CHUẨN KIẾN THỨC KỸ NĂNG MÔN ÂM NHẠC 2010

BàI 1NHữNG VấN Đề CHUNG Về Dạy học, kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức, kĩ năng ch ơng trình GD phổ Thông... Khái niệm về chuẩn - Chuẩn kiến thức - kỷ năng của ch ơng trình môn h

kÜ n¨ng

ch ¬ng tr×nh GD phæ Th«ng

BàI 1

NHữNG VấN Đề CHUNG Về

Dạy học, kiểm tra đánh giá theo

chuẩn kiến thức,

kĩ năng

ch ơng trình GD phổ Thông

Dạy học, kiểm tra đánh giá

theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

theo từng lớp học ,đồng thời cũng đ ợc thể hiện ở phần cuối của ch ơng trình mỗi cấp học

- Điểm mới của CTGDPT lần này là:

- Đ a chuẩn KT-KN vào thành phần của CTGDPT đảm bảo việc chỉ đạo dạy học , kiểm tra đánh giá theo

chuẩn ,tạo nên sự thống nhất cho cả n ớc góp phần

khắc phục tình trạng qúa tải trong giảng dạy ,hạn chế dạy thêm học thêm

- Việc làm rõ điểm mới của CTGDPT giúp các nhà

quản lý giáo dục , các nhà giáo hiểu đúng và làm đúng

B ớc đầu đã vận dụng chuẩn KT-KN trong giảng

dạy , học tập , đánh giá song vẫn ch a đáp ứng đ

ợc yêu cầu của đổi mới GD phổ thông - cần đ ợc tiếp tục quan tâm và chú trọng hơn nữa Vì thế

tài liệu H ớng dẫn chuẩn KT-KN trong ch ơng trình

GD phổ thông đ ợc ra đời

GD phổ thông đ ợc ra đời

thông hiện nay:

• II - Giới thiệu về chuẩn kiến thức kỷ năng

1 Khái niệm về chuẩn

- Chuẩn kiến thức - kỷ năng của ch ơng trình môn học

là các yêu cầu cơ bản , tối thiểu về kiến thức , kỷ năng của môn học mà HS cần phải đạt và có thể đạt sau mỗi

đơn vị kiến thức (Mỗi bài , mỗi nội dung, mỗi mục )

2 Tác dụng của tài liệu Chuẩn KT_KN

- Chuẩn KT-KN góp phần giảm tải nội dung ở SGK, căn

cứ vào đó để soạn giảng ,truyền dạy , căn cứ vào đó để kiểm tra đánh giá

- Dạy ,học tập ,kiểm tra ,đánh giá và thi theo chuẩn

KT-KN )

- Đ ợc chi tiết t ờng minh bằng các yêu cầu cụ thể ,rõ ràng về kiến thức ,kỷ năng

- Có tính tối thiểu ,nhằm đảm bảo mọi HS cần phải

và có thể đạt đ ợc những yêu cầu cụ thể này

- Là thành phần của ch ơng trình GD phổ thông:

Việc chỉ đạo dạy học , kiểm tra , đánh giá theo

chuẩn KT-KN sẽ tạo nên sự thống nhất , làm hạn chế dạy học quá tải ,đ a thêm nhiều nội dung nặng

nề ,quá cao, góp phần làm giảm tiêu cực của dạy thêm ,học thêm , tạo điều kiện cơ bản ,quan trọng

để có thể tổ chức giảng dạy ,học tập ,kiểm tra

,đánh giá và thi theo chuẩn KT-KN

3 Những đặc điểm của

chuẩn KT_KN

III-Tổ chức dạy học tích cực và kiểm tra đánh giá theo chuẩn kiến thức kỷ năng

+ Xuất phát từ đặc tr ng của nghệ thuật vì Âm nhạc

là bộ môn học mang tính nghệ thuật

+ Kế thừa và phát huy ch ơng trình âm nhạc đã có, chú trọng đến tính dân tộc và hiện đại

+ Coi trọng tính thực hành ,giảm nhẹ lý thuyết

+ Gắn với yêu cầu đổi mới ph ơng pháp dạy học

kết hợp với thiết bị dạy học

1- mục tiêu xây dựng ch ơng trình

+ D¹y ©m nh¹c phæ th«ng kh¸c víi d¹y ©m nh¹c

2- Ph ¬ng ph¸p :

3- Kiểm tra đánh giá kết quả học tập

của HS + Kiểm tra đánh giá dựa trên các mặt thực hành

+ Kiểm tra không nên cứng nhắc mà cần linh hoạt , tùy vào điều kiện của từng HS từng lớp , từng nhóm , từng

tr ờng và với những vùng miền khác nhau mà có

những yêu cầu , những hình thức kiểm tra phù hợp và phong phú

+ Hình thức đánh giá

Theo PPCT Đánh giá bằng cách cho điểm hoặc bằng

nhận xét ( Do Sở GD&ĐT quyết định )

Xếp loại HS : cũng nh các môn học khác : G K TB Y Kém

- Những nơi có đủ GV và ph ơng tiện dạy học ( Vùng thuận lợi ) thì phải dạy đủ nội dung trong ch ơng trình SGK

- Những nơi ch a có GV Chuyên , ch a có ph ơng tiện , ch a có nhạc

cụ ( Vùng khó khăn ) chỉ thực hiện nội dung dạy hát là chủ yếu và có thể dạy thêm nội dung Âm nhạc th ờng thức

- Nghe nhạc , tùy điều kiện từng địa ph ơng , khẳ năng của GV có thể vận dụng linh hoạt

- Phân bố thời gian dạy học cho hợp lý

- Chú ý đến nội dung giáo dục địa ph ơng ( Theo Công văn số

5977/BGD &Đt-GD TrH ngày 07/7/2008)

* L u ý:

• Giáo viên cần biết vận dụng linh hoạt ch ơng trình theo các vùng miền khác nhau cho phù hợp, Cụ thể :

III VÒ néi dung, ch ¬ng tr×nh m«n ¢m nh¹c ë THCS:

- Có các kĩ năng để hát đúng, hát hoà giọng, hát diễn

cảm các bài hát trong ch ơng trình, biết các hình thức

+ Vận dụng : Là khả năng sử dụng các kiến thức đã học

vào một hoàn cảnh cụ thể mới

+ Phân tích : Là khả năng phân chia thông tin ra thành các phần thông tin nhỏ

+ Đánh giá : Là khả năng xác định giá trị của thông tin ,

bình xét nhận định , xá định đ ợc giá trị của một nội

dungkiến thức , một t t ởng , một ph ơng pháp

+ Sáng tạo : Là khả năng tổng hợp , sắp xếp thiết kế lại

thông tin ; khai thác , bổ sung thông tin từ các nguồn t

liệu khác

Tuy nhiên trong CTGDPT, chủ yếu đề cập đến 3 mức

• * Mức độ về kỷ năng : 3 mức độ

• + Thực hiện đ ợc

• + Thực hiện thành thạo

• + Thực hiện sáng tạo

BµI 2

Tæ chøc d¹y häc

theo chuÈn kiÕn thøc,

kÜ n¨ng M¤N ¢M NH¹C ë TR êng

phæ Th«ng c¬ së

I Dạy hát ở THCS theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

1 Mục tiêu của học hát:

- Nhằm phát triển năng lực nhận thức của học sinh, mỗi bài hát giúp các em biết thêm về một vấn đề, về tác giả

hoặc đặc điểm riêng của bài hát

- Các hình t ợng ÂN giúp nâng cao khả năng nhận thức

và hiểu biết của các em

- Học hát còn phát triển năng lực ngôn ngữ, giúp vốn từ của các em phong phú hơn

- Kiến thức:

Nhằm phát triển năng lực ÂN của HS,

+ Giúp các em hát đúng giai điệu, lời ca, biết cách hát tự nhiên, biết lấy hơi, hát rõ lời và thể hiện đ ợc sắc thái, tình cảm của bài hát;

+ Giúp HS biết trình bày bài hát theo hình thức đơn ca,

B7 - Cñng cè ,kiÓm tra

• Các b ớc 1,2,3,4, không nhất thiết phải thực hiện

theo trình tự , có thể đ a b ớc nào lên tr ớc cũng đ ợc Tuy nhiên nên tiến hành tìm hiểu bài tr ớc khi nghe hát mẫu Vì :

B ớc 1 ( Giới thiệu bài ) do GV thực hiện

B ớc 2 ( Tìm hiểu bài ) Nên để HS hoạt động

B ớc 3 : Giáo vên hát mẫu

+ Khi tìm hiểu bài hát GV nên giải thích ý nhĩa một số từ khó , ý nghĩa một số câu hát , giúp HS hiểu nội dung khi nghe hát mẫu

• + Có thể h ớng dẫn HS đọc lời ca theo tiết tấu

• + GV Có thể giới thiệu chỗ khó hoặc điểm riêng của bài hát để HS dễ cảm nhận khi nghe hát mẫu

Đan

xen

,lôgíc

2 Kỹ thuật dạy hát

B1- Giới thiệu bài hát

Với những bài dân ca hoặc những bài hát n ớc ngoài, giáo viên nên dùng bản đồ, tranh ảnh để giới thiệu thêm về vị trí địa lí, thiên

nhiên và đời sống con ng ời ở nơi đó

- Mục tiêu:

HS biết tên bài hát, tên tác giả, xuất xứ hoặc nội dung bài hát

=> Gợi không khí tích cực và hứng thú học hát của học sinh.

- Các cách thực hiện:

+ Thuyết trình;

+ Vấn đáp: Đặt câu hỏi để giới thiệu bài;

+ Minh hoạ: dùng tranh ảnh minh hoạ cho bài hát để HS nhận xét nội dung

2 Kü thuËt d¹y h¸t

B2- T×m hiÓu vÒ b¸i h¸t:

- Gióp HS hiÓu néi dung bµi h¸t,

- N¾m ® îc cÊu tróc (chia ®o¹n, chia c©u)

- C¸c kÝ hiÖu ©m nh¹c trong bµi

B3- Nghe h¸t mÉu:

- Gióp HS lµm quen víi giai ®iÖu

- Cã c¶m nhËn ban ®Çu vÒ bµi h¸t.

B6 - Hát cả bài : Kết hợp linh hoạt giữa hát- nhạc

cụ đệm theo(tiết tấu, tốc độ, âm sắc đệm, giữ nhịp

- Nên dùng những mẫu âm phù hợp với từng dạng bài hát,

từng lớp cụ thể Mỗi mẫu âm chỉ nên dùng 5-6 nốt, đàn

theo hứơng cao độ “mô tiến” lên dần rồi xuống dần

- Gv hát mẫu- đàn giai điệu nhiều cho Hs hát theo – l u tâm đến những chỗ luyến 2-3 nốt Gv cần hát mẫu

nhiều hơn Nên nối từng câu đoạn một cách hợp lí

* Những lỗi cần tránh khi dạy hát

- Dạy sai kiến thức: không đúng nhạc và lời của bài hát

- Giáo viên không thuộc bài hát

- Dạy hát theo lối truyền khẩu: chỉ dùng giọng hát,

* Những lỗi cần tránh khi dạy hát

- Không sửa sai, không yêu cầu học sinh thể hiện sắc

thái, tình cảm của bài hát

- Ch a hoàn thành mục tiêu tiết học đã chuyển sang các hoạt động khác

- Giọng bắt nhịp và giọng đàn không bằng nhau

- Giáo viên không làm chủ đ ợc thời gian, dạy thừa hoặc thiếu nhiều thời gian

- Tổ chức ôn tập bài hát sơ sài, không hiệu quả

**Một số l u ý khi dạy hát:

•Bài dân ca:

Giáo viên dùng bản đồ để giới thiệu vị trí địa lí; dùng tranh ảnh để giới thiệu về sinh hoạt văn hoá, sinh hoạt cộng đồng…

Cần giới thiệu về xuất xứ và nét đặc tr ng của bài

•Bài hát khó:

GV phải nắm vững đặc điểm riêng của bài hát, đàn và hát chính xác, thuần thục; tăng thời gian cho b ớc tập

hát từng câu;

Xem phần biểu diễn trên băng hình; chia bài theo

những câu hát ngắn, dạy chậm và chính xác từng câu;

kết hợp cho nghe giai điệu trên đàn; tập kĩ từng câu;

HS so sánh những câu giống nhau…

**Một số l u ý khi dạy hát:

•Sửa chỗ hát sai:

Dùng nhạc cụ, giọng hát và chỉ định HS khá, giỏi làm mẫu; sửa từng lỗi, hát câu ngắn, tốc độ chậm, tập nhiều lần, không làm học sinh xấu hổ

•Bài hát có 2 lời ca:

.Giúp hs nắm vững giai điệu rồi tự hát lời ca 2 theo lời 1

•Bài hát đã quen:

Nghe băng điac mẫu, dạy đủ các b ớc, tăng c ờng sửa

sai, tổ chức trò chơi…

**.Một số l u ý khi dạy hát:

•Phân thời gian các b ớc dạy hát:

B1->B4: 10-12phút;

Dạy hát từng câu từ 7 -8 đến 15 – 20 phút tuỳ vào

bài dài, ngắn, khó, dễ

* Hạn chế dạy hát theo lối truyền khẩu

* Tích cực sử dụng nhạc cụ nh ng không lạm dụng

thái quá.

•Khắc phục cuốn nhịp cho HS:

•Gõ nhịp, hát thầm trên nền nhạc đệm, chia nhóm…

- Gam thứ, giọng thứ, giọng La thứ, giọng thứ hoà thanh.

- Giọng song song, giọng cùng tên

- Thứ tự dấu thăng, dấu giáng ở hoá biểu từ 1 đến 4 dấu hoá

- Giới thiệu sơ l ợc về quãng, dịch giọng

Bài 3 Dạy Nhạc lí ở THCS theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

2

4 34 44 68

II Mục tiêu dạy Nhạc lí:

- Phân môn Nhạc lí cung cấp cho HS một số nội dung lí thuyết đơn giản và cần thiết nhằm hỗ trợ việc học hát, Tập đọc nhạc và nâng cao hiểu biết

về âm nhạc.

- Mục tiêu của bài học Nhạc lí giúp HS biết

khái niệm, đặc điểm, nhận biết kiến thức vào bài tập cụ thể Thời l ợng khoảng từ 15-20 phút.

III Quy trình dạy Nhạc lí:

- Giới thiệu kiến thức nhạc lí (tên, khái niệm, vai trò,

đặc điểm, tính chất).

- Minh hoạ kiến thức trên bản nhạc

Với phân môn mang tính lí thuyết nh Nhạc lí, ÂNTT,

quy trình dạy học chỉ mang tính tham khảo, không nhất thiết phải đúng trình tự Những hoạt động cần thiết là:

- Củng cố

- Minh hoạ kiến thức bằng âm thanh

IV Kỹ thuật dạy Nhạc lí:

1- Giới thiệu kiến thức :

- Giúp HS ghi nhớ tên, đặc điểm, tính chất, tác dụng

của kiến thức Nhạc lí GV thuyết trình, giới thiệu hoặc

liên hệ những điều học sinh đã biết để giới thiệu kiến

thức mới

2- Minh hoạ kiến thức trên bản nhạc:

- GV yêu cầu HS tìm các bài hát hoặc bản nhạc có sử

dụng kiến thức vừa học, để các em thấy kiến thức đó

gần gũi với thực tế

4- Củng cố:

- HS thực hiện 1-2 bài tập nhạc lí đơn giản hoặc yêu cầu các em nhắc lại kiến thức vừa học (tuỳ vào thời

gian dạy học và năng lực của học sinh).

3- Minh hoạ kiến thức bằng âm thanh:

- Là hoạt động quan trọng, giúp HS không chỉ học lí

thuyết suông mà còn đ ợc nghe âm thanh để hiểu rõ hơn

về khái niệm, vai trò, tác dụng của kiến thức nhạc lí

Giáo viên có thể đàn, hát, dùng băng đĩa để HS nghe, nhận xét sự khác nhau giữa bản nhạc có sử dụng và

không sử dụng kiến thức nhạc lí đó

V Một số l u ý khi dạy Nhạc lí:

- Nhạc lí là nội dung t ơng đối khó dạy, vì HS không đ

ợc học th ờng xuyên, thời gian dạy ít, một số kiến thức

còn xa lạ, khó tiếp thu với nhiều em Vì vậy giáo viên

V Một số l u ý khi dạy Nhạc lí:

- Những điều cần tránh khi dạy Nhạc lí:

- Dạy sai về kiến thức, GV phân tích, giải thích không

đúng về bản chất của kiến thức

- Dạy lí thuyết suông: GV chỉ nói, Hs không đ ợc nghe

âm thanh, không đ ợc quan sát hay làm bài tập

- Phân tích quá sâu, mở rộng về kiến thức, làm nội

dung trở nên r ờm rà

Bài 4

- Tập đọc nhạc là việc đọc cao độ, tr ờng độ các nốt

nhằm tìm ra và thể hiện đúng giai điệu của bản nhạc

Dạy Tập đọc nhạc theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

- Là hoạt động quan trọng nhất để phát triển năng lực

âm nhạc của học sinh, phát triển tai nghe,

- Các em cần nắm vững tên nốt nhạc, có năng giải mã

và khám phá về giai điệu, có cảm nhận về âm thanh và

biết thể hiện đúng về cao độ, tr ờng độ, tốc độ, sự ngắt

nghỉ…

I Đặc điểm chung của các bài Tập đọc nhạc:

- Viết ở giọng Đô tr ởng (lớp 6, 7, 8), giọng Son tr ởng, Mi thứ, Pha tr ởng, Rê thứ (L9)

II Mục tiêu dạy Tập đọc nhạc;

- HS hiểu bản chất của TĐN là quá trình khám phá ra

giai điệu bản nhạc

- HS nắm vững tên nốt nhạc, có kĩ năng giải mã về cao

độ và tr ờng độ của nốt nhạc để đọc đúng giai điệu, biết

đọc nhạc kết hợp gõ đệm, đánh nhịp

- Giúp phát triển tai nghe, cảm thụ Âm nhạc, t duy

sáng tạo, hỗ trợ học hát, phát triển năng khiếu…

III Quy trình dạy Tập đọc nhạc:

- Giới thiệu bài TĐN

- Các b ớc trên không phải là bất di bất dịch, có thể thay đổi

b ớc luyện tập cao độ, tiết tấu

- Có thể thực hiện tuần tự từng b ớc hoặc có thể kết hợp

2-3 b ớc lại với nhau

IV Kỹ thuật dạy Tập đọc nhạc:

- Khác với dạy Hát, dạy TĐN giáo viên chỉ

nên h ớng dẫn Hs luyện tập cao độ, tiết tấu và

phần nào đó là dùng nhạc cụ giúp các em đọc

đúng giai điệu

Giáo viên không nên đọc mẫu, vì đó là dạy

truyền khẩu, giảm tính tích cực của HS và

cũng không nên sử dụng đàn quá nhiều, làm

giảm đi sự khám phá của các em

+ Đàn giai điệu quá nhiều hoặc GV đọc mẫu bài TĐN tr

ớc khi học sinh tập đọc => làm giảm tính tích cực của

HS, các em không có động lực để giải mã và khám phá giai điệu

+ Xác định không đúng trọng tâm, luyện tập cao độ hoặc tiết tấu quá lâu (giới thiệu bài, tìm hiểu bài, luyện tập cao

độ, tiết tấu chỉ thực hiện trong khoảng 10 phút)

V Một số l u ý khi dạy

Tập đọc nhạc:

- Những lỗi cần tránh:

+ Dạy HS tập hát tr ớc khi TĐN => HS chú ý đến lời ca

hơn nốt nhạc, không còn động lực khám phá giai điệu của bản nhạc

+ Căn cứ vào lời ca để chia câu nhạc, căn cứ vào lời

để gõ đệm

+ Để HS ghi tên nốt nhạc vào bài TĐN

+ Yêu cầu HS học thuộc bài TĐN

+ Bắt nhịp 1 giọng, đàn 1 giọng

+ Xác định nhầm mục tiêu dạy TĐN là để hát

đúng lời ca, khi ôn TĐN lại chủ yếu cho hát lời

Bai 5 Dạy Âm nhạc th ờng thức ở THCS

theo chuẩn kiến thức, kĩ năng:

* Các dạng bài thuộc phân môn Âm nhạc th ờng thức:

- Giới thiệu nhạc cụ.

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm.

- Các hình thức biểu diễn.

- Một số vấn đề của đời sống âm nhạc.

*.Cách dạy giới thiệu nhạc cụ:

- Giới thiệu tên, hình dáng, đặc điểm của từng nhạc cụ.

- Nghe âm sắc.

4 Dạy Âm nhạc th ờng thức ở THCS theo chuẩn kiến thức, kĩ năng:

* Cách dạy giới thiệu tác giả, tác phẩm:

-Giới thiệu về tác giả: Đây là nội dung trọng tâm (chiếm khoảng 2/3 thời l ợng) Mục tiêu là giúp HS nắm đ ợc một số thông tin về

tác giả: thân thế, sự nghiệp âm nhạc, tác phẩm nổi bật, phong cách hoặc bút pháp sáng tác, ghi nhận sự đóng góp của các nhạc sĩ Có thể sử dụng một trong các cách sau:

+ Yêu cầu HS đọc SGK để trả lời một số câu hỏi về tác giả.

+ Cho HS nghiên cứu SGK và trình bày theo nhóm những thông tin về tác giả.

4 Dạy Âm nhạc th ờng thức ở THCS theo chuẩn kiến thức, kĩ năng:

+ GV giới thiệu về chân dung nhạc sĩ, cung cấp cho các em biết

những điều cần thiết, bổ sung những thông tin ngoài SGK rồi đ a

ra bảng dữ liệu để HS khẳng định hiểu biết của mình về nhạc sĩ

đó.

- Giới thiệu tác phẩm:(thời gian ngắn hơn so với gt tác giả) Có thể thực

hiện theo 4 b ớc:

+ GV s u tầm và kể một vài mẩu chuyện về cuộc đời của nhạc sĩ (ít đ

ợc áp dụng vì không đủ thời gian).

B1: Giới thiệu bản nhạc

B2:Nghe nhạc lần thứ nhất.

Sau khi HS nắm đ ợc một số thông tin về tác giả, GV cần cho các

em nghe một số tác phẩm tiêu biểu.

B3: Trao đổi về bản nhạc B4: Nghe nhạc lần thứ hai.

4 D¹y ¢m nh¹c th êng thøc ë THCS theo chuÈn kiÕn thøc, kÜ n¨ng:

* C¸ch d¹y vÒ c¸c h×nh thøc biÓu diÔn

-B1: Giíi thiÖu kiÕn thøc

- B2: Minh ho¹ kiÕn thøc trªn b¶n nh¹c

- B3: Minh ho¹ kiÕn thøc b»ng ©m thanh

- B4: Cñng cè