thúc đẩy xuất khẩu cà phê của việt nam sang thị trường hoa kỳ

Đặc biệt ở trong khoảng thời gian này thì vào năm 1964 –1967 chúng ta có được diện tích trồng cà phê lớn nhất là 13.000 ha.Đến nay ngành cà phê Việt Nam có khoảng 500.000 ha diện tích tr

LỜI MỞ ĐẦU

Khi nền kinh tế ngày càng phát triển, vấn đề tự do hóa thương mại trênthế giới ngày càng diễn ra sôi động và mạnh mẽ Việt Nam đã là thành viêncủa tổ chức thương mại thế giới (WTO), có quan hệ với nhiều quốc gia vàvùng lãnh thổ khác nhau Mở ra nhiều cơ hội cho nước ta trong việc xuất khẩuhàng hóa nói chung và cà phê nói riêng Kinh doanh cà phê ngày nay

đã chiếm một vị trí rất quan trọng trên phạm vi toàn thế giới.Đối với Việt nam, cà phê là mặt hàng nông sản xuất khẩu chủlực chỉ đứng sau gạo Hàng năm xuất khẩu cà phê đem về chonền kinh tế một lượng ngoại tệ không nhỏ, đồng thời giải quyếthàng trăm nghìn công ăn việc làm cho người lao động trongnước Việt Nam đã xuất khẩu cà phê sang rất nhiều nước nhưĐức, Bỉ, Anh, Tây Ban Nha…và không thể không kể đến thịtrường Hoa Kỳ, một thị trường tiềm năng

Hoa Kỳ là một trong những nước có nề kinh tế lớn mạnh nhất thế giới.Nhu cầu tiêu thụ hàng hóa của Hoa Kỳ hàng năm cao, Hoa Kỳ là thị trườngmục tiêu của cà phê xuất khẩu Việt Nam và thường là vị trí dẫn đầu trong việcnhập khẩu của cà phê Việt Nam nhiều năm liền Tuy nhiên cũng cần thấy rằngthị phần của cà phê xuất khẩu Việt Nam ở thị trường Hoa Kỳ còn rất nhỏ bé

và uy tín cũng như vị thế của cà phê Việt Nam ở thị trường này là chưacao Trong khi đó Việt Nam có năng lực sản xuất cà phê rấtlớn, chúng ta có khí hậu và thổ nhưỡng rất thích hợp với cây

cà phê Mặt khác Việt Nam và Hoa Kỳ đã ký hiệp định thươngmại song phương, nhưng khối lượng cũng như kim ngạch xuấtkhẩu của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ trong những nămgần đây lại tăng trưởng chậm mà không ổn định Vì vậy việc đẩy

nhanh tốc độ xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thị trườngHoa kỳ là một nhiệm vụ quan trọng của ngành cà phê ViệtNam, nhằm góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ của ngành

cà phê cũng như mục tiêu chiến lược xuất nhập khẩu củaquốc gia

Nhận thức được ý nghĩa đó, em đã lựa chọn đề tài: “

Thúc đẩy xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ” để viết đề án môn học Kinh tế thương mại.

Kết cấu của đề án, ngoài phần mở đầu, kết luận và danhmục tài liệu tham khảo đề tài nghiên cứu gồm 3 chương:

Chương I: Tổng quan về xuất khẩu cà phê và thị trường Hoa Kỳ.

Chương II: Thực trạng xuất khẩu cà phê Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ.

Chương III: Một số giải pháp thúc đẩy xuất khẩu cà phê sang thị trường Hoa Kỳ.

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ XUẤT KHẨU CÀ PHÊ VÀ THỊ TRƯỜNG HOA KÌ

I Khái quát về cà phê Việt Nam

1.1 Cây cà phê Việt Nam

Cây cà phê được người Pháp đưa vào Việt Nam lần đầu tiên vào năm

1870 Năm 1930 chúng ta đã có 5.900 ha diện tích trồng cà phê và đến nhữngnăm 1960 –1970 chúng ta đã phát triển một số nông trường quốc doanh về càphê ở các tỉnh phía Bắc Đặc biệt ở trong khoảng thời gian này thì vào năm

1964 –1967 chúng ta có được diện tích trồng cà phê lớn nhất là 13.000 ha.Đến nay ngành cà phê Việt Nam có khoảng 500.000 ha diện tích trồng cà phêvới sản lượng 1 triệu tấn 1 năm, trong đó các doanh nghiệp Nhà nước (gồm cảcác doanh nghiệp trung ương và địa phương) chỉ nắm giữ khoảng 10 –15%diện tích còn 80 – 85% diện tích còn lại nằm trong tay người nông dân hoặccác hộ gia đình hay các chủ trang trại nhỏ Sau năm 1975 cà phê Việt Namphát triển mạnh ở các tỉnh Tây Nguyên nhờ các hiệp định hợp tác liên chínhphủ với Liên Xô, Cộng hòa dân chủ Đức, Bungari, Tiệp Khắc và Ba Lan.Nhưng có thể nói chỉ có ít xưởng cũ kỹ và chắp vá do Cộng hóa dân chủ Đứclắp ráp từ những năm 1960 Tuy nhiên trong những năm gần đây ngành càphê Việt Nam đã có được các công ty và các cơ sở chế biến được lắp ráp cáctrang thiết bị máy móc mới, đảm bảo chế biến được 150.000 – 200.000 tấn càphê nhân xuất khẩu

Hiện nay, cà phê chủ yếu của Việt Nam là cà phê Robusta đạt 18 triệubao và sản lượng cà phê Arabica đạt 0,4 triệu bao, cao hơn dự báo của FortisBank Nederland là 18,4 triệu bao Ngành cà phê Việt Nam hiện nay có Hiệphội cà phê ca cao Việt Nam với tên viết tắt là Vicofa với 78 thành viên Trong

đó Tổng công ty cà phê Việt Nam là thành viên lớn nhất và cũng như củangành cà phê Việt Nam hiện nay Toàn ngành cà phê Việt Nam hiện nay cókhoảng gần 200 đơn vị tham gia xuất khẩu cà phê trong đó có 78 đơn vị là

thành viên của Vicofa Mỗi năm toàn ngành cà phê xuất khẩu khoảng 700nghìn tấn với giá trị khoảng 400 – 600 triệu USD và thu hút bình quân600.000 lao động mỗi năm.

1.2 Đặc điểm của sản xuất kinh doanh cà phê

Cà phê có tính thời vụ cao, đây chính là đặc điểm ảnhhưởng lớn nhất tới kinh doanh cà phê Ngay cả những nướcsản xuất và kinh doanh cà phê lớn như Braxin, Colombia cũngchịu tác động bởi đặc điểm này Vào thời vụ thu hoạch giá càphê thường xuống thấp do lúc này nông dân đồng loạt thuhoạch số lượng nhiều, các nước xuất khẩu nhiều Còn vàogiữa niên vụ giá cà phê thường tăng lên do hàng bị khan hiếm

số lượng ít Chính vì lý do này mà các nước xuất khẩu cà phênói chung và các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu cà phênói riêng sẽ có lợi thế hơn khi họ có đủ nguồn tài chính phục

vụ cho việc dự trữ cà phê Các doanh nghiệp sẽ tận dụng lúcthời vụ giá thấp, tích trữ và bán xuất khẩu khi hàng khanhiếm giá cao thì họ sẽ thu được lợi nhuận nhiều

Cà phê là cây công nghiệp dài ngày, có thời gian từ lúcđầu tư tới lúc khai thác từ 3 tới 5 năm Chính đặc điểm nàyảnh hưởng rất lớn tới những nhà sản xuất, đặc biệt đại đa số

là những người nông dân ở những nước sản xuất cà phê cónguồn tài chính hạn chế thì vốn đầu tư ban đầu cho sản xuất

cà phê của họ chủ yếu là vay từ các ngân hàng Mặt khác dothời gian khai thác đưa vào kinh doanh dài nên khi thị trường

cà phê có biến động theo chiều có lợi thì nhữngngười trồng càphê khó có thể nắm bắt cơ hội ngay được Còn khi đưa vào

kinh doanh được thì thị trường cà phê lại có những biếnchuyển bất lợi khác.

Sản xuất cà phê chịu ảnh hưởng nhiều bởi điều kiện thờitiết, tự nhiên Những năm do hạn hán, lũ lụt thì cà phê bị mấtmùa làm ảnh hưởng lớn tới thị trường cà phê thế giới và làmđảo lộn nhiều dự đoán của các chuyên gia, cũng như kế hoạchcủa các quốc gia và các công ty kinh doanh cà phê, đặc biệt

là đối với những quốc gia sản xuất cà phê lớn nhất thế giớinhư Braxin, Việt Nam Kinh doanh cà phê có tính rủi ro cao,đặc biệt là các hình thức kinh doanh về hợp đồng tương lai,giá trừ lùi…

1 3 Vai trò của xuất khẩu cà phê đối với kinh tế, xã hội Việt Nam

1.3.1 Đối với nền kinh tế, xã hội và môi trường

Xuất khẩu cà phê mỗi năm đem về cho nền kinh tế chúng ta một lượngngoại tệ lớn, khoảng 1 tỷ USD Xuất khẩu cà phê góp phần không nhỏ vàoviệc thực hiện mục tiêu của chiến lược xuất nhập khẩu nói riêng và mục tiêuphát triển chiến lược kinh tế xã hội nói chung của đất nước Mặt khác xuấtkhẩu cà phê còn góp phần giúp tạo vốn cho đầu tư máy móc trang thiết bị cho

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế

Là một ngành sử dụng nhiều lao động, xuất khẩu cà phê góp phần tạo ranhiều công ăn việc làm, giúp giải quyết vấn đề thất nghiệp cho nền kinh tế.Theo Hiệp hội cà phê ca cao Việt Nam (Vicofa) thì mỗi năm ngành cà phê thuhút khoảng 600.000 – 700.000 lao động, thậm chí trong ba tháng thu hoạch sốlao động có thể lên tới 800.000 lao động Lao động làm việc trong ngành càphê chiếm khoảng 2,93% tổng số lao động trong ngành nông nghiệp và chiếm1,83% tổng số lao động trên toàn nền kinh tế quốc dân

Mặt khác nhiều năm gần đây khi xác định cà phê là mặt hàng xuất khẩuchủ lực thì sẽ giúp Nhà nước hoạch định các chính sách như đầu tư, quy

hoạch vùng một cách có trọng điểm, hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả caotrong phát triển kinh tế Cà phê không chỉ là cây có giá trị kinh tế cao, màtrồng cà phê còn giúp thực hiện phủ xanh đất trống đồi núi trọc, bảo vệ môitrường sinh thái giúp cho nông dân có thể làm giàu trên chính vùng đất củamình Vì cây cà phê thích hợp với những vùng đất đồi, đặc biệt là cây cà phêRobusta.

1.3.2 Đối với các doanh nghiệp sản xuất, chế biến

Xuất khẩu cà phê giúp các doanh nghiệp có thêm lợi nhuận, thu đượcngoại tệ để đầu tư mua máy móc thiết bị mở rộng và nâng cao sản xuất từ đótăng lợi nhuận và hiệu quả trong hoạt động của mình Tham gia kinh doanhxuất khẩu cà phê giúp các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp chuyêndoanh về cà phê nâng cao được uy tín hình ảnh của đơn vị trong con mắt cácbạn hàng và trên thị trường thế giới từ đó tạo ra cho doanh nghiệp lợi thế cạnhtranh để nâng cao hiệu quả hoạt động mở rộng thị trường tăng thị phần và lợinhuận Với những doanh nghiệp kinh doanh tổng hợp, việc kinh doanh xuấtkhẩu cà phê giúp doanh nghiệp có thêm mặt hàng để lựa chọn trong kinhdoanh, từ đó lựa chọn được mặt hàng kinh doanh có hiệu quả tăng lợi nhuận

uy tín

1.3.3 Với người sản xuất cà phê

Cà phê là sản phẩm trong nước có nhu cầu không cao do thói quen tiêudùng của người Châu Á nói chung và người Việt Nam nói riêng thích uốngtrà hơn cà phê Vì vậy xuất khẩu cà phê sẽ tìm được đầu ra cho sản phẩm củangười nông dân trồng cà phê, giúp họ tiêu thụ được sản phẩm của mình và cóthu nhập Cà phê là một cây trồng rất thích hợp với điều kiện thời tiết và thổnhưỡng của Việt Nam, đặc biệt là vùng Tây Nguyên và vùng Đông Nam Bộ

Cà phê là một loại cây có giá trị kinh tế cao nên việc xuất khẩu cà phê sẽ giúpngười nông dân trồng cà phê làm giàu trên chính mảnh đất của mình

Ngoài ra việc trồng cà phê xuất khẩu giúp họ giải tạo ra việc làm chongười nhà trong thời buổi nông nhàn Bên cạnh đó việc xuất khẩu cà phê còngiúp cho người nông dân trồng cà phê được Nhà nước cũng như doanh nghiệpđầu tư vật tư, giống và kỹ thuật chăm sóc sẽ làm cho họ nâng cao năng xuất laođộng, cây trồng và chất lượng sản phẩm qua đó tăng thu nhập cho chính họ

1.4 Lợi thế và bất lợi của xuất khẩu cà phê Việt Nam

cà phê thế giới là không ngừng tăng lên, đặc biệt là sự thayđổi tập quán và thói quen tiêu dùng của người Á Đông trong

đó phải kể đến người tiêu dùng Nhật Bản và Trung Quốc, haiquốc gia gần với chúng ta và có thị trường rộng lớn Bên cạnh

đó nhu cầu tiêu dùng cà phê của Châu Âu và Bắc Mỹ cũngkhông ngừng tăng

Việc Hoa Kỳ dỡ bỏ lệnh cấm vận kinh tế đối với Việt Nam

và việc hai nước ký hiệp định thương mại song phương(7/2000) là một lợi thế cho việc xuất khẩu cà phê Việt Namđặc biệt là vào thị trường chiếm thị phần cà phê thế giới lớnnhư Hoa Kỳ Chúng ta đã là thành viên chính thức của tổ chứcthương mại WTO cho nên có nhiều thuận lợi cho việc xuấtkhẩu hàng hóa sang các nước phát triển, các nước của tổchức trên thế giới

1.5.2 Những bất lợi

Chất lượng cà phê xuất khẩu của chúng ta thấp vàkhông đồng đều, đây là một bất lợi lớn của cà phê xuất khẩuVịêt Nam Đây cũng chính là nguyên nhân khiến cho cà phêxuất khẩu Việt Nam thấp và có sự chênh lệch lớn với giá cà

phê thế giới và với Indonesia Tình trạng cung vượt quá cầutrên thị trường cà phê thế giới trong những năm qua cũng làmcho cà phê xuất khẩu Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn Cácnước xuất khẩu ngày càng nhiều, thị trường tiêu thụ thì hạnchế Bên cạnh đấy ngày càng xuất hiện nhiều loại nước uốnggiải khát khác cạch tranh thay thế cà phê.

Thể thức mua bán phức tạp của chúng ta cũng góp phầntạo nên bất lợi cho cà phê Việt Nam Việc các nhà nhập khẩuthan phiền về cách thức mua cà phê của họ ở Việt Nam tốnthời gian Họ phải đến tận nhà xuất khẩu để đàm phán xemxét chất lượng cũng như các cam kết thời hạn, quá tốn kémthời gian Trong khi với cách thức mua bán trên các sở giaodịch thì họ chỉ mất vài giờ

II Đặc điểm thị trường cà phê Hoa Kỳ

2.1 Tình hình tiêu thụ cà phê ở Hoa Kỳ

Hoa Kỳ hiện có xấp xỉ 309 triệu người Theo số liệu nghiên cứu củacác nhà làm cà phê Việt Nam, có khoảng 1/3 dân số Hoa Kỳ biết uống cà phê.Mỗi năm, người Hoa Kỳ đã chi khoảng hơn 20 tỷ USD cho việc tiêu thụ càphê Hiện Hoa Kỳ đứng thứ hai thế giới (chỉ sau Đức) về nhập khẩu cà phêcủa Việt Nam Trong 8 niên vụ cà phê gần đây, trung bình mỗi niên vụ Hoa

Kỳ nhập khẩu của Việt Nam 112.000 tấn (chiếm khoảng 12% tổng lượng càphê xuất khẩu của Việt Nam đi các nước)

Riêng niên vụ 2008-2009, Việt Nam xuất khẩu vào Hoa Kỳ 138.000 tấn,đạt kim ngạch khoảng 218 triệu USD 4 tháng đầu năm 2010, Việt Nam xuấtkhẩu vào Hoa Kỳ khoảng 1.346.400 bao cà phê nhân (tương đương 80.784tấn, tăng 31,4% so với cùng kỳ 2009); 6.300 bao cà phê rang xay (tươngđương 378 tấn, tăng 85,2% so với cùng kỳ 2009); 17.000 bao cà phê hòa tan(tương đương 1.020 tấn, tăng 17,2% so với cùng kỳ 2009) Mặc dù Hoa Kỳ ởgần các nước sản xuất cà phê lớn như Columbia, Brazil và các nước Trung

Mỹ, thế nhưng phần lớn các nước này chủ yếu sản xuất cà phê Arabica Trongkhi đó, việc chế biến cần có cà phê Robusta để pha chế Việt Nam lại là nướctrồng rất nhiều cà phê Robusta Mặc dù qui mô tiêu thụ lớn, song thị trường

cà phê Hoa Kì là thị trường “già”, mức tăng trưởng thấp chỉ khoảng2-3%/năm, cạnh tranh gay gắt bởi sự có mặt của nhiều thương hiệu cà phê lớnhoạt động lâu năm Các đối tác Hoa Kỳ thì không thích làm việc qua trunggian, coi trọng luật lệ và luôn đòi hỏi chuyện làm ăn phải nhanh chóng, rõràng Trong khi đó, các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu cà phê vào Hoa Kỳhiện vẫn chủ yếu thông qua trung gian Chất lượng và tính ổn định của nguồncung là hai yếu tố quan trọng đảm bảo cho cà phê Việt Nam có chỗ đứngvững và mở rộng thị phần ở thị trường Hoa Kỳ thì đây vẫn là hai khâu cònnhiều bất cập Mặc dù cà phê Robusta của Việt Nam được đánh giá cao, songkhâu thu mua nguyên liệu, bảo quản, sơ chế… chưa được quan tâm đúng mứcnên chất lượng chậm được cải thiện đã khiến giá cà phê nhân xuất khẩu củaViệt Nam luôn thấp hơn các sản phẩm cùng loại của các nước khác

Nguyên nhân thì rất nhiều, nhưng có một nguyên nhân không thểkhông kể đến là chính sách khuyến khích áp dụng quy trình sản xuất cà phêbền vững vàthân thiện môi trường triển khai chưa hiệu quả

Mở rộng thị phần tại thị trường Hoa Kỳ sẽ tạo cho ngành cà phê Việt Nammột không gian tiêu thụ rộng lớn để phát triển ổn định và lâu dài, đồng thời

có thêm điều kiện tiếp cận và mở rộng thị trường khu vực Bắc Mỹ và TrungĐông đầy tiềm năng thông qua mối quan hệ hợp tác với các nhà nhập khẩu,các tập đoàn công nghiệp cà phê của Hoa Kỳ

2.2 Cung cà phê trên thị trường Hoa Kỳ

Hoa Kỳ là một thị trường hấp dẫn đối với bất kỳ mộtquốc gia nào Có thể nói thị trường Hoa Kỳ chấp nhận mọi loạihàng hóa Chính vì vậy các quốc gia đều thúc đẩy mạnh xuấtkhẩu hàng hóa của mình vào thị trường này nếu có thể Càphê là mặt hàng mà được người dân Hoa Kỳ sử dụng nhiều và

nó như là một loại đồ uống thông dụng ở đây giống như trà ở

Nhật Bản Mặt khác ở Hoa Kỳ còn có trung tâm giao dịch càphê lớn của thế giới, đó là trung tâm giao dịch cà phêNewYork Vì vậy có rất nhiều nước xuất khẩu cà phê vào thịtrường Hoa Kỳ, trong đó phải kể đến các quốc gia nhưColombia 17%, Việt Nam, Braxin 15%, Guatemala 11%,Mehico 10%, Indonesia 9%…Như vậy cà phê Việt Nam có mộtvai trò lớn trên thị trường cà phê của Hoa kỳ Tuy có nhiềuquốc gia xuất khẩu cà phê vào Hoa Kỳ nhưng không phải tất

cả chúng cạnh tranh với nhau mà thường các quốc gia nàycạnh tranh với những sản phẩm cùng loại với nhau Như ViệtNam, chúng ta không phải cạnh tranh với tất cả các quốc giatrên mà chủ yếu là cạnh tranh với Indonesia, Braxin và một sốnước Châu Phi khác

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU CÀ PHÊ VIỆT NAM

SANG THỊ TRƯỜNG HOA KỲ

I Thực trạng xuất khẩu cà phê Việt Nam trong thời gian gần đây

1.1 Thị trường xuất khẩu

Cùng với sự mở cửa phát triển kinh tế của đất nước, thị trường của càphê xuất khẩu Việt Nam cũng được mở rộng Đến hiện nay cà phê Việt Nam

đã xuất khẩu sang hơn 88 quốc gia và vùng lãnh thổ Theo số liệu thống kêcủa Tổ chức Cà phê thế giới (ICO), từ năm 2000 lượng xuất khẩu cà phê củaViệt Nam đã vượt qua Colombia để vươn lên trở thành nhà xuất khẩu lớn thứhai cung cấp cà phê ra thị trường thế giới, chiếm tỷ trọng khoảng 15,3% tronggiai đoạn 2000 -2008 Hiện nay, Việt Nam chỉ đứng sau Brazil với tỷ trọngchiếm gần 1/4 lượng cà phê xuất khẩu của thế giới Trong nhiều năm qua,Đức và Hoa Kỳ vẫn là hai thị trường nhập khẩu cà phê lớn nhất của Việt Namvới tỷ trọng tính chung khoảng 22% tổng lượng cà phê xuất khẩu của ViệtNam Ngoài ra cà phê Việt Nam còn xuất khẩu sang một số thị trường như BỈ, Italya, Tây Ban Nha, Nhật…

Bảng 2.1 Thị trường xuất khẩu cà phê Việt Nam năm 2009 Thị trường Lượng(tấn) Trị giá(USD) Tăng, giảm so với năm

Theo số liệu thống kê, trong tháng 12/2009 cả nước xuất khẩu được 145.765 tấn cà phê, trị giá 202,89 triệu USD, tăng 78,61% về lượng và tăng 76,24% về trị giá so với tháng 11/2009 Tính chung cả năm 2009, xuất khẩu

cà phê của nước ta đạt 1,18 triệu tấn, với kim ngạch 1,73 tỷ USD, tăng

11,71% về lượng, nhưng giảm 18,03% về trị giá so với năm 2008 Xuất khẩu của doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài chỉ chiếm 17,18% tổng kim ngạch, đạt 297,4 triệu USD Đức, Hoa Kỳ, Bỉ, Tây Ban Nha, Italia, Nhât Bản là các thị trường chính của xuất khẩu cà phê Việt Nam Dẫn đầu về kim ngạch năm

2009 là thị trường Đức với 201,77triệu USD, chiếm 11,66% tổng kim ngạch; thứ 2 là thị trường Hoa Kỳ với 196,67triệu USD,chiếm 11,36%; tiêp là thị trường Bỉ 190,5 triệu USD, chiếm 11% Trong năm 2009, xuất khẩu cà phê sang các thị trường hầu hết bị giảm kim ngạch so với năm 2008 Dẫn đầu về mức sụt giảm kim ngạch là xuất khẩu sang Thái Lan năm 2009 đạt 4,45triệu

USD, giảm 85,12% so với năm 2008; tiếp theo là xuất khẩu sang Singapore đạt 19,77 triệu USD, giảm 57,58%; tiếp theo là thị trường Nga giảm 44,58%; sang Hàn Quốc giảm 44,03%

Mặt khác cà phê xuất khẩu của Việt Nam sang các thịtrường chính này chủ yếu là xuất khẩu gián tiếp thông quacác tập đoàn kinh doanh cà phê lớn của họ có văn phòng đạidiện tại Việt Nam như Châu Âu thì có các hãng Newmern(Đức), EDSC men (Anh), Volcafe (Thụy Điển), Tardivat (Pháp).Châu Á thì có hãng Itochu (Nhật Bản) và Hoa Kỳ thì cóAtlantic, Cargil, Taloca

1.2 Kim ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam

Những năm trước đây cà phê là một ngành nhỏ có đónggóp khá kiếm tốn trong tổng kim ngạch xuất khẩu của ViệtNam Tuy nhiên trong những năm gần đây nó đã vươn lên trởthành ngành xuất khẩu chủ lực của Việt Nam với kim ngạchlên tới 2,2 tỷ USD năm 2008 và những năm gần đây vẫn giữmức ổn định

Bảng 2.2 : Tình hình xuất khẩu cà phê Việt Nam thời kì 2005- 2009

Qua bảng số liệu trên ta thấy năm 2008 đã giảm 18,6% về

số lượng nhưng tăng 7,2% về giá trị Nhưng sang năm 2009tăng 11,71% về lượng nhưng lại giảm 18,03% về giá trị so với

năm 2008 Nguyên nhân khiến kim ngạch xuất khẩu cà phê trong nướcgiảm là do giá cà phê thế giới giảm Giá cà phê xuất khẩu trong các hợp đồngtháng 7/2009 đã giảm 200 USD xuống còn 1.251 – 1.281 USD/tấn Theothông tin, giá cà phê tại thị trường Luân Dôn tiếp tục giảm, giá cà phê giaotháng 9/2009 giảm 22 USD còn 1.415 USD/tấn Trong cả phiên, giá cà phêtrong khoảng 1.440 và 1.414 USD Giá cà phê giao tháng 11/2009 giảm 24USD còn 1.436 USD/tấn Giá các tháng trước giảm từ 22 đến 26 USD trongtổng lượng giao dịch là 9.775 lot, cao hơn so với phiên trước với 4.846 lôt.

Tính đến hết tháng 7 năm nay, tổng khối lượng xuất khẩu cà phê đạtgần 750 ngàn tấn, kim ngạch đạt 1,06 tỷ USD, giảm 5,8% về lượng và 10,1%

kim ngạch so với cùng kì năm ngoái Theo đó, chỉ tính riêng trong tháng 7,

nước ta đã xuất khẩu gần 89,5 nghìn tấn cà phê, đạt kim ngạch 137,5 triệuUSD Tháng 8 là thời điểm cây cà phê Tây Nguyên nuôi quả non nhưng hiệntại đang xuất hiện tình trạng cây cà phê rụng quả non Ngoài ra tại Lâm Đồng,bên cạnh hiện tượng rụng quả non, người trồng cà phê đang phải đối mặt vớinạn sâu lạ tấn công lá cà ngừ vài tháng trước, làm cho cây không phát triểnbình thường, đến lúc cho quả thì không đồng đều Những yếu tố này đều cókhả năng gây ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng đến năng suất của cây càphê Hơn nữa, do giá cà phê không mấy hấp dẫn đã khiến người dân không

có sự chăm sóc đúng mức, do vậy nếu không có biện pháp xử lý kịp thời thìchắc chắn năng suất cà phê năm nay sẽ bị sụt giảm đáng kể

1.3 Giá xuất khẩu

Biểu đồ về lượng- giá trị, đơn giá cácquý từ năm 2007 đến quý I/2010

Nhìn vào biểu đồ ta thấy giá cà phê xuất khẩu của Việt Nam từ năm 2007đến nay cao nhất vào quý II năm 2008 hơn 2000USD/tấn rồi giảm một cáchnhanh chóng xuốn dưới 1500USD/tấn Giá cà phê thế giới diễn ra rất phứctạp, do đó kéo theo giá cà phê xuất khẩu của Việt Nam cũng không ổn định.Giá cà phê Robusta giao tháng 7/2010 tại Luân Đôn chốt phiên 18/5 ở 1.369USD/tấn Theo dự báo của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, niên vụ 2010/11 sảnlượng cà phê của Braxin có thể lên tới kỷ lục 55,3 triệu bao, từ mức 44,8 triệubao của niên vụ trước đó, và xuất khẩu sẽ tăng 10% lên 32 triệu bao Giá càphê Việt Nam ngoài sức ép giảm giá trên thị trường Luân Đôn, còn chịu ảnhhưởng bởi Indonesia khi nước này đã bắt đầu thu hoạch niên vụ mới.Giá càphê nhân xô thu mua ở thị trường nội địa nước ta từ đầu tuần tới nay dao động

từ 24.000 – 24.500 đồng/kg, giảm so với 24.800 – 25.000 đồng/kg của tuầntrước Giá cà phê xuất khẩu, loại 2,5% đen và vỡ, tuần này còn trừ lùi 30USD/tấn so với giá kỳ hạn tháng 7 tại Luân Đôn Thậm chí, nhiều khách hàng

còn trả giá trừ lùi 45 – 50 USD/tấn Tuần trước, giá cà phê xuất khẩu củanước ta bằng giá cà phê thế giới Nhu cầu tiền mặt từ những người trồng càphê đang tăng trước thời điểm hu hoạch Họ cho biết sẵn sàng bán ở mức giátrên 25.000 đồng/kg Theo số liệu cho chúng ta thấy mấy năm gần đây giá càphê xuất khẩu của nước ta có nhiều thời điểm cũng bằng giá cà phê thế giới.Nguyên nhân chủ yếu do, chất lượng cà phê của chúng ta đã được nâng cao,

có thể cạnh tranh với cà phê của các nước trên thế giới Mặt khác các doanhnghiệp xuất khẩu cà phê đã biết tận dụng thời cơ

1.4 Cơ cấu và chủng loại

Như đã nêu ở trên cà phê xuất khẩu của nước ta chủ yếu là cà phêRobusta Mặt khác chúng ta xuất khẩu chủ yếu là cà phê nhân, cà phê chếbiến theo giá trị chỉ chiếm khoảng 0,5% trong tổng kim ngạch xuất khẩu càphê Việt Nam Tuy nhiên nó có giá trị cao hơn nên giá bán cũng caohơn nhiều so với cà phê nhân nên giá trị kim ngạch của nó chiếm tới gần 2%trong tổng kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam Qua đây ta thấy rằngviệc tăng tỷ trọng cà phê chế biến trong cơ cấu xuất khẩu cà phê của ViệtNam là rất cần thiết Tuy nhiên hiện nay cả nước chỉ có một số ít các cơ sởsản xuất chế biến cà phê thành phẩm xuất khẩu, trong đó đáng kể chỉ có Nhàmáy chế biến cà phê Biên Hòa của Vinacafe và doanh nghiệp cà phê TrungNguyên, một nhà máy của Nestle

II Thực trạng xuất khẩu của cà phê Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ

2.1 Kim ngạch và số lượng

Trước đây cà phê Việt Nam xuất khẩu sang thị trườngHoa kỳ đều phải qua các trung gian như Singapo hayHongKong, đặc biệt là Singapo Tuy nhiên kể từ sau khi Hoa

Kỳ dỡ bỏ lệnh cấm vận kinh tế đối với Việt Nam thì các kháchhàng Hoa Kỳ đến với Việt Nam ngày càng nhiều hơn Điều nàylàm cho xuất khẩu cà phê Việt Nam có bước phát triển rất

nhanh chóng, chỉ sau một năm họ trở thành khách hàng lớnnhất của cà phê Việt Nam với lượng mua hàng năm khoảng25% lượng cà phê của Việt Nam.

Bảng 2.3: Kim ngạch xuất khẩu cà phê Việt Nam vào

thị trường Hoa Kỳ.

tấn)

Giá trị (triệu USD)

Tăng, giảm

so với năm trước

Nguồn: Tổng công ty cà phê Việ Nam

Nhìn vào bảng số liệu trên ta thấy kim ngạch xuất khẩu

cà phê sang thị trường Hoa Kỳ đang bị giảm Năm 2009 càphê Việt Nam đã xuất sang Hoa Kỳ là 128050 tấn, với kimngạch là 196,67 triệu USD, giảm 6,69% so với năm 2008 Xuấtkhẩu cà phê của Việt Nam sang Hoa Kỳ tháng 6/2010 ghi nhận mức sụt giảm

kỷ lục cả về lượng và giá trị khi lần lượt giảm 33,5% và 33,2% so với thángtrước đó, theo số liệu công bố của Tổng cục Hải quan Theo đó, xuất khẩu càphê của Việt Nam sang Hoa Kỳ trong tháng 6/2010 chỉ đạt 7.977 tấn với trịgiá đạt 11,6 triệu USD, mức xuất khẩu thấp nhất kể từ đầu năm 2010 Với kếtquả này, Hoa Kỳ đã rơi xuống vị trí thứ 2 sau Đức, từ vị trí dẫn đầu trongtháng 5/2010 trong số các nước nhập khẩu cà phê lớn của Việt Nam Tínhchung 6 tháng đầu năm, Hoa Kỳ đã nhập khẩu tổng cộng 76.385 tấn cà phêcủa Việt Nam với trị giá đạt 114,5 triệu USD, giảm 3,5% về giá trị so vớicùng kỳ 2009 Nguyên nhân cà phê xuất khẩu cà phê vào Hoa Kỳ giảm là dogiá cà phê thế giới giảm mạnh Nhưng các nhà xuất khẩu cà phê

Việt Nam lại ký trước các hợp đồng từ vụ trước với các nhànhập khẩu cà phê Hoa Kỳ nên đến lúc giao hàng thì cácdoanh nghiệp xuất khẩu trong nước không có đủ hàng đểgiao, hoặc phải mua hàng với giá cao để giao cho khách hàng.

Vì vậy xuất khẩu cà phê Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳtrong năm qua vẫn gặp khó khăn

2.2 Cơ cấu và chủng loại

Cà phê xuất khẩu của Việt Nam chủ yếu là cà phêRubusta (chiếm 80%), cà phê Arabica chỉ chiếm một tỷ trọngnhỏ trong khối lượng xuất khẩu cà phê của Việt Nam vào thịtrường Hoa Kỳ

Bảng 2.4: Cơ cấu sản phẩm cà phê của Việt Nam

xuất khẩu vào Hoa Kỳ Năm

Hiện nay giá cà phê Arabica đã cao gấp 2 lần giá cà phêrobusta trên thị trường thế giới Cũng qua bảng số liệu trên tathấy tỷ lệ cà phê Arabica nhập khẩu vào Hoa Kỳ cũng cóchiều hướng tăng lên Năm 2007 chỉ chiếm có 19% nhưngsang năm 2008 thì tỷ lệ cà phê Arabica đã chiếm đến 20%, và21% vào năm 2009 đây cũng là một dấu hiệu tốt của nganh

cà phê Việt Nam và nó cũng nằm trong kế hoạch phát triển

ngành cà phê mà tổng công ty cà phê Việt Nam đang thựchiên.

2.3 Chất lượng và giá cả

Không những cà phê xuất khẩu của chúng ta chủ yếu là

cà phê nhân, mà cà phê nhân xuất khẩu của chúng ta có chấtlượng cũng không được tốt Việc phân chia chất lượng cà phêdựa theo tiêu chuẩn về độ ẩm, tạp chất, hạt vỡ và kích cỡ hạt.Dựa vào tiêu chuẩn này thì cà phê loại R (Robusta) là có chấtlượng nhất, sau đó đến các loại R2A, R2B Trước đây cà phêxuất khẩu của Việt Nam chỉ là loại cà phê R2B, đến nay loại

cà phê này gần như là không còn trong cơ cấu xuất khẩu củachúng ta mà hiện nay chúng ta xuất khẩu chủ yếu là cà phêloại R1 và R2A Tuy vậy tỷ lệ cà phê loại R vẫn chưa cao, càphê xuất khẩu của Việt Nam có tỷ lệ hạt vỡ và tạp chất cao,ngoài ra chất lượng lại không đồng đều Cả cà phê chè xuấtkhẩu của chúng ta chất lượng cũng không cao Điều này đượcthể hiện thông qua bảng sau

Bảng 2.5: Chất lượng cà phê xuất khẩu Việt Nam

Hình dáng

Không đều, kích cỡ hạt nhỏ, có lẫn cành cây, có đá và vỏ

Không đều, xám xanh,nhiều hạt còn xanh, thường khô quá hoặc không đủ khô

Vấn đề Có mùi hôi, mùi

khói, bịlên men qua, mốc,

có đất

Chưa chín, có mùi có,thiếu mùi thơm

Nguồn: Thông tin được thảo luận và xây dựng với trưởng tư vấn chất lượng

trộn Toloka- Kraft

Chính do chất lượng cà phê xuất khẩu của chúng đượccác nhà nhập khẩu Hoa Kỳ đánh giá còn thấp và không đồngđều như thế đã làm cho cà phê xuất khẩu của Việt Nam bị cácnhà nhập khẩu Hoa Kỳ ép giá, do đó giá xuất khẩu của ViệtNam vào thị trường này thấp Chúng ta là nước xuất khẩu càphê lớn trên thế giới, tuy nhiên chất lượng cà phê chúng tađược đánh giá thấp hơn so với các nước khác như Braxin,Indonexia…Do đó khả năng cạnh tranh của cà phê Việt Namkhông cao, gặp nhiều khó khăn để xâm nhập vào thị trườnglớn

2.4 Khả năng cạnh tranh của sản phẩm và doanh nghiệp xuất khẩu cà phê Việt Nam trên thị trường Hoa Kỳ

2.4.1 Các sản phẩm cạnh tranh

Cà phê xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Hoa Kỳchủ yếu là cà phê Robusta (chiếm hơn 80% tổng lượng cà phêxuất khẩu của Việt Nam vào Hoa Kỳ), chính vì vậy cà phê ViệtNam xuất khẩu sang thị trường Hoa kỳ phải cạnh tranh vớicác sản phẩm cùng loại của các nước xuất khẩu khác vào Hoa

Kỳ như Inđonesia, Ấn Độ, Cote Divoa…Theo đánh giá thì càphê Robusta của Việt Nam xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ

có chất lượng không bằng với cà phê Robusta của Indonesia

và một số nước khác Vì vậy đây chính là các sản phẩm cạnh

tranh chính của cà phê xuất khẩu Việt Nam trên thị trườngHoa Kỳ Ngoài ra cà phê xuất khẩu của Việt Nam vào thịtrường Hoa Kỳ còn bị cạnh tranh bởi cà phê arabica vì ngườidân Hoa Kì có nhu cầu về cà phê arabica khoảng 70% vì vậy

cà phê robusta sẽ bị cạnh tranh mạnh và gặp khó khăn trênthị trường Hoa Kỳ Bên cạnh đó cà phê xuất khẩu của ViệtNam trên thị Hoa Kỳ còn bị cạnh tranh bởi các sản phẩm thaythế khác như chè, nước khoáng, hay các đồ uống khác

2.2.2 Đối thủ cạnh tranh

Các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang thị trường Hoa

Kỳ phải cạnh tranh với các doanh nghiệp xuất khẩu cà phê của Indonesia,Thái Lan, Ấn Độ, các nước Châu Phi, và phải kể đến các doanh nghiệp xuấtkhẩu cà phê robusta của Braxin, Colombia, Mêhico, những doanh nghiệp cólợi thế rất lớn so với các doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường Hoa Kỳ Đó

là 1 cản trở rất lớn để cà phê Việt Nam xuất khẩu sâu hơn vào thị trường.Điều đó phải thôi thúc các doanh nghiệp xuất khẩu cần cải tạo các công trìnhtạo ra sản phẩm cà phê co chất lượng, giá cả phù hơp