DI TRUYEN LIEN KET VOI GIOI TINH VA DI TRUYEN NGOÀI NHAN

I - DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH:1 - NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH VÀ CƠ CHẾ TẾ BÀO HỌC XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH BẰNG NHIỄM SẮC THỂ: a - Nhiễm sắc thể giới tính: - NST giới tính là loại NST chứ

I - DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH:

1 - NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH VÀ CƠ CHẾ TẾ BÀO HỌC XÁC

ĐỊNH GIỚI TÍNH BẰNG NHIỄM SẮC THỂ:

a - Nhiễm sắc thể giới tính:

- NST giới tính là loại NST chứa

gen qui định giới tính (Có thể

chứa cả các gen khác ).

NST giới tính là gì? Có đặc

điểm như thế nào?

+ Tuỳ loài, tuỳ giới khi thì tương

đồng hoặc không tương đồng.

+ Trên cặp NST giới tính không

tương đồng (XY) có các đoạn

- Đặc điểm:

b - Một số cơ chế tế bào học xác định giới tính bằng

nhiễm sắc thể:

Cặp NST giới tính ở các loài khác nhau có

giống nhau không? Cho ví dụ.

* Kiểu XX; XY:

- Con cái XX; con đực XY: Người, động vật có vú,

ruồi giấm

- Con cái XY; con đực XX: Chim, bướm, cá, ếch

nhái …

* Kiểu XX; XO:

- Con cái XX; con đực XO: Châu chấu, rệp, bọ xít…

- Con cái XO; con đực XX: Bọ nhậy.…

I - DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH:

1 - NHIỄM SẮC THỂ GIỚI TÍNH VÀ CƠ CHẾ TẾ BÀO HỌC XÁC

ĐỊNH GIỚI TÍNH BẰNG NHIỄM SẮC THỂ:

Nêu cơ chế xác định giới tính ở người?

- Cơ chế xác định giới tính: sự phân li

và tổ hợp của cặp NST giới tính

2 - DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH:

a - Gen trên nhiễm sắc thể X:

P:

F 1:

F 2 :

X

100 % Mắt đỏ Mắt đỏ

Lai thuận

Mắt trắng

50 % : Mắt đỏ

100 % :

Mắt đỏ

50 % Mắt trắng

P:

F 1:

F 2 :

X

Mắt đỏ

Mắt trắng

Mắt trắng :

50 %

50 %

Mắt đỏ

Mắt đỏ

50 %

Lai nghịch Mắt trắng

50 %

* Thí nghiệm

Kết quả thí nghiệm trên

có gì khác so với kết quả thí nghiệm lai thuận nghịch của Menđen?

*Nhận xét, giải thích :

- Kết quả của hai phép lai thuận nghịch là khác nhau:

Tỉ lệ phân li kiểu hình ở hai giới là khác nhau

- Gen quy định tính trạng màu mắt chỉ có trên NST X

mà không có trên Y

- Cá thể XY chỉ cần 1 Alen lặn nằm trên X đã biểu hiện

ra kiểu hình

P:

F 1:

F 2 :

X

A A

A

a a

Lai thuận

P:

F 1:

F 2 :

X

A

Lai nghịch a

a

2 - DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH:

a - Gen trên nhiễm sắc thể X:

I - DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH:

Hãy rút ra đặc điểm di truyền các tính trạng do gen nằm trên NST giới

tính X quy định?

Đặc điểm:

- Kết quả của phép lai thuận và nghịch là khác nhau

Cụ thể là tỉ lệ phân li kiểu hình ở hai giới là khác nhau

- Có hiện tượng di truyền chéo

b - Gen trên nhiễm sắc thể Y:

- Ví dụ: Ở người, bố có dị tật có túm lông ở tai, dính

ngón tay thứ 2,3 sẽ truyền cho 100% con trai trong gia đình, con gái thì không bị tật này

2 - DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH:

I - DI TRUYỀN LIÊN KẾT VỚI GIỚI TÍNH:

Héi chøng trïm l«ng trªn vµnh tai

Hãy giải thích sự di truyền tính trạng trong các VD trên?

- Gen quy định tính trạng nằm trên NST Y sẽ di

truyền cho tất cả các tính trạng có KG XY trong dòng

họ -> tuân theo quy luật di truyền thẳng

? Tại sao sự di truyền các tính trạng do gen nằm trên NST X, Y lại có sự khác nhau như vậy?

c - Ý nghĩa của di truyền liên kết với giới tính:

- Nhận dạng được đực cái từ nhỏ -> Phân loại, tiện trong chăn nuôi.

- Phát hiện được một số bệnh do rối loạn

cơ chế phân li, tổ hợp của nhiễm sắc thể.

Sự di truyền liên kết với giới tính có ý nghĩa gì?

trồng trọt.

II - DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN:

1 - MỘT SỐ THÍ NGHIỆM:

X

Cá chép cái

Cá nhưng có râu

Cá diếc đực không râu

có râu

Lai thuận

P

F

Cá chép đực

Cá nhưng không có râu

Cá diếc cái không râu

có râu

P

F

Lai nghịch

X

P P

Hoa loa kèn

Nhận xét sự biểu hiện

KH của cơ thể lai F1 so với bố mẹ trong phép lai

thuận nghịch? Giải

thích?

Di truyền ngoài nhân có đặc

điểm gì?

II - DI TRUYỀN NGOÀI NHÂN:

1 - MỘT SỐ THÍ NGHIỆM:

* Nhận xét: Kết quả của phép lai thuận nghịch là

khác nhau, con lai F1 có kiểu hình giống mẹ

* Giải thích: Khi thụ tinh giao tử đực chỉ truyền nhân

mà hầu như không truyền tế bào chất cho trứng Do

vậy các gen nằm trong tế bào chất chỉ được mẹ truyền cho con qua tế bào chất của trứng

2- ĐẶC ĐIỂM:

-Di truyền theo dòng mẹ

-Không tuân theo các quy luật di truyền chặt chẽ như gen nằm trong nhân

CỦNG CỐ:

Di truyền liên kết với giới tính là gì?

- Là hiện tượng di truyền các tính trạng mà gen xác định chúng nằm trên NST giới tính

Vậy làm thế nào để phân biệt được gen nằm trên NST thường, giới tính hay gen nằm

ngoài nhân ?

Phương pháp phát hiện: Dùng phép lai thuận nghịch, nếu:

- Kết quả 2 phép lai khác nhau và tính trạng di truyền chéo-> Gen nằm trên NST giới tính X, tính trạng di truyền thẳng-> gen nằm trên NST Y

-Kết quả 2 phép lai khác nhau, con lai có KH giống mẹ-> DT ngoài nhân

-Kết quả 2 phép lai giống nhau-> gen nằm trên NST

Bài tập:

Câu 1: Bệnh máu khó đông người được xác định bởi

gen lặn h nằm trên NST giới tính X Một người phụ nữ mang gen bệnh ở thể dị hợp lấy chồng bình thường như thì khả năng biểu hiện bệnh của những đứa con họ sẽ thế nào?

A 100% con trai bị bệnh B 50% con trai bị bệnh

C 25% con trai bị bệnh D 12.5% con trai bị bệnh

Câu 2: Đặc điểm nào sau đây thể hiện quy luật di

truyền của các gen ngoài nhân?

A Tính trạng luôn di truyền theo dòng mẹ

B Mẹ DT tính trạng cho con trai

C Bố DT tính trạng cho con trai

D Tính trạng chủ yếu biểu hiện ở nam ít biểu hiện ở nữ

Bài tập về nhà

1 Ở người, bệnh máu khó đông do gen lặn nằm trên NST giới tính gây ra Trong một gia đình, bố bị bệnh máu khó đông, còn mẹ bình thường, có 2 người con: người con trai bị bệnh, con gái bình thường Biện luận và viết sơ đồ lai?

2 So sánh di truyền qua tế bào chất và di truyền qua nhân?

Bài tập 1: P: XX x XY

Xác định tỉ lệ kiểu gen

Kiểu hình ở F 1 ?

Bài tập 2: P: XX x X0

Xác định tỉ lệ kiểu gen

Kiểu hình ở F 1 ?

1 : 1

Y

BÀI TẬP CỦNG CỐ: