Tuyển tập truyện ngắn Hồ Dzếnh

Do möơt sûơ húâ hïnh ríịt coâ yâ nghôa cuêa ngûúđi thúơ aênh, tíịm hònh ặúơc chuơp ra vúâi caâi chöî tröịng anh caê töi boê laơi.. Cođn töi, töi khöng thiïịu tònh thûúng haơi möîi líìn t

MUƠC LUƠC

NGÛÚĐI ANH XÍỊU SÖỊ 2

LOĐNG MEƠ 7

NGÛÚĐI CHÕ DÍU TÖI 14

CHÕ ÝN 20

CON NGÛƠA TRÙƯNG CUÊA BA TÖI 28

NGAĐY GÙƠP GÚÔ 34

ANH ĂOÊ PHUƠ 41

TRONG BOÂNG RÛĐNG 48

CHUÂ NHÒ 55

HAI ANH EM 63

THÙÌNG CHAÂU ĂÑCH TÖN 70

NGAĐY LÏN ẶÚĐNG 78

SAÂNG TRÙNG SUÖNG 85

EM DÒN 93

NGÛÚĐI ANH XÍỊU SÖỊ

Trong ba anh em chuâng töi, meơ töi thûúng anh hai töi nhíịt Meơ töi thûúng anh vò anh khöí, vò anh, víîn theo lúđi meơ töi, ăaô tûđng biïịt qua trong thuúê ăíìu xanh nhûông ngađy ăađo cuê chuöịi, níịu chaâo caâm ùn trûđ cúm

Nhûng lođng ngûúđi meơ cađng nghiïng xuöịng ặâa con thûâ bao nhiïu thò laơi cađng xa ặâa con caê bíịy nhiïu Meơ töi vñ chuâng töi nhû cíy mña coâ ba ăöịt ăïìu nhau, sinh caâch nhau ăuâng baêy tuöíi, ba ăöịt mađ möơt ăaô bõ síu, cođn hai ăöịt kia thò "chûa biïịt"

Coâ líìn, töi hoêi meơ töi:

- Taơi sao anh caê con laơi lađ ăöịt mña cuöịi bõ síu ăuơc haê meơ? Sao anh hai laơi ặúơc lađ ăöịt giûôa?

Meơ töi gùưt:

- Röìi mađy liïơu, khöng laơi síu nöịt, con aơ

Mađ kïí ra anh hai töi cuông xûâng ăaâng lađ ăöịt mña giûôa thíơt Anh coâ veê dõu dađng vađ phong nhaô Miïơng anh cûúđi ríịt xinh, lađm nuâng hai ăöìng tiïìn úê maâ Anh hai töi ñt noâi, mađ ăaô noâi thò hïịt sûâc chùưc chùưn Meơ töi ýu anh vađ gûêi gùưm vađo anh nhûông ngađy giađ sùưp ruơng Anh töi chaêi toâc líơt ra hai phña gaây, lađm nöíi roô lïn caâi ặúđng ngöi thùỉng tùưp Bùưt chûúâc anh, töi nhíịt ắnh nuöi toâc ăïí chaêi cho ăeơp, nhûng möîi líìn thíịy hađng thúơ huâi rong ăi qua, meơ töi hay nhòn ăíìu töi mađ baêo:

- Beâ ắnh buâi toâc hay sao mađ chûa thiïịn búât noâ ăi?

Nhòn caâi tùng ăú tađn nhíîn cađy tûđng maêng toâc íu ýịm cuêa töi lïn, töi huđng höí baêo ngûúđi thúơ:

- Sao anh khöng cùưt meơ noâ caâi ăíìu töi ăi luön thïí?

- Bađ daơy thïị Vaê laơi cùưt ngùưn toâc cho maât, cíơu aơ

Töi khöng neân nöíi tiïịng khoâc vò bûơc tûâc:

- Hu hu nhûng töi muöịn bûâc kia mađ!

Cuöịi nùm íịy, ba anh em chuâng töi ặúơc chuơp aênh chung vúâi nhau ăïí gûêi vïì qú nöơi Bûâc aênh ăoâ, töi víîn cođn giûô ặúơc, tuy thúđi gian ăaô lađm phai nûúâc ăi Caâch möơt ngađy trûúâc höm chuơp aênh, anh hai töi ăaô lo lùưng vïì quíìn aâo Anh caê töi lúân röìi nïn toê veê laônh ăaơm Töi thò chó suöịt ngađy ngùưm anh hai töi

Röìi saâng höm sau, chûông chaơc quaâ, anh hai töi diïơn möơt böơ quíìn aâo soơc, maâi toâc chaêi deơt xuöịng, hai mùưt tûúi cûúđi, tay cíìm möơt chiïịc muđi soa

Ăïịn anh caê töi múâi thíơt khiïịp! Anh mùơc möơt böơ quíìn aâo tíy cuêa ba töi sûêa laơi, vai cûâ döịc xuöịng, ăöi öịng quíìn boâ líịy bùưp chín nhû xađ caơp Töi ăaô míịt cöng luơc hïịt rûúng hođm, röìi ăïí chõu mùơc möơt caâi aâo röơng tay vađ caâi quíìn ngùưn cúôn, vò coâ bao giúđ meơ töi may cho töi ặúơc möơt böơ quíìn aâo nađo vûđa yâ ăíu Caâi thò röơng, caâi thò heơp, caâi lađm töi ăang gíìy hoâa beâo, ăang lúân hoâa luđn Nhûng caâi nađo cuông ăeơp hïịt, vò meơ töi baêo: aâo tađu mùơc thïị nađo cuông chûông!

Ba chuâng töi ra ngoađi sín vúâi möơt caâi ghïị Anh caê töi ngöìi giûôa, tay cíìm quýín saâch Anh hai töi ặâng chöịng naơnh bïn caơnh Töi nhoê, ặâng vođng tay cho coâ veê lïî pheâp, ăöi mùưt ăúđ nhòn vađo öịng maây aênh Meơ töi ngùưm kyô ba chuâng töi röìi böîng giíơn dûô:

- Tröng con mùưt thùìng caê! Cûâ long lïn sođng soơc thïị kia, traâch nađo!

Töi nghe anh caê töi thúê dađi möơt caâi Töi biïịt trong nhađ sùưp coâ chuýơn, nïn ặa mùưt liïịc anh hai töi Luâc ngûúđi thúơ aênh sûêa laơi daâng ăiïơu cho chuâng töi, meơ töi laơi nhòn anh caê töi, leđ baô tríìu ra ngoađi miïơng, gioơng gùưt goêng:

- Ngûúđi thò cûâ sûđng sûông ra íịy!

Anh caê töi vuđng ặâng díơy, bûúâc ra ngoađi, víịt laơi míịy tiïịng:

- Ăïí cho hai ặâa noâ chuơp!

Meơ töi noâng tiïịt, quùng que cuêi cíìm trong tay theo anh, gùưt íìm nhađ Anh hai töi bíịm vađo ăñt töi möơt caâi, díịu hiïơu giûô mònh chuâng töi víîn baâo cho nhau vađo giúđ phuât nghiïm troơng Meơ töi baêo öng thúơ aênh:

- Öng cûâ chuơp cho hai chaâu cuông ặúơc Thùìng con ăíìu cuêa töi chïịt röìi!

Do möơt sûơ húâ hïnh ríịt coâ yâ nghôa cuêa ngûúđi thúơ aênh, tíịm hònh ặúơc chuơp ra vúâi caâi chöî tröịng anh caê töi boê laơi Ăöi mùưt töi, möîi líìn ăùơt lïn bûâc aênh, chúơt thíịy thiïịu möơt caâi gò, vađ ăiïìu nađy lađm töi böìi höìi, caêm ăöơng Töi chaơnh lođng, thíịy söị phíơn cuêa anh caê töi híím hiu quaâ Ngađy xûa cuông nhû ngađy nay, ngûúđi anh ăau khöí íịy víîn bûúâc nhûông bûúâc cö quaơnh trong cuöơc ăúđi, söịng vúâi mònh hún lađ söịng vúâi ngûúđi xung quanh, noâng naêy vađ liïìu lônh

Möơt líìn ăang ngöìi ùn cúm vúâi nhau, khöng nhúâ töi noâi höîn ăiïìu gò, anh caê töi neâm ngay caâi baât vađo mùơt töi Cún noâng nöíi lïn, töi quùng traê caâi cheân, vađ cûâ thïị, chuâng töi nhaêy vađo nhau, ăíịm nhau, cùưn nhau

Thûúđng thûúđng, sau nhûông phuât giíơn dûô nhû trïn, töi thíịy lûúng tím bõ giađy vođ, day dûât Töi dõu ngoơt lađm thín vúâi anh caê töi, nhûng chó ặúơc vađi ngađy, chuâng töi laơi xem nhau nhû thuđ ắch Coâ ăiïìu maôi ăïịn nay töi víîn líịy lađm laơ, lađ cađng gheât anh bao nhiïu, töi laơi cađng thûúng anh bíịy nhiïu

Trûúâc ăíy, anh caê töi coâ quen biïịt möơt ngûúđi con gaâi mađ ăöi mùưt, töi cođn nhúâ, trođn nhû ăöi mùưt böì cíu Nhûng tònh ýu vöịn lađ thûâ hay vúô vò bíịt cûâ möơt caâi chaơm nheơ nađo, anh töi ăaô thíịy chïịt möịi tònh ăíìu ím thíìm vađ vö voơng, röìi vïì qú nöơi líịy möơt ngûúđi vúơ mađ töi chùưc rùìng anh khöng ýu lùưm

Ăíy lađ möơt ăoaơn ăúđi bíịt thûúđng cuêa anh caê töi úê bïn qú nhađ do chñnh anh thuíơt laơi:

- "Thïị röìi ăïịn lûúơt anh Anh bõ troâi gö vađo möơt xíu cuđng vúâi nhûông ngûúđi khaâc, chó vò anh lađ ngûúđi laơ mùơt laơc vađo thađnh phöị, ăuâng caâi höm nöí ra cuöơc caâch maơng ăaânh ăöí nhađ Maôn Thanh Cíy suâng, anh cođn nhúâ roô, cíy suâng coâ caâi nođng ngùưn, nhûng anh thíịy noâ ăen ngođm vađ síu khöng ăaây Böịn ngûúđi bïn anh ăaô ngaô guơc xuöịng, vađ sùưp ăïịn lûúơt anh "

Töi súơ quaâ, nhaêy chöìm lïn, hoêi:

- Thïị ngûúđi ta coâ bùưn anh khöng?

Anh hai töi ăang nghe chuýơn, vïnh mùơt lïn baêo anh caê töi:

- Beâ noâ hoêi thíơt dúê nhó? Ăaô bùưn röìi thò lađm gò cođn söịng mađ ngöìi kïí chuýơn nûôa!

Anh caê töi kïí tiïịp:

- "Thïị röìi ăïịn lûúơt anh Nhûng luâc cíy suâng sùưp giú lïn thò cuông lađ luâc cíy suâng haơ xuöịng Khi íịy lađ vađo ăuâng ban trûa, vò anh nhúâ roô lađ trúđi nùưng lùưm Thò ra höm anh bõ bùưt, öng nöơi chuâng mònh ăi vùưng May öng vïì kõp, höịi haê gom goâp ặúơc möơt moân tiïìn vađ thuöịc phiïơn lïn biïịu quan huýơn Thïị lađ quan sai lñnh phi ngûơa

ra phaâp trûúđng, hö tïn anh lađ Ho Yan lïn, vađ cûâu thoaât!"

Nghe xong chuýơn, anh hai töi bíịm töi ra chöî vùưng mađ baêo:

- Anh caê anh íịy bõ möơt meê míịt vña, nïn tûđ ăoâ anh míịt vña luön Cûâ buöíi trûa trúê ăi lađ anh nhû ngûúđi líín thíín, vađ ăïm nađo cuông laêm nhaêm noâi mï

Anh caê töi coâ möơt tím traơng ăuâng nhû víơy Chõ díu töi cûâ viïơc ýn lùơng nùìm bïn caơnh mađ cuông biïịt hïịt anh ăaô lađm gò, nghô gò hay bíơy baơ gò trong ngađy höm íịy

Möơt líìn, meơ töi míịt nùm chuơc baơc Ăïịn ăïm, anh caê töi tûơ khai ngay ra:

- Cođn khoùưng möơt meê nûôa lađ ñt Ngíìn íịy ăaô ùn thua gò!

Ăaơi ăïí lađ thïị Ban ngađy, anh töi tñnh toan gò trong buơng, thò ăïịn ăïm noâi hïịt ra ngoađi miïơng Tím höìn anh nhû cùn lïìu tröịng, gioâ thöíi qua khöng vûúâng möơt bûâc vaâch, thöíi möơt maơch, thöíi vuđ vuđ Trûúâc ăíy míịy nùm, vađ ăíy cuông lađ nguýn do khiïịn meơ töi gheât anh, möơt chiïìu ăi hoơc vïì, töi ngaơc nhiïn thíịy möơt quang caênh ăöí vúô bûđa baôi Meơ töi, bïn caơnh lađ ngûúđi ăíìy túâ trai, ăang giíơn dûô neâm caâc ăöì víơt vúâ ặúơc vïì phña anh, döìn anh vađo möơt goâc tûúđng Anh töi khöng kïu, khöng khoâc, nhûng neât mùơt xaơm laơi, möơt nöîi hùìn hoơc líîn ăau ăúân vúô trađn trong cùơp mùưt ngíìu ăoê

Cuöịi cuđng, töi thíịy anh caê töi kïu lïn möơt tiïịng, ngaô xuöịng: möơt dođng maâu chaêy ra trïn vai anh, thíịm vađo manh aâo raâch Trong caênh höîn loaơn, böîng nhiïn, anh töi vúâ ặúơc möơt thanh maâc, thûâ khñ giúâi phođng keê tröơm höìi ba töi cođn söịng, lao vïì phña trûúâc mùơt Muôi maâc cùưm phíơp vađo chiïịc tuê ặâng, vađ tiïịng meơ töi la lïn:

- Noâ giïịt, noâ giïịt töi, caâc öng, caâc bađ úi!

Thûơc ra ăoâ chó lađ caâch chöịng ăúô ăiïn cuöìng vađ tuýơt voơng cuêa möơt ngûúđi bõ thûúng, gíìn nhû loaơn oâc Sau tiïịng kïu cuêa meơ töi, töi noâng mùưt, sùĩn hođn gaơch vúâ ặúơc, neâm vïì phña anh

Tûđ ăíịy, meơ töi víîn duđng hai tiïịng "saât nhín" gaân cho anh, möîi líìn tûâc giíơn Lođng meơ töi ăaô gíìn nhû míịt hïịt thiïơn caêm ăöịi vúâi gioơt maâu cuêa mònh, ăöịt mña síu ăuơc Cođn töi, töi khöng thiïịu tònh thûúng haơi möîi líìn töi nghô ăïịn ngûúđi anh ăau khöí, nghô ăïịn caâi gò khöng tûúi ăeơp ăaô lađm hoen öị caê möơt quaông ăúđi cuêa ba chuâng töi

*

* *

Röìi anh Caê töi míịt vađo möơt nùm luơt löơi, ăoâi keâm Anh boê nhađ, ăi lïn miïìn ngûúơc, tòm laơi nhûông ngûúđi baơn ngađy xûa, vò anh vûđa ăoâi cúm trùưng laơi vûđa ăoâi cúm ăen Nhûng anh ăaô chïịt úê doơc ặúđng vò kiïơt sûâc Dín ắa phûúng ăi qua, lađm phuâc vuđi taơm xaâc anh úê möơt goâc rûđng ăíu ăoâ

Höm ặúơc tin anh chïịt, töi úê xa khöng vïì ặúơc, chó coâ chõ díu töi vađ ặâa chaâu ăíìu lođng thíịt thïíu keâo nhau ăi tòm xaâc anh Meơ töi thò giađ ýịu, nhùơt nhaơnh ặúơc möơt thuâng laâ chuöịi khö, dùơn chõ töi mang theo

Töi thûúng anh töi khi anh cođn söịng, hún lađ khi ăaô chïịt Chïịt nhû anh lađ thoaât Töi thûúng nhûông gioơt nûúâc mùưt meơ töi chùưt

ra tûđ ăaây lođng ăïí khoâc líìn cuöịi cuđng ặâa con daơi döơt Vađ töi hay nghô ăïịn boâ laâ chuöịi khö cuêa meơ, thûâ "cíy nhađ laâ vûúđn", khöng töịn tiïìn mua, mađ chõ díu töi mang theo ăïí goâi hađi cöịt cuêa chöìng

1942 Ruât tûđ tíơp Höì Dzïịnh - Taâc phíím choơn loơc

Nhađ xuíịt baên Vùn hoơc, Hađ Nöơi, 1989

LOĐNG MEƠ

Qú meơ töi úê Trung Böơ Nhađ ngûúđi - töi khöng lađm thú ăíu -

úê bïn kia möơt dođng söng nhoê, ïm kñn vúâi hai búđ lau xanh Chñnh úê núi nađy, luâc ngûúđi múâi mûúđi lùm tuöíi, thò möơt tònh duýn ăeơp ăeô gíy nïn sûơ gùơp gúô giûôa hai ngûúđi xa laơ Meơ töi thûúđng thuíơt laơi cho töi nghe cuöơc nhín duýn ngađy trûúâc, thuíơt laơi bùìng möơt gioơng ríịt thúđ ú, hònh nhû cho sûơ kïịt hön vúâi ba töi lađ möơt ăiïìu khöng ăaâng noâi Töi loơt lođng nùm meơ töi ăaô ngoât böịn mûúi tuöíi, thïị nghôa lađ khi töi biïịt tođ mođ hoêi ăïịn chuýơn tím tònh cuêa ngûúđi, thò ngûúđi ăaô giađ Cíu hoêi luön luön cuêa töi lađ:

- Haê meơ, meơ líịy ba coâ xe ö tö ăi ặa díu khöng meơ?

Meơ töi cûúđi, möơt caâi cûúđi chua chaât cûơc ăiïím:

- Coâ con aơ Meơ líịy ba con coâ nhûông ba mûúi chiïịc ö tö kia! Tuy nhoê, töi hiïíu ngay ăoâ lađ möơt lúđi than kñn Thûơc ra, meơ töi líịy chöìng trong möơt hoađn caênh tuâng thiïịu hïịt sûâc Ba töi höìi íịy cođn ngheđo, nhû phíìn nhiïìu nhûông ngûúđi baơn cuđng nûúâc múâi sang ăíy

Ngađy nhoê, töi ýu meơ töi möơt caâch bõn rõn Ngûúđi chiïìu töi, coâ leô vò ngûúđi ăoaân thíịy úê töi möơt söị phíơn thiïịu ïm vui Töi ăođi gò lađ ngûúđi cho Töi muöịn gò lađ ngûúđi chiïìu yâ Sûơ níng niu íịy roô rïơt ăïịn nöîi ba töi thûúđng phaêi kïu:

- Cûâ chiïìu noâ nhû thïị, thò chûa biïịt noâ hû ngađy nađo

Cíu noâi gheê laơnh lađm töi tuêi nhuơc, nhiïìu líìn ođa lïn khoâc Meơ töi súơ töi bõ ăođn, víîn giíịu töi ra möơt núi, öm líịy töi mađ vuöịt ve Cûâ thïị, möîi líìn sûơ khùưc khöí cuêa ngûúđi cha lađm töi ăau ăúân, thò möơt bađn tay íu ýịm laơi xoa dõu lođng töi ngay Tím tònh cuêa treê con ríịt ăún sú mađ cuông ríịt phûâc taơp Töi lađm nuông meơ töi luön ăïí thíịy caâi thuâ lađm lađnh cuêa ngûúđi sau nhûông cún thõnh nöơ Töi chaơy nhaêy

cuđng nhađ, la heât cöịt ăïí moơi ngûúđi biïịt töi coâ quýìn la heât, hay muöịn lađm gò thò lađm

Nùm lïn taâm, töi cùưp saâch vađo hoơc taơi möơt trûúđng huýơn Nhađ trûúđng gíìn ngay chúơ Meơ töi, möîi líìn doơn hađng vïì, ăïìu dûđng laơi trûúâc cöíng trûúđng, ặa baânh cho töi vađo nhûông giúđ nghó Coâ möơt líìn meơ töi vö yâ goơi to lïn, giûôa khi töi ăang ngöìi trong lúâp hoơc

- Con úi, ra líịy baânh, mau!

Töi giíơt mònh nhòn ra thò thíịy caâi baânh giođ ăùơt trïn tay meơ töi, ặa qua hađng rađo Dûúâi nùưng vađng voơt cuêa buöíi chiïìu heđ, töi nhíơn thíịy meơ töi vui mûđng möơt caâch ăaâng thûúng Möơt tay ngûúđi giûô chiïịc noân, cođn tay kia thò run run Ngûúđi laâch mònh, cho khoêi bõ gai úê hađng rađo vûúâng Quíìn aâo ngûúđi tiïìu tuơy nhuöơm aânh nùưng xïị chiïìu:

- Mau ra líịy baânh cho meơ vïì, con!

Töi ặa mùưt nhòn thíìy giaâo röìi laơi nhòn meơ töi Sau cuđng töi ăaânh baơo lïn xin pheâp:

- Thûa thíìy, thíìy cho con ra ăïí meơ con hoêi

Thíìy giaâo töi ặúng maêi xem quýín saâch, gùưt:

- Khöng ăi ăíu caê, ngöìi ăíịy!

Noâi xong, thíìy bònh tônh líím nhíím: "c'est parfait! parfait!" Töi vïì chöî, ặa tay ra hiïơu cho meơ töi neâm baânh xuöịng ăíịt,

vò töi khöng ra ặúơc Meơ töi khöng hiïíu laơi goơi to thïm Líìn nađy, thađy giaâo ngoaênh mùơt lïn, nhòn ra ngoađi röìi hoêi meơ töi:

- Bađ kia muöịn gò?

Töi ặâng ngay díơy thûa:

- Thûa thíìy meơ con

- Xin cho nghó ađ!

Töi cuöịng lïn, run run ăaâp:

- Thûa thíìy, khöng aơ, meơ con meơ con ặa baânh!

Thíìy giaâo töi buöng dađi möơt tiïịng "öi chao" nhû húi gioâ vađ baêo töi:

- Cuât ra ùn ăi, röìi vađo ngay, nghe khöng?

Töi sung sûúâng suyât nhaêy qua cûêa söí Ra ăïịn núi, meơ töi hoêi:

- Sao líu thïị?

Töi phuơng phõu:

- Meơ goơi to lađm thíìy giaâo gùưt Tûđ rađy coâ thíịy con ra chúi meơ hùĩng ặa, cođn khöng thò meơ ăem vïì cíịt vađo ngùn keâo khoâa laơi kyô cho con

Meơ töi móm cûúđi nhòn töi - öi! Caâi móm cûúđi cuêa möơt ngûúđi meơ! – Ngûúđi dùơn míịy cíu röìi quay ăi Chiïịc baânh höm íịy, töi ùn möơt caâch khöng ngon lađnh vađ húi vöơi Luâc töi vûđa neâm múâ laâ xuöịng ăíịt, thò tiïịng tröịng bùưt ăíìu baâo giúđ ra chúi

- Mađy ùn caâi gò ăíịy? A, thùìng nađy xoê, noâ ùn mau lùưm anh

Caâch ăíy míịy nùm, coâ líìn töi ăaô cheâp ăoaơn thú cuêa Baudelaire daân úê bađn viïịt, ngay trûúâc mùơt:

Il me semble parfois que mon sang coule ađ flots

Ainsi qu’une fontaine aux rythmiques sanglots,

Je l'entends bien qui coule avec un long murmure,

Mais je me títe en vain pour trouver la blessure

(Ăöi luâc hònh nhû maâu xöịi nguöìn

Tûơa nhû lođng nûúâc tiïịng vang thûúng

Ta nghe maâu chaêy síìu rûúđi rûúơi

Khöịn nöîi khöng tòm thíịy vïịt thûúng)

Ăíơu bùìng tiïíu hoơc xong, töi lïn tónh hoơc Trûúâc khi thi vađo ban thađnh chung vađ cođn nhûông ba thaâng nghó heđ thïnh thang trûúâc mùơt, töi theo chuâng baơn ăïịn hoơc tû vúâi möơt thíìy giaâo tuâ tađi Töi troơ

úê nhađ ngûúđi chuâ, möîi thaâng chó phaêi ăem gaơo úê nhađ qú ra thay tiïìn Töi khöng hoêi yâ kiïịn meơ töi, vò töi cho viïơc hoơc luâc íịy ríịt cíìn Hoơc ặúơc ba ngađy thò thíìy giaâo töi lïî pheâp nhùưc vúâi hoơc trođ bùìng tiïịng Phaâp:

- Töi mong rùìng caâc anh traê tiïìn hoơc trong vađi höm sùưp túâi ăíy, vađ töi xin caêm ún trûúâc

Hoơc trođ ai níịy nhöịn nhaâo lïn Coâ vađi ngûúđi trong boơn moâc ngay tiïìn tuâi mang lïn traê Caâc anh khaâc xin khíịt ăïịn mai Riïng töi, töi buöìn lùưm Chó maôi ăïịn luâc íịy, töơi nghiïơp, töi múâi nhúâ ăïịn meơ töi, töi múâi nhúâ ăïịn caâi vöịn liïịng ñt oêi cuêa ngûúđi Böịn ăöìng! Tñnh theo giaâ tiïìn úê Trung Böơ vađo thúđi bònh lađ hai mûúi quan! Töi lađm möơt caâi tñnh nhíím vađ ruđng mònh biïịt rùìng ăoâ lađ möơt söị tiïìn cùưt cöí Ăiïìu cíìn thiïịt lađ töi phaêi mûúơn úê ăíu líịy míịy hađo vïì nhađ qú trònh bađy moơi sûơ vúâi meơ töi Caâi traâp tiïìn cuêa chuâ töi ăoâng laơi vúâi con chaâu ríịt chùưc Híìu bao cuêa caâc baơn cuông khöng thïí múê ặúơc vò möơt cûê ăöơng nhín tûđ nađo Töi ăađnh xin nghó möơt höm, cuöịc böơ vïì nhađ líịy tiïìn traê caâi "núơ hoơc" Thíịy töi vïì bíịt thíìn, meơ töi ngûđng tay xay luâa, hoêi töi:

- Sao con laơi vïì? Con khöng úê ngoađi tónh mađ hoơc ađ?

Töi bíơm möi laơi ăïí neân tiïịng khoâc Töi khöng ăuê can ăaêm noâi caâi söị tiïìn hoơc quaâ lúân kia nûôa Meơ töi thò laơi ngúđ rùìng töi bõ hùưt huêi nïn hoêi nûơng:

- Hay lađ boơn noâ lađm gò con?

Töi lùưc ăíìu, khoâc:

- Thíìy giaâo thíìy giaâo ăođi tiïìn hoơc!

Meơ töi cûúđi ăiïìm nhiïn:

- Tûúêng gò chûâ ăođi tiïìn hoơc thò ăïí meơ ặa Míịy hađo?

Töi giíơt mònh nhòn meơ:

- Con cûâ lïn nhađ nùìm nghó, röìi ăïí meơ ặa cho

Meơ töi noâi döịi Meơ töi ăuöíi töi lïn nhađ, ăïí meơ töi khoâc Luâc töi chaơy xuöịng bïịp luơc cúm ùn, thò thíịy ăöi mùưt meơ töi ăoê ngíìu, vaơt aâo ûúât ăíîm

Töi ngaê vađo lođng ngûúđi, röìi mïịu maâo:

- Con khöng ăi hoơc nûôa meơ aơ

Meơ töi xoa ăíìu töi, cûúđi nhû thúê dađi:

- Daơi nađo! Con hoơc ăang gioêi thïị kia mađ Ăïí meơ ặa tiïìn cho, ặđng súơ

Saâng mai thíịy töi sûêa soaơn ra tónh, ngûúđi bùn khoùn:

- Con cûâ ra khíịt vúâi thíìy giaâo vađi höm nûôa, röìi meơ mang tiïìn ra traê sau

Töi hiïíu ngay lađ meơ töi cođn phaêi chaơy tiïìn nïn ngoan ngoaôn

ra hoơc laơi

Caê lúâp ăaô traê tiïìn hïịt, trûđ töi Tuy ngöìi úê cuöịi lúâp aâp lûng vađo tûúđng, töi víîn tûúêng nghe sau mònh nhûông tiïịng cûúđi chïị giïîu Töi ăím ngûúơng, caâi ngûúơng cuêa möơt ngûúđi hoơc trođ khöng thuöơc bađi, nghïnh ngang ặâng trûúâc moơi con mùưt, tay xïịp vođng trođn, vï maôi cuâc aâo cuêa mònh

- Thïị nađo ? Thíìy giaâo hoêi töi

- Thûa thíìy, thíìy cho con khíịt ăïịn hai höm nûôa

- Nïịu hai höm nûôa chûa coâ tiïìn hoơc thò anh nghô sao?

Töi ăaâp ríịt chùưc chùưn:

- Thûa thíìy coâ aơ Thïị nađo cuông coâ Meơ con ăaô baêo ăuâng ngađy kia ặa tiïìn ra

Töi vûđa hoơc, vûđa súơ Ngađy thaâng chaơy mau thïm Hai túđ lõch rúi choâng quaâ

Nhûng may, meơ töi ăaô ra ặâng ăúơi töi ngoađi cûêa nhađ hoơc, vò núi hoơc chñnh lađ möơt caâi nhađ thíơt Meơ töi cùưp caâi thuâng trong ặơng mûúđi quan tiïìn Töi aâi ngaơi baêo meơ:

- Traê tiïìn hoơc bùìng tiïìn, thíìy giaâo khöng nhíơn ăíu meơ aơ Töi chûa kõp caên, thò meơ töi ăaô cùưp thuâng ăïịn trûúâc mùơt thíìy giaâo, vađ ăùơt lïn bađn mûúđi quan tiïìn vađ hai túđ giíịy baơc líịy úê nuât buöơc ruöơt tûúơng ra, lađm töi ăoê caê mùơt Meơ töi kïí lïí nhû khi kïí lïí vúâi möơt ngûúđi baơn thín:

- Chaâu noâ baêo thíìy khöng tiïu tiïìn keôm nïn ngùn töi khöng cho ăem vađo Thíìy tñnh, chaâu noâ cođn nhoê, tím tònh nhû con gaâi, hay súơ vú súơ víín

Thíìy giaâo sai ngûúđi cíịt tiïìn ăi, vađ chûđng nhû ăöơng lođng trûúâc caênh ngheđo tuâng cuêa chuâng töi, thíìy cíìm líịy tay töi, thađnh thûơc:

- Em chõu khoâ mađ hoơc ăi Em hoơc khaâ ăíịy Thaâng sau thíìy búât tiïìn hoơc cho

Ra ngoađi, töi vui veê hoêi meơ töi:

- Sao meơ coâ nhiïìu tiïìn thïị, meơ?

Meơ töi cûúđi, nûêa buöìn nûêa vui:

- Meơ chó coâ mûúđi quan thöi Hai ăöìng baơc íịy lađ cuêa thñm con, meơ thíịy rúi úê ăíìu giûúđng thñm nùìm nïn mûúơn taơm!

Töi ruơng rúđi caê mònh mííy Töi thíịy tíịt caê caâi thađnh phöị qú hûúng cuêa töi quay ăaêo trûúâc mùơt, nhađ chíịt lïn cíy, cíy chíịt lïn nhađ Töi hoêi meơ:

- Sao meơ laơi líịy nhû thïị, thñm íịy noâi cho

Meơ töi cûúđi gíìn nhû khoâc:

- Ngûúđi ta giađu, mònh mûúơn taơm röìi traê sau cuông khöng sao Mađ thñm íịy coâ noâi thò noâi meơ, viïơc gò ăïịn con mađ con khoâc

Vûđa ăùơt chín vađo nhađ, töi nghe tiïịng thñm töi reâo:

- Töi coâ ba ăöìng ba, ăïí úê ăíìu giûúđng, ặâa nađo líịy míịt hai röìi?

Töi toan cíịt tiïịng, thò meơ töi vöơi bíịu tay töi, noâi kheô:

- Mùơc noâ!

Nhûng töi khöng nghe Töi baêo thñm:

- Chaâu líịy ăíịy, thñm aơ Chaâu troât ăaânh míịt röìi

Thñm töi lûúđm töi, nghiïịn rùng laơi:

- Chaâu gioêi nhó? Ăöì ùn cùưp!

Töi chûa kõp noâi thïm ặúơc gò, thò meơ töi ăaô ặâng lïn:

- Töi mûúơn cuêa thñm ăíịy, ăïí vađi höm nûôa töi mang ra traê laơi

Thñm töi bôu möi, thoông theơo:

- ÛĐ, bađ mûúơn thïị thò ai chaê mûúơn ặúơc!

Cíu chuýơn trïn ăíy theo doôi töi nhû möơt aâm aênh cûơc nhuơc Möîi líìn nhúâ ăïịn meơ töi, hay xeât mònh phaơm töơi, töi thûúđng ăem noâ

ra ăïí tûơ hònh phaơt Nhiïìu nùm ăaô rúi theo nhiïìu nùm, vađ bíy giúđ, trong nhûông ăïm Hađ Nöơi, caâi thađnh phöị hoa lïơ chó quen tiïu baơc vúâi hađo, töi víîn rúđn rúơn nghe thíịy ím thanh cuêa mûúđi quan tiïìn kïu lanh laênh

10 - 1937 Ruât tûđ tíơp truýơn ngùưn Chín trúđi cuô, Nhađ xuíịt baên Nguýîn Hađ, Hađ Nöơi, 1942

NGÛÚĐI CHÕ DÍU TÖI

Dođng maâu Trung Hoa thíịm ăïìu ba anh em chuâng töi thò khöng cođn ặúơc nguýn chíịt nûôa

Ngûúđi lo ăïịn caâi ngađy laơc giöịng nhíịt, coâ leô lađ ba töi Triïịt lyâ qua lađn khoâi thuöịc phiïơn, cheân nûúâc cheđ tađu, ba töi thûúđng baêo:

- Thïị nađo möơt trong ba ặâa cuông phaêi cho vïì qú múâi ặúơc! Cöng viïơc gíy laơi nođi giöịng ặúơc anh töi ăaêm nhíơn bùìng caâch cûúâi, sau böịn nùm trúđi nghiïn buât, möơt ngûúđi vúơ ăùơc Tađu Caâi hyê tin íịy bùưn tûđ bïn kia truđng dûúng sang khiïịn ba töi vuöịt ríu cûúđi khoaâi chñ, trong khi meơ töi coâ veê khöng bùìng lođng Röìi, mùơc díìu sûơ phaên ăöịi nhoê nhùơt cuêa ngûúđi ăađn bađ phûúng Ăöng ýịu ăuöịi, chõ díu töi ăaô úê dûúâi caâi noâc nhađ thín míơt vúâi chuâng töi, caâi noâc nhađ sau nađy tûđng chûâng kiïịn nhûông ngađy buöìn thaêm cuêa ăúđi chõ Húôi chõ! Nïịu söị phíơn ăaô bùưt chõ vađo lađm díu möơt gia ằnh cú khöí, lađm vúơ möơt ngûúđi chöìng khöng bùìng ngûúđi, lađm möơt ngûúđi ăađn bađ lûu laơc, chõ haôy nhíơn úê ăíy, trong míịy dođng chûô nađy, möơt lúđi an uêi, ăïí may ra lođng ăau khöí cuêa chõ ặúơc san seê möơt vađi phíìn

*

* *

- ÛĐ, röìi tha höì mađ vui Chöịc nûôa chõ díu mađy sùưp vïì ăíịy! Meơ töi boê raâ gaơo vo xong xuöịng miïơng chum, nhòn töi vađ cûúđi möơt veê mai móa Tûđ höm nhíơn ặúơc tin anh töi cûúâi vúơ, meơ töi ăím

ra buöìn rûúơi suöịt ngađy Lađ vò meơ töi ăaô coâ ắnh kiïịn sùĩn vïì cuöơc hön nhín cuêa anh töi, vađ ngûúđi con díu cuêa meơ töi phaêi lađ ngûúđi biïịt

göìng gaânh, biïịt chõu khoâ xay luâa, giaô gaơo, caâng ăaâng moơi viïơc trong nhađ Töi cođn nhúâ höm cíìm ăïịn aênh anh chõ töi, meơ töi thúê dađi:

- Caâi ngûô nađy röìi laơi chó xoông xaâc ra lađ hïịt!

Töi nhoê nïn víîn dïî tûúêng tûúơng Töi tûúêng tûúơng chõ díu töi lađ möơt thiïịu phuơ sang troơng, ăeơp ăeô, boâ chín vađ chuöịt bñm bùìng díìu thúm Nùm saâu líìn, cíìm bûâc aênh chuơp tûđ bïn Tađu gûêi sang, töi sung sûúâng vò sùưp ặúơc lađm em möơt ngûúđi Trung Hoa quyâ phaâi, ýu töi vađ cho töi nhiïìu tiïìn Mađ chõ díu töi ăeơp thíơt, noâi lađ ýíu ăiïơu thò ăuâng hún

Ăöi maâ höìng luön, vađ cùơp mùưt ngú ngaâc nhû vûđa qua caâi thaêm caênh phín ly, chõ töi nhòn chuâng töi, thùìng lúân dùưt tay thùìng nhoê, ngoâ chùm chuâ caâi con ngûúđi bùưt ăíìu ăïịn lađm thín vúâi húi bađn ghïị trong nhađ Meơ töi luâc íịy khöng coâ úê ăíịy Chó coâ mònh ba töi ýịu ăuöịi ngöìi trïn síơp guơ móm cûúđi Töi ăaânh baơo xaân laơi gíìn chõ Chõ vui veê vuöịt toâc töi, vađ duâi vađo tay töi hai hađo chó Töi cađng mïịn chõ töi hún lïn, quíịn quñt bïn chõ suöịt ngađy Hònh nhû chõ díu töi söịng giûôa sûơ laônh ăaơm cuêa moơi ngûúđi, trûđ anh caê töi - chöìng chõ - vađ töi, nhûông ngûúđi ăem laơi cho chõ möơt phíìn lúân tònh lûu luýịn cuêa gia ằnh

Thíơm chñ ăïịn anh hai töi cuông thûúđng baêo töi:

- Mađy cûâ xaân laơi gíìn chõ íịy, meơ gheât lùưm ăíịy!

Möîi líìn anh töi mùưng, töi thûúđng ăem nhûông ăöìng hađo múâi tinh ra khoe:

- Nađy, anh xem, chõ íịy töịt lùưm kia!

Chõ díu töi söịng trong sûơ búô ngúô coâ ăïịn ngoât hai thaâng Möơt höm ăi hoơc vïì, töi ngaơc nhiïn thíịy chõ ăang xay luâa, thúê höín hïín vađ luön luön ặa khùn mùơt lïn lau traân Töi chaơy ngay xuöịng nhađ bïịp, giíơn döîi hoêi meơ töi:

- Sao meơ bùưt chõ caê xay luâa thïị? Chõ caê coâ quen lađm nhûông cöng viïơc íịy ăíu!

Meơ töi trûđng mùưt:

- Khöng quen thò khöng lađm ađ? Tao mua con díu vïì coâ phaêi ăïí mađ thúđ ăíu!

Töi ûâc quaâ, toan caôi, nhûng nghô ăïịn ngoơn roi míy, laơi thöi Meơ töi, noâi ăuâng ra, khöng phaêi lađ ngûúđi aâc Sûơ cíìn cuđ coâ tûđ khi líịy

ba töi, vađ caâi thađnh kiïịn xíịu xa vïì meơ chöìng, con díu nuöi ngíịm ngíìm trong nhûông ăíìu oâc baêo thuê, lađ hai cúâ chñnh xui meơ töi khinh gheât nhûông keê khöng quen lađm

Thöng minh, chõ díu töi díìn díìn lađm ặúơc moơi viïơc Tûđ chiïịc aâo dađi hoa, ăöi giađy nhiïîu, chõ töi ăaô nhuôn nhùơn ăöíi sang böơ quíìn aâo mađu chađm thíîm, ăöi deâp da tríu mađ chõ töi khöng bao giúđ rúđi ra nûôa Cûơc khöí nhíịt lađ míịy thaâng ăíìu, khi chõ töi chûa noâi thaơo tiïịng Viïơt Nam Nhúâ ăïịn sûơ cûơc khöí íịy, coâ líìn chõ töi ăaô nhùưc laơi:

- Thađ cûâ cím ăi mađ hún, chuâ aơ

Nhađ töi lađ nhađ ngheđo, cúm thûúđng ghïị khoai cho ăúô gaơo Trûđ töi lađ ặúơc ùn cúm trùưng Níịu niïu cúm ngon lađnh mađ töi thûúđng ùn hïịt íịy, tai haơi, laơi lađ cöng viïơc cuêa chõ töi, möơt ngûúđi ăađn bađ Tađu xûa nay chó quen söịng trong caênh ăađi caâc Möơt höm ùn quađ no, töi baêo ăuđa chõ:

- Chõ ùn höơ caê cúm cho em nheâ!

Chõ töi ùn thíơt, ùn ngon lađnh, nhûng vúâi möơt veê súơ haôi lađm töi ăoaân ra lađ líu nay chõ thûúđng theđm nhûông bûôa cúm gaơo trùưng lùưm Tûđ ăíịy, töi thûúđng kñn ăaâo dađnh laơi trong nöìi möơt hai baât vađ bao giúđ, bao giúđ, chõ díu töi cuông nïí lođng ùn hïịt!

Chõ töi hay khoâc lùưm, khoâc rûng rûâc suöịt ngađy Chõ thûúđng baêo töi bùìng möơt gioơng lú lúâ:

- Meơ hay mùưng lùưm, em aơ!

Töi cođn nhoê, khöng biïịt can giaân, ýn uêi thïị nađo cho kheâo, ngoađi caâch khoâc theo vúâi chõ töi Töi hiïíu biïịt ngûúđi ăađn bađ íịy lùưm, ngûúđi ăađn bađ buöìn khöí sađng tûđng haơt tíịm xuöịng nong, trong khi trúđi chiïìu sađng tûđng gioơt hoađng hön xuöịng toâc Tröng chõ ngöìi tíín míín lađm nhûông cöng viïơc hùìng ngađy mađ coâ leô trûúâc kia, chõ khöng bao giúđ ngúđ seô phaêi duâng tay túâi, töi thíịy tím höìn xuâc ăöơng, bíng khuíng Töi nghô ăïịn caâi töí quöịc xa xöi vúâi nhûông manh aâo chađm giang höì khùưp tûâ xûâ, caâi töí quöịc mađ töi chûa tûđng biïịt bao giúđ!

- Töịi röìi em aơ, thùưp ăeđn mađ hoơc ăi!

Ö hay! Sao luâc viïịt míịy dođng chûô nađy, töi cođn thíịy nhû möơt niïìm böịi röịi, gioâ töịi bíơn bõu trong chuđm tre, möơt chíịm lûêa lung lay chím loe vađo boâng ăïm bíịt tíơn!

Ngûúđi chõ díu töi Ngûúđi chõ díu töi

Töi lađ ngûúđi biïịt caêm síìu ríịt súâm, nïn ngûúđi ăađn bađ lòa qú hûúng íịy ăaô lađ caâi ăïì cho töi khoâc bùìng thú ăïí lađm öị hoen caê möơt buöíi bònh minh ăaâng leô ríịt tûúi ăeơp

Hai nùm sau, chõ díu töi sinh thùìng chaâu ăíìu lođng thò ba töi míịt Meơ töi ýịu, gia ằnh sa suât thïm Chó cođn mònh töi lađ ặúơc ăi hoơc Chõ díu töi phaêi vïì úê nhađ qú lađm viïơc Ngađy ặa chín caê nhađ töi ra ga ăïí lòa boê caâi tónh thađnh baơc beôo, töi suơt suđi baêo chõ díu töi:

- Chõ vïì chõu khoâ híìu meơ nheâ Ăïịn Tïịt em vïì, em mua nhiïìu baânh cho chaâu

Chõ töi gíơt, ûâa nûúâc mùưt

Tûđ ăíịy cûâ tuíìn tuíìn, töi gûêi vïì möơt bûâc thû, phíìn nhiïìu lađ thû khuýn meơ töi ùn úê röơng lûúơng vúâi moơi ngûúđi trong nhađ Lađm nhû thïị, töi mong moêi seô vúơi ặúơc úê lođng ngûúđi chõ díu ăau khöí cuêa töi nhûông nöîi buöìn ríìu khi xa ăíịt nûúâc

Möîi möơt dõp ặúơc nghó vïì nhađ, vúâi töi höìi íịy, lađ sûơ giaêi thoaât caâi nguơc tuđ thađnh phöị, núi töi chó mú mađng thíịy hònh boâng möơt ngûúđi ăađn bađ lûu laơc Töơi nghiïơp, nhûông luâc tröng thíịy mùơt töi, chõ díu töi cûâ ặâng ngíy ngûúđi ra, vò caêm ăöơng Töi giíịu meơ töi nhûông thûâc quađ biïịu chõ, coâ luâc lađ chai díìu thúm, coâ khi lađ vađi thûúâc luơa Chõ töi thûúđng phađn nađn:

- Chuâ tûê tïị vúâi chõ quaâ Chõ chaê biïịt biïịu chuâ gò ặúơc bíy giúđ

Coâ, chõ aơ, chõ ăaô biïịu em möơt thûâ quađ quyâ nhíịt, möơt tíịm lođng thûúng ngûúđi, möơt chín tònh xûâng ăaâng Vađ bíy giúđ, trong caât buơi cuöơc ăúđi, tím höìn em víîn cođn saâng maôi nhûông caêm tònh chín thíơt buöíi ăíìu

Thûúđng thûúđng, chõ kïí chuýơn cho töi nghe:

- Chuâ aơ, ngađy xûa chõ sung sûúâng lùưm kia Chõ lađ con möơt trong gia ằnh quyâ phaâi, cuông ặúơc nuöng chiïìu nhû chuâ bíy giúđ, coâ phíìn hún thïị nûôa

Noâi xong, chõ töi laơi khoâc Chõ töi chó biïịt khoâc Nhûông bûôa cúm khoai, nhûông ngađy lam luô ăaô lađm chõ chaơnh nhúâ ăïịn caênh sum hoơp nùm nađo

Thúđi haơn nghó cuêa nhađ trûúđng ríịt ngùưn, nïn thûúđng thûúđng töi chó úê nhađ ặúơc ba höm lađ cuđng Möîi líìn lïn tónh, chõ töi hay cho töi tiïìn, hoùơc boê giíịu vađo tuâi aâo, hoùơc nheât dûúâi ăaây va ly vađ dùơn quen miïơng:

- Chuâ chùm mađ hoơc, röìi vïì daơy chaâu

Anh caê töi vò cöng viïơc lađm ùn úê tónh, chó coâ thïí vïì qú thùm nhađ möîi nùm vađo dõp Tïịt Vùưng hai ngûúđi thín aâi nhíịt, chõ töi trúê laơi söịng buöìn baô nhû ngađy múâi vïì nhađ chöìng Tiïịng xay luâa öì öì nhiïìu luâc ăïịn tíơn hai giúđ saâng, nhû nhûông nhõp ăúđi thûúng nhúâ ím voơng trong thúđi khùưc vađ lođng ngûúđi

Hai nùm sau, chõ díu töi hoađn toađn thađnh möơt ngûúđi ăađn bađ qú Viïơt Nam ăùơc Trïn caânh ăöìng röơng raôi cuêa lađng Ăöng Bñch, ngûúđi ta thûúđng thíịy möơt daêi aâo chađm in bíơt trïn nïìn trúđi möîi saâng, chùm chó vađ lùơng leô nhû díịu hiïơu möơt cuöơc söịng víng lúđi, ngu muöơi

Chõ díu töi ăaô khaâc vúâi ngađy trûúâc lùưm röìi Ba nùm ăöi, míịy ặâa chaâu töi thi nhau ra ăúđi, thi nhau söịng möơt caâch cú cûơc vađ thi nhau kïịt thïm möơt ñt díy liïn laơc troâi buöơc chùơt cheô ngûúđi meơ chuâng noâ vúâi caâi ăíịt nûúâc nađy

Ngûúđi ăađn bađ íịy ăaô thöi khöng bao giúđ cođn daâm hy voơng trúê vïì qú hûúng nûôa

*

* *

Töi bûúâc ra ăúđi, xïịp saâch vúê laơi, mang vađo trong buơi bùơm caâi hònh boâng möơt ngûúđi chõ díu lam luô, ngheđo heđn, chuât chín tònh nhíơn ặúơc khi traâi tim chûa biïịt ăíơp möơt tiïịng giaê döịi nađo

Saâu nùm röìi, töi khöng sao qún ặúơc dô vaông vađ nhûông kyê niïơm buöíi ăíìu Vađi ba laâ thû moêng maênh thónh thoaêng rúi vađo trong caâi teê laơnh cuêa ăúđi töi, ăem laơi nöîi nhúâ nhung cođn víịn vûúng úê

goâc trúđi cuô Meơ töi bíy giúđ ăaô giađ, ngoât baêy mûúi tuöíi Chõ töi thïm ặúơc míịy chaâu, ăöi mùưt líu ngađy töi chûa gùơp, chùưc ăaô múđ díìn díìn Töi ăi con ặúđng töi, ăem chíu baâu cuêa lođng neâm hïịt vađo nhûông cuöơc tònh duýn vö voơng Töi hao phñ thanh xuín ăi ăïí choâng thíịy caâi ngađy giađ sùưp túâi, ăïí tûơ phuơ lađ mònh biïịt söịng ăuâng theo linh höìn

Trïn nïìn nùm thaâng cuô, hònh aênh chõ díu töi víîn ặâng, buöìn baô vúâi manh aâo mađu chađm cuô, mùưt nhòn tûđ quaông trúđi xa vïì, boâng hoađng hön mú höì öm truđm lïn sûơ víơt

Chó coâ töi lađ söịng ñch kyê, cođn ngûúđi meơ giađ, ngûúđi chõ díu ăau khöí, míịy ặâa chaâu raâch rûúâi, víîn söịng theo khuön pheâp, lùơng leô vađ cíìn cuđ

Saâu nùm! Töi xa qú hûúng saâu nùm röìi mađ khöng möơt líìn nađo nghô ăïịn chuýơn trúê laơi Caâi sûâc khoêe ýịu úât cuêa meơ töi cođn ặâng ặúơc hay khöng, töi khöng biïịt, vađ ngûúđi chõ díu lûu laơc cuêa töi, coâ noâi döịi míịy ăi nûôa, chùưc cuông ăaô quaâ chiïìu, xïị boâng röìi

4-1938 Ruât tûđ tíơp truýơn ngùưn Chín trúđi cuô Nhađ xuíịt baên Nguýîn Hađ, Hađ Nöơi, 1942

CHÕ ÝN

Chñnh tïn chõ lađ An Meơ töi goơi traânh ra lađ Yïn Yïn lađ con nuöi meơ töi, nuöi ăïí thay cho ngûúđi nhađ, ăïí coâ ai hoêi thò baêo: noâ lađ con nuöi töi Meơ töi thûúđng kïí laơi rùìng mua chõ ta vúâi caâi giaâ hai quan tiïìn vađo möơt nùm luơt löơi, ăoâi keâm Yïn nhû biïịt phíơn mònh lađ con nuöi, nïn khöng bao giúđ lïn mùơt vúâi töi hïịt Ngađy töi cođn nhoê, Yïn tröng nom töi Ăoâ lađ ngûúđi baơn gaâi ngađy xûa, ăïí sau nađy thađnh möơt ngûúđi chõ ríịt töịt Kïí ra, ăöịi vúâi Yïn, töi chõu löîi nhiïìu lùưm Lođng tûê tïị, trung thađnh cuêa Yïn, möîi líìn nhùưc ăïịn, töi khöng khoêi ngíơm nguđi Ngađy nay, tuy Yïn khöng cođn söịng chung vúâi töi trïn quaê ăíịt nađy nûôa, nhûng hònh aênh Yïn víîn theo töi bïn nhûông hònh aênh thín mïịn khaâc

Chõ Yïn coâ möơt thín hònh gíìy nhùĩng, traâi hùỉn laơi vúâi caâi sûâc dai dùỉng cuêa chõ Caâi nghïơ thuíơt ăöơc nhíịt, caâi nghïơ thuíơt ăaơt ặúơc ăïịn ăöơ töịi cao cuêa Yïn, lađ böí hïịt nùm taơ cuêi trong möơt ngađy liïìn Meơ töi ăaêm ăang lađ thïị mađ víîn phaêi lùưc ăíìu, möîi líìn thuíơt laơi caâi kyđ cöng íịy

Möơt höm, chõ Yïn cíìm dao rûơa böí cuêi, vö yâ ăïí lûúôi dao phíơp vađo ăíìu ngoân chín caâi bùưn ra caâch ăíịy vađi thûúâc Khöng möơt tiïịng kïu, chõ líịy vaơt aâo bõt ngay chöî maâu chaêy, lï díìn nhùơt ăíìu ngoân chín lòa ra kia, chùưp laơi Tuy bõ thûúng, chõ víîn böí cuêi, vúâi möơt veê ăiïìm tônh khöng hai

Khöng phaêi chõ Yïn bõ meơ töi baơc ăaôi, nhûng vò tñnh chõ thñch lađm, nïn Yïn tûơ muöịn ăíìy ăoơa mònh luön Ngûúđi con gaâi íịy, suöịt trong mûúđi míịy nùm trúđi, ăaô chûâng kiïịn caênh lïn xuöịng cuêa gia ằnh töi, ăaô chia chung niïìm vui veê, nöîi ngheđo khöí vúâi moơi ngûúđi trong nhađ Ngađy hai lûúơt, chõ gaânh hađng cho meơ töi ăi, vïì chúơ, tiïịng keôo keơt cuêa chiïịc ăođn tre trïn vai, bònh ýn nhõp vúâi thaâng

ngađy ím u, vùưng moơi xa hoa cuêa möơt ngûúđi ăađn bađ Viïơt Nam chín chñnh

Chõ Yïn cuêa töi khöng ăeơp, nhûng coâ duýn Chõ ùn tríìu cùưn chó vađ vaâ vai möơt caâch tađi tònh Ăöi khi coâ ai giïîu cúơt chõ, chõ chó ýn lùơng Töi khöng hiïíu coâ phaêi vò chõu thûúng chõu khoâ nhû víơy mađ ăúđi Yïn chó lađ möơt chuöîi ngađy ăau khöí, noâ thu ngùưn cuöơc söịng cuêa Yïn laơi khöng?

Trûúâc sau, dûúâi sûơ phaân xeât nghiïm nhùơt cuêa kyê niïơm, ăöịi vúâi chõ Yïn, töi víîn lađ ngûúđi böơi baơc Chûô böơi baơc, töi cho cođn lađ nheơ, töi toan mûúơn hai tiïịng "daô man" Töi khöng thïí nađo qún ặúơc, möơt höm, ăi hoơc vïì, luơc nöìi khöng thíịy caâ thu, thûâ caâ töi ûa nhíịt, vò chõ ăaô ăïí cho međo tha míịt röìi, töi noâng mùưt, sùĩn ăöi giađy ăang ăi, nhùìm xûúng öịng chín chõ mađ choơt möơt caâi thíơt maơnh Yïn nhùưm mùưt laơi, nghiïịn rùng chõu ặơng sûơ tađn aâc cuêa töi Chúơt nghe tiïịng guöịc cuêa meơ töi xuöịng nhađ, Yïn vöơi ặâng lïn, xuyât xoa:

- Khiïịp! Caâi bíơc cûêa cao quaâ, víịp phaêi luön!

Meơ töi lûúđm chõ mađ mùưng:

- Roô muđ! Ngûúđi ta ăi thò chùỉng viïơc gò Chó ặúơc caâi bõ thõt! Töi khöng cođn biïịt noâi thïị nađo caê, nïn ýn lùơng Ăúơi meơ töi

ăi khoêi, töi thaâo ăöi giađy tíy ra, troâi caê hai chiïịc lađm möơt, ắnh víịt xuöịng ao Chõ Yïn thíịy thïị, vöơi can töi:

- Ăûđng em! Víịt giađy ăi lúô meơ hoêi khöng thíịy, meơ ăaânh chïịt! Töi phuơng phõu traê lúđi:

- Noâ ăaâ chõ, thò em víịt quaâch noâ ăi

Ăöi giađy íịy, töi ăem neâm noâ vađo möơt xoâ, noâi thaâc vúâi meơ töi lađ ăau chín phaêi ăi guöịc Töi víịt noâ ăi, nhûng thónh thoaêng Yïn laơi mang noâ ra lau chuđi, lađm töi phaât gùưt:

- Chõ cođn tiïịc noâ lađm gò nûôa Ăïí em chùơt noâ ra

Töi chùơt noâ ra thíơt Tûđ ăíịy, khöng bao giúđ töi cođn duđng thûâ giađy tíy moôm nhaâi vađ coâ öịng nhû thïị nûôa Thíơm chñ töi gheât líy caê nhûông ngûúđi mang noâ Töi thûúng Yïn ngađy möơt thïm, búêi chöî töi ăaâ Yïn ăaô loeât thađnh möơt muơn síu quaêng, röìi biïịn thađnh möơt vïịt seơo thím ăen Lođng töi ăöi phen thùưt laơi, ruđng rúơn nghô ăïịn caâi cûê

chó hung haôn cuêa mònh Cođn Yïn, Yïn khöng nghô gò hïịt Möîi líìn töi nhùưc laơi chuýơn xûa, Yïn chó cûúđi mađ gaơt ăi:

- Trođ con nñt, nhùưc laơi lađm gò!

Lođng Yïn chó biïịt coâ trung thađnh vađ tíơn tuơy Yïn khöng thïí nađo nhû töi, möơt ngûúđi tûơ taơo ra ăau khöí ăïí söịng, ăïí sung sûúâng vò thíịy mònh ăau khöí hún ngûúđi Tím höìn mú ûúâc kñn ăaâo cuêa ngûúđi con gaâi íịy chó heâ múê ăïí rung ăöơng vò möơt trong söị nhûông ngûúđi thñch Yïn

Töi biïịt chuýơn, trïu Yïn, vađ Yïn chó ăoê mùơt Yïn khöng biïịt chûô nïn víîn nhúđ töi ăoơc caâc truýơn Phaơm Cöng Cuâc Hoa cho nghe Yïn thuöơc lođng tûđng ăoaơn vađ ăöi khi ngím lïn Dûúâi aânh saâng cuêa ngoơn ăeđn díìu con, nhiïìu töịi, Yïn chùm chuâ nghe töi ăoơc, vađ ăöi luâc ăoơc theo

Cuöịi nùm íịy, ngûúđi ýu Yïn ăïịn hoêi Yïn Meơ töi bùìng lođng gaê, nhûng baêo ăúơi ăïịn hïịt tang ba töi Non ba nùm ăöịi vúâi ngûúđi con gaâi íịy coâ lađ bao, ăoâ chó lađ möơt sûơ ăúơi chúđ nhoê nhùơt, bïn caơnh nhûông cöng viïơc liïn miïn Hún nûôa, chõ Yïn laơi khöng biïịt thïị nađo lađ phaên böơi, thò möịi tònh chõ thíìm nuöi trong lođng hùỉn phaêi lađ ăeơp ăeô, thuêy chung

Trong gia ằnh töi, sau ngađy ba töi míịt, xaêy ra nhiïìu chuýơn bíịt bònh giûôa meơ töi vađ dò gheê töi, chuýơn bíịt bònh keâo theo noâ caê möơt caênh chia reô vônh viïîn Höm caôi coơ ăíìu tiïn, hai ngûúđi xung ăöơt nhau Chõ Yïn giuâp meơ töi möơt caâch ăùưc lûơc Chõ lùn vađo gúô toâc cho meơ töi, chõ taât, chõ xeâ nhûông ngûúđi vïì phaâi khaâc, trong khi töi vûđa khoâc vûđa chaơy loanh quanh Ruât cuöơc, chõ Yïn ặúơc ăöi mùưt sûng tñm, míịt möơt maêng da ăíìu Chõ baêo:

- Giaâ chuâng noâ cođn ăaânh meơ nûôa, thò chõ cho nhûđ ăođn

Tröng chõ Yïn luâc íịy ăïịn gan daơ Ai daâm baêo ăoâ lađ möơt ngûúđi con gaâi nhađ qú, möơt ngûúđi con gaâi gíìy nhùĩng, ýịu úât? Yïn trung thađnh trïn hïịt nhûông ngûúđi trung thađnh Tuy ngheđo nhûng chõ Yïn khöng bao giúđ líịy cùưp, mùơc duđ nhiïìu luâc meơ töi giao chòa khoâa cho chõ giûô

Vöịn liïịng cuêa Yïn lađ vađi hađo chó giùưt trong thùưt lûng ăïí ùn tríìu díìn Chõ Yïn coâ caê chiïịc gûúng nhoê hònh bíìu duơc, caê chiïịc lûúơc ăöìi möìi, vađ bùìng nhûông thûâc nađy, Yïn giûô gòn nhan sùưc ăïí ăúơi möơt ngađy ăeơp ăeô ăïịn trong ăúđi Yïn Ngûúđi thiïịu nûô Viïơt Nam gûúng

míîu íịy cođn möơt caâch trang sûâc khaâc lađ soi dung nhan mònh trïn lađn nûúâc giïịng lùơng leô, röìi líịy tay tûđ tûđ reô ra bïn tai maâi toâc ăen lanh laânh

Baânh quađ nhíơn ặúơc sau möîi buöíi meơ töi ăi chúơ vïì, töi ăïìu ăem chia cho Yïn Nhûng Yïn ăïí dađnh, traê laơi cho töi Töi hoêi chõ:

- Sao baânh ngon thïị mađ chõ khöng ùn?

Yïn ăaâp, ăöi mùưt buöìn buöìn:

- Chõ lúân röìi, chõ khöng thñch ùn nûôa

- Chõ lúân röìi, chõ ăi líịy chöìng phaêi khöng?

Yïn húi ăoê mùơt, ăaâp:

- Khöng, chõ khöng líịy chöìng, chõ úê vúâi meơ vađ em

Yïn hay ru töi nguê Tiïịng haât cuêa Yïn ríịt buöìn, buöìn vò lođng Yïn sùĩn buöìn, hay vò tûơ ngađn xûa tiïịng haât ru em víîn buöìn nhû thïị? Cíu Yïn thûúđng haât lađ:

Caât bay vađng laơi ra vađng

Nhûông ngûúđi quín tûê daơ cađng ăinh ninh

Nïịu vùn mađ bíy giúđ töi tin lađ ngûúđi, thò tiïịng haât xûa kia, biïịt ăíu, laơi khöng lađ tím höìn Yïn möơt ñt?

Nguê trong tònh thûúng cuêa meơ, trong tònh thûúng cuêa Yïn, töi say sûa troơn mûúđi míịy nùm trúđi ăùìng ăùĩng, vađ chó tónh díơy, caâch ăíy khöng bao líu, ăïí tin rùìng nûúâc Viïơt Nam, qú hûúng thûâ hai cuêa töi, cođn ăeơp lùưm, ngûúđi nûúâc töi víîn ríịt ăöîi hiïìn lađnh!

Ăaô bao nhiïu líìn, caânh míy xuín ngûđng trïn quaông ăöìng ăíìy hûâa heơn, trïn dođng nûúâc söng trong, ăaô bao nhiïu líìn, nhûông ngûúđi ăađn bađ nhađ qú ăau khöí, chua xoât, nhûng víîn bõ söịng qún laông trong luôy tre xanh!

Húôi nûúâc Viïơt Nam! Töi nghiïng lođng xuöịng Ngûúđi, trïn nhûông luöịng cađy mađ hûúng thúm cođn phaêng phíịt, vò töi ăaô tûđng uöịng nûúâc vađ noâi tiïịng noâi cuêa Ngûúđi, vò töi ăaô thïì ýu Ngûúđi trïn bíơc tuýơt vúđi cuêa tön giaâo Trïn daêi ăíịt suâc tñch nhûông tinh hoa cuêa vùn chûúng, nhûông cöng traơng cuêa lõch sûê, töi cođn ghi caê nhûông boâng daâng ngûúđi xûa töi thûúng ýu, vađ trong söị nhûông ngûúđi nađy, chõ Yïn töi lađ möơt

Töi kïí nöịt chuýơn chõ Yïn

Hònh nhû bao giúđ chõ Yïn cuông ặâng trûúâc mùơt töi vúâi nhûông neât nhùn nhoâ, vúâi caâi thín hònh gíìy oùơt vò sûâc gieo nùơng cuêa ăau thûúng Chõ Yïn chïịt röìi, nhûng chïịt nhû chõ Yïn lađ thoaât Töi söịng khöng hún möơt chiïịc laâ laơc, möơt caânh míy vûúng Töi lúân röìi, töi ăaô hiïíu thïị nađo lađ böín phíơn möơt ngûúđi söịng Töi ăaô biïịt thïị nađo lađ tha thûâ, mùơc díìu möîi khi nhòn laơi thúđi xûa, töi víîn cùm gheât hònh aênh con ngûúđi ăaâng nguýìn ruêa mađ ăaô coâ líìn töi tûđ chöịi khöng nhíơn trong söí hoơ nhađ töi

Cođn hún hai thaâng nûôa ăïịn ngađy cûúâi chõ Yïn thò nhađ töi nhíơn chûâa thïm möơt ngûúđi khaâch: cíơu hoơ töi Ăoâ lađ möơt caâi boâng thín thñch laơc ăi ăíu líu ngađy, röìi möơt höm, khöng hiïíu vò tuâng tiïìn hay buöìn sao ăoâ, sađ xuöịng caâi maâi nhađ quen biïịt möơt caâch vö lyâ vađ hïịt sûâc vö duýn Töi khöng ûa ặúơc nhûông haơng ngûúđi nhû thïị, nhûông ngûúđi söịng khöng ra söịng, giùìng cûúâp tay trïn haơnh phuâc khöng thuöơc vïì mònh

Töi hoêi meơ töi:

- Caâi ngûúđi nađo ăíịy meơ? Con tröng gheât lùưm!

Cíơu töi tröng ngûúđi xíịu thïị nađo íịy, ùn thò ùn nhiïìu, nguê laơi nguê mï mïơt ăïịn taâm chñn giúđ Tûđ ngađy coâ mùơt võ khaâch íịy, töi míịt vui Chõ Yïn chùưc cuông khöng vui gò, nhûng tñnh tònh kñn ăaâo Yïn khöng ăïí löơ veê bíịt maôn nhû töi Coâ caâi boâng gò hùưt lïn ngađy söịng vui tûúi cuêa töi, lađm töi khoâ chõu

Chõ Yïn hay díơy súâm ăun nûúâc pha trađ Biïịt lïơ íịy, cíơu töi cuông lođ mođ díơy súâm, vađo bïịp, ngöìi ngay caơnh Yïn Möîi líìn xuöịng

bïịp, töi laơi löơn tiïịt lïn vò caâi daâng ăiïơu ăaâng gheât cuêa cíơu Töi baêo chõ Yïn:

- Sao chõ khöng chûđa caâi mùơt íịy ra?

- Chûđa mùơt lađm sao ặúơc, vò cíơu íịy lađ ngûúđi nhađ kia mađ! Töi biïịt chõ Yïn ăau khöí lùưm Chõ bõ vûúâng, bõ ngaâng, ăuê tònh ăuê töơi Möơt höm khöng neân ặúơc giíơn nûôa, töi baêo meơ töi:

- Meơ aơ, meơ ăuöíi quaâch caâi cíơu gò ăi!

Meơ töi ngûđng tay khíu, lûúđm töi:

- Líìn nađy lađ líìn thûâ míịy röìi haê?

Töi ngíơp ngûđng:

- Cíơu íịy cíơu íịy

Nhûng töi im bùơt, chaơy vöơi ra ngoađi sín Töi biïịt lađ nïịu noâi roô sûơ thûơc ra, trong nhađ töi seô coâ sûơ xö xaât, vađ chõ Yïn seô khöng cođn ặúơc "caât bay vađng laơi ra vađng" nûôa Cún tûâc giíơn, hùìn hoơc, töi truât caê vađo bûâc thû gûêi ra Hađ Nöơi cho anh töi:

"Anh úi, nhađ ta coâ caâi ngûúđi cíơu gò íịy Tröng cíơu íịy em chó muöịn ăaânh chïịt ăi thöi Cíơu ta cûâ saân laơi gíìn chõ Yïn röìi cûúđi thïị nađo íịy Em nghô giaâ anh coâ úê nhađ thò míịy mađ chuâng mònh chaê lađm nïn chuýơn Khöng tin anh cûâ vïì nhađ mađ xem, em khöng noâi döịi ăíu Chuâc anh bònh ýn Em tûâc lùưm anh aơ."

"Taâi buât: Anh coâ vïì thò mua baânh vïì nheâ Anh mua caê khùn chñt ăíìu cuêa chõ Yïn nûôa Vïì mađ xem, mau lïn anh!"

Viïịt xong thû, töi haê lùưm, nhuê thíìm:

- Röìi phen nađy biïịt tay nhau!

Meơ töi víîn khöng hay biïịt gò hïịt, víîn lùơng leô ngađy hai buöíi

ăi vïì chúơ, ăïìu ăïìu mua cho cíơu töi nhûông thûâc nhùưm rûúơu Töi ngûâa mùưt lùưm, nhûng khöng biïịt lađm sao ặúơc Yïn cuông díìn díìn líy caâi buöìn cuêa töi Yïn hay ngöìi möơt mònh, thónh thoaêng laơi thúê dađi Möơt saâng, töi thûâc díơy súâm, thò ăaô nghe tiïịng cíơu töi noâi trong bïịp:

- Tröng Yïn ngöìi bïn lûêa hay lùưm!

Khöng coâ tiïịng traê lúđi, röìi tiïịng tiïịp theo:

- Ngûúđi ta khen cođn lađm böơ!

Töi vöơi goơi to lïn:

- Chõ Yïn ra ăíy, chõ Yïn!

Yïn vúâ ặúơc dõp töịt, chaơy ra vúâi töi, neât mùơt húât haêi, xanh ngùưt Töi cíìm tay chõ mađ töơi nghiïơp höơ Yïn nhòn töi, löơ veê caêm ún, röìi líịy daêi ýịm lau nûúâc mùưt Tûđ ăíịy, töi khöng goơi caâi ngûúđi kia lađ cíơu nûôa, töi goơi lađ "íịy" hay "nađy", möîi khi bùưt buöơc phaêi noâi chuýơn vúâi

Röìi ăïịn möơt saâng kia - ăöơc aâc thay lađ caâi saâng höm íịy - töi ăang nguê thò chúơt möơt bađn tay ăaânh thûâc töi díơy Töi höịt hoaêng nhíơn ra lađ Yïn, Yïn ăang khoâc Luâc íịy trúđi saâng chûa roô mùơt ngûúđi Ngoơn ăeđn canh tröơm víîn leo leât chaây, uê döơt Töi ngöìi díơy, hoêi chõ:

- Sao chõ khoâc?

Yïn lùưc ăíìu, khöng ăaâp, maôi sau múâi nûâc núê:

- Em úê laơi, chõ ăi ăíy

Töi ruơng rúđi:

- Chõ Yïn ăi ăíu? Ai ăaânh chõ Yïn?

Yïn nhû chúơt biïịt cíu noâi cuêa mònh lađ húâ, nïn vöơi chûôa laơi:

- Khöng ai ăaânh chõ hïịt! Chõ ăi röìi chõ laơi vïì!

Thíịy töi giûô riïịt líịy vaơt aâo, mađ bïn ngoađi thò ăaô coâ tiïịng gađ gaây baâo trùng haơ tuíìn lïn, Yïn noâng ruöơt:

- Chõ ra tónh mua hađng cho meơ Em coâ tiïìn cho chõ vay míịy hađo

Töi luơc rûúng ặa cho Yïn möơt ăöìng baơc, tiïìn meơ töi cho ăïí mua saâch Chõ Yïn cođn nùưm tay töi míịy lûúơt nûôa röìi múâi bûúâc ra ăi Bïn ngoađi, tiïịng möơt con choâ suêa boâng trùng laơnh Töi bùưt ăíìu trúê laơi giûúđng nguê, thò chúơt nghô ăïịn möơt sûơ Tím linh vö cuđng saâng suöịt cuêa tuöíi treê ăaô cho pheâp töi phaâc veô möơt chuýơn ghï ngûúđi Töi nhaêy xuöịng ăíịt, goơi:

- Cíơu! Cíơu ăíu röìi!

Khöng coâ tiïịng thûa Töi vùơn to ngoơn ăeđn lïn, chaơy laơi lay tay cíơu Sûơ thöng minh riïng lađm töi ngúđ rùìng caâch nguê cuêa cíơu töi lađ giaê vúđ Ăúơi töi lay ăïịn líìn thûâ nùm - ngûúđi lúân ai laơi nguê mï thïị nhó - cíơu töi múâi choađng tónh díơy, lađm ra veê ngú ngaâc nhòn töi

Trûúâc cùơp mùưt múê ra khöng vûúâng möơt boâng mïơt nađo cuêa giíịc nguê, töi tûâc ăiïn lïn:

- AĐ, ra cíơu gúâm thíơt! Cíơu töìi thíơt!

Cíơu töi toê veê kinh ngaơc, hoêi töi:

- Sao chaâu laơi baêo cíơu töìi?

Töi cađng tûâc thïm:

- Cođn khöng töìi! Ăûúơc, ăïí töi maâch vúâi meơ töi cho mađ xem! Saâng höm sau, võ quyâ khaâch íịy vöơi vađng tûđ giaô nhađ töi, noâi döịi lađ ăaô tòm ặúơc viïơc lađm

Cíu chuýơn trïn kia, töi khöng daâm noâi cho ai biïịt Töi chó hiïíu noâ bùìng khiïịu thöng minh cuêa treê nhoê, mađ khöng bùưt ặúơc tang chûâng Rođng raô trong hai nùm trúđi tòm kiïịm, meơ töi tòm thíịy chõ Yïn úê lađng Nhöìi gíìn thõ xaô Thanh Hoâa, an phíơn bïn möơt ngûúđi chöìng ngađy ngađy xe ăaâ vïì taơc nhûông hònh tûúơng xinh xinh

Töi söịng bïn nuâi Nhöìi, bïn chõ töi, trong hún möơt nùm trúđi nûôa, hûúêng laơi, luâc cuöơc ăúđi bùưt ăíìu chúâm buöìn, nhûông yâ võ ăíơm ăađ cuêa möơt möịi tònh cao quyâ

*

* *

ÚÊ Hađ Nöơi, nhiïìu luâc töi baơc beôo qún míịt ngûúđi chõ nuöi cuêa töi ăi, vò phíịn son vađ phuđ hoa ăaô quýịn töi ăi xa ngađy trûúâc quaâ Trong möơt bûâc thû gûêi ra Hađ Nöơi thùm töi, meơ töi baâo tin chõ Yïn ăaô chïịt, möơt thaâng sau chöìng vađ hai thaâng trûúâc ặâa con trai Meơ töi thïm: "AĐ, ra nhađ noâ bõ truđng lađm ăíịy con aơ"

Thïị lađ hïịt, möơt trong nhûông tíịn kõch buöìn baô nhíịt cuêa gia ằnh töi Trïn ẳnh nuâi Nhöìi ngađy nay víîn cođn nhö lïn möơt mö ăaâ, tûúơng hònh ngûúđi meơ dùưt con, ăúơi chöìng trong quaông bao la vö haơn Vađ ngađy nay, möîi líìn vïì Thanh Hoâa, ngöìi trong tađu, ặa mùưt nhòn

mö ăaâ cuô, töi ngúđ ăoâ lađ hònh daâng ngûúđi chõ dùưt em

2-1939 Ruât tûđ Chín trúđi cuô, Nhađ xuíịt baên AÂ Chíu, Hađ Nöơi, 1946

CON NGÛƠA TRÙƯNG CUÊA BA TÖI

Ba töi luâc múâi ăùơt chín lïn ăíịt nûúâc nađy thò vöịn liïịng khöng ngoađi míịy ăöìng baơc Cuông ặúơc ăuâc theo khuön khöí kiïn nhíîn vađ cíìn kiïơm nhû bao nhiïu baơn ăöìng hûúng khaâc, ba töi hún hoơ úê chöî súâm biïịt tòm hoơc chûô Phaâp

Töi biïịt khöng ặúơc tûúđng tíơn lùưm vïì sûâc hoơc cuêa ba töi, búêi töi sinh ra quaâ chíơm vađ khi caâi tuöíi lïn mûúđi bùưt ăíìu múê hai con mùưt ngúđ nghïơch cuêa töi ra xung quanh, thò ba töi míịt Ba töi bõ bïơnh ăau xûúng trong möơt khu rûđng úê Thanh Hoâa, sau nhiïìu nùm trúđi lùn löơn gian nan, vađ míịt ăi vađo möơt buöíi saâng, luâc töi cođn bíơn gúô nöịt möơt ăoaơn díy thaê diïìu Töi nhíơn caâi hung tin íịy vúâi möơt tíịm lođng bònh tônh vö haơn, vò töi chûa tûđng ặúơc chûâng kiïịn möơt cuöơc ly taân nađo xaêy ra trong gia ằnh töi, tûđ ngađy töi cíịt tiïịng khoâc chađo ăúđi

Höm íịy, ngûúđi vuâ giađ baêo töi:

- Öng "giađ" röìi cíơu aơ

Töi khöng hiïíu nïn ăaâp trún tru:

- Khöng giađ mađ laơi coâ ríu!

- Khöng, giađ lađ míịt, lađ chïịt kia

Töi víîn nhòn vuâ, bònh thaên:

- Thïị míịt thò phaêi lađm thïị nađo u?

- Cíơu phaêi chñt khùn trùưng, phaêi chöịng gíơy, phaêi khoâc nûôa Töi khöng hiïíu lađm sao laơi coâ thïí khoâc ặúơc Khoâc ặúơc vúâi töi, chó coâ khi nađo bõ ăaânh Töi lo lùưng tòm caâch ăïí khoâc, khoâc cho nhiïìu nhû meơ töi trong nhûông ngađy giöî chùỉng haơn Töi ăem duýn cúâ nöîi lo lùưng noâi vúâi möơt ngûúđi baơn nhoê, thò hùưn baêo rùìng thïị nađo töi cuông khoâc ặúơc, vò "ngađy xûa" hùưn cuông ăaô khoâc ặúơc möơt líìn

nhû thïị röìi Chuâng töi ăem chuýơn ăaâm ma ra bađn vúâi nhau, cuöịi cuđng, caê hai ăïìu thíịy coâ nhûông yâ nghô vui vui Noâ nghô ăïịn khi ặúơc mùơc aâo múâi, chñt khùn múâi, cođn töi nghô ăïịn nhûông bûôa cöî bađy

ra ăïí múđi moơc xoâm giïìng

Höìi íịy, chuâng töi chûa "vùn minh" nhû bíy giúđ, ăïí coâ ặúơc möơt tíịm lođng taâm chñn tuöíi ăaô biïịt suy nghô hay thao thûâc Chuâng töi söịng bònh ýn vúâi caênh ăúđi thay ăöíi, chûa tûđng ăïí yâ ăïịn nhûông caêm xuâc bíng khuíng gúơi lïn búêi möơt maênh ao hay möơt tíịm laâ Caâi vui cuêa chuâng töi lađ caâi vui cuêa con diïìu no gioâ vađ caâi nhúâ viïín vöng chó coâ thïí húi lađm buöìn ặúơc nhûông luâc vùưng nhađ

Víơy, töi ăaô ăúơi ngađy rûúâc linh cûôu ba töi vïì - ba töi míịt úê trong nhađ thûúng -vúâi nhûông yâ nghô hoađn toađn ngíy daơi nhû trïn Töi chó nhúâ roô möơt buöíi saâng nùm íịy, nhûng khöng biïịt vïì muđa nađo, múâi saâng tinh sûúng, töi ăaô bõ ăíơp díơy búêi nhûông tiïịng kïu hoaêng höịt cuêa ngûúđi vuâ giađ:

- Cíơu! Cíơu díơy mau! Vïì ăïịn núi röìi!

Ăoaơn vuâ coông töi möơt maơch chaơy ra cöíng lađng Khi chuâng töi ăïịn núi thò ăaô thíịy hiïơn ra möơt ăaâm ngûúđi trùưng löì löơ aênh ba töi ặúơc phuê luơa ăiïìu, ặúơc böịn ngûúđi khiïng lïn nhû kiïơu, vađ theo sau caâi bađi võ sún ăoê, meơ töi vađ anh töi ăi ăïịm tûđng bûúâc Tiïịng khoâc mađ töi lo lùưng tûđ míịy ngađy nay lađm sao cho coâ, thò luâc nađy tûơ nhiïn bíơt

ra, khi töi thíịy caâi gò khöng cođn nûôa trong caâi gò ăang cođn trûúâc mùưt töi

Ăoâ lađ nhûông tiïịng khoâc líìn ăíìu tiïn töi biïịt, tiïịng khoâc sau nađy khi tùưt ăi, cođn vùỉng laơi möơt ăiïơu thúê dađi chua xoât trïn ngađy thaâng bú vú cuêa töi Meơ töi thíịy töi thò buđ lu, buđ loa lïn, bïị xöịc líịy töi, vađ ăöi luâc ặâng laơi ăïí xõt muôi hay lau nûúâc mùưt

Töi nhíơn thíịy míịy cíy cöơt nhađ ặâng bú vú hún trûúâc, boâng töịi mau chiïịm líịy sín vađ lođng töi hay nhúâ thûúng, ngao ngaân

Trong húi laơnh leôo böịc lïn trûúâc luâc gađ võt nhaêy chuöìng, böịn ngoơn nïịn cuđng nhaây mùưt trïn chiïịc bađn thúđ múâi dûơng, thay chöî cho núi kï bađn ăeđn thuöịc phiïơn ngađy xûa Töi bùưt ăíìu súơ boâng töịi, ruđng mònh tûúêng rùìng úê ăíu ăíy, víîn cođn ređ ređ nhûông tiïịng doơc tííu keâo ngađy xûa

Möơt tònh thûúng míịt ăi, vûđa khúi luông xuöịng thaâng ngađy töi söịng

*

* *

Nhû trïn kia töi ăaô noâi, töi biïịt ba töi quaâ chíơm Baêy nùm möơt, ba anh em chuâng töi thi nhau ra ăúđi, tađi trñ vađ tñnh tònh khaâc nhau xa quaâ Khi töi bíơp beơ biïịt noâi thò anh caê töi ăaô trûúêng thađnh, vađ anh hai töi cuông bùưt ăíìu giíơt súơi díy diïìu xuöịng cuđng vúâi caâi tuöíi bay lûúơn cuêa anh ăïí vađo trûúđng Töi lúân lïn giûôa sûơ chiïìu chuöơng nûng niu cuêa möơt gia ằnh coâ thïí kïí vađo bíơc khaâ

Thoaơt ăíìu ba töi lađm thöng ngön cho möơt viïn chûâc nhađ ăoan, röìi sau xoay ra líơp möơt ty muöịi Díìn díìn, vò cöng viïơc phaât ăaơt, ba töi goâp phíìn cöí ăöng buön göî Nhûông cuöơc kinh doanh höìi íịy, toâe ra tiïìn, naêy ra baơc, nhúđ úê caâi thúđi mađ moơi ngûúđi chûa bõ ngaơt húi vò sinh kïị nhû bíy giúđ

Töi khöng hiïíu rùìng ba töi ăaô hoơc chûô Phaâp vúâi ai, bùìng caâch nađo, vò möơt ngûúđi chûa noâi soôi tiïịng Viïơt Nam ăaô "thaơo" caâi tiïịng ngoaơi quöịc íịy, kïí cuông kyđ!

Ăoâ lađ möơt sûơ hín haơnh lúân lao cho nhađ töi Cöng nghiïơp cuêa

ba töi xûa, thûúđng ặúơc meơ töi kñnh cíín thuíơt laơi, coâ khi ăang thuíơt, ngûúđi ặa mùưt nhòn lïn bađn thúđ ba töi Ngađy nhoê, möîi líìn chaơy chúi ăíu vïì töi thûúđng mođ lïn gaâc, nùìm ýn lùơng bïn caơnh khay ăeđn, muôi hñt tûđng húi dađi lađn khoâi xanh thúm phûng phûâc, nhû khi chaơy ra ặúđng caâi ăoân líịy caâi muđi "eât xùng" dïî chõu toêa laơi sau chiïịc ö tö Töi tođ mođ ặa mùưt ngùưm míịy quýín saâch chûô Phaâp ăùơt caơnh ăíịy, mađ ba töi ñt khi rúđi ra

Ngoađi caâi sung sûúâng, haônh diïơn coâ möơt ngûúđi cha khaâc thûúđng, thónh thoaêng möơt vađi caâi xe ngûơa ăöî laơi ngoađi cöíng, ăem ăïịn nhađ töi nhûông ngûúđi ngoaơi quöịc, laơi lađm töi nghô ngúơi vïì caâi gia thïị hùỉn khöng phaêi lađ tíìm thûúđng cuêa chuâng töi Töi thíịy ba töi noâi chuýơn vúâi hoơ möơt caâch dïî daôi quaâ Ngûúđi luön luön gíơt ăíìu, móm cûúđi, khiïịn töi nghô ăïịn sûơ döìi dađo chûô nghôa úê bïn trong khöịi oâc hùỉn phaêi röơng mïnh mang! Thûúđng thûúđng, nhûông buöíi ăađm luíơn

ríịt thín míơt kia ăïìu ặúơc kïịt thuâc búêi möơt bûôa tiïơc coâ baânh bñch quy vađ rûúơu sím banh

Töi thûúđng hoêi anh töi:

- Ba hoơc úê ăíu mađ gioêi thïị anh?

Anh töi vïnh mùơt lïn:

- Mađy tûúêng ba vûđa chùưc? Ba gioêi gíịp trùm tao kia!

Chùưc chùưn lađ ba töi phaêi gioêi, khöng cođn ngúđ gò nûôa Ba töi ăaô coâ thïí vađo lađng Tíy ặúơc röìi Nhûng töi cođn muöịn biïịt thïm nûôa, töi muöịn biïịt vïì míịy quýín saâch ăeơp ăeô mađ ba töi hay ăùơt lïn ngûơc, khi mùưt ngûúđi lim dim, möi ngûúđi míịp maây!

Nghe töi hoêi thïm, anh töi gùưt vúâi möơt veê tûơ phuơ:

- "Lùngga fùngxe, ăñchxonne", hoêi maôi!

Nhûng nhûông ăiïìu díîn giaêi íịy khöng gaơch ặúơc vađo oâc töi möơt neât saâng gò caê Töi ăađnh phuơc ba töi víơy Caâi con ngûúđi kyđ laơ íịy lađ caê möơt sûơ khoâ hiïíu vúâi töi, khoâ hiïíu nhû caâi ngön ngûô xa laơ kia khöng biïịt nhúđ úê möơt pheâp bñ truýìn gò, laơi coâ thïí kïịt ặúơc yâ nghô trïn ăöi möi chó quen míịp maây thûâ tiïịng phûúng Ăöng

Sau nađy, ăem chuýơn ba töi ra khoe vúâi caâc baơn cuđng lúâp, töi

bõ hoơ chïị giïîu:

- Ba mađy coâ noâi tiïịng Tíy giaê cíìy!

Mùơc díìu, töi víîn tin úê tađi trñ cuêa ba töi, vò hađng ngađy nhûông baơn ngoaơi quöịc víîn ăïịn, víîn vui veê noâi chuýơn vađ víîn vui veê ra vïì Hai nùm sau ăíịy, möơt chuýơn phi thûúđng vuơt xaêy ra trong gia ằnh töi: anh hai töi ăíơu bùìng Cú thuêy Phaâp - Viïơt Ăíơu ặúơc caâi bùìng Cú thuêy, vađo höìi íịy, ngûúđi ta coâ thïí ặúơc böí duơng ngay röìi Anh töi vïì nhađ, tay xun xoe ăöịt möơt baânh phaâo teâp, ăaâ vađo ăñt töi möơt caâi, röìi chaơy toơt lïn gaâc baâo tin mûđng cho ba töi Thûơc lađ long troơng! Míịy ngûúđi ngoaơi quöịc ngöìi caơnh ăíịy röịi rñt xoa ăíìu anh, xò xöì noâi nhûông gò lađm anh ăoê mùơt Tûơ nhiïn töi caêm thíịy höí theơn, ghen tyơ khi töi thíịy anh sung sûúâng chaơy nhaêy khùưp nhađ

Töi baêo anh töi:

- Anh cuông khöng gioêi bùìng ba ăíu Ba sùưp mua cho em caâi

xe ăaơp ba baânh kia!

Anh töi quay laơi:

- ÛĐ thò mađy coâ xe ăaơp ba baânh Tao coâ tiïìn ăíy nađy

Ăoaơn anh dùìn lïn nïìn gaơch cho töi nghe tiïịng kïu coong coong cuêa ăöìng baơc múâi long lanh Tûâc quaâ, töi chaơy laơi bïn ba töi, khoâc tíịm tûâc:

- Bùưt ăïìn ba ăíịy Ba khöng cho con tiïìn, ba cho anh hai

Ba töi bïị töi vađo lođng, röìi moâc tuâi cho míịy ăöìng hađo con múâi tinh

Thuúê nhoê, töi chó ặúơc söịng míịy nùm sung sûúâng Caâi cú nghiïơp cuêa ba töi, nhûông ngûúđi nöịi tiïịp lađ meơ töi vađ dò gheê töi khöng giûô vûông nöíi Chuâng töi súâm bõ ăuöíi ra khoêi cuöơc ăúđi sung tuâc

Trong tíịt caê nhûông kyê niïơm ba töi ăïí laơi, caâi lađm töi nhúâ nhíịt vađ töi khöng hiïíu taơi sao laơi nhúâ ăïịn thïị, lađ con ngûơa kim hoa trùưng cuêa ba töi

Nhûông buöíi trûa heđ oi aê, mïơt nhoơc mang ba töi tûđ nhûông caânh rûđng xa vïì, noâ vui mûđng hñ lïn khi nhíơn thíịy caâi maâi nhađ thín thiïịt trïn ăíịy ăíơu míịy con chim böì cíu Chín noâ ăíơp lïn nhûông löịi ăi quen biïịt, möìm noâ ngoaơm nhûông cíy coê ngon lađnh Töi chaơy ra ăoân ba töi vađ thûúđng thûúđng ngûúđi giao cûúng cho töi cöơt noâ laơi Dûúâi caânh nhûông con muöîi bay vo ve, nùưng hoa xön xao, da noâ ăöơng ăíơy, múô mûúơt trong möơt veê ăeơp ăeô, oai nghiïm riïng Röìi nhûông buöíi trûa khöng cođn coâ trong ăúđi töi nûôa, töi theo ngûúđi nhađ dùưt noâ ăi tùưm, ăaânh noâ búi qua söng Töi sung sûúâng cûúđi vang trïn mùơt nûúâc lođa nùưng, cûúôi trïn mònh con ngûơa kim hoa mađ tiïịng hñ quen quen, töi chùưc ăaô líu ngađy röìi, khöng cođn rïìn qua caânh ăöìng ngíơp coê nûôa

Bíy giúđ ăúđi töi chó cođn laơi nhûông trúđi quaơnh vùưng, nhûông buöíi trûa ăöơt nhiïn voơng möơt tiïịng gađ gaây laơ luđng Töi thoaâng thíịy boâng ngûúđi cûúôi ngûơa vïì sau hađng rađo, ăi ngûúơc laơi thúđi gian, run run nhû chó ăúơi möơt húi gioâ mú höì lađ biïịn míịt

Meơ töi baân díìn díìn nhađ cûêa, ruöơng vûúđn ăïí traê núơ, vađ caê con ngûơa trùưng cuông bõ ăöíi líịy taâm mûúi ăöìng Höm meơ töi ắnh baân noâ

ăi, töi thíịy lođng buöìn vö haơn Töi khöng míịy luâc rúđi caâi buöìng nhöịt

noâ ra nûôa, lûu luýịn nhû ặâa treê con bõ ăuöíi khoêi cùn nhađ cuô, cođn tiïịc reê nhûông chöịn ùn nùìm, ăöì ăaơc quen thín Töi cíìm möơt nùưm coê ăuât vađo möìm con ngûơa trùưng, vöî vađo múâ löng búđm trùưng toaât cuêa noâ Tûđ ngađy ba töi míịt ăi, noâ gíìy gođ thiïíu naôo, mùưt noâ ûúât vađ coâ gheđn, thónh thoaêng cíịt tiïịng hñ khöng nhíịt ắnh, mađ tiïịng hñ múâi buöìn thaêm lađm sao!

Höm ngûúđi ăïịn mua díîn noâ ăi, töi khoâc baêo meơ töi:

- Meơ ặđng baân noâ cho ngûúđi ta Meơ ăïí cho con

Meơ töi thúê dađi:

- Nhađ cođn chaê tiïịc nûôa lađ ngûơa Khöng baân ăi thò xeâ xaâc ra mađ traê núơ ađ?

Con ngûơa íịy ngađy nay ăaô chïịt Cuông nhû ba töi ăïí laơi caâi danh voơng tađn cuêa nhûông ngađy rûơc rúô, noâ cuông ăaô tûđng nöíi tiïịng möơt thúđi vïì nûúâc kiïơu hay

Anh hai töi thûúđng trïu töi:

- Ăöì ngûúđi khöng nhúâ ngûúđi, laơi nhúâ ngûơa Roô dúê húi!

Mađ töi dúê húi thíơt Trïn ặúđng ăúđi, töi ăaô nhiïìu líìn dúê húi nhû thïị, vađ chùưc seô phaêi dúê húi suöịt ăúđi

Ngađy nay, möîi líìn ăi qua caânh ăöìng ngíơp coê, töi víîn cođn phaêng phíịt ngûêi thíịy muđi ngûơa, nghe thíịy tiïịng ngûơa, vađ hònh dung möơt böơ ýn cûúng vùưng chuê, ngú ngaâc ăíu ăíy

2 - 1940 Ruât tûđ tíơp truýơn ngùưn Chín trúđi cuô

Nhađ xuíịt baên AÂ Chíu Hađ Nöơi - 1946

NGAĐY GÙƠP GÚÔ

Ngađy nhoê, möîi líìn chaân chuâng baơn, töi víîn hay laơi bïn meơ töi cíìu khíín ngûúđi kïí laơi sûơ cûúâi xin giûôa ngûúđi vađ ba töi, röìi ăïí töi ăem thuíơt laơi vúâi hađng xoâm Töi cođn nhúâ núi meơ töi ngöìi kïí chuýơn lađ möơt caâi heđ bùìng ăíịt nïơn trûúâc nhađ Tûđ ăoâ, töi vûđa nghe chuýơn, vûđa nhòn aânh nùưng chiïìu nghiïng xïị, vađ nhûông boâng laâ lung linh Coâ khi ặúng giûôa cíu chuýơn, töi veâo maâ meơ töi mađ hoêi:

- Ăöị meơ biïịt bao giúđ ăïịn Tïịt? Ăöị meơ biïịt con ặúơc bao nhiïu tiïìn phong bao?

Meơ töi kheô gúô tay töi ra, lùơng leô noâi tiïịp vađ lùơng leô ru töi nguê míịt luâc nađo! Tuy nhiïn, trong giíịc mú kyđ dõ, töi víîn hònh dung ặúơc caê ăaâm cûúâi, chuâ rïí lađ lađ ba töi, cö díu lađ meơ töi vađ, töi lađ ngûúđi dûơ lïî! Díìn díìn töi lúân lïn Qua mííu ăúđi sum hoơp cuêa hai ngûúđi sinh ra töi, töi nhíơn thíịy möơt ắnh mïơnh khe khùưt, möơt duýn phíơn tùm töịi vađ buöìn ríìu Vò thïị, töi ặúơc biïịt rùìng phíìn nhiïìu, hay tíịt caê cuông ặúơc, nhûông bađ meơ Viïơt Nam ăïìu phaêi ăau khöí ngay tûđ luâc loơt lođng Moơi sûơ do "Trúđi" ắnh, caâc tím höìn ăoâ chó biïịt víng theo möơt caâch nhíîn nhuơc, möơt caâch lùơng leô, möơt caâch chua xoât vö cuđng! Bao nhiïu thïị kyê röìi, nhûông tiïịng thúê dađi míịt tùm trong ăïm töịi, nhûông maâi ăíìu buđ röịi nghiïng xuöịng böín phíơn hađng ngađy, tíìm thûúđng vađ nhoê moơn Cuöơc hön nhín cuêa meơ töi, ăïịn nay, töi múâi thíịm thña ặúơc hïịt caâi ăún giaên, caâi nghi lïî cuêa noâ Vađ ăïịn ngađy nay, töi múâi hiïíu meơ töi hún luâc nađo hïịt, ngûúđi con gaâi laâi ăođ trïn söng Gheâp ngađy xûa, ngûúđi meơ Viïơt Nam möơt caâch dõu dađng vađ cao quyâ

*

* *

Caâch ăíy hún nùm mûúi nùm

Möơt buöíi chiïìu muđa heđ vađng rûơc

Trïn búđ söng Gheâp lùơng leô cuêa tónh Thanh Hoâa, dín lađng Ngoơc Giaâp böîng thíịy boâng möơt ngûúđi ngoaơi quöịc, tay xaâch möơt goâi vaêi xanh vađ ăíìu chuơp chiïịc muô rúm ăaô vađng oêng

Ngûúđi khaâch laơ coâ chiïịc traân ríịt laơ: noâ nhoê nhûng nhö ra möơt caâch bûúâng bónh Nhíịt lađ ăöi mùưt, sùưc nhû dao, beân nhû nûúâc, nhòn víơt gò thò nhû huât líịy víơt íịy Hai ăùơc ăiïím ăoâ nhíịt ắnh khöng ặúơc taơo bùìng thuêy thöí Viïơt Nam, mađ lađ bùìng tinh hoa cuêa möơt dín töơc khaâc Möơt veê gò xûúng xûúng, rùưn rùưn ăöơn khùưp mònh ngûúđi khaâch, biïịn caâi thín thïí thoaơt tröng thò gíìy kia ra sûơ chõu ặơng khoâ nhoơc, úê ăíịy, möơt nghõ lûơc bïìn vûông tiïìm tađng

Khaâch mùơc möơt böơ quíìn aâo bùìng lônh Quaêng Ăöng, nguýn míìu ăen, nhûng sau khi traêi nhiïìu phong tríìn, ăaô ăöíi sang míìu xaâm kïơch Y phuơc íịy gúơi ặúơc trong lođng ngûúđi gùơp, bao nhiïu lađ caêm giaâc thanh thuâ, hûúng võ xa xöi Tûđ ăùìng xa, nhûông gúơn luơa phú phíịt nhû nhûông gúơn gioâ truđng dûúng, vađ khi laơi gíìn thò gioâ truđng dûúng laơi chó toađn xöng lïn möơt muđi caâ mùơn!

Linh höìn Trung Quöịc phaât löơ ra trong tûđng bûúâc ăi, ăiïơu ặâng, trong sûơ tríìm mùơc, tröng tòm, trong caê caâch ặa nùm ăíìu ngoân tay coâ moâng dađi víín gheât lïn gaôi söìn söơt chiïịc ăíìu gíìn nhû huâi troơc tïịch

Ăïm vïì trong nhûông bûúâc nheơ, hùưt hiu böịc húi lïn mùơt söng Nùưng tùưt díìn díìn chó cođn aânh vađng pha sùưc tñm Hoađng hön úê ăíy khöng nhû hoađng hön cuêa Giang Tíy, Höì Bùưc, hoađng hön úê ăíy ûu hoađi nhû möơt chinh phuơ nhúâ chöìng

Vađ nhû möơt gaô giang höì chaơnh lođng khoâc nûúâc

Tuy nhiïn, ăöi mùưt trong vađ saâng kia khöng hïì víín búêi míìu sùưc thï lûúng, víîn quùưc lïn nhòn nhûông ăúơt soâng nhuýîn nhađng bođ quanh míịy con thuýìn ngaâi nguê Cûê chó laơnh leôo ăoâ thíơt lađ traâi hùỉn vúâi caênh söng nûúâc buöìn ríìu, caâi caênh tíìm thûúđng nhûng ăaô lađm chuýín dúđi bao nhiïu cuöơc ăúđi ngang doơc

Khaâch ngöìi xuöịng vïơ coê, khöng ăïí ngùưm caênh chiïìu, mađ ăïí thaâo caâi goâi vaêi tûđ bao líu víîn ăeo úê tay, líịy ra möơt goâi cúm nùưm Röìi khöng dao, khöng ăuôa, khaâch beê ngoùưt nûêa nùưm cúm, ặa lïn

miïơng, trong khi míịy ngoân tay líìn gúô tûđng miïịng caâ khö Ăöi luâc khaâch ngûđng nhai, cheâp miïơng cho thíịm xuöịng ăaây lođng caâi hûúng

võ ăíơm ăađ cuêa bûôa cúm lûu laơc

Chó sau mûúi phuât, khöng cođn möơt miïịng cúm, möơt khuâc caâ nađo soât laơi trïn maênh laâ chuöịi heâo Tíịt caê lûúng thûơc ngoơt ngađo tröi qua cöí hoơng, ăaêo löơn trong caâi daơ dađy vö bïơnh, ăïí biïịn thađnh nhûông dođng maâu huđng cûúđng luín lûu nuöi maơch söịng, vađ nuöi lúân maôi caâi chñ nguýơn giang höì

Ùn xong, khaâch xoa tay ặâng díơy, bûúâc xuöịng bïịn söng rûêa mùơt vađ vöịc nûúâc uöịng, röìi laơi trúê lïn nùìm, ăíìu göịi trïn boơc hađnh lyâ Tíịt caê nhûông cöng viïơc íịy nhû ăaô ặúơc íịn ắnh theo möơt phûúng phaâp, nïn coâ maơch laơc vađ quy cuê hùỉn hoi Khaâch nùìm ríịt bònh tônh, tay chín duöîi thùỉng, mùơt hûúâng lïn khöng gian, tím thíìn nhíơp ắnh Nhûng nïịu ăïí yâ, ta seô thíịy loaâng trïn buơng khaâch möơt lûúôi dao nhoơn nhû laâ buđa höơ mïơnh ăùơt úê ăíịy tûđ bao giúđ

Trúđi quang líịp laânh sao, hûâa möơt ăïm phùỉng lùơng Gioâ söng lïn ăíìy Lađng maơc, xa xa, chòm múđ trong boâng töịi, ăöi luâc ăïí loơt ra vađi tiïịng choâ suêa ma Míịy ăiïím ăeđn haơt ăíơu run trïn söng nhû nhûông con mùưt buöìn tûđ kiïịp trûúâc Böîng, giûôa khoaêng triïìn miïn röơng raôi, ngín ặa möơt ăiïơu haât lú lûêng bay trïn dođng nûúâc, möơt ăiïơu haât ăođ ặa, tríìm tríìm, lùơng leô:

Muöịn sang nhûng ngaơi vùưng thuýìn, Muöịn vïì bïn íịy nhûng duýn lúô röìi!

Nhõp haât gíìn laơi vađ xa ăi theo chiïịc thuýìn nhoê, cö ăöơc, aêo naôo, trong sûơ toê bađy kñn ăaâo cuêa möơt tíịm lođng thûúng nhúâ mïnh möng

ÚÊ trïn búđ söng bïn nađy, ngûúđi khaâch ăaô ặâng díơy, tay nùưm chuöi dao, mùưt nhòn caâi vïơt lûêa cuêa chiïịc thuýìn ăùơt múđ trïn mùơt nûúâc

Thuýìn hònh nhû laơi gíìn, vò soâng vöî vađo maơn ăođ möîi luâc möơt maơnh Vađ sau khi nhíơn ăuâng lađ möơt chiïịc ăođ chúê khaâch, ngûúđi lûô hađnh cuêa ăíịt nûúâc Trung Quöịc hođ lïn:

- Töì ui! (Ăođ úi!)

Soâng nûúâc traê lúđi laơi caâi gioơng kïu quaâi gúê bùìng möơt boâng vang laơnh leôo Tiïịp ăïịn tiïịng tûđ dûúâi söng voơng lïn, caâi tiïịng nhoê nheơ cuêa ngûúđi con gaâi xûâ Trung Böơ:

- Ai goơi ăođ?

Möơt phuât ýn lùơng Ngûúđi khaâch laơ khoâ nhoơc lùưm múâi kiïịm ặúơc cíu traê lúđi:

- Ng öơ öơ! ađ"tui tíy" (ađ töi ăíy!)

Noâi xong khaâch xùm xùm bûúâc xuöịng ăođ, trûúâc veê ngaơc nhiïn vö cuđng cuêa thiïịu nûô

Ăođ quay muôi, thiïịu nûô ýn lùơng cheđo Tiïịng soâng khua, lađm röơn vađo lođng nađng möơt nöîi lo súơ kñn ăaâo Vûđa cheđo, nađng vûđa liïịc nhòn ngûúđi khaâch laơ mađ thoaơt tröng, nađng coâ caâi caêm tûúêng haôi huđng nhû gùơp möơt tïn giùơc cûúâp tađu ö ghï gúâm

Ăođ ăaô ra giûôa söng Möơt lađn gioâ thöíi maơnh Ngûúđi khaâch laơ luâc nađy ăaô nhû rúđi boê nhûông tû tûúêng riïng, bùưt ăíìu ngoaênh lïn nhòn thiïịu nûô Ăoâ lađ möơt caâi nhòn ríịt leơ, nhûng ríịt chùưc, caâi nhòn veô roô ra möơt sûơ quýịt ắnh, khiïịn thiïịu nûô bíơm möi laơi, vađ tuy trong bong boâng sao múđ múđ, e theơn nhòn laêng ra ngoađi xa Möơt thoaâng cûúđi chaơy qua möi khaâch, lađm dõu hùỉn veê hung túơn vûđa röìi khiïịn thiïịu nûô súơ haôi

Lađ vò líìn ăíìu tiïn trong ăúđi, nađng chõu caâi nhòn sùưc mùưt ăoâ Noâ khöng tòm úê ngûúđi nađng nhûông ăiïím ăeơp ăeô, mađ chó cöịt khaâm phaâ nhûông ăiïìu kiïơn cíìn thiïịt cho sûơ gíy dûơng haơnh phuâc gia ằnh, sûơ vûông bïìn cuêa nođi giöịng Vađ biïịt ăíu, trong khi nghô ăïịn nhûông gûúng cíìn míîn ăaô tûđng líịp laânh phaên chiïịu caâi ăeơp huýìn bñ, thíìn thaânh cuêa goâc trúđi phûúng Ăöng, ngûúđi lûô hađnh kia ăaô khöng quan niïơm ngûúđi ăađn bađ Viïơt Nam nhû ăaô quan niïơm ngûúđi ăađn bađ Trung Quöịc?

Cho nïn, dûúâi boâng sao ăïm íịy, trïn dođng söng khuya, ngûúđi con gaâi Viïơt Nam ăaô che ăöi maâ ûêng höìng trûúâc möơt ngûúđi khaâch laơ vađ cuđng luâc khöng hiïíu sao, nađng thíịy ngíơm nguđi chua xoât

- Nhađ "nõ" úê ăíu?

Ngûúđi con gaâi ngú ngaâc möơt luâc líu, röìi múâi hoêi:

- Nõ? Nõ lađ gò? Töi khöng hiïíu

Khaâch cuông ngíín ngûúđi trong vađi phuât múâi tòm ặúơc caâch cùưt nghôa:

- Nõ lađ nõ! Lađ

Möơt ngoân tay theo cíu noâi boê dúê, chó thùỉng vađo thiïịu nûô khiïịn nađng khöng nhõn ặúơc cûúđi:

Ăođ gheâ bïịn

Ngûúđi khaâch toan ặa ăöìng xu cíìm sùĩn trong tay cho thiïịu nûô, böîng laơi ngíìn ngaơi:

- Cho "tui" nguê möơt ăïm úê nhađ cö nheâ?

Thiïịu nûô ăùơt con sađo lïn thađnh ăođ, íịp uâng:

- Öng hoêi meơ töi íịy Töi khöng biïịt!

Noâi ăoaơn nađng bûúâc vöơi ăi trûúâc, nhûng ăöi luâc chíơm chín laơi, vò biïịt ngûúđi khaâch ặúng raêo bûúâc theo

Ăïịn möơt caâi ngoô tre, thiïịu nûô cíịt tiïịng goơi:

- Meơ nađy, coâ öng khaâch "Tađu" xin nguê troơ

Möơt bađ cuơ traơc nùm mûúi tuöíi, tay cíìm chiïịc ăeđn con, tûđ trong nhađ ăi ra:

- Ai? Ai mađ troơ vúâi nguê?

Ngûúđi khaâch laơ cuâi ăíìu chađo bađ cuơ möơt caâch kñnh cíín Bađ cuơ ăaâp lïî xong, quay laơi baêo ngûúđi con gaâi:

- Con xem doơn nhađ trïn, röìi nhûúđng caâi giûúđng cho öng íịy nùìm

Bađ cuơ noâi vûđa dûât, cö gaâi ăaô vuđng chaơy vađo boâng töịi, ăem theo caâi mùơt chùưc lađ phaêi ăoê hún ban naôy nhiïìu

Trong khi ngöìi tiïịp chuýơn khaâch, bađ cuơ thađnh thûơc hoêi:

- "Chuâ" ăaô xúi cúm chûa, ăïí töi baêo chaâu noâ níịu?

"Chuâ" Khaâch cuông thađnh thûơc traê lúđi:

- "Tui" ùn cúm röìi Tui ùn úê ngoađi búđ söng!

Cíu traê lúđi tûơ nhiïn vađ ngúđ nghïơch ăoâ khiïịn bađ cuơ móm cûúđi vađ khiïịn cö gaâi ặúng ngöìi ăun nûúâc gíìn ăíịy, cuông sùơc cûúđi theo Nhòn caê hai miïơng cûúđi cuđng möơt luâc, ngûúđi khaâch ngú ngaâc ặa mùưt liïịc hai bađ con chuê nhađ:

- Cûúđi? Cûúđi "tui"?

Bađ cuơ ăúô lúđi:

- AĐ, chaâu noâ thíịy öng laơ

Ăïm íịy lađ ăïm ăíìu tiïn trong cuöơc ăúđi giang höì, ngûúđi lûô khaâch ăùơt lûng trïn chiïịc giûúđng tre eôo úơt, giûôa nhûông tiïịng vađ hònh aênh khaâc hùỉn vúâi nhûông caâi quen biïịt úê qú hûúng

Maâi nhađ tranh lúơp sú sađi, ăïí chaêy xuöịng mùơt khaâch möơt dođng aânh trùng haơ tuíìn, vađ ngûđng laơi úê ăíịy thađnh nhûông ăöìng hađo múâi long lanh

Gioâ thöíi trong vûúđn cau, xađo xaơc

Tõch mõch dïî lađm ăuöịi lođng ngûúđi Lûô khaâch luâc nađy, ăaô thíịy chïịt chñ phiïu lûu, bön tííu, ăïí caêm khaâi trong niïìm thûúng nhúâ, trong giíy phuât chaơnh lođng tûúêng ăïịn möơt maênh ăíịt xa xöi Lûô khaâch ngaơc nhiïn gheâ tai vađo coôi ýn lùơng, caâi ýn lùơng mïnh möng vađ u uíịt, khöng bõ phaâ búêi möơt tiïịng suâng bùưn cûúâp nađo nhû úê qú hûúng

Míịy tiïịng tuđ vađ khuya ruâc lïn, bay vađo gian nhađ vùưng Lùưng biïịt moơi ngûúđi ăaô nguê ýn caê, võ thíìn tûê cuêa giang sún Trung Quöịc vùưt chín chûô nguô, khe kheô ngím möơt bađi thú cöí, qua nöîi xuâc ăöơng ăöơt nhiïn tuơ laơi trong ngûúđi:

Uyơt looơc, vuâ thađy sûúâng muên thñn, Cooâng phöịng, dò phöí, tui sađu mòn, Cuâ chíịu seđng ngöìi Höìn Saân sò

Dïì pun, chöịng seâng tíu haâc sòn

(Nguýơt laơc, ö ăïì, sûúng maôn thiïn Giang phong, ngû hoêa, ăöịi síìu miïn,