nghiên cứu ảnh hưởng của chuyển đổi ngoại tệ đến báo cáo tài chính quốc tế

 Sự thay đổi của tỷ giá hối đoái, sự khác nhau trong phương pháp chuyển đổi và cách xử lý khác nhau đối với lãi lỗ chuyển đổi gây khó khăn cho việc so sánh các kết quả tài chính giữa cá

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA VIỆC

CHUYỂN ĐỔI NGOẠI TỆ ĐẾN BÁO

CÁO TÀI CHÍNH QUỐC TẾ

 5.1 Tính tất yếu của việc chuyển đổi ngoại tệ

đổi đến BCTC quốc tế

5.3.1 Phương pháp tỷ giá đơn (Single-Rate Method)

5.3.2 Phương pháp đa tỷ giá (Multiple-Rate Method)

Nội dung

5.1 Tính tất yếu của việc chuyển đổi ngoại tệ

 Quá trình trình bày lại thông tin tài chính từ đơn vị tiền tệ này sang đơn vị tiền tệ khác gọi là chuyển đổi (translation)

 Sự thay đổi của tỷ giá hối đoái, sự khác nhau trong phương pháp chuyển đổi và cách xử lý khác nhau đối với lãi (lỗ) chuyển đổi gây khó khăn cho việc so sánh các kết quả tài chính giữa các công ty hay giữa các kì kế toán của một công ty

Đây là vấn đề này đối với các công ty đa quốc gia trong việc cung cấp thông tin hữu ích về hiệu quả hoạt động cũng như thực trạng tài chính của đơn vị mình

Đối với các nhà phân tích tài chính, việc giải thích những thông tin này gặp nhiều trở ngại và vấn đề này còn ảnh hưởng đến việc đánh giá thành quả của nhà quản trị

 Sự mở rộng quy mô của đầu tư quốc tế làm gia tăng nhu cầu chuyển đổi thông tin kế toán của công ty từ nước này sang những nước khác:

+ khi công ty mong muốn cổ phiếu niêm yết trên sàn chứng khoán

+ dự tính liên doanh hay mua công ty nước ngoài,

+ cung cấp thông tin về hiệu quả hoạt động và thực trạng tài chính cho các cổ đông nước ngoài

5.2 Ảnh hưởng của việc lựa chọn tỷ giá chuyển đổi

đến BCTC quốc tế

 Ba loại tỷ giá hối đoái sau đây được sử dụng để chuyển đổi số

dư của tài khoản có gốc ngoại tệ về đơn vị tiền tệ báo cáo:

+ Tỷ giá hiện hành (current rate) là tỷ giá tại ngày báo cáo.

+ Tỷ giá lịch sử (tỷ giá gốc) (historical rate) là tỷ giá tại ngày phát sinh của tài sản ngoại tệ hay nợ phải trả ngoại tệ.

+ Tỷ giá trung bình (average rate) là số trung bình của tỷ giá hiện hành hay tỷ giá lịch sử.

 Tỷ giá gốc đảm bảo sự tương đương của giá gốc khoản mục

ngoại tệ trên báo cáo nội địa

sử dụng tỷ giá gốc đảm bảo BCTC không phát sinh lãi

và lỗ chuyển đổi (tranlation gains and losses) ngoại tệ, nghĩa

là sự tăng hay giảm của số dư tài khoản có gốc ngoại tệ phụ thuộc vào sự biến động của tỷ giá chuyển đổi giữa các kỳ báo cáo

 Việc sử dụng tỷ giá hiện hành gây ra lãi và lỗ chuyển đổi

 Phân biệt lãi và lỗ chuyển đổi (tranlation gains and losses) và lãi và lỗ nghiệp vụ (transaction gains and losses), cả hai đều

là lãi và lỗ trao đổi (exchange gains and losses).

 Có hai loại điều chỉnh nghiệp vụ:

+ Thứ nhất: Lãi và lỗ của các giao dịch đã thanh toán, phát sinh khi tỷ giá hối đoái dùng để ghi sổ tại thời điểm phát sinh nghiệp vụ khác với tỷ giá tại ngày thanh toán.

+ Thứ hai: Lãi và lỗ của các giao dịch chưa thanh toán phát sinh khi BCTC được lập trước khi nghiệp vụ được thanh toán.

 Một giao dịch đã thanh toán tạo ra lãi và lỗ thật và kế toán ghi nhận ngay lập tức vào thu nhập

 Ngược lại, việc điều chỉnh chuyển đổi (bao gồm cả lãi và lỗ của các giao dịch chưa thanh toán) là khoản mục chưa thực hiện.

5.2 Ảnh hưởng của việc lựa chọn tỷ giá chuyển đổi

đến BCTC quốc tế

5.3 Các phương pháp chuyển đổi ngoại tệ

5.3.1 Phương pháp tỷ giá đơn (Single-Rate Method)

 Phương pháp tỷ giá đơn, còn được gọi là phương pháp tỷ giá hiện hành (current-rate method) đã phổ biến ở Châu Âu

 Phương pháp này sử dụng tỷ giá hối đoái đơn (tỷ giá hiện hành hoặc tỷ giá đóng cửa) cho tất cả tài sản và nợ phải trả ngoại tệ Doanh thu và chi phí ngoại

tệ được chuyển đổi bằng tỷ giá hiện hành trung bình của kỳ kế toán.

 Để phục vụ cho mục đích kế toán, một tài sản hoặc nợ phải trả ngoại tệ sẽ bị gánh chịu rủi ro tỷ giá nếu đồng tiền công ty mẹ thay đổi tương đương do sự thay đổi của tỷ giá dùng để chuyển đổi tài sản và nợ phải trả đó

 Phương pháp tỷ giá hiện hành cho rằng tất cả các tài sản tính theo nội tệ đều gánh chịu rủi ro chuyển đổi bởi vì tỷ giá hiện hành thay đổi giá trị tài sản ngoại

tệ khi quy về đơn vị tiền tệ công ty mẹ cũng thay đổi

Việc này ít khi phù hợp với thực tế nền kinh tế bởi vì giá trị hàng tồn kho

và tài sản cố định bị ảnh hưởng bởi tỷ lệ lạm phát nội địa.

 Việc chuyển đổi tất cả số dư ngoại tệ bằng tỷ giá hiện hành tạo ra lãi (lỗ) chuyển đổi khi tỷ giá hối đoái thay đổi

Việc phản ánh những điều chỉnh của việc chuyển đổi đến thu nhập hiện hành có thể làm sai lệch lợi nhuận báo cáo Những lãi (lỗ) này không bao giờ được ghi nhận đầy đủ bởi vì sự thay đổi của tỷ giá hối đoái thường có xu hướng đảo ngược.

 5.3.2 Phương pháp đa tỷ giá (Multiple-Rate Method)

+ Phương pháp hiện hành-không hiện hành

(Current-Noncurrent Method)

+ Phương pháp tiền tệ - phi tiền tệ

(Monetary-Nonmonetary Method)

+ Phương pháp thời gian (Temporal Method)

5.3 Các phương pháp chuyển đổi ngoại tệ

 Phương pháp hiện hành-không hiện hành (Current-Noncurrent Method)

+ Tài sản và nợ phải trả ngắn hạn của công ty con ở nước ngoài được chuyển đổi về đồng tiền báo cáo công ty mẹ bằng tỷ giá hiện hành

+ Tài sản và nợ phải trả dài hạn được chuyển đổi bằng tỷ giá gốc (tỷ giá lịch sử)

+ Các khoản mục của Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (ngoại trừ chi phí khấu hao) được chuyển đổi tại tỷ giá trung bình của mỗi tháng hoạt động hoặc của cả kỳ báo cáo Chi phí khấu hao được chuyển đổi với tỷ giá gốc khi các tài sản được mua

phương pháp này không phù hợp với thực tế

Việc sử dụng tỷ giá cuối năm để chuyển đổi tài sản ngắn hạn có nghĩa

là tất cả các khoản mục tiền, phải thu, hàng tồn kho ngoại tệ đều gánh chịu rủi ro chuyển đổi như nhau (sẽ được đánh giá nhiều hoặc ít hơn khi đo lường bằng đồng tiền công ty mẹ nếu tỷ giá hối đoái thay đổi suốt năm)

Việc chuyển đổi nợ dài hạn tại tỷ giá gốc sẽ chuyển ảnh hưởng của sự biến động tiền tệ đến năm thực hiện việc thanh toán

Điều này không hợp lý vì các nhà phân tích luôn đánh giá các nghĩa vụ dài hạn của doanh nghiệp theo giá trị có thể thực hiện được hiện hành

5.3 Các phương pháp chuyển đổi ngoại tệ

+ Phương pháp tiền tệ-phi tiền tệ (Monetary-Nonmonetary Method)

 Tài sản và nợ phải trả tiền tệ (có nghĩa vụ phải trả một lượng tiền nhất định trong tương lai) được chuyển đổi ở tỷ giá hiện hành

 Các khoản mục phi tiền tệ (tài sản cố định, các khoản đầu tư dài hạn

và hàng tồn kho) được chuyển đổi ở tỷ giá gốc

 Các khoản mục của Báo cáo kết quả kinh doanh được chuyển đổi tương tự phương pháp hiện hành-không hiện hành

 Khác với phương pháp hiện hành-không hiện hành, phương pháp này xem tài sản và nợ phải trả tiền tệ gánh chịu rủi ro chuyển đổi Vì các khoản mục tiền tệ được thanh toán bằng tiền, việc sử dụng tỷ giá hiện hành để chuyển đổi các khoản mục này phát sinh khoản tương đương

về nội tệ phản ánh ở giá trị có thể thực hiện được hay giá trị thanh toán của nó

kết quả không hợp lý

Ví dụ, phương pháp này chuyển đổi tất cả các tài sản phi tiền tệ với tỷ giá gốc, điều này không hợp lý với các tài sản được ghi nhận với giá thị trường (đầu tư chứng khoán, hàng tồn kho )

Phương pháp này cũng sẽ bóp méo lợi nhuận biên bằng cách gắn doanh thu với giá hiện tại và tỷ giá chuyển đổi với giá vốn hàng bán

đo lường theo giá gốc và tỷ giá chuyển đổi

5.3 Các phương pháp chuyển đổi ngoại tệ

+ Phương pháp thời gian (Temporal Method)

 Việc chuyển đổi tiền tệ không làm thay đổi thuộc tính của khoản mục được đo lường mà chỉ thay đổi đơn vị đo lường (việc chuyển đổi số

dư ngoại tệ là xác định lại loại đơn vị tiền tệ của các khoản mục này chứ không phải đánh giá giá trị thực sự của nó)

 Các khoản mục tiền tệ như tiền, các khoản phải thu, phải trả được chuyển đổi ở tỷ giá hiện hành

 Các khoản mục phi tiền tệ được chuyển đổi tại tỷ giá sử dụng tại thời điểm đo lường ban đầu Cụ thể, tài sản trên báo cáo ngoại tệ ghi nhận theo giá gốc được chuyển đổi theo tỷ giá gốc Tương tự, các khoản mục phi tiền tệ ghi nhận theo giá trị hiện tại được chuyển đổi với tỷ giá hiện hành bởi vì giá trị hiện tại tính bằng ngoại tệ chuyển đổi theo

tỷ giá hiện hành sẽ phát sinh giá trị hiện tại theo nội tệ

 Các khoản mục doanh thu và chi phí được chuyển đổi với tỷ giá tại thời điểm giao dịch được thực hiện, mặc dù tỷ giá trung bình thường được sử dụng khi các số lượng các nghiệp vụ doanh thu và chi phí phát sinh nhiều

 Khi các khoản mục phi tiền tệ nước ngoài được ghi nhận theo giá gốc, quy trình chuyển đổi theo phương pháp thời gian cho kết quả giống như phương pháp tiền tệ-phi tiền tệ Hai phương pháp này chỉ khác khi vận dụng cơ sở đánh giá tài sản khác nhau (chi phí thay thế, giá thị trường, chiết khấu dòng tiền)

5.3 Các phương pháp chuyển đổi ngoại tệ

 Phương pháp tỷ giá hiện hành cho rằng toàn bộ các hoạt động ở nước ngoài đều gánh chịu rủi ro tỷ giá bởi vì tất cả tài sản và nợ phải trả đều được chuyển đổi theo tỷ giá cuối kì

 Phương pháp hiện hành-phi hiện hành cho rằng chỉ có tài sản và nợ phải trả ngắn hạn phải gánh chịu rủi ro tỷ giá

 Phương pháp tiền tệ-phi tiền tệ cho rằng các tài sản và nợ phải trả tiền tệ phải gánh chịu

 Phương pháp thời gian được thiết kế để đảm bảo những nguyên lý

cơ bản trong đo lường kế toán sử dụng trong trình bày báo cáo tài chính chuyển đổi

 Liệu một phương pháp chuyển đổi đơn thuần có phù hợp với tất cả các trường hợp và với tất cả mục đích hay không? Tại sao?

 (1) Các trường hợp vận dụng của từng phương pháp chuyển đổi cụ thể

 (2) Có trường hợp nào không phù hợp với việc chuyển đổi ngoại tệ?

5.3 Các phương pháp chuyển đổi ngoại tệ

 Các tài khoản của các công ty con ở nước ngoài có thể được chuyển đổi từ khía cạnh công ty mẹ hay là khía cạnh địa phương

đơn vị đo lường của các báo cáo tài chính của công ty con nước ngoài

về nội tệ, và làm cho các báo cáo nước ngoài phù hợp với các nguyên tắc kế toán chung được thừa nhận quốc gia công ty mẹ

sử dụng tỷ giá gốc

 Phương pháp chuyển đổi thời gian là phù hợp, bởi vì nó chỉ thay đổi

đo lường theo ngoại tệ sang đo lường theo nội tệ chứ không thay đổi

cơ sở của đo lường dễ thích ứng để xử lý các điều chỉnh kế toán trong quá trình chuyển đổi

thẳng (trình bày lại) từ đơn vị tiền tệ này sang đơn vị tiền tệ khác

không có sự thay đổi về bản chất của tài khoản; chỉ là thay đổi hình thức truyền đạt cụ thể

không làm thay đổi bất cứ mối quan hệ nào trước đó (chẳng hạn các chỉ số tài chính) trên báo cáo tài chính nước ngoài bởi vì tất cả các

số dư tài khoản đơn thuần được nhân với một số cố định

Cách tiếp cận này cũng hữu ích khi các tài khoản của một công ty độc lập được chuyển đổi để phục vụ nhu cầu thông tin của các cổ đông nước ngoài hay các nhóm sử dụng thông tin bên ngoài khác

5.3 Các phương pháp chuyển đổi ngoại tệ

 Không có sự chuyển đổi nào là phù hợp giữa đồng tiền có sự

ổn định cao và đồng tiền không ổn đinh Việc chuyển đổi lúc này sẽ không cung cấp thông tin hữu ích cho dù sử dụng bất

cứ phương pháp chuyển đổi nào

 Ngoài tỷ giá hiện hành và tỷ giá gốc, tỷ giá trung bình vẫn thường được sử dụng với Báo cáo kết quả kinh doanh cho khoản mục chi phí

 Việc lựa chọn tỷ giá phù hợp không rõ ràng bởi vì có nhiều tỷ giá ảnh hưởng đến đơn vị tiền tệ ở bất cứ thời gian nào

 Một tỷ giá chuyển đổi phù hợp phải phản ánh bản chất kinh doanh một cách gần đúng nhất

cx

(IAS 21 và VAS 10)

5.3 Các phương pháp chuyển đổi ngoại tệ