Tập huấn công tác chủ nhiệm lớp 2011-2012 CĐ Kỹ năng tìm hiểu tâm lí

MỤC TIÊU  Giáo viên PHÁT BIỂU được quy luật phát triển tâm lí ở lứa tuổi HS trung học, làm cơ sở để tổ chức tìm hiểu đặc điểm tâm lí HS một cách phù hợp.. Hoạt động 1: Xác định quy luậ

MỤC TIÊU

 Giáo viên PHÁT BIỂU được quy luật phát triển tâm

lí ở lứa tuổi HS trung học, làm cơ sở để tổ chức tìm hiểu đặc điểm tâm lí HS một cách phù hợp.

 KÊ được nguyên tắc, quy trình chung và những điều kiện cần thiết trong việc tổ chức tìm hiểu tâm

lí HS.

 SỬ DỤNG được một số phương pháp, kĩ thuật đơn giản, ỨNG DỤNG vào tìm hiểu HS và bước đầu TỰ ĐƯA RA được cách thức riêng, phù hợp để tìm

hiểu HS ở mức độ nhất định.

 Có thái độ KHÁCH QUAN, KHOA HỌC, THẬN

TRỌNG đối với việc tìm hiểu, đánh giá tâm lí HS và

có ý thức TỰ RÈN LUYỆN thường xuyên để nâng cao trình độ kĩ năng tìm hiểu HS của bản thân.

Hoạt động 1: Xác định quy luật phát triển

tâm lí ở lứa tuổi HS THCS và THPT

Mục tiêu

 Xác định được quy luật chung trong

phát triển tâm lí ở lứa tuổi học sinh

triển của một số mặt/lĩnh vực nhân cách giữa học sinh THCS và học sinh THPT

cây không giống nhau?

 Câu 3: Thầy, cô có thấy mối liên hệ nào giữa hình ảnh trên với học sinh của

mình không?

H1 H2

* Cách tiến hành: Hoạt động nhóm

 Câu hỏi 4: Thầy, cô hãy liệt kê những biểu hiện hàng ngày của học sinh?

* Những biểu hiện hàng ngày của học sinh

- Nhiệt thành hăng say, tâm trạng

thay đổi thất thường, học tập lúc thì

nghiêm túc, lúc lười biếng, thiếu

trách nhiệm, tự cao, tự ti, xấu hổ rụt

rè, nhút nhát, hay cãi lại người

khác, thích đọ sức, thích gây gổ,

thích bắt nạt.

- Mất trật tự, nói leo, chạy giỡn,

hiếu động sôi nổi, thích sáng tạo,

- Hay làm việc riêng, lơ đễnh, thụ động, ít chịu lắng nghe người khác

- Rối loạn hành vi: dửng dưng trước tình cảm của người chung quanh, hung tợn có thể dùng vũ lực, bỏ học, bỏ nhà đi “bụi”, khiêu khích châm chọc những người xung quanh, hay lên cơn thịnh nộ, giận dữ…

- …

KẾT LUẬN HOẠT ĐỘNG 1

 Sự phát triển tâm lí mang tính quy luật

Ở lứa tuổi học sinh THCS và THPT ngự trị quy luật về tính mất cân đối tạm thời, tính mâu thuẫn (THCS) và quy luật về

tính không đồng đều của sự phát triển

(THCS và THPT) thể hiện ở tất cả các

lĩnh vực của nhân cách.

 Các điều kiện phát triển tâm lí ở lứa

tuổi học sinh trung học: hoạt động học tập, các hoạt động chung khác, hoạt

động giao tiếp với những người xung quanh (với người lớn và các bạn cùng tuổi)

KẾT LUẬN HOẠT ĐỘNG 1: ( Tiếp)

 Đặc thù mang tính quy luật trong sự phát triển tâm lí của học sinh lứa tuổi trung học gây ra những khó khăn nhất định cho giáo viên trong việc nhận diện, đánh giá, có tác động phù hợp đến học sinh Điều này đòi hỏi phải có những cách thức phù hợp, khoa học, để có thể tìm

hiểu học sinh một cách khách quan, đúng đắn.

 Ở từng lứa tuổi (THCS hoặc THPT), có một số lĩnh vực thể hiện nét riêng, đặc thù của lứa

tuổi, chi phối sự phát triển của các lĩnh vực

khác và toàn bộ nhân cách học sinh Đây là

điều giáo viên chủ nhiệm cần nắm được để

định hướng cho việc tìm hiểu học sinh một

cách phù hợp.

KẾT LUẬN HOẠT ĐỘNG 1: ( Tiếp)

 Mục đích của việc tìm hiểu tâm lí

HS là GV có thể giúp đỡ, hổ trợ,

giáo dục HS tốt hơn, chứ không

phải là để đánh giá, phân loại HS.

Hoạt động 2: Xác định các nguyên tắc, các bước, các điều kiện và các mặt cần tìm hiểu ở học sinh

Mục tiêu

 Xác định được các nguyên tắc chung trong tìm hiểu tâm lí học sinh.

 Xác định được các bước tổ chức tìm

hiểu tâm lí học sinh một cách phù hợp.

 Xác định được các mặt phát triển tâm lí cần tìm hiểu ở học sinh phù hợp theo

lứa tuổi.

 Xác định được các điều kiện cần thiết

để tìm hiểu học sinh phù hợp lứa tuổi.

 Câu 3: Tìm hiểu những đặc điểm tâm lí nào của HS?

 Câu 4: Dùng cách thức nào để tìm hiểu tâm lí học sinh?

 Câu 5: Lưu giữ những thông tin thu thập về HS như thế nào?

 Câu 6: Qua thực tế công tác chủ nhiệm, thầy cô hãy kể lại 1 câu chuyện tìm hiểu tâm lí học sinh dựa trên các câu hỏi trên

* Những nội dung GVCN cần tìm hiểu ở HS

 Hoàn cảnh sống của từng học sinh : hoàn cảnh sống gia

đình, lối xóm, bạn bè tác động, ảnh hưởng rất nhiều đến

phong cách, lối sống của học sinh Nắm chắc những điều

trên giúp GVCN biết được nguyên nhân, những yếu tố tích

cực hay tiêu cực, những thuận lợi, khó khăn tác động đến

HS để tư vấn, phối hợp với cha mẹ giáo dục HS.

 Những đặc điểm về thể chất sinh lý của từng học sinh : thể

lực, chiều cao cân nặng…khuyết tật, bệnh tật…từ đó có

những biện pháp giúp đỡ thích hợp: sắp xếp chỗ ngồi…

 Những đặc điểm về trí tuệ và phong cách của mỗi học sinh : khả năng nhận thức, tư duy ở mỗi em ( thông minh, nhanh

nhẹn, chậm chạp) trong học tập, vui chơi giao tiếp Tác

phong hoạt bát hay chậm chạp Hứng thú hoạt động, sở

thích, nhu cầu giao tiếp và tình cảm của mỗi em ( thích giao tiếp, cởi mở hay lầm lỳ, ít nói, ưu tư ), tính cẩn thận, chín

chắn trong học tập, sinh hoạt hay cẩu thả, bồng bột, hiền

dịu hay nóng nảy.

 Nắm vững tính cách, lối sống của từng học sinh: chăm hay lười học, sở thích, khiêm tốn hay ba hoa, mạnh dạn hay

nhút nhát, nhân hâu vị tha hay ích kỷ với mọi người Có tính

tự lập hay ỷ lại, biết tự trọng, có ý thức xây dựng, bảo vệ

danh dự bản thân và tập thể hay là vô tổ chức, vô kỷ luật

Biết kính trên nhường dưới, tôn trọng mọi người, tôn trọng pháp luật hay là sống buông thả, cách ứng xử của HS…

 Trò chuyện với học sinh trước và sau buổi học.

 Cùng tham gia vào các hoạt động với học sinh.

 Tổ chức cho HS viết bài luận theo chủ đề mở.

 Yêu cầu HS viết những nhận xét tức thời về giờ

học/buổi học.

 Chụp ảnh, ghi hình; quan sát HS trực tiếp hoặc gián tiếp.

 Sử dụng một số kĩ thuật phân tích nhóm nhỏ.

 Tìm hiểu HS thông qua các đối tượng khác ( giáo viên

bộ môn, phụ huynh, ban cán sự lớp, cán bộ đoàn, )

 …

Quy trình tìm hiểu tâm lí học sinh

1 Xác định rõ thời điểm và mục đích của việc tìm hiểu HS.

thông tin đáng tin cậy.

để thu thập thông tin.

được.

5 Lên kế hoạch cụ thể, hợp lí

6 Có thể phối hợp/ yêu cầu sự hỗ trợ với/của các giáo viên bộ môn khác cùng dạy ở lớp chủ nhiệm.

7 Tiến hành xử lí, phân tích thông tin về học sinh.

8 Tổ chức lưu trữ thông tin về học sinh sao cho an toàn,

bí mật ( với những thông tin cần thiết) nhưng có thể khai thác, cập nhật dễ dàng, thuận tiện khi cần thiết.

KẾT LUẬN HOẠT ĐỘNG 2

 Hiện tượng tâm lí không thể được đo đạc một cách trực tiếp nhưng có thể đánh giá gián tiếp thông qua các sản phẩm hoạt động và các mối quan hệ giao

tiếp Đối với lứa tuổi học sinh trung học, đó là hoạt động học tập, các hoạt động chung khác của học

sinh, giao tiếp của học sinh với người lớn (trong gia đình, ở nhà trường, ngoài xã hội) và với bạn cùng lứa Điều này thể hiện nguyên tắc gián tiếp, khách quan,

xã hội – lịch sử trong nghiên cứu tâm lí học Các

nguyên tắc này cần được quán triệt trong tổ chức tìm hiểu tâm lí học sinh để đảm bảo thu được tư liệu một cách tin cậy nhất Ngoài ra, từ phía giáo viên chủ

nhiệm cần tránh sự định kiến, nóng vội đối với học sinh.

 Việc tổ chức tìm hiểu tâm lí học sinh cần tuân thủ các bước: xác định mục đích; thời gian; phạm vi; cách

thức; điều kiện tìm hiểu; hướng phối hợp xử lí thông tin; hướng lưu trữ, khai thác thông tin về học sinh.

 Nội dung tìm hiểu tùy theo mục đích và bám vào cấu trúc nhân cách học sinh.

Hoạt động 3:Thực hành tìm hiểu học sinh theo một số phương pháp, kĩ thuật khách quan.

* Cách tiến hành: Thực hành

Các nhóm hãy lập các phiếu sau:

 Câu 1: Phiếu điều tra lý lịch HS

đầu năm học

kiến HS

(xây dựng dàn ý trao đổi với phụ

huynh tình hình học tập sa sút của HS)

Một số mẫu phiếu thu thập thông tin

giáo viên tham khảo:

Phiếu quan sát học sinh

Trong giờ chơi Trong giờ lao động Ngoại khóa, HĐNGLL,

SHCN

Phiếu tìm hiểu đặc điểm gia đình HS

Họ tên

cha

mẹ

Tình trạng tâm lí - đạo đức trong gia đình

Điều kiện vật chất của gia đình

Những nét đặc thù của gia đình trong đó HS

được giáo dục

TỔNG KẾT

tìm hiểu HS, vừa giúp GV hiểu rõ, hiểu đúng về quá trình phát triển

ở HS, đồng thời vừa giúp rèn

luyện phát triển một số kĩ năng

nghề nghiệp khác ở người GV

như: Óc quan sát, sự đồng cảm, tính công bằng, khách quan…

TRÂN TRỌNG CÁM ƠN SỰ CHÚ Ý VÀ THAM GIA TÍCH CỰC CỦA THẦY/CÔ

KĨ NĂNG TÌM HIỂU ĐẶC ĐiỂM TÂM LÍ HỌC SINH

TRUNG HỌC

KĨ NĂNG TÌM HIỂU ĐẶC ĐiỂM TÂM LÍ HỌC SINH

TRUNG HỌC