Báo cáo môn điện tử y sinh đề tài các nhóm máu

Báo cáo môn điện tử y sinh đề tài các nhóm máu

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN KHOA VẬT LÝ – VẬT LÝ KĨ THUẬT

BỘ MÔN VẬT LÝ ĐIỆN TỬ

BÁO CÁO

MÔN : ĐIỆN TỬ Y SINH

ĐỀ TÀI : CÁC NHÓM MÁU

Giảng viên hướng dẫn :

Nguyễn Văn Hiếu

Sinh viên thực hiện : Nhóm 1

Kiều Trí Đăng Nguyễn Thành Nam Nguyễn Trung Nam Trần Công Cao Cường

Lê Trần Ngọc Anh

LỜI NÓI ĐẦU

Nhóm máu vẫn còn là một bí ẩn, mặc dù nhiều điều đã được phát hiện về nó.Không ai trên thế giới có được máu nhân tạo, mặc dù các tế bào tạo máu và một

số chức năng của các tế bào đã được khám phá

Toàn bộ dấu vân tay di truyền của cha mẹ được tìm thấy trong máu, một giọtmáu là đủ để xác định toàn bộ vật liệu di truyền của một cá nhân Và bởi vì gen là yếu tố tạo nên chức năng cơ thể của chúng ta, chúng cũng ảnh hưởng đến tính cách

và xác định tính khí của chúng ta

Những kiến thức rộng hơn có thể tiết lộ nhiều tính cách của một người, có thể phác họa khuynh hướng của một người đối với bệnh tật, tính khí của một người, thậm chí cả khả năng tương thích giữa con người cũng có thể được tiết lộ Tuy nhiên, chúng ta vẩn chưa biết đủ chi tiết, nhưng kết quả thực nghiệm đã chứngminh rằng, tùy thuộc vào nhóm máu, một người có thể có một số đặc điểm tích cách phổ biến

Tất nhiên, bạn được sinh ra với tính khí sẵn có, nhưng hành vi là thứ đạt được bằng cách tương tác với môi trường.Giáo dục có thể định hình tính cách cơ bản, có thể xây dựng cái khác, tốt hay xấu, nhưng môi trường mà một người

trưởng thành thường đại diện cho một mô hình Do đó, khi người ta đạt đến sự trưởng thành, họ cảm nhận mọi thứ theo cách họ đã được dạy, nhưng không nhất thiết phải theo bản năng Một số tính năng cơ bản của cách chúng ta nhìn và hành

xử trong thế giới được phổ biến theo các nhóm máu

MỤC LỤC

Lời nói đầu

Mục lục

I Lịch sử nhóm máu

II Nguyên tắc di truyền máu

III Nhóm máu RHESUS

IV Thuộc tính các nhóm máu

1 Nơi sản xuất máu

2 Thành phần của máu

3 Cấu tạo hồng cầu

4 Vòng tuần hoàn máu

V Phương pháp xét nghiệm nhóm máu

1 Nguyên lý

2 Dụng cụ , hóa chất

a) Dụng cụ

b) Hóa chất

3 Quy trình kỹ thuật

4 Những nguyên nhân sai lầm

a) Do thiếu kiểm tra

b) Do nhầm lẫn về huyết thanh hoc

VI Dinh dưỡng cho máu

VII Các bệnh liên quan tới máu

Tài liệu tham khảo

Năm 1902, Decastello và Sturli phát hiện ra nhóm máu AB.

Năm 1913, nêu ra sơ đồ truyền máu dựa vào sự hòa hợp giữa nhóm máu người cho và người nhận

Theo trên lý thuyết thì phân bố nhóm máu gồm:

II NGUYÊN TẮC DI TRUYỀN MÁU

Hệ thống nhóm máu A, B, O được di truyền theo quy luật Mendel và có 4nhóm máu cơ bản là A, B, O và AB Quy định nhóm máu gồm 3 gen mang tính trạng trội là Alen, Alen lA, lB và một mang tính trạng lặn là Alen lo Vì vậy người nhóm máu A có thể mang kiểu gen lAlA hoặc lAlo; người nhóm máu B có thể mang kiểu gen lBlB hoặc lBlo; người có nhóm máu AB mang kiểu gen lAlB; người nhóm máu O mang kiểu gen lolo

Nhóm máu có 2 dạng gene:

IaIa ( nhóm A thuần chủng) và IaIo

IbIb ( nhóm B thuần chủng) và IbIo

IoIo (do Io là gene lặn nên chỉ biểu hiện khi cả 2 gene cùng xuất hiện)IaIb (là nhóm AB tuy nhiên khả năng xuất hiện rất thấp)

Sự tạo ra IaIb được xuất phát từ quá trình lai giữa IaIb x IaIb hoặc IaIa x IbIb

Chú ý: vì số lượng người thuần chủng A và B rất hiếm Và chỉ có ¼ khả năng IaIb lai với nhau tạo ra AB

Các trường hợp kết hợp nhóm máu:

Trường hợp cha mang nhóm máu O vẫn có thể sinh con nhóm máu B nếu

mẹ là nhóm máu B hoặc AB (2 trường hợp được đánh dấu)

Có thể dựa vào nhóm máu để xác định quan hệ huyết thống nhưng cũng nhiều trường hợp đặc biệt cha mẹ nhóm máu A,B sinh con nhóm máu O.

III NHÓM MÁU RHESUS

Rh viết tắt của chữ Rhesus, nghĩa là phân loại máu theo yếu tố rhesus.Căn cứ vào sự khác biệt khi nghiên cứu về sự vận chuyển oxy của hồng cầu, thì, các hồng cầu có thể mang ở mặt ngoài một protein gọi là Rhesushay ký hiệu là Rh Trên lâm sàng, đây là hệ thống nhóm máu quan trọng nhất sau ABO Hiện nay trong hệ thống nhóm máu này đã xác định được

50 loại kháng nguyên Trong đó 5 kháng nguyên C, c, D, E và e là quan trọng nhất, đặc biệt là kháng nguyên D với tính sinh miễn dịch cao và tính kháng nguyên mạnh Trạng thái Rh âm tinh hay dương tính ở đây chính là trạng thái âm tính hay dương tính với kháng nguyên D Nếu có kháng nguyên D thì là nhóm Rh+ (dương tính), nếu không có là Rh- (âm tính) Các nhóm máu A, B, O, AB mà Rh- thì được gọi là âm tính A-, B-, O-, AB- Rhesus là một đặc điểm di truyền của mỗi cá nhân

và tồn tại suốt cuộc đời Trong đó, nhóm máu Rh- rất hiếm gặp, ở Việt Nam, Nhóm máu Rh- chỉ chiếm 0,04%, còn Nhóm Rh+ chiếm đến

99,96% Đặc điểm của nhóm máu Rh này là chúng chỉ có thể nhận và cho người cùng nhóm máu, đặc biệt phụ nữ có nhóm máu Rh- thì con rất

dễ tử vong

Người có nhóm máu Rh+ chỉ có thể cho người cũng có nhóm máu Rh+ và nhận người có nhóm máu Rh+ hoặc Rh-

Người có nhóm máu Rh- có thể cho người có nhóm máu Rh+ hoặc

Rh- nhưng chỉ nhận được người có nhóm máu Rh- mà thôi

Trường hợp người có nhóm máu Rh- được truyền máu Rh+, trong lần đầu tiên sẽ không có bất kỳ phản ứng tức thì nào xảy ra.Tuy nhiên sau thời gian 2-4 tuần cơ thể của người mang nhóm máu Rh- sẽ sản sinh ra lượng kháng thể (kháng D) đủ lớn để làm ngưng kết hồng cầu Rh+ được truyền vào cơ thể.Sau 2-4 tháng nồng độ kháng thể sẽ đạt mức tối đa, khi

đó nếu tiếp tục truyền máu Rh+ lần thứ 2 sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng do tai biến truyền máu

IV THUỘC TÍNH CÁC NHÓM MÁU

1 Nơi sản xuất máu

Tủy xương là loại mô ở giữa hầu hết các xương Đó là nơi sản xuất các loại tế bào máu

Tủy xương có hai loại tế bào gốc gồm các tế bào tạo máu (nguồn gốc của 3 loại tế bào máu) và các tế bào nền (sản

xuất mỡ, sụn và xương) Các tế bào nền gốc còn có khả năng biệt hóa thành nhiều loại mô khác nhau, kể cả mô thần kinh Các tế bào máu gốc tạo ra hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu

2 Thành phần của máu

Máu chiếm 7% trọng lượng cơ thể, với tỷ trọng trung bình khoảng

1060 kg/m3, gần giống với tỷ trọng nước nguyên chất

(1000 kg/m3).Người trưởng thành trung bình có khoảng 5 lít máu,bao gồm một số loại huyết cầu khác nhau hay còn gọi là thành phần hữu hình và huyết tương Huyết cầu gồm hồng cầu, bạch cầu, và tiểu cầu Theo thể tích hồng cầu chiếm khoảng 45% số tế bào máu, huyết tươngchiếm khoảng 54,3%, và bạch cầu khoảng 0,7%

 Bạch cầu: chiếm khoảng 3% là một phần quan trọng của

hệ miễn dịch có nhiệm vụ tiêu diệt các tác nhân gây nhiễm trùng và phát động đáp ứng miễn dịch của cơ thể

 Tiểu cầu: chiếm khoảng 1%, chịu trách nhiệm trong quá

trình đông máu Tiểu cầu tham gia rất sớm vào việc hình thành nút tiểu cầu, bước khởi đầu của quá trình hình thành cục máu đông trong chấn thương mạch máu nhỏ

Huyết tương

Huyết tương là dung dịch chứa đến 96% nước, 4% là

các protein huyết tương và rất nhiều chất khác với một lượng nhỏ, đôi khi chỉ ở dạng vết Các thành phần chính của huyết tương gồm:

 Albumin

 Các yếu tố đông máu

 Các globulin miễn dịch (immunoglobulin) hay kháng

thể (antibody)

 Các hormone

 Các protein khác

 Các chất điện giải (chủ yếu là Natri và Clo, ngoài ra còn có can

xi, kali, phosphate

 Các chất thải khác của cơ thể

3 Cấu tạo hồng cầu

Hồng cầu chiếm hơn 99% trong các thành phần hữu hình của máu Ở động vật như cá, lưỡng cư, bò sát, chim, hồng cầu hình bầu dục có nhân; ở đa số thú khác hồng cầu dạng hình đĩa lõm hai mặt và không có nhân như hồng cầu của người Hồng cầu trưởng thành, lưu thông trong máu là tế bào không có nhân Ở người trong điều kiện tự nhiên, hồng cầu có hình đĩa hai mặt lõm, đường kính 7-8 μm, bề dày m, bề dày phần ngoại vi 2-2,5 μm, bề dày m và phần trung tâm 1 μm, bề dày m, thể tích trung bình 90-95 μm, bề dày m3 Hình dạng này có hai lợi điểm như sau:

+ Tăng diện tích bề mặt tiếp xúc làm tăng khả năng khuếch tán khí thêm 30% so với hồng cầu cùng thể tích mà có dạng hình cầu

+ Làm cho hồng cầu trở nên cực kỳ mềm dẻo, có thể đi qua các mao mạch hẹp mà không gây tổn thương mao mạch cũng như bản thân hồng cầu

Cấu trúc của hồng cầu đặc biệt thích ứng với chức năng vận chuyển khí oxy

4 Vòng tuần hoàn máu

Hệ tuần hoàn là hệ cơ quan có chức năng tuần hoàn máu trong

cơ thể của hầu hết các động vật Hệ tuần hoàn vận chuyển chất dinh dưỡng, ôxy, cacbon điôxít, hormon, tế bào máu ra và vào các tế bào trong cơ thể để nuôi dưỡng nó và giúp chống lại bệnh tật, ổn định nhiệt độ cơ thể và độ pH, và để duy trì cân bằng nội môi

Chức năng

 Vận chuyển oxygen và chất dinh dưỡng đến các cơ quan trong

cơ thể Mang các chất thải của quá trình trao đổi chất đến các cơquan bài tiết Có vai trò trong hệ miễn dịch chống lại sự nhiễm khuẩn

 Vận chuyển hormone

Cơ quan

 Dịch tuần hoàn: còn gọi là máu, dùng để vận chuyển oxygen vàchất dinh dưỡng, khí O2 đến các tế bào cũng như mang chất thải từ tế bào trở về và thoát ra ngoài bằng các cơ quan bài tiết

 Tim: tạo sự chênh lệch về áp suất để làm cho máu lưu thông

 Mạch máu: dùng để vận chuyển máu

Vòng tuần hoàn phổi: Máu sau khi bị khử ô-xy được đưa vào tâm nhĩ phải ở trong tim, từ đây máu được chuyển sang tâm thất phải và được bơm lên phổi qua động mạch phổi Ở phổi, máu giải thoát khí CO2 và hấp thụ ô-xy rồi quay trở lại tim qua tĩnh mạch phổi.

Vòng tuần hoàn hệ thống: máu chảy dưới áp lực cao từ tâm thất trái qua động mạch chủ để phân phối đi khắp cơ thể Sau khi trao đổi chất với các tế bào trong mô, máu trở lại tâm nhĩ

phải qua tĩnh mạch chủ trên và tĩnh mạch chủ dưới kết thúc vòng tuần hoàn

V PHƯƠNG PHÁP XÉT NGHIỆM NHÓM MÁU

Hệ nhóm máu ABO có hai kháng nguyên là kháng nguyên A vàkháng nguyên B, ngoài ra còn một số người có kháng nguyên A hay Byếu, tuy nhiên tỷ lệ rất thấp, tên của nhóm máu là tên các kháng nguyên có mặt trên hồng cầu Điểm đặc biệt ở hệ nhóm máu ABO là

sự có mặt của kháng thể tự nhiên một cách thường xuyên ở những người không có kháng nguyên tương ứng trên màng hồng cầu, do vậy có thể xác định sự có mặt của kháng nguyên qua việc xác định sự vắng mặt của kháng thể tương ứng trong huyết thanh

1 Nguyên lý

Hồng cầu mang kháng nguyên A hay kháng nguyên B sẽ bị ngưng kết khi cho tiếp xúc với kháng thể chống A hay kháng thể chống B trong môi trường nước muối

Có hai phương pháp xác định nhóm máu hệ ABO là: (1)

phương pháp huyết thanh mẫu là dùng kháng thể đã biết để phát hiện kháng nguyên tương ứng trên màng hồng cầu và (2) phương pháp hồng cầu mẫu là dùng hồng cầu mẫu đã biết trước kháng nguyên để xác định kháng thể tương ứng trong huyết thanh, từ đó suy ra kháng nguyên trên hồng cầu cần thử

2 Dụng cụ , hóa chất

a Dụng cụ

 Phiến kính

 Bông thấm

 Kim lấy mẫu

 ống nghiệm chứa mẫu

Lấy 3ml máu tĩnh mạch,

- Pha hồng cầu bệnh nhân theo tỉ lệ 10% trong NaCl 0,9% từ ống chống đông (1 giọt hồng cầu + 9 giọt NaCl 0,9%)

- Ly tâm tách huyết thanh từ ống không chống đông

- Chuẩn bị phiến kính với 4 vị trí 1, 2, 3, 4

- Nhỏ vào các vị trí 1, 2, 3, 4 mỗi vị trí 2 giọt huyết thanh mẫu tương ứng

- Nhỏ vào các vị trí 1, 2, 3, 4 mỗi vị trí 1 giọt hồng cầu 10% của bệnh nhân

- Dùng đũa thủy tinh, trộn đều các vị trí thành các hình tròn có đường kính từ 2- 3 cm

- Lắc tròn đều phiến kính trong khoảng 2 – 3 phút

- Đọc kết quả dựa trên hiện tượng ngưng kết hoặc không ngưng kết ( + ) Nếu ngưng kết: Các hồng cầu sẽ đứng chụm với nhau thành một đám hay nhiều đám

( - ) Nếu không ngưng kết: Các hồng cầu đứng rời rạc

- Bình thường sẽ có 4 trường hợp xảy ra tương ứng với 4 nhóm máu là:

4 Những nguyên nhân sai lầm

a) Do thiếu kiểm tra

 Không kuiểm tra nên nhầm tên hoặc trùng tên bệnh nhân,

 Không kiểm tra nên lẫn sinh phẩm, sinh phẩm hỏng

 Trình độ chuyên môn kém, hoặc thiếu thận trọng, tiến hành không theo quy trình

 Tỷ lệ huyết thanh mẫu và hồng cầu mẫu không tương ứng

 Để quá lâu mới đọc kết quả, đọc kết quả quá nhanh

b) Do nhầm lẫn về huyết thanh học:

- Ngưng kết không đặc hiệu:

+ Do hồng cầu mẫu và huyết thanh mẫu nhiễm trùng hoặc biến chất

+ Máu tự ngưng kết ( kháng thể tự miễn nóng và lạnh)

+ Mẫu máu bị nhiễm trùng

VI DINH DƯỠNG CHO MÁU

Nhóm máu và các chế độ ăn uống được khuyến nghị cụ thể với từng nhóm máu

Nhóm máu O là nhóm máu đầu tiên được nhận dạng trong thời kì tiền

sử của tổ tiên chúng ta và, vì tổ tiên của chúng ta phát triển nhờ vào một chế độ ăn uống giàu chất đạm và bữa ăn có thịt là chính cho nên nhóm máu O đã được hình thành như ngày hôm nay Vì vậy khuyến khích mọi người thực hiện một chế độ ăn giàu chất đạm, ít cacbon hydrat cùng với việc dùng nhiều thịt và cá nhưng không sử dụng các loại thực phẩm làm

từ sữa, các loại lúa mì hoặc ngũ cốc

Nhóm máu A, vào thời điểm 15,000 năm trước công nguyên Thòi kì tiền sử của tổ tiên chúng ta đã qua đi Thay vào đó, họ định cư trong những cộng đồng theo loại hình trang trại và thực hiện một chế độ ăn chỉ toàn là rau – nói cách khác là sử dụng nhiều ngũ cốc và rau nhưng ít thịt

Vì vậy, đối với những người thuộc nhóm máu A, khuyến khích một chế

độ ăn toàn rau nhưng vẫn không được sử dụng các loại sản phẩm làm từ sữa

Nhóm máu B được cho là tiến triển vào khoảng 10,000 năm trước công nguyên, do tổ tiên của chúng ta sống du mục thường hay bỏ lại những trang trại để khám phá những vùng đất mới Do vậy, những người mang nhóm máu B ngày nay có thể ăn hầu hết bất cứ thứ gì – thịt, các sản phẩm từ sữa, ngũ cốc, rau.vv…

Cuối cùng nhóm máu AB đã tiến triển cách đây 1000 năm trước để giúp tổ tiên của chúng ta chuyển tiếp sang thời kì hiện đai Người mang nhóm máu AB vì thế mà có thể ăn các loại thực phẩm pha trộn của cả nhóm máu A và nhóm máu B.

Ngoài ra , để phòng chống thiếu máu do dinh dưỡng không đầy đủ (nhất là thiếu sắt), mất máu mãn tính hoặc do cơ thể suy nhược Dù xuất phát từ nguyên nhân nào thì y học cũng khuyến cáo người bệnh nên quantâm đến nguyên tắc đầy đủ và cân đối trong chế độ dinh dưỡng

Bổ sung chất đạm, sắt (gan gà, heo, bò, vịt; thận, tim, huyết của

gà, vịt và heo; thịt nạc của bò, dê, heo, gà, vịt; lòng đỏ trứng; hải sản như nghêu, sò, hến, cá và các loại đậu.)

Gan động vật , dưỡng huyết

 Canh gan gà, lá dâu non

 Gan heo nấu táo đỏ

 Cháo gan heo, đậu xanh

Chế độ ăn cho người có nhóm máu O

Máu O - nhóm máu “Người thợ săn”

Máu O là nhóm máu “cổ xưa” nhất, nó phản ánh lối sống của con người trong thời kỳ nguyên thủy, khi còn phải săn thú và hái lượm thức ăn để sinh sống và tồn tại Hiện nay đây là nhóm máu phổ biến nhất

Bộ máy chuyển hóa của những người có nhóm máu O vận hành tốt nhất nếu được cung cấp các thức ăn có tỷ lệ đạm cao và bột - đường thấp; có nghĩa người có nhóm máu O nên chia bữa ăn làm nhiều bữa nhỏ có thịt (nhưng tránh thịt heo), gà, vịt và cá kèm rau và trái cây

Các thức ăn "thù địch" đối với những người có nhóm máu O gồm: đa số các loại ngũ cốc (đặc biệt là lúa mì), đậu hạt, nhiều loại rau thuộc họ cải (như cải bắp, cải Bruy-xen, bông cải (xúp-lơ), cải mù tạc) và các sản phẩm từ sữa Các thức ăn này hàm chứa những lectin sẽ dẫn tới phản ứng kết dính trong cơ thể Người có nhóm máu O cũng phải kiêng cả cà chua, vì cà chua có chứa một lectin đặc biệt mạnh, có khả năng kết dính các nhóm máu A, B và O, còn có tên là

panhemagglutinin (hàm ý là chất kết dính liên nhóm) Người ta cũng đã chứng minh lectin có trong cà chua sẽ làm giảm hàm lượng mucin (thành phần chính của chất nhầy) trong bao tử, có khả năng kết dính tế bào thần kinh, liên quan đến

cơ chế tế bào tiết ra chất acid trong bao tử, khiến cho “cỗ máy” này "hóc" ở thế

mở (locking open)

Thể dục nhịp điệu mạnh là hình thức tập luyện chống stress tốt nhất đối với người có nhóm máu O, vì họ thừa hưởng được của tổ tiên - vốn là những “thợ săn” nhịp độ chuyển hóa nhanh một số lớn năng lượng Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy khi bị stress, người nhóm máu O có khuynh hướng tiết ra nhiều chất dẫn truyền thần kinh ở nồng độ cao (như adrenaline và norepinephrine) hơn hẳn những người có nhóm máu khác Tuy nhiên, về hàm lượng enzym

monoamine oxidase (MAO) thì lại kém các nhóm máu khác Thể dục nhịp điệu mạnh sẽ giúp những người nhóm máu O điều hòa và cân đối các chất sinh hóa chỉ điểm của stress

Những người thuộc nhóm máu O nếu ăn uống không đúng sẽ làm tăng nguy cơ

bị loét bao tử; vì bao tử của họ thuộc loại được trang bị để “tiêu thịt” nên sản