Bài: Nghị luận về một bài thơ ,đoạn thơ

§Ị bµi 2: Ph©n tÝch ®o¹n th¬ sau đây trong bµi Tây Tiến cđa Quang Dũng: “Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa Kìa em xiêm áo tự bao giờ Kèn lên man điệu nàng e ấp Nhạc về Viên Chăn xây hồ

Lớp 12TN2

LÀM VĂN:

TrườngTHPT Trần Văn Kiết

§Ị bµi 2: Ph©n tÝch ®o¹n th¬ sau đây trong bµi Tây Tiến cđa Quang

Dũng:

“Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa

Kìa em xiêm áo tự bao giờ

Kèn lên man điệu nàng e ấp

Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ

Người đi Châu Mộc chiều sương ấy

Có thấy hồn lau nẻo bến bờ

Có nhớ dáng người trên độc mộc

Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”

1948

Đề1 :Phân tích bài thơ “ Cảnh khuya” của Hồ Chí Minh “Tiếng suối trong như tiếng hát xa, Trăng lồng cổ thụ bĩng lồng hoa, Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ, Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.”

1947

I Nghị luận về một bài thơ,đoạn thơ

Hãy đọc kỹ và cho biết 2 đề sau đây, thuộc kiểu bài nghị luận nào? Cĩ

những điểm nào giống và khác nhau ?

* Giống nhau:

* Khác nhau:

Nghị luận văn học, cụ thể là phân tích thơ

Đề 1:Phân tích một bài thơ trọn ven

Đề 2:Phân tích một đoạn thơ trích trong bài thơ

+ Thời gian: Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.

+ Địa điểm : Chiến khu Việt Bắc Lúc này, Chủ tịch Hồ Chí Minh

đang trực tiếp lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ nhưng vô cùng oanh liệt của nhân dân ta.

- Hoàn cảnh ra đời bài thơ:

a.Tìm hiểu đề:

1/Tìm hiểu đề, lập dàn ý:

Đề1 :Phân tích bài thơ “ Cảnh khuya” của

Hồ Chí Minh.

- Nội dung tư tưởng và nghệ thuật của bài thơ (Luận đề):

+Nội dung:

 Vẻ đẹp núi rừng đêm trăng chiến khu Việt Bắc

 Hình ảnh người thi sĩ chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh

(yêu thiên nhiên , nặng lòng lo nỗi nước nhà)ø

+Nghệ thuật:

Vẻ đẹp hài hòa giữa chất cổ điển và hiện đại

- “Tây Tiến” được viết năm 1948 trong cuộc kháng chiến chống

Pháp, một ngày ở Phù Lưu Chanh nhớ về đơn vị cũ, tác giả viết bài thơ

Tây Tiến.

- o n th thu c kh th Đoạn thơ thuộc khổ thứ ạn thơ thuộc khổ thứ ơ thuộc khổ thứ ộc khổ thứ ổ thứ ứ hai bài thơ Tây Tiến.

- Hoàn cảnh ra đời bài thơ:

a.Tìm hiểu đề:

1/Tìm hiểu đề, lập dàn ý:

§Ị bµi 2: Phân tích đoạn thơ sau trong bài thơ Tây

Tiến của Quang Dũng: “Doanh trại……đuốc hoa”

- Nội dung tư tưởng và nghệ thuật của bài thơ (Luận đề):

+Nội dung:

Nh ng k ni m p v tình ững kỉ niệm đẹp về tình ỉ niệm đẹp về tình ệm đẹp về tình đẹp về tình ề tình quân dân trong êm đ liên hoan và

cảnh sơng nước miền Tây thơ mộng

+Nghệ thuật:

Vẻ đẹp lãng mạn tài hoa

*Thaõn baứi:

-Luaọn ủieồm 1: Caỷnh ủeùp ủeõm traờng ụỷ chieỏn khu Vieọt Baộc

+ Luaọn cửự: Hai caõu thụ ủaàu Hỡnh nh ủ p, thi v : tr ng, hoa, ảnh ủẹp, thi vị: trăng, hoa, ẹp, thi vị: trăng, hoa, ị: trăng, hoa, ăng, hoa,

c th , ti ng su i ổ thụ, tiếng suối ụ, tiếng suối ếng suối ối.

- Lu n ủi m 2: ận ủiểm 2: ểm 2: Hỡnh tửụùng nhaõn vaọt trửừ tỡnh: thi sú - chieỏn sú

+ Luaọn cửự: Hai caõu cuoỏi:

Taõm traùng: chửa nguỷ

Tỡnh caỷm: yeõu thieõn nhieõn, lo nửụực

b.Lập dàn ý:

• *Mở bài: Hoàn cảnh sỏng tỏc, luận đề, trớch dẫn bài thơ

GV: Em hãy lập dàn ý cho hai đề bài trên ( Các em có thể trao đổi với nhau theo bàn

của mình) (10')

Đề1 :Phõn tớch bài thơ “ Cảnh khuya” của

Hồ Chớ Minh.

- Luaọn ủieồm 3: Veỷ ủeùp haứi hoứa giửừa chaỏt coồ ủieồn vaứ hieọn

ủaùi

• +Luaọn cửự:

 Coồ ủieồn: Theồ thụ tửự tuyeọt, buựt phaựp mieõu taỷ,hỡnh aỷnh thieõn nhieõn

 Hieọn ủaùi: Nhaõn vaọt trửừ tỡnh khoõng phaỷi laứ aồn sú laựnh ủụứi maứ laứ

chieỏn sú (caỷm hửựng chuỷ ủaùo laứ tỡnh caỷm ủaỏt nửụực)

- Lu n i m4 ận ủiểm 2: điểm4 ểm 2: : ẹaựnh giaự noọi dung tử tửụỷng vaứ ngheọ thuaọt

cuỷa baứi thụ :

Bài thơ là một bức tranh thiên nhiên thật đẹp song đẹp hơn cả chính là chân dung của Bác, vị lãnh tụ vô vàn kính yêu của chúng ta

* Kết bài - Khaỳng ủũnh baứi thụ

- Caỷm nghú cuỷa baỷn thaõn veà Baực

*Thân bài

-Luận điểm 1: 4 câu đầu - Cảnh đêm liên hoan văn nghệ gi a ữa những người lính Tây Tiến và người dân Tây Bắc

 Luận cứ:

+ Khơng khí sơi nổi, tình tứ

+ Âm thanh ,màu sắc hịa quyện.

+ Đường nét uyển chuyển,man dại.

-Lu n đi m 2:ận điểm 2: ểm 2: 4 câu sau - Cảnh sơng nước miền Tây thơ mộng

 Luận cứ:

+Khơng gian dịng sơng trong một buổi chiều sương huyền

ảo, thơ mộng vừa hoang dại

+Dáng hình mềm mại, uyển chuyển của cô gái Tây B c ắc trên chiếc thuyền độc mộc

b.Lập dàn ý

• *Mở bài Hồn cảnh sáng tác, luận đề, trích dẫn đoạn thơ

§Ị bµi 2: Ph©n tÝch ®o¹n th¬ sau

trong bµi Tây Tiến cđa Quang D ng: ũng:

- Lu n đi m 3: ận điểm 2: ểm 2: Bút pháp lãng mạn, tài hoa (từ ngữ gợi tả,hình ảnh chọn lọc, trữ tình…)

- Luận điểm 2:n điểm4iểm 2:m 4 : Đánh giá nội dung tư tưởng và nghệ thuật

c a bài thơ : Hoài niệm tinh tế mà sâu nặng, bâng khuâng,

da diết của tác giả với vùng đất gắn bó một thời với binh

đoàn Tây Tiến

*Kết bài

- Hồn thơ lãng mạn của QD như được chắp cánh bởi vẻ đẹp của thiên nhiên và con người Tây Bắc

- Đoạn thơ khiến người đọc như lạc vào thế giới của cái đẹp, thế giới của cõi mơ, của âm nhạc Tám câu thơ đã hội tụ tất cả nét tài hoa của người nghệ sĩ đa tài, đa tình này: thơ –

nhạc

Căn cứ vào cách khai thác đề bài trên hãy nêu các b ớc nghị luận về một bài thơ,đoạn thơ?

2 Các b ớc làm bài nghị luận một bài thơ, đoạn thơ

- Đọc chậm nhiều lần bài thơ,đoạn thơ để có cảm nhận chung

về tác phẩm: bài thơ nói về vấn đề gì, tình cảm của tác giả nh thế nào?

- Tìm hiểu sâu về bài thơ, đoạn thơ cả hai ph ơng diện nội

chi tiết nghệ thuật tiêu biểu.

- Lập dàn ý cho bài phân tích của mình theo các luận điểm đã tìm đ ợc.

-Viết bài theo dàn ý đã lập bằng phong cách nghị luận văn học với cảm hứng của mình.

*Chỳ ý: Nếu là đoạn thơ cần lưu ý vị trớ đoạn thơ;í nghĩa

đoạn thơ (đặt trong bài thơ).

II Ghi nhớ (SGK trang 86 )

Từ việc khai thác các

đề bài trên, em hãy cho biết đối t ợng, nội dung của bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ?

III Luyện tập

Đề bài: Hãy phân tích đoạn thơ sau trong bài "Tràng giang" của Huy Cận:

"Lớp lớp mây cao đùn núi bạc, Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa Lòng quê dợn dợn vời con n ớc

Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà"

Thảo luận

Gợi ý: 1/ Tỡm hiểu đề:

bài thơ đặc sắc của Huy Cận trước cỏch mạng.

*Nội dung: Cảnh vật buổi chiều và nỗi nhớ quờ hương da diết:

- Cảnh chiều xuống trên sông : đẹp nh ng buồn.

- Tâm trạng của nhà thơ: Nỗi buồn nhớ nhà, nhớ quê h ơng.

*Nghệ thuật:

+ Hình ảnh đối lập, gợi cảm: núi mây hùng vĩ/cánh chim bé nhỏ

+ Âm điệu phù hợp: dập dềnh, mênh mang nh sóng n ớc trên Tràng giang.

+ Tứ thơ mới mẻ có sự kết hợp giữa bút pháp cổ điển của thơ

Đ ờng với bút pháp lãng mạn của thơ mới.

2/Lập dàn ý : (hs làm ở nhà) a/Mở bài:

b/Thân bài:

c/Kết luận: