Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê (Hồi hương ngẫu thư)

- Đỗ Tiến Sĩ, làm đến Bí thư giám.- Ông cũng để lại 20 bài thơ, trong đó bài Hồi hương ngẫu thư là nổi tiếng nhất.. => Phép tiểu đối, phương thức kể, tả => Khái quát ngắn gọn cuộc đời x

Chào mừng các thầy cô giáo

về dự giờ thăm lớp 7A3

GV Hoàng Thị Hạnh

Trường THCS Chu Mạnh Trinh

Tổ Xã hội

Kiểm tra bài cũ

Quan sát bức tranh sau:

* Hình ảnh trên gợi nhớ đến bài thơ Đường nào?

* Đọc thuộc lòng bài thơ (phần phiên âm và dịch thơ):

* Nêu nghệ thuật và nội dung của bài thơ?

Sàng tiền minh nguyệt quang,

Nghi thị địa thượng sương

Cử đầu vọng minh nguyệt,

Đê đầu tư cố hương

Dịch thơĐầu giường ánh trăng rọi, Ngỡ mặt đất phủ sương

Ngẩng đầu nhìn trăng sáng, Cúi đầu nhớ cố hương

Tĩnh dạ tứ:

Tiết 38 HỒI HƯƠNG NGẪU THƯ

(Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê)

-Hạ Tri

- Đỗ Tiến Sĩ, làm đến Bí thư giám.

- Ông cũng để lại 20 bài thơ, trong đó bài

Hồi hương ngẫu thư là nổi tiếng

nhất

+ Cuộc đời: Trẻ từ giã quê hương ra đi

để mưu tìm công danh Làm quan

ở kinh đô Trường An hơn 50 năm

Năm 85 tuổi mới trở về quê hương

Hạ Tri Chương

(659 - 744)

=> Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

2 Tác phẩm:

*Nhan đề bài thơ:

- “Ngẫu nhiên viết” chứ không phải tình cảm được bộc

lộ một cách ngẫu nhiên

*Thể loại:

- Nguyên tác: Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

- Dịch thơ: Thể thơ lục bát.

Phiên âm

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,

Hương âm vô cải, mấn mao tồi.

Nhi đồng tương kiến, bất tương thức

Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?

Dịch nghĩa

Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về,

Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai

đã rụng.

Trẻ con gặp mặt, không quen biết,

Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến?

Trẻ đi, già trở lại nhà, Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu.

Gặp nhau mà chẳng biết nhau Trẻ cười hỏi: Khách từ đâu đến làng?

(Trần Trọng San dịch, trong Thơ Đường, tập I

Bắc Đẩu, Sài Gòn, 1966)

- Dịch không sát nghĩa từ : “không chào”

- Mất từ: “ cười”

Dịch thơ

Khi đi trẻ, lúc về già Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao.

Trẻ con nhìn lạ không chào Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi?

( Phạm Sĩ Vĩ dịch, trong Thơ Đường, tập I

NXB Văn học, Hà Nội, 1987)

-

-

-

-

-

-

- Dịch chưa sát nghĩa :”Sương pha mái đầu” - Mất từ: “nhi đồng”

-

-• Bài thơ Hồi Hương Ngẫu Thư - Kỳ Nhất (nguyên tác)

II Phân tích văn bản:

1/ Hai câu thơ đầu:

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,

Hương âm vô cải, mấn mao tồi.

(Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về,

Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai đã rụng.)

=> Phép tiểu đối, phương thức kể, tả

=> Khái quát ngắn gọn cuộc đời xa quê; sự thay đổi và không thay đổi của nhà thơ

 Tạo giọng điệu: Bề ngoài dường như khách quan, bình thản (kể lại các

sự việc) song phảng phất một cảm xúc buồn, bồi hồi trước sự chảy trôi của thời gian và thể hiện tấm lòng của tác giả với quê hương

2/ Hai câu thơ cuối:

Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,

Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai.

(Trẻ con gặp mặt, không quen biết,

Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến?)

- Bị coi là khách ngay giữa quê mình, giữa nơi chôn rau cắt rốn

 Điều này không vô lí vì: + Tác giả đã thay đổi

+ Quê hương cũng đã thay đổi

- Tâm trạng: Lúc đầu ngạc nhiên bất ngờ  buồn tủi ngậm ngùi

sự ngẫu nhiên Nhưng đằng sau tất cả sự khách quan và ngẫu nhiên đó

là tình cảm tha thiết, gắn bó sâu nặng của tác giả đối với quê hương

Bài thơ biểu hiện một cách chân thực mà sâu sắc, hóm hỉnh

mà ngậm ngùi tình yêu quê hương thắm thiết của một người sống

xa quê lâu ngày, trong khoảnh khắc vừa mới đặt chân trở về quê cũ.

IV BÀI TẬP:

*Hãy điền vào chỗ trống những từ ngữ thích hợp trong đoạn văn sau:

“ Hồi hương ngẫu thư” là những mà vẫn gây thảng

thốt, vẫn khiến lòng ta phải day dứt nghĩ suy đã

làm thay đổi và cũng đã đổi thay Đó là quy luật tất yếu mà sao đọc lên ta thấy ngậm ngùi, chua xót Người con của quê hương sau bao năm lại trở thành ngay trên chính quê hương Cho dù câu hỏi của lũ trẻ thật quá

mà khiến người được hỏi phải rồi nữa là xót xa Bài thơ gửi trọn thiết tha sâu nặng với quê hương, nó vượt

xa cái hữu hạn của một đời người, cái vô hạn của thời gian, nó tồn tại trong vô thức và vĩnh viễn.

Tiết 38 - Bài 10: NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ

(Hồi hương ngẫu thư) -Hạ Tri

tình yêu

So sánh điểm giống nhau và khác nhau về chủ

đề và phương thức biểu đạt của hai bài thơ:

“Tĩnh dạ tứ” và “Hồi hương ngẫu thư”.

1 Bài tập 2

a, Giống nhau:

- Chủ đề: tình yêu quê hương sâu nặng

- Phương thức biểu đạt: biểu cảm

b, Khác nhau

- Cách thức thể hiện chủ đề :

+ Bài “Tĩnh dạ tứ”: từ nơi xa nghĩ về quê hương

+ Bài “Hồi hương ngẫu thư”: từ quê hương nghĩ về

quê hương

- Phương thức biểu cảm :

+ Bài “Tĩnh dạ tứ”: biểu cảm trực tiếp

+ Bài “ Hồi hương ngẫu thư”: biểu cảm gián tiếp

Câu 2: Tâm trạng của tác giả trong bài thơ là gì?

A Vui mừng, háo hức khi trở về quê

B Buồn thương trước cảnh quê

hương nhiều đổi thay

C Ngậm ngùi, hẫng hụt khi trở thành khách lạ giữa quê

hương

D Đau đớn, luyến tiếc khi phải xa chốn kinh thành

Hồi hương ngẫu thư kì nhị

-Hạ Tri Phiên âm:

Chương-Li biệt gia hương tuế nguyệt đa Cận lai nhân sự bán tiêu ma Duy hữu môn tiền Kính Hồ thủy Xuân phong bất cải cựu thời ba.

Dịch thơ:

Trải bao năm tháng xa quê Chuyện đời điểm lại nửa bề tiêu vong Chỉ còn trước cửa hồ trong

Gió xuân không xóa những vòng sóng xưa.

Hướng dẫn về nhà:

- Học thuộc lòng bài thơ.

- Viết đoạn văn phát biểu cảm nghĩ của em về quê hương.

- Soạn bài: “Bài ca nhà tranh bị gió thu phá” (Đỗ Phủ).

• Ngẫu Nhiên Khi Về Quê (Bài Hai)

1-Năm tháng xa nhà chắc đã lâu

Bạn bè mất nửa, nửa về đâu

Hồ Gương trước cửa lung linh nước Gió chẳng làm thay gợn sóng sầu

• Hồi Hương Ngẫu Thư (Kỳ Nhị)

Ly biệt gia hương tuế, nguyệt đa Cận lai nhân sự bán tiêu ma

Duy hữu môn tiền kinh hồ thủy Xuân phong bất cải cựu thời ba

Hạ Tri Chương

• Hồi Hương Ngẫu Thư (Thơ phổ nhạc)

Thơ phóng tác: Vương Ngọc Long

(Ý thơ Hạ Tri Chương)

Nhạc: Mai Đức Vinh

Ra đi thuở hãy còn thơ

Tuổi già mới được ngày mơ trở về

Thưa rằng chẳng mất giọng quê

Tóc sương điểm bạc lòng tê tái sầu

Người quen cảnh cũ còn đâu

Bạn xưa chẳng nhận ra nhau nghẹn ngào Trẻ con lạ lẫm lao xao

Hỏi cười “ Khách lạ phương nào đến đây ? “ Đời như gió thoảng mây bay

Xa quê nào biết tháng ngày trôi qua

Chơi vơi lá rụng sân nhà

Đìu hiu vườn cũ nhạt nhòa lệ rơi

Long đong góc bể chân trời

Bạn bè đếm được mấy người còn đây

Thoảng nghe con nước thở dài

Lung linh Hồ Kính nhà ai gợn sầu

Mặc đời lắm cảnh bể dâu

Gió Xuân chẳng đổi thay màu sóng xưa

• Ông về đó để tìm lại những kỷ niệm dấu yêu thời hãy còn thơ ấu, để tìm lại bạn bè thuở hàn vi … nhưng những người bạn cũ đó, nếu may mắn còn sống được đến ngày nay như tuổi của ông thì thật là hiếm có vô cùng Bạn bè kẻ mất

người còn , "bán tiêu ma" (vắng đi một nửa) nhưng thật ra khó mà tìm được bạn cũ người xưa còn nhớ ông để mà tri

âm, kể lại chuyện vui buồn dĩ vãng thời niên thiếu

Thương nhớ bạn bè xưa để mà suy ngẫm thân phận mình, về chuyện đời lắm nỗi thăng trầm dâu bể Tất cả đều đổi

thay tang điền thương hải Cuộc đời như giấc mộng, như gió thoảng, mây bay cuối trời Có còn lại chăng là cái hình ảnh của thiên nhiên vô thủy giữa cảnh trời đất mênh mông

vô tận … mặt Hồ Kính trước nhà vẫn lung linh , sóng nước lăn tăn vẫn còn đó, vẫn còn nguyên vẹn trước gió Xuân, dẫu qua bao cuộc bể dâu :

• Tiểu sử sơ lược

• Đời Đường Trung Tông, Hạ Tri Chương đỗ tiến sĩ vào năm

684, được bổ làm Thái thường bác sĩ Trong thời Khai

nguyên, đời vua Đường Huyền Tông, ông làm Lễ bộ thị lang kiêm Tập hiền viện học sĩ, đổi làm Thái tử tân khách, rồi Bí thư giám Đầu đời Thiên Bảo, ông xin từ quan về làm đạo sĩ

• Ông cùng với Trương Húc, Trương Nhược Hư, Bao Dung

được người đương thời gọi là Ngô trung tứ sĩ (Bốn danh sĩ đất Ngô) Trong quyển Thơ Đường, Trần Trọng San cho biết: "Ở

vào thời Sơ Đường, thơ của Ngô trung tứ sĩ không nhiều thì ít đều kế tục di phong phù mỹ của thời Lục Triều, nên được xếp vào phái thơ Ỷ mỹ phái." [2] Ông là bạn vong niên với Lý

Bạch, từng gọi Lý Bạch là "trích tiên" (tiên bị đày) Hạ Tri

Chương thích uống rượu, tính tình hào phóng Ông còn để lại

20 bài thơ, trong đó bài Hồi hương ngẫu thư là nổi tiếng nhất.

• Hạ Tri Chương tự Quý Chân, người quê Vĩnh Hưng thuộc Việt Châu (nay là Hợp Phố tỉnh Quảng Đông) Ông đỗ Tiến Sĩ đời Vũ Hậu, làm quan đến chức Bí thư giám Ông hơn Lý Bạch đến hơn bốn chục tuổi nhưng hai người kết bạn rất thân Hạ Tri Chương giỏi về văn từ, có tài hùng biện, kiến thức uyên bác và trí nhớ đặc biệt , tính tình phóng

khoáng , tự phong hiệu là “ Tứ Minh Cuồng Khách” Ông mất năm

86 tuổi Thơ văn của ông phần nhiều phục vụ cung đình Có một số ít bài thơ xuất sắc phải kể đến là hai bài Hồi Hương Ngẫu Thư của Ông sáng tác khi từ quan về quê thăm nhà sau hơn năm mươi năm xa

cách Bài thơ dạt dào tình cảm, đã diễn tả những nỗi niềm chất phát bộc trực từ con tim và đáy lòng của nhà thơ Ông đã từ giã quê hương

ra đi để mưu tìm công danh sự nghiệp vào những năm còn trai trẻ, và qua bao nhiêu thăng trầm dâu bể của cuộc đời, bây giờ tóc đã rụng

thưa, phơ phơ sương điểm, nhưng giọng nói quê cũ của ông vẫn chẳng bao giờ đổi thay, đã chứng tỏ tình cảm của ông vẫn luôn còn gắn bó tha thiết với quê hương cố quận, cho dù sống tha phương ngàn trùng

xa cách , tận chân trời góc bể nào… Đã bao nhiêu năm xa cách nơi

chôn nhau cắt rốn, chắc hẳn không phải là điều ngạc nhiên khi người thơ về thăm quê cha đất tổ và gặp đàn trẻ nhỏ chạy chơi quanh quẩn, nhìn ông như một người khách từ phương xa đến đây