ, đánh giá đúng âm

mu, thủ đoạn lợi dụng dân chủ của các thế lực thù địch, để từ đó đề ra nghịquyết lãnh đạo và tổ chức quán triệt cụ thể đến mọi ngành, mọi tổ chức, đềcao cảnh giác cách mạng đấu tranh có hiệu quả làm thất bại âm m u lợidụng vấn đề dân chủ của các thế lực thù địch

Chính quyền cơ sở, quán triệt sâu sắc chủ trơng, biện pháp lãnh đạocủa tổ chức cơ sở đảng, từ đó xác định kế hoạch cụ thể, tỉ mỉ, phổ biếnphân công cho các lực lợng công an, dân quân tự vệ, MTTQ, đoàn thanhniên kiên quyết đấu tranh làm thất bại âm mu lợi dụng dân chủ, giữvững sự ổn định chính trị, trật tự an toàn ở địa phơng tạo điều kiện chothực hiện dân chủ và QCDC ở cơ sở đạt hiệu quả cao Đồng thời quản lýchặt chẽ mọi hoạt động dân chủ và QCDC, không cho kể thù lợi dụng pháhoại, kiên quyết xử lý theo quyền hạn và pháp luật những hành vi vi phạmquyền làm chủ của nhân dân, đảm bảo cho quyền làm chủ của nhân dân đ -

ợc thực hiện trên thực tế

Các tổ chức chính trị, xã hội thuộc HTCTCS tỉnh Hà Nam là lực lợng chủyếu, trực tiếp nắm tình hình mọi mặt ở cơ sở, nắm chắc hoạt động lợi dụng dânchủ của các thế lực thù địch, từ đó động viên các hội viên không ngừng nâng cao cảnhgiác vạch trần mọi âm mu, thủ đoạn, hoạt động lợi dụng dân chủ Trên cơ sở đó tuyêntruyền, giác ngộ quần chúng nhân, động viên hớng dẫn và tổ chức toàn dân đấu tranhlàm thất bại mọi hành động lợi dụng dân chủ của các thế lực thù địch ngay từ cơ sở

Tóm lại, HTCTCS là một bộ phận của hệ thống hành chính bốn cấp cấp ở

n-ớc ta bao gồm tổ chức đảng, chính quyền và các đoàn thể nhân dân ở cơ sở, vậnhành theo cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nớc quản lý và nhân dân làm chủ Chứcnăng cơ bản của HTCTCS là từng bớc xây dựng và hoàn thiện nền dân chủXHCN, tổ chức thực hiện dân chủ và quy chế dân chủ ở cơ sở, chức năng ấy đợcthực hiện thông qua chức năng nhiệm vụ của các thành tố trong HTCTCS

Dân chủ XHCN là kết quả tất yếu của cuộc cách mạng XHCN do giai cấpcông nhân lãnh đạo, là đỉnh cao của sự phát triển chế độ dân chủ trong lịch sử, lànền dân chủ gấp triệu lần dân chủ t sản Dân chủ XHCN có mối quan hệ biệnchứng với HTCTCS, trong đó HTCTCS là thiết chế thực hiện dân chủ và ngợc lạidân chủ XHCN đợc thực hiện trên thực tế là cơ sở để xây dựng và hoàn thiệnHTCTCS thực sự vững mạnh về mọi mặt

HTCTCS tỉnh Hà Nam có vai trò quan trọng trong thực hiện dân chủ XHCN,trực tiếp lãnh đạo giữ vững định hớng XHCN cho quá trình thực hiện dân chủ ở cơsở; trực tiếp tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức và năng lực thực hành dân chủcho nhân dân; trực tiếp triển khai xây dựng và thực hiện QCDC cơ sở; trực tiếp lãnh

đạo, chỉ đạo, tổ chức và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân trên địabàn; trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức nhân dân đấu tranh chống mọi biểu hiện viphạm dân chủ và âm mu lợi dụng dân chủ của các thế lực thù địch, giữ vững an ninhchính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phơng Để thực hiện ngày càng tốt hơn vai tròtrên, đòi hỏi phải đánh giá đúng thực trạng vai trò của HTCTCS tỉnh Hà Nam, từ đótìm ra nguyên nhân xác định đợc những giải pháp cơ bản để phát huy tốt hơn nữavai trò của mình trong thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở hiện nay

Chơng 2 Thực trạng và giải pháp phát huy vai trò của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh hà nam trong thực hiện dân chủ xã

hội chủ nghĩa hiện nay 2.1 Thực trạng vai trò của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa hiện nay và nguyên nhân của thực trạng đó

2.1.1 Ưu điểm của hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Nam trong thực hiện dân chủ xã hội chủ nghĩa hiện nay và nguyên nhân của nó

* Những u điểm

Thứ nhất, hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Hà Nam đã lãnh đạo giữ vững định

hớng xã hội chủ nghĩa cho quá trình thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Xác định rõ vị trí, vai trò, tầm quan trọng của việc giữ vững định hớngXHCN trong quá trình thực hiện dân chủ ở cơ sở là làm cho quá trình thựchiện dân chủ đúng với bản chất, đặc trng, nội dung của dân chủ XHCN, bảo

đảm quyền lực thực tế thuộc về nhân dân lao động Đây là việc làm có ý nghĩathiết thực đối với việc nâng cao hiệu quả thực hiện dân chủ ở cơ sở, góp phầnthúc đẩy nhanh quá trình dân chủ hóa đời sống xã hội và sự nghiệp xây dựng,hoàn thiện nền dân chủ XHCN ở nớc ta Chính vì vậy, trong quá trình lãnh

đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện dân chủ XHCN ở cơ sở, HTCTCS tỉnh HàNam đã luôn quán triệt đầy đủ, sâu sắc quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin,

t tởng Hồ Chí Minh về dân chủ XHCN, những quan điểm, đờng lối, chínhsách của Đảng, Nhà nớc về thực hiện dân chủ và xây dựng, hoàn thiện nền dânchủ XHCN ở nớc ta hiện nay Từ đó đã vận dụng một cách đúng đắn, sáng tạovào điều kiện cụ thể của địa phơng để lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện,

đảm bảo cho quá trình thực hiện dân chủ đúng định hớng XHCN

Các tổ chức trong HTCTCS tỉnh Hà Nam đã phát huy đợc vai trò, tráchnhiệm của mình trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chực thực hiện dân chủ ở cơ sở Tổchức cơ sở đảng, đã chú trọng quán triệt nghị quyết, chỉ thị của cấp trên và đề ra

đợc chủ trơng biện pháp lãnh đạo sát đúng nhiệm vụ xây dựng, phát triển kinh tế,văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng và thực hiện dân chủ ở địa phơng Đồngthời, thờng xuyên kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện, nhờ vậy hiệu quả thựchiện dân chủ không ngừng đợc nâng cao, định hớng XHCN đợc giữ vững trongquá trình thực hiện

Chính quyền cơ sở, đã quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc chủ trơng,biện pháp lãnh đạo của Đảng ủy, đã tiến hành phân công, giao nhiệm vụ cụ thể chocác cán bộ có trình độ và phẩm chất năng lực trực tiếp tuyên truyền, hớng dẫn, chỉ

đạo thực hiện dân chủ và quy chế dân chủ cơ sở Duy trì và thực hiện nghiêm cáchình thức dân chủ đại diện, dân chủ trực tiếp nhằm phát huy quyền làm chủ củanhân dân trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội Đã phối hợp cùng HTCT cấp trên

xử lý nghiêm, đúng pháp luật các hiện tợng lợi dụng dân chủ, vi phạm quyền làmchủ và các hành động ngăn cản quá trình thực hiện dân chủ, đảm bảo cho bản chấtcủa dân chủ XHCN đợc hiện thực hóa trên thực tế

Các đoàn thể nhân dân, đã thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ đại diện choquyền lực của nhân dân trong kiểm tra, giám sát mọi hoạt động của tổ chức đảng,chính quyền trong lãnh đạo và tổ chức thực hiện dân chủ ở cơ sở Đồng thời, đãlàm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục vận động nhân dân phát huy quyền làmchủ và trách nhiệm công dân trong phát hiện, đấu tranh ngăn chặn những hành

động cản trở làm chệch hớng XHCN trong quá trình thực hiện dân chủ, nhờ vậyquá trình thực hiện dân chủ ở cơ sở luôn giữ vững định hớng XHCN

HTCTCS tỉnh Hà Nam đã quán triệt đầy đủ và vận dụng đúng đắn quan điểmcủa chủ nghĩa Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí Minh và các quan điểm, đờng lối, chínhsách dân chủ của Đảng và Nhà nớc ta trong quá trình thực hiện dân chủ Đã phốihợp cùng với HTCT cấp trên tổ chức thực hiện dân chủ gắn với giữ vững kỷ cơngphép nớc Các tổ chức trong HTCTCS tỉnh Hà Nam đã phát huy tốt vai trò tronglãnh đạo, chỉ đạo và vận động nhân dân thực hiện dân chủ, đấu tranh ngăn chặncác hành động vi phạm dân chủ có hiệu quả Do vậy, đã giữ vững đợc định hớngXHCN trong quá trình thực hiện dân chủ ở cơ sở

Đại hội Đảng bộ tỉnh Hà Nam lần thứ XVII đã đánh giá: “Thờng xuyên coitrọng công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao cảnh giác cách mạng chống âm mu

“diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch cho cán bộ, đảng viên và nhândân thực hiện có hiệu quả phong trào quần chúng bảo vệ an ninh chính trị, trật tự antoàn xã hội, làm giảm các vụ trọng án, kiềm chế sự ra tăng của các tệ nạn xã hội.Công tác đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực có hiệu quả, trong 5 năm (2001-2005) đã giải quyết 1.784 vụ việc khiếu tố của công dân (đạt 96,7%), dân chủ đợc mởrộng, quyền làm chủ của nhân dân đợc phát huy, tình hình chính trị ổn định, định h-ớng XHCN đợc giữ vững trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội” [42, tr.33]

Thứ hai, HTCTCS tỉnh Hà Nam đã tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức

và năng lực thực hành dân chủ của nhân dân đạt kết quả tơng đối tốt.

Công tác tuyên truyền, giáo dục là làm cho nhân dân có tri thức, thái độ,tình cảm và niềm tin đúng đắn vào bản chất tốt đẹp của dân chủ XHCN, từ đónâng cao khả năng làm chủ cho nhân dân lao động Đây là một nội dung quantrọng trong việc nâng cao chất lợng, hiệu quả thực hiện dân chủ ở cơ sở hiệnnay Thực tế trong những năm qua HTCTCS tỉnh Hà Nam đã tiến hành khá tốtcông tác tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao ý thức và năng lực thực hànhdân chủ cho nhân dân trên địa bàn

Các tổ chức trong HTCTCS tỉnh Hà Nam đã quán triệt kịp thời chủ trơng,

đờng lối, chính sách, nghị quyết của cấp trên về xây dựng nền dân chủ XHCN

và QCDC ở cơ sở Phân công cán bộ có uy tín, năng lực và trình độ chuyênmôn tiến hành công tác tuyên truyền, giáo dục một cách sâu rộng trong nhândân Nhờ vậy, mọi chủ trơng, đờng lối của Đảng, chính sách và pháp luật củaNhà nớc, các chỉ thị, quyết định của tổ chức đảng, chính quyền ở địa phơng đa

ra đều đợc quán triệt đến nhân dân và nhận đợc sự đồng tình ủng hộ, thực hiện

có hiệu quả của nhân dân

HTCTCS tỉnh Hà Nam đã xác định đúng nội dung tuyên truyền, giáo dụcmột cách toàn diện quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, t tởng Hồ Chí Minh,

đờng lối, chủ trơng, chính sách của Đảng, Nhà nớc và nhiệm vụ của huyện, củatỉnh, trong đó tập trung vào các vấn đề nh giáo dục về bản chất, đặc trng, nộidung, hình thức dân chủ XHCN và quan điểm, chính sách của Đảng, Nhà nớc vềdân chủ và xây dựng, hoàn thiện nền dân chủ XHCN, về QCDC cơ sở, về phápluật; giáo dục, hớng dẫn nhân dân thực hiện quyền lợi và nghĩa vụ công dân,quyền làm chủ trên tất cả các mặt của đời sống xã hội; giáo dục ý thức đấu tranhchống các hành vi vi phạm quyền làm chủ và lợi dụng dân chủ gây cản trở quátrình thực hiện dân chủ ở cơ sở Từ đó làm chuyển biến về nhận thức, ý thứcchính trị và từng bớc nâng cao tri thức, thái độ, tình cảm, niềm tin vào dân chủXHCN và năng lực thực hành dân chủ cho nhân dân

Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII đánh giá: “các cấp ủy đảng thờng xuyêncoi trọng công tác giáo dục chính trị t tởng Công tác tuyên truyền, giáo dục chủtrơng, đờng lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nớc, của tỉnh, huyện

đợc triển khai sâu rộng trong nhân dân, gắn công tác giáo dục chính trị, t tởngvới giải quyết những vấn đề bức xúc từ cơ sở nên đã nâng cao nhận thức và ýthức chính trị cho cán bộ đảng viên và nhân dân, góp phần tạo sự thống nhấttrong Đảng bộ và sự đồng thuận trong nhân dân; củng cố niềm tin của nhân dânvào sự lãnh đạo và công cuộc đổi mới của Đảng” [43, tr.36]

Hình thức tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức và năng lực thực hànhdân chủ cho nhân dân của HTCTCS tỉnh Hà Nam đa dạng và phong phú,thông qua đài phát thanh địa phơng, thông qua hội họp thôn, xóm, tổ nhândân, chi hội, chi đoàn thông qua các tài liệu hỏi, đáp về QCDC, về Nghịquyết Trung ơng 5 khóa IX “đổi mới và nâng cao chất lợng HTCTCS xã ph-ờng, thị trấn” của Ban T tởng văn hóa Trung ơng, của Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy

đã tạo đợc sự quan tâm chú ý của các tầng lớp nhân dân Tỉnh ủy Hà Nam

đánh giá: “mặt trận tổ quốc, các đoàn thể nhân dân trong tỉnh đã có kế hoạchhớng dẫn ngành mình tổ chức 2 đợt cho cán bộ, hội viên, đoàn viên và nhân