BAI 27 QT HINH THANH QT THICH NGHI

Cơ sở di truyền của quá trình hình thành quần thể thích nghi 2.Thí nghiệm chứng minh vai trò của CLTN trong quá trình hình thành quần thể thích nghi III.. Là các đặc điểm giúp sinh vật

28 - 01- 2010

GVBM: VÕ THỊ KIM CHUNG

THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm- AG

KimChung Xin Chân Thành Cảm Ơn Các Thầy – Cô đã giúp Kim Chung có được những hình ảnh để soạn giảng được bài này Kính Chúc Các Thầy –

Cô luôn Vui – Khỏe và thật nhiều

Hạnh phúc

Câu hỏi: Kể tên các nhân tố tiến hóa cơ bản? Vai trò của CLTN trong quá trình tiến hóa?

Trả lời:

Các nhân tố tiến hóa cơ bản: Đột biến, di nhập

gen, CLTN, các yếu tố ngẫu nhiên, giao phối

không ngẫu nhiên.

Vai trò CLTN: là nhân tố định hướng quá trình tiến hóa

KIỂM TRA BÀI CŨ

BÀI 27.

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH QUẦN THỂ

THÍCH NGHI

NỘI DUNG:

I Khái niệm các đặc điểm thích nghi

II Quá trình hình thành quần thể thích nghi

1 Cơ sở di truyền của quá trình hình thành quần thể thích nghi

2.Thí nghiệm chứng minh vai trò của CLTN trong quá trình hình thành quần thể thích nghi

III Sự hợp lí tương đối của các đặc điểm

thích nghi

I KHÁI NIỆM ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI:

* QUẦN THỂ THÍCH NGHI:

* ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI:

* VÍ DỤ:

Cây sồi

Em hãy cho biết đặc điểm nào là đặc điểm thích nghi của con sâu trên cây sồi? Giải thích?

Cụm hoa sồi

Sâu sồi

Cụm hoa sồi

Là các đặc điểm giúp sinh vật thích nghi với môi trường làm tăng khả năng

sống sót và sinh sản của chúng.

* ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI:

Thế nào là đặc điểm thích nghi?

Cá sấu ngụy trang giống như một thân cây gỗ trong khu đầm lầy

Con bọ que

Con bọ lá

* QUẦN THỂ THÍCH NGHI:

Quá trình hình thành quần thể thích

nghi thể hiện qua các đặc điểm:

• Hoàn thiện khả năng thích nghi của

các SV trong quần thể từ thế hệ này sang thế hệ khác

• Làm tăng số lượng các cá thể có kiểu gen quy định kiểu hình thích nghi

trong quần thể từ thế hệ này sang thế

hệ khác.

II QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH QUẦN

1/ Cơ sở di truyền của quá trình hình

thành quần thể thích nghi:

* Quá trình hình thành quần thể thích nghi

là kết quả của một quá trình chịu sự chi

phối của 3 nhân tố: Đột biến; Giao phối

(Sinh sản); CLTN.

Vai trò của từng nhân tố ấy

trong quá trình hình thành quần thể

thích nghi?

* Đột biến: Tạo alen mới ( nguồn nguyên liệu sơ cấp)

* Giao phối ( Sinh sản): Tổ hợp lại

các gen  Biến dị tổ hợp ( nguồn

nguyên liệu thứ cấp)  Quần thể SV

đa hình.

1 alen đột biến khi mới xuất hiện chỉ

ở 1 số ít cá thể, nếu nó giúp SV thích nghi tốt với môi trường,  có khả

năng sinh sản tốt  alen đó ngày

càng phổ biến trong quần thể ở các thế hệ tiếp theo.

* CLTN: đóng vai trò sàng lọc và

làm tăng số lượng cá thể có KH

thích nghi có sẵn trong quần thể,

tăng cường mức độ thích nghi của các đặc điểm bằng cách tích lũy các alen qui định các đặc điểm thích

nghi.

 Khả năng thích nghi thường không phải là một tính trạng đơn gen mà do rất nhiều gen qui định.

 Vì vậy, quá trình hình thành quần thể thích nghi là quá trình tích lũy các alen cùng tham gia qui định KH thích nghi.

 Môi trường đóng vai trò sàng lọc

những cá thể có KH thích nghi trong

số các KH có sẵn trong QT chứ không tạo ra các đặc điểm thích nghi.

Xét Ví dụ: Khả năng kháng thuốc của vi khuẩn

tụ cầu vàng.

Tụ cầu vàng phát triển trong máu

Xét Ví dụ: Khả năng kháng thuốc của vi khuẩn tụ cầu vàng.

- Năm 1941: Sử dụng pênixilin để tiêu diệt

VK tụ cầu vàng rất hiệu quả.

- Năm 1944: Xuất hiện một số chủng kháng lại pênixilin.

- Năm 1992: Trên 95% các chủng VK tụ cầu vàng kháng lại thuốc pênixilin và các thuốc khác có cấu trúc tương tự.

Lí do nào khiến hiệu lực diệt vi khuẩn của kháng sinh pênixilin lại giảm sau

một số năm sử dụng?

Xử lí pênixilin

CLTN

Tần số các alen kháng thuốc tăng dần

B

B B

B B

Tại sao lúc đầu ta dùng một loại hóa chất thì diệt

được tới 90% sâu hại nhưng sau nhiều lần phun thuốc thì hiệu quả diệt sâu của thuốc diệt giảm

Thực tế quần thể có tính đa hình về kiểu gen, khả năng kháng thuốc là do nhiều gen quy

định.

Như vậy, quá trình hình hình thành đặc

điểm thích nghi ở SV xảy ra nhanh hay

chậm phụ thuộc vào các yếu tố nào?

Tại sao vi khuẩn có khả năng hình thành đặc điểm thích nghi (khả năng kháng

thuốc) nhanh hơn các sinh vật đa bào bậc cao?

Liên hệ thực tế: Thảo luận cặp đôi trong 2 phút

Trong trồng trọt nên sử

dụng thuốc trừ sâu như thế

nào?

Trong y học cần sử dụng thuốc kháng sinh như thế nào?

- Dùng đúng thuốc Đạt

hiệu quả cao, bảo vệ môi

trường, an toàn nông phẩm.

2/ Thí nghiệm chứng minh vai trò của CLTN trong quá trình hình thành QT thích nghi:

Rừng bạch dương Bướm trắng

QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH QUẦN THỂ THÍCH NGHI

Bướm trắng trên cây bạch dương thân đen Bướm đen trên cây bạch

dương thân trắng

PHIẾU HỌC TẬP

Câu 1: Đọc thí nghiệm SGK và hoàn thành bảng sau:

Thí nghiệm Số lượng

cá thể theo dõi

Loại cá thể sống sót Loại cá thể bị chim tiêu

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP

Câu 1: Đọc thí nghiệm SGK và hoàn thành bảng sau:

Thí nghiệm Số lượng

cá thể theo dõi

Loại cá thể sống sót Loại cá thể bị chim tiêu

diệt

Vùng có bụi

than 500 bướm trắng Bướm đen Bướm trắng

Vùng không

Câu 2: Vai trò của CLTN (phần ghi nhớ SGK)

III SỰ TƯƠNG ĐỐI CỦA CÁC ĐẶC ĐIỂM THÍCH NGHI:

 Có phải sự thích nghi của SV với môi

trường luôn hoàn hảo hay không? Tại sao nói đặc điểm thích nghi chỉ mang tính tương đối?

Có thể nói: “Chim thích nghi hơn cá hay thú thích nghi

hơn chim” được không? Vì sao?

Trong tự nhiên, một sinh vật có thể có các

đặc điểm thích nghi với nhiều môi trường khác nhau hay không?

Loài Kănguru đồng cỏ

Loài Kănguru leo trèo

Cánh đà điểu không còn chức năng bay mà có tác dụng như “cánh buồm tăng tốc” khi nó chạy.

Đôi cánh chim cánh cụt mang chức năng mới là

bơi lội

Một số quần thể rắn có khả năng kháng độc của con mồi nhưng khi đó

bò chậm

Một số quần thể rắn không khả năng kháng độc của con mồi nhưng lại bò

nhanh

Loài rắn Thamnophis

sirtalis

Làm mồi cho các loài rắn khác.

• CLTN chọn lọc KH theo kiểu “thỏa hiệp”,

có nghĩa là CLTN duy trì 1 KH dung hòa với nhiều đặc điểm khác nhau.

• Một đặc điểm thích nghi trong môi

trường này nhưng không thích nghi

trong môi trường khác.

• Không thể có một sinh vật nào có nhiều đặc điểm thích nghi với nhiều môi trường khác nhau.

 Thế nào là thích nghi kiểu hình theo

kiểu thỏa hiệp?

CỦNG CỐ

1/ Màu sắc ngụy trang của bướm sâu đo bạch dương là :

A Kết quả chọn lọc thể đột biến có lợi cho bướm

B Kết quả di nhập gen trong quần thể

C Sự biến đổi màu sắc cơ thể bướm cho phù hợp với môi trường

D Do ảnh hưởng trực tiếp của bụi than nhà máy

2/ Khi dùng một loại thuốc trừ sâu mới, dù với

liều lượng cao cũng không hy vọng tiêu diệt được toàn bộ số sâu bọ cùng một lúc vì :

A Quần thể giao phối đa hình về kiểu gen

B Thuốc sẽ tác động làm phát sinh những đột biến

3/ Tính chất biểu hiện của đặc điểm thích nghi như thế nào ?

A.Đặc trưng cho mỗi quần thể

B.Luôn phù hợp với sự thay đổi của điều kiện sống.C.Hợp lí một cách tuyệt đối

D.Hợp lí một cách tương đối

4/ Vì sao có hiện tượng nhiều loài vi khuẩn tỏ

ra « quen thuốc » kháng sinh ?

A Vì đột biến kháng thuốc có trong vốn gen của quần thể.

B Vì vi khuẩn vốn có khả năng thích ứng trước sự thay đổi của điều kiện môi trường.

C Vì vi khuẩn có khả năng thích ứng trực tiếp

bằng các đột biến mới xuất hiện.

D Vì vi khuẩn có khả năng thích ứng trực tiếp

bằng các biến đổi sinh học

*Học thuộc bài, trả lời các câu hỏi dưới sgk trang122

* Chuẩn bị bài mới : Bài 28: Loài

I Khái niệm Loài sinh học

II Các cơ chế cách li sinh sản giữa các loài : Thế nào là cách li trước hợp tử ;

cách li sau hợp tử

DẶN DÒ: