- Chơng trình sách giáo khoa đợc viết theo phơng pháp đổi mới nhằm nâng cao chất lợng giáo dục, qua đó để phù hợp với chơng trình SGK mới thì phơng pháp dạy học cũng cần đợc thay đổi sao
Trang 1Chuyên đề Phơng pháp dạy một số dạng bài hoá học bẰNG
BẢN ĐỒ TƯ DUY
THCS
-0 -Phần thứ nhât: Đặt vấn đề
I Lí do chọn đề tài:
1 Cơ sở lí luận:
- Trong sự nghiệp đổi mới đất nớc, nền giáo dục quốc dân cần phải có những thay đổi phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế – xã hội
- Chơng trình sách giáo khoa đợc viết theo phơng pháp đổi mới nhằm nâng cao chất lợng giáo dục, qua đó để phù hợp với chơng trình SGK mới thì phơng pháp dạy học cũng cần đợc thay
đổi sao cho phù hợp Trong công tác giáo dục thì phơng pháp dạy học có một vai trò vô cùng quan trọng, có ảnh hởng trực tiếp đến chất lợng đào tạo Vì vậy việc đổi mới phơng pháp dạy học
là một vấn đề luôn đợc ngành giáo dục quan tâm, chỉ đạo nhằm từng bớc đổi mới sao cho đáp ứng đợc với tình hình phát triển của khoa học và công nghệ hiện đại và phù hợp với từng đối t -ợng, từng bậc học, từng loại hình đào tạo
- Đổi mới phơng pháp dạy học ở tất cả các cấp học, bậc học Kết hợp tốt việc học tập với lao động sản xuất, gắn nhà trờng và xã hội, áp dụng phơng pháp dạy học hiện đại để bồi dỡng cho học sinh năng lực sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề
- Mục tiêu của việc đổi mới phơng pháp dạy học nói chung và phơng pháp dạy học hoá học nói riêng là tập trung vào việc hình thành cho học sinh những kiến thức cơ bản, khả năng vận dụng các kiến thức đó, kĩ năng hoạt động một cách hiệu quả, sáng tạo.Và để đạt đợc mục tiêu
đó thì phơng pháp dạy học theo hớng đổi mới, tích cực sẽ đạt đợc hiệu quả Trong phơng pháp dạy học tích cực thì học sinh chính là chủ thể đi chiếm lĩnh kiến thức cho ban thân thông qua sự hớng dẫn, dẫn dắt của giáo viên
- Ngoài ra việc viết SGK theo hớng đổi mới thì các bài dạy trên lớp chủ yếu là cung cấp kiến thức cho học sinh những kiến thức đại cơng nhất, cơ bản nhất và lợng kiến thức của mỗi bài dạy theo hớng đổi mới là tơng đối lớn Do đó trong quá trình giảng dạy ngoài việc cung cấp, hớng dẫn học sinh hình thành những kiến thức mới thì ngời giáo viên còn có vai trò là hớng dẫn cho học sinh
có khả năng, hứng thú trong việc tự học ở nhà, vận dụng đợc những kiến thức đợc học trên lớp vào các bài tập cụ thể, giải thích đợc các hiện tợng thực tế, cụ thể đơn giản trong cuộc sống
Với quan điểm và mục tiờu là: “Học đi đụi với thực hành”, luụn đi sõu vào phần thực hành với rất nhiều thớ nghiệm Vỡ vậy việc sử dụng phương phỏp dạy học truyền thống dạy chay, dạy tại cỏc phũng học thụng thường khụng cũn hiệu quả cao nữa là cụng cụ hữu hiệu giỳp HS trực quan, dễ nắm bắt nội dung kiến thức, hiểu kiến thức một cỏch cú cơ sở thực tế, khắc phục những khú khăn do sự suy diễn trừu tượng
- Cỏc Thớ nghiệm trong cỏc tiết học lớ thuyết làm thực hành sẽ giỳp HS rốn luyện kĩ năng thao tỏc , là một trong những biện phỏp quan trọng để thu thập thụng tin từ thực tế Thụng qua ,
Trang 2thớ nghiệm thực hành để xõy dựng cỏc nội dung kiến thức (khỏi niệm, định luật, quy tắc…) về sự vật, hiện tượng mà khụng cú lời lẽ nào cú thể mụ tả đầy đủ được
- Cỏc TBDH hiện đại cú sự trợ giỳp của CNTT như mỏy tớnh, mỏy chiếu projector, mỏy chiếu hắt, tivi, loa… giỳp cỏc nội dung kiến thức được làm rừ, giờ học trở nờn sinh động, hấp dẫn hơn do giỏo viờn cú thể mụ tả được cỏc khỏi niệm trừu tượng, mụ phỏng cỏc thớ nghiệm khụng thể thực hiện được với cỏc thiết bị hiện cú, xem phim, hỡnh ảnh, ụn tập hoặc kiểm tra kiến thức học sinh thụng qua cỏc trũ chơi, ụ chữ… mà bỡnh thường khụng thể thực hiện trờn lớp học truyền thống…
Như vậy cú thể khẳng định: muốn nõng cao được chất lượng và hiệu quả dạy cho cỏc mụn học, giỏo viờn cần phải sử dụng tớch cực và phỏt huy tối đa những chức năng của TBDH và dụng cụ thớ nghiệm
2 Cơ sở thực tiễn: - Hoá học là một môn học mới ( HS chỉ mới đợc bắt đầu học ở lớp 8 ), là một môn học khó, đòi hỏi tính t duy trừu tợng ( Đặc biệt là chơng trình hoá học lớp 8 HS mới đợc tiếp xúc lại gặp phảI những kháI niệm rất trừu tợng ) Ngoài ra các kiến thức hoá học của các bài học lại có mối quan hệ liên quan mật thiết với nhau Các kiến thức của bài trớc là nền tảng để tiếp thu những kiến thức của các bài sau, kiến thức của các bài sau lại có vai trò bổ xung, hoàn thiện cho các kiến thức của bài trớc Mặt khác đây lại là môn học khoa học tự nhiên có liên quan nhiều tới tính toán ( có thể gây nhiều hứng thú cho HS ) Do vậy nếu học sinh không hiểu bài thì, không nắm chắc kiến thức qua mỗi bài dạy thì sẽ thấy môn học là khó và không có hứng thú với môn học nữa và sẽ chán môn học
- Trỡnh độ của đa số giỏo viờn cũn hạn chế, nhất là sự hiểu biết và kĩ năng về kĩ thụõt, ngoại ngữ
mà khi chuẩn bị và thao tỏc với cỏc TBDH, cỏc đồ dựng hiện đại và sử dụng BĐTD vào bài học Nhưng do thời gian tập huấn ngắn và chưa thực sự chất lượng nờn năng lực này của nhiều giỏo viờn chưa được cải thiện
- Một số ớt đồng chớ giỏo viờn trong tổ chưa cú thúi quen rốn cho học sinh kĩ năng ,thao tỏc sử dụng thiết bị đồ dựng dạy học và thiết lập BĐTD trờn mỏy
II Mục đích của chuyên đề:- Nh đã nêu ở phần lí do chọn đề tài thì phơng pháp dạy học theo hớng đổi mới, tích cực có vai trò vô cùng sáng quan trọng Mục đích của chuyên đề là giúp giáo viên có cách tổ chức cho học sinh có thể vận dụng tốt các kiến thức đã học Qua đó đạt đ ợc mục tiêu của bài học, hiệu quả của giờ dạy đợc cao hơn
- Tham khảo thêm các phơng pháp dạy học nhằm thúc đẩy tính tích cực hoá hoạt động của HS, nâng cao đợc hiệu quả
III Phạm vi áp dụng:
- Lồng ghép vào các bài dạy hoặc trong thời gian củng cố bài học
Phần thứ hai: Nội dung
B CANXI HIẹROÂXIT – THANG pH
I Muùc tieõu cuỷa baứi hoùc :
A/ Chuẩn kiến thức , kỉ năng
Trang 31 Kiến thức:
- HS biết được tính chất vật lí, hố học của canxi hiđroxit, viết được các phương trình hố học tương ứng với mỗi tính chất, biết cách pha chế dung dịch Ca(OH)2
- HS nắm được các ứng dụng của canxi hiđroxit
- Thang pH và ý nghĩa giá trị pH của dung dịch
2 Kĩ năng:
- - Rèn kĩ năng giải các bài tập định tính, định lượng Tính khối lượng hoặc thể tích dung dịch
Ca(OH)2.tham gia phản ứng
3.Thái độ: Giáo dục khả năng vận dụng kiến thức đã học vào việc giải thích các hiện
tượng liên quan đến tính chất hố học của Ca(OH)2
B/ Trọng tâm Tính chất hố học của Ca(OH)2.
II/ CHUẨN BỊ CỦA GV - HS.
GV:Máy chiếu
- Hố chất: Ca(OH)2, dung dịch H2SO4 lỗng
- Dụng cụ: cốc thuỷ tinh, ống nghiệm, kẹp gỗ, giá ống nghiệm,giấy lọc, đũa thuỷ tinh, giấy pH……
HS: Ơn lại tính chất hố học của bazơ
III.PHƯƠNG PHÁP: Đàm thoại, vấn đáp tìm tịi, thơng báo, thí nghiệm …
IV/ Tiến trình lên lớp :
1 Ổn định :
2 Bài cũ : - Nêu các tính chất hóa học của NaOH?
- Sửa bài tập 2, 3 SGK
3 Bài mới :
* HĐ1:Tính chất của Ca(OH)2
1/Pha chế dd
canxihiđroxit
- GV cho HS quan sát
mẫu Ca(OH) 2
- GV hướng dẫn HS
cách pha chế dd
Ca(OH) 2 -> yêu cầu HS
tiến hành thí nghiệm:
hòa tan một ít Ca(OH) 2
vào nước ->Yêu cầu HS
quan sát và nêu hiện
tượng.
2/ tính chất hoá học
Dự đoán t/c hh của
Ca(OH) 2 và gt lí do tại
sao dự đoán như vậy ?
Nhắc lại t/c hh của bazơ
tan
HS tiến hành thí
nghiệm theo nhóm
I/ Tính chất của Ca(OH)2 1/Pha chế dd canxihiđroxit
- HS quan sát, làm thí nghiệm -> nhận xét về tính chất vật
lí, nắm cách pha chế dd Ca(OH) 2
2 Tính chất hóa học
HS trả lời
- Các nhóm tiến hành thí nghiệm
QS Hiện tượng và nhận xét.
- Các nhóm tiến hành thí nghiệm
viết PTHH + tên gọi của phản ứng giữa
B CANXI HIĐROXIT – THANG PH:
I Tính chất :
1 Pha chế dd canxi hiđroxit :
- Ca(OH) 2 tan trong nước tạo thành chất lỏng màu trắng (vôi nước) Lọc vôi nước ta được chất lỏng không màu trong suốt là dd Ca(OH) 2
- Ca(OH) 2 là chất lỏng trong suốt, không màu ít tan trong nước.
2 Tính chất hóa học :
Ca(OH) 2 có những tính chất hóa học của những bazơ tan :
a Đổi màu chất chỉ thị :
dd Ca(OH) 2 đổi màu quỳ tím thành xanh,
dd phenolphtalein không màu thành màu đỏ
Trang 4- nhỏ dd Ca(OH) 2 lên
mẫu giấy quì và dd
phênoltalêin vào ốngh
Ca(OH) 2 QS Hiện
tượng và nhận xét.
- GV yêu cầu HS tiến
hành thí nghiệm :
Ca(OH) 2 tác dụng với
HCl và H 2 SO 4
Nhỏ từ từ dd HCl vào
ốngh chứa dd Ca(OH) 2
có phênoltalêin ở trên
-> yêu cầu HS viết
PTHH
+ tên gọi của phản ứng
giữa axit và bazơ?
- GV yêu cầu HS tiến
hành thí nghiệm :
Ca(OH) 2 tác dụng với
CO 2 bằng cách thổi vào.
-> yêu cầu HS viết
PTHH.
3 / Ứng dụng
- GV yêu cầu HS đọc
SGK + kết hợp kiến
thức thực tế -> Trả lời:
Canxi hiđroxit có những
ứng dụng gì trong đời
sống và trong công
nghiệp ?
axit và bazơ?
HS tiến hành thí nghiệm : Ca(OH) 2 tác dụng với CO 2 và
SO 2
HS viết PTHH
3 /Ứng dụng
- HS đọc SGK + kết hợp kiến thức thực tế -> Trả lời câu hỏi của GV.
b Tác dụng với axit :
Ca(OH) 2 + 2 HCl CaCl 2 + 2 H 2 O.
Ca(OH) 2 + H 2 SO 4 Ca SO 4 + 2 H 2 O.
c Tác dụng với oxit axit :
Ca(OH) 2 + CO 2 CaCO 3 + H 2 O Ca(OH) 2 + SO 2 CaSO 3 + H 2 O.
d Tác dụng với muối (xem bài 9)
3 Ứng dụng :
_ Làm vật liệu trong xây dựng.
_ Khử chua đất trồng trọt.
_ Khử độc các chất thải công nghiệp, diệt trùng chất thải sinh hoạt và xác chết động vật…
*HĐ 2 : THANG PH
Mục tiêu : Biết được ý nghĩa độ pH của dd.
- Gv giới thiệu thang
pH -> yêu cầu HS đọc
thêm thông tin SGK
phần II trang 29.
+ pH của một dd cho
biết gì ?
- HS đọc thông tin + quan sát II THANG pH :
pH của một dd cho biết độ axit hoặc độ bazơ của dd :
Trung tính : pH = 7, Tính axit :pH < 7, Tính bazơ : pH > 7.
4 Cũng cố : Bài tập 1 Nhận biết các chất rắn màu trắng CaCO3 , CaO , Ca(OH)2
2/ Cho các dd nước vôi trong (1),giấm ăn (2), nước cầt(3) ,dd
kalihiđroxit(4), nước biển (5),nước chanh ép(6) ,ddaxitclohiđric(7), nước giaven(8), sữa(9)
Trang 5khoảng PH của các dd trên sắp xếp theo thứ tự tăng dần ntn ? 7 < 6<2 <9<3<5<1<8<4 3/ Làm bài tập 3SGK trang 30
5 Dặn dò : _ Học bài và Làm bài tập 1,4 SGK trang 30.
? Muối có những tính chất hóa học nào ?
? Thế nào là phản ứng trao ? Điều kiện để phản ứng trao đổi xảy ra ?
ch
o biế
t đ
ộ a xit h
oặc
đ
ộ b
azơ c
ủa d d