Những nhân vật quan trọng của Liên Xô - Liên bang Nga (1945 - 2000)

Ông có công lãnh đạo Liên Xô giành thắng lợi trong cuộcChiến tranh Xô-Đức, cũng như đưa Liên Xô trở thành một siêu cường thế giới.[1] Tuynhiên, ông cũng bị phê phán vì những chính sách s

Iosif Vissarionovich StalinJoseph Stalin

Иосиф Виссарионович Сталин

Iosif Vissarionovich Stalin

იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი

Ioseb Besarionis dze Jughashvili

Ảnh Stalin khoảng năm 1942

Tổng thư ký Đảng Cộng sản Liên Xô

Nhiệm kỳ 3 tháng 4 năm 1922 – 5 tháng 3 năm 1953

Tiền nhiệm Chức vụ được thành lập

Kế nhiệm Georgy Malenkov

Thủ tướng Liên Xô

Nhiệm kỳ 6 tháng 5 năm 1941 – 5 tháng 3 năm 1953

Tiền nhiệm Vyacheslav Molotov

Kế nhiệm Georgy Malenkov

Dân uỷ Quốc phòng Liên Xô

Nhiệm kỳ 19 tháng 7 năm 1941 – 25 tháng 2 năm 1946

Tiền nhiệm Semyon Timoshenko

Kế nhiệm (như Bộ trưởng Quốc phòng)

Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô

Nhiệm kỳ 25 tháng 2 năm 1946 – 3 tháng 3 năm 1947

Kế nhiệm Nikolai Bulganin

Nhiệm kỳ {{{term_start5}}} – {{{term_end5}}}

{{{nơi mấtMoskva, Liên bang Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa

Xô viết Nga, Liên Xô}}}

Tôn giáo Không (vô thần)

Chữ ký

Iosif Vissarionovich Stalin (trợ giúp·chi tiết) (21.12.1879 – 2.3.1953) là Tổng Bí thư Đảng Cộngsản Liên Xô từ năm 1922 đến năm mất 1953; từ 1941 là Chủ tịch Đại biểu Nhân dân XôViết và Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Stalin còn là Tổng tư lệnh quân đội, hàm Đạinguyên soái Liên Xô Ông là nhà lãnh đạo tối cao của Liên bang Xô viết từ giữa thậpniên 1920 cho đến khi qua đời Ông có công lãnh đạo Liên Xô giành thắng lợi trong cuộcChiến tranh Xô-Đức, cũng như đưa Liên Xô trở thành một siêu cường thế giới.[1] Tuynhiên, ông cũng bị phê phán vì những chính sách sai lầm và tệ sùng bái cá nhân[2], vàđược xem là một nhà độc tài.[3]

Tiểu sử

Stalin khi còn trẻ, khoảng năm 1894, 16 tuổi

Ông sinh ngày 18 tháng 12 năm 1878 theo lịch Gregory (tức ngày 6 tháng 12 năm 1878theo lịch Julius) trong một gia đình công nhân đóng giày ở thành phố Gori của Gruzia

(thuộc đế quốc Nga), với tên Gruzia là Ioseb Dzhugashvili (იოსებ ჯუღაშვილი,

Иоосиф Джугашвиоли).

Năm 1898, Stalin bị đuổi học về tội tuyên truyền chủ nghĩa Marx, phải chuyển vào hoạtđộng bí mật và từ đó trở thành nhà cách mạng chuyên nghiệp.[4] Khi ông gia nhập đảng

Bolshevik, ông lấy tên "Stalin" (Стаалин), tức là "Ông mạnh như thép" trong tiếng Nga.

Trong tiếng Nga, tên đầy đủ của ông là Иоосиф Виссариоонович Стаолин, được chuyển tự

là Iosif Vissarionovich Stalin Tên ông cũng được viết là Xtalin trong tiếng Việt hoặc Xít

Tháng 1 năm 1912, trong Hội nghị toàn Nga lần VI của Đảng Công nhân xã hội dân chủStalin đã được cử vắng mặt vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng

Năm 1917, Cách mạng Tháng Hai thắng lợi ở Nga, Nga hoàng Nikolai II thoái vị, chế độquân chủ chuyên chế Nga hoàng bị lật đổ Theo lệnh của Chính phủ lâm thời, các tù nhânchính trị được phóng thích và Stalin trở về thủ đô Sankt-Peterburg.[1] Tháng 2 năm 1917,Stalin được bổ sung vào Chủ tịch đoàn Ban Chấp hành trung ương Đảng và vào Ban biêntập báo Sự thật

Tháng 7 năm 1917, Stalin được bầu làm ủy viên Bộ chính trị của Ban chấp hành trungương Đảng

Trong những ngày Cách mạng Tháng Mười năm 1917, Stalin là ủy viên của cơ quan quân

sự cách mạng do Trung ương Đảng thành lập để lãnh đạo khởi nghĩa

Sau Cách mạng Tháng Mười Stalin giữ chức ủy viên nhân dân Bộ Dân tộc (Bộ trưởng BộDân tộc) trong Hội đồng ủy viên nhân dân (Chính phủ cách mạng) do Vladimir IlyichLenin đứng đầu

Stalin là ủy viên Hội đồng quân sự cách mạng trong thời gian nội chiến và chống sự canthiệp quân sự của nước ngoài

Tù nhân lao động khổ sai trong các trại tập trung GULAG do Stalin lập nên

Từ năm 1920, giữa Stalin, Vorosilov, Tukhachevsky xảy ra bất hòa Trong chiến tranhNga-Ba Lan, Tukhachevsky là người có trách nhiệm chỉ huy lực lượng Hồng quân tiếncông Warsaw, và Hồng quân đã thất bại tại cửa ngõ Warsaw Sau sự kiện này, Stalin phêphán Tukhachevsky là một viên tướng không có tài Tuy nhiên, theo Tukhachevsky, lỗi làcủa Stalin và Vorosilov: dù Tukhachevsky đã yêu cầu hai ông đem kỵ binh để giúp đỡlực lượng Hồng quân, nhưng hai ông đã không làm theo, vì thế Hồng quân chuốc lấychiến bại Trong khi quan hệ giữa Stalin và Vorosilov ngày càng được thắt chặt, không có

ai giải quyết bất hòa giữa họ với Tukhachevsky cả.[5]

Tháng 4 năm 1922, Stalin được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành trung ương Đảng vàgiữ chức vụ đó cho đến khi mất Theo ghi nhận của Lev Davidovich Trotsky, Lenin đãviết bản Di chúc với mong muốn Stalin sẽ mất chức Tổng bí thư, và những người khác sẽcắt đứt tất cả những quan hệ cá nhân cũng như quan hệ đồng chí với ông Trotsky cũngviết: "không có một câu trả lời chính xác cho câu hỏi: Cuộc đấu tranh phát triển như thểnào nếu Lê-nin còn sống? Lê-nin sẽ không thể nào kiềm chế được kẻ thù là những têncông chức bảo thủ hám danh và chính sách của Stalin đang, điều đó được thể hiện tronghàng loạt bức thư, bài báo, và đề nghị của Lê-nin trước khi chết." [6] Tuy nhiên, sau khilãnh tụ Lenin qua đời năm 1924, giới lãnh đạo Liên Xô tỏ ra băn khoăn không biết ai sẽ

là lãnh đạo của Đảng, đồng thời là của toàn thể Liên bang Xô viết Lúc đó, có vài người

ra ứng cử chức lãnh đạo Liên Xô, bao gồm Stalin cùng với L.D Trotsky, G E Zinoviev

và L.B Kamenhev Các ứng cử viên khác không mấy tỏ ra lo sợ đối với Stalin Thếnhưng, ít lâu sau khi Lenin mất (1927), Stalin cáo buộc Kamenhev và Zinoviev tội phảnbội lại cuộc cách mạng của nhân dân Liên Xô mà đuổi cổ họ ra khỏi đảng Còn một ứng

cử viên nữa là Trotsky: nhân vật này bị trục xuất khỏi Liên Xô, ở nước ngoài cho tới khitrở thành nạn nhân của một vụ ám sát Với những sự kiện trên, Stalin trở thành nhà lãnhđạo tối cao của Đảng Cộng sản Liên Xô [4]

Tên tuổi Stalin gắn liền với chủ nghĩa Stalin là các luận điểm chính trị, kinh tế, tư tưởng

và phong cách điều hành nhà nước theo phong cách Stalin

Chiến tranh thế giới thứ hai

Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, ông giữ chức tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Liên

Xô và chủ tịch Uỷ ban Quốc phòng Nhà nước; nguyên soái (1943), đại nguyên soái(1945) Có người cho rằng khi Chiến tranh thế giới thứ hai xảy ra, Stalin trở nên bất ngờ

và không có tinh thần trong những ngày đầu của cuộc chiến Tuy nhiên, không lâu sau đóông đã lấy lại được tinh thần và kêu gọi nhân dân Liên Xô đánh đuổi Đức Quốc Xã rakhỏi bờ cõi nước nhà.

Dưới sự lãnh đạo của Stalin và Đảng Cộng sản Liên Xô, quân và dân Liên Xô đã đánhbại phát xít Đức trong cuộc Chiến tranh Xô-Đức (1941 - 1945), đánh bại đế quốc NhậtBản[4] và giải phóng nhiều nước ở Trung Âu và Đông Âu thoát khỏi chủ nghĩa phát xít.Cuộc giải phóng này dẫn đến việc hệ thống xã hội chủ nghĩa được thành lập.[2]

Trong thời chiến, Stalin cùng Tổng thống Hoa Kỳ Franklin D Roosevelt (từ tháng 4 năm

1945 là Harry Truman) thành lập Mặt trận Đồng minh chống phe Trục

Thảm sát Katyn

Stalin đã ra lệnh thực hiện vụ thảm sát Katyn, bắn chết hàng ngàn sĩ quan Ba Lan bị bắttrong cuộc chiến thế giới lần thứ Hai khi Liên Xô cùng Đức Quốc Xã tấn công Ba Lan.[7]

Hạ viện Duma Nga đã ra tuyên bố lên án Stalin và các viên chức gây ra "tội ác Katyn".[8]

Có đến nửa thế kỷ Liên Xô đổ lỗi cho phát xít Đức là thủ phạm gây ra vụ thảm sát, nhưngđến 1990 mới bắt đầu công nhận sự thật đó.[9]

Thời hậu chiến

Hội nghị Yalta 1945: Churchill, Roosevelt và Stalin

Cuộc chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, dưới sự lãnh đạo của Stalin và Đảng Cộng sảnLiên Xô, kinh tế, xã hội đất nước được khôi phục Cũng trong thời gian này, bom nguyên

tử và bom khinh khí được chế tạo thành công ở Liên Xô Liên Xô trở thành một cườngquốc theo chủ nghĩa Cộng sản,[2] đủ sức đối đầu với Hoa Kỳ trong Chiến tranh Lạnh

Ngày 1 tháng 3 năm 1953, sau khi ăn tối với Bộ trưởng bộ nội vụ Lavrenty PavlovichBeria và ba thủ tướng tương lai Georgi Maximilianovich Malenkov, NikolaiAlexandrovich Bulganin và Nikita Sergeyevich Khrushchev ở Moskva, Stalin ngã quỵxuống ở trong phòng, ông chắc đã bị tai biến mạch máu não làm liệt bên phải của ông.Tuy các cận vệ lấy làm lạ ông không thức dậy như thường lệ vào hôm sau, nhưng họđang có lệnh không được quấy rầy ông, cho nên cái chết của ông không được khám phá

ra cho đến tối hôm đó Bốn ngày sau, Stalin qua đời ngày 5 tháng 3 năm 1953, hưởng thọ

74, và chôn ngày 9 tháng 3 Lý do chính thức của cái chết là chảy máu não (Có thông tinrằng Stalin bị đầu độc[cần dẫn nguồn]) Thi hài ông được giữ trong Lăng Lenin đến ngày 31tháng 10 năm 1961 Theo quá trình phi Stalin hóa, thi hài của ông bị mang ra khỏi lăng

và chôn bên cạnh tường điện Kremlin

Nhận định

Cống hiến

Iosif Vissarionovich Stalin được xem là một trong những nhà chính trị mâu thuẫn nhấtvào thế kỷ XX.[4] Ông được xem là người có những cống hiến to lớn cho công cuộc xâydựng và bảo vệ Liên Bang Xô Viết Trong cuộc thăm dò ý kiến của 40 triệu người Ngavào năm 2008, ông đã được bình chọn là nhân vật vĩ đại thứ 3 trong lịch sử Nga, sau Đạicông tước Aleksandr Yaroslavich Nevsky và Thủ tướng Pyotr Arkadyevich Stolypin

Trong thời gian lãnh đạo của Stalin, Liên Xô chuyển từ một nước lạc hậu thành một siêucường thế giới với tiềm lực công nghiệp và quân sự khổng lồ Trong thi phú, ông được cangợi như "Stalin sâu thăm thẳm hơn đại dương, cao vòi vọi hơn Himalaya, sáng rực rỡhơn mặt trời" Chính ông là người đã xóa bỏ chế độ tem phiếu lương thực vào năm 1935,nên được nhiều người biết ơn.[4] Những sự kiện như khởi công xây tuyến đường xe điệnngầm tại thành phố Moskva, hay ban bố Hiến pháp của Liên bang Xô viết đều diễn radưới chế độ Stalin.[4]

Được coi là một nhà lãnh đạo lỗi lạc, thời gian ông cầm quyền gắn liền với giai đoạn

1930 – 1940, một giai đoạn lớn mạnh trong lịch sử Liên Xô Trong thời gian đó, nền vănhoá, âm nhạc, văn học,… của Liên Xô giành được nhiều thành tựu lớn lao Không nhữngthế, ông còn là nhân vật đóng vai trò không nhỏ trong cuộc kháng chiến của Liên Xôchống phát xít.[10] Piter Ustinov, một chuyên gia lịch sử đã nhận xét: “Có lẽ không thể có

một ai khác ngoài Stalin có thể làm được những việc như thế trong Chiến tranh: quyết liệt, mềm dẻo, nhất quán, như yêu cầu đánh thắng trong những kích cỡ phi thường như thế…”.

Bản thân Thủ tướng Winston Churchill của Anh - một người trên thực tế có ác cảm lớnvới Liên Xô - cũng phải thừa nhận:[11]

khổng lồ, đất nước này được thiên tài, tướng quân sắt đá Stalin lãnh đạo Ông ấy là nhân vật kiệt xuất nhất, bao trùm lên cái thời nhiều biến động mà cuộc đời ông ấy đã trôi qua.

Stalin là con người nhiệt huyết phi thường và ý chí không gì bẻ gẫy nổi, cứng rắn, khốc liệt trong trò chuyện, người mà ngay cả tôi, kẻ được giáo dục tại nghị viện Anh, cũng không có gì cưỡng lại được Stalin trước hết có một óc hài hước phong phú, khả năng thâu nhận những ý tưởng một cách chuẩn xác Sức mạnh này trở nên vĩ đại ở Stalin đến nỗi ông ấy là người độc nhất vô nhị

”

giữa những nhà lãnh đạo quốc gia mọi thời và mọi nơi.

Stalin đã gây cho chúng tôi một ấn tượng kỳ vĩ Ông ấy có trí anh minh sâu sắc, tư duy hợp lý, không bao giờ biết hoảng loạn Ông ấy là một nghệ nhân bất khả chiến bại trong những khoảnh khắc khó khăn kiếm tìm lối thoát từ những tình huống tuyệt vọng nhất Ông ấy là một nhân vật rất phức tạp.

Ông ấy xây dựng và thuần hoá một đế chế mênh mông Đó là người biết tiêu diệt kẻ thù của mình bằng chính kẻ thù của mình Lịch sử, dân tộc không bao giờ quên lãng những người như thế

—Winston Churchill

Cố tổng thống Pháp, tướng Charles de Gaulle, một trong những lãnh đạo của Chiến tranhthế giới thứ hai, đánh giá cao những phẩm chất cá nhân của Stalin Trong cuốn hồi ký

chiến tranh của mình, tướng De Gaulle viết: “Stalin có một uy tín to lớn, và không chỉ

riêng ở nước Nga Ông biết “thuần hoá” kẻ thù, không hoảng hốt khi núng thế và không say sưa với thắng lợi Mà Ông lại là người có nhiều chiến thắng hơn thất bại…”.

Nguyên soái Xô-viết G.K.Zhukov, vị tướng lừng danh của Chiến tranh thế giới thứ hai,

thì hồi tưởng: “Ông đọc rất nhiều và biết nhiều thứ trong các lĩnh vực khác nhau Sức

làm việc đáng kinh ngạc của Ông, khả năng nhanh chóng nắm bắt thông tin cho phép Ông trong một ngày xem xét và thấu hiểu một khối lượng tư liệu lớn đến mức chỉ những

vĩ nhân mới có thể làm được như thế Ông làm việc nhiều, khoảng 12 đến 15 giờ trong một ngày Tôi đã nghiên cứu Stalin như một nhà hoạt động quân sự rất kỹ càng vì tôi đã

đi cùng Ông trong suốt cuộc chiến tranh Stalin nắm chắc các vấn đề tổ chức chiến dịch mặt trận và các chiến dịch phối hợp giữa các nhóm mặt trận, và Ông chỉ huy các chiến dịch này rất bài bản, vì biết rõ các vấn đề chiến lược lớn Trong chỉ đạo chiến tranh nói chung, Stalin được giúp đỡ bởi trí tuệ thiên phú của Ông và một linh tính rất phong phú Ông biết tìm ra mắt xích chủ đạo trong tình huống chiến lược và nắm lấy nó, phân tích

kẻ thù, tiến hành chiến dịch tấn công lớn này hay chiến dịch tấn công lớn khác Không có

Cho đến thời nay, di sản của Stalin vẫn chưa phai Ông được Gennady Zyuganov - Chủtịch Đảng Cộng sản Nga - so sánh với “Những nhân vật vĩ đại nhất của thời kỳ Phụchưng” [1] Ngày 8/12/2004, trong bài viết dài kỷ niệm 125 năm Ngày sinh của Stalin,

Zuganov phát biểu: "Những năm gần đây trong bối cảnh đất nước suy tàn, hỗn loạn và

khủng hoảng liên tiếp, sự quan tâm của mọi người trong việc suy xét đánh giá lại Stalin

Theo phát ngôn viên hội đồng thành phố Oryol Olga Patenkova, các nhà lập pháp nơi đây

đã thông qua một bản kiến nghị vào ngày 31 tháng 3, nội dung yêu cầu lập lại các hìnhảnh của Iosif Vissarionovich Stalin

Theo tờ Izvestia số ra ngày 14 tháng 4 năm 2005:[14]

gọi khôi phục lẽ công bằng của lịch sử, tôn trọng vai trò lịch sử của tổng tư

—Olga Patenkova

Zinoviev, một chính trị gia gần như cả đời chỉ phê phán Stalin và Liên Xô, nhưng gầnđây khi suy ngẫm lại ông đã nói rằng: Liên Xô có được những thành tựu vĩ đại là nhờ cóđược sự lãnh đạo của Stalin và Đảng CS Liên Xô Cần phải đánh giá lại những hoạt độngtrấn áp của Stalin những năm 30, việc xây dựng chế độ mới thường đi kèm với cuộc đấutranh với các thế lực chống phá Sự trấn áp của Stalin, dù rằng trong đó có rất nhiều hành

vi quá mức, trên thực tế cũng đã tiêu diệt những kẻ biến chất và tiềm tàng nguy hiểm chođất nước [15]

Sai lầm

Bên cạnh đó, ông bị lên án vì những chính sách sai

lầm và tệ sùng bái cá nhân [2][14] Một bộ phận người

Nga đã tố cáo những sai lầm cá nhân của Stalin, và

xem đó là nguyên nhân khiến tổn thất của nhân dân

Xô viết hết sức lớn lao trong những năm chiến tranh

Một số nhà báo còn đi tới chỗ đặt dấu bằng giữa

Stalin và Hitler

Để đạt được những mục tiêu của mình, Stalin sử

dụng các phương pháp điều hành cứng rắn, bao gồm

cả khủng bố nhà nước trong thời kỳ đại thanh trừng,

theo ước tính từ tháng 08/1937 đến tháng 10/1938,

chỉ riêng trong nhà tù tại Ủy ban an ninh quốc gia,

chế độ Stalin đã bắn bỏ 20.760 người, trong đó có

khoảng 1.000 người lãnh đạo tôn giáo Giáo chủ

giáo phận St Petersburg Serafin là cũng bị giết vào

Trong thời cải cách “Perestroika” của Michail

Gorbachev, Phong trào này đã “phát hiện” đa số

trong 1,7 triệu hồ sơ “những tên phản cách mạng”

trong giai đoạn 1937-1938 Hơn 700 ngàn người bị

giết.

Các nhà sử học được các báo chí quốc tế trích dẫn

lời cho rằng dưới thời cầm quyền của Stalin, từ

20-Đảng Cộng sản Liên Xô

Ủy ban Kiểm soát

Ủy ban Kiểm tra TW Đảng

40 triệu người đã bị Stalin và bộ máy thanh trừng của ông giam giữ hoặc giết chết trongcác trại tập trung và các nhà tù dưới chế độ Xô-Viết trước đây Mà những người bị thảmsát đã được cựu Tổng thống (nay là Thủ Tướng) Nga Putin cho rằng: [16] "Những người bị

thảm sát, khủng bố là những con người ưu tú nhất, có trí tuệ cao nhất và là những người can đảm nhất của nước Nga và Liên Xô thời đó."

Tổng thống Nga Dmitry Anatolyevich Medvedev viết trên blog của mình sáng 30 tháng

10, 2009, nhân dịp nước Nga kỷ niệm "Ngày Tưởng nhớ Ðàn áp Chính trị," phóng viên

nhật báo Ba Lan, Gzeta Wyborcza, tại Moskva đưa tin "Tôi tin rằng, tưởng nhớ về bi

kịch của dân tộc cũng thiêng liêng như tưởng nhớ về chiến thắng Không có lý do gì để biện giải cho sự đàn áp chính trị." Medvedev viết rằng:

Chúng ta chỉ cần nghĩ - hàng triệu người đã chết vì khủng bố cùng những cáo buộc dối trá Cho đến ngày hôm nay, có thể thấy, những tổn thất to lớn trên được biện minh bằng những mục đích cao hơn của nhà nước Tôi tin rằng, không có sự phát triển, sự thành công, và tham vọng nào của đất nước, có thể đạt được bằng cái giá của bi kịch và mất mát Không gì có thể được đặt trên giá trị cuộc sống con người Và không bất cứ sự biện minh nào cho sự đàn áp chính trị (là có thể

Quy mô của khủng bố, theo như Medvedev nhắc nhở, là "không thể tưởng tượng nổi."

"Nó đã đánh vào tất cả các dân tộc của đất nước, hủy diệt mọi tầng lớp xã hội, hàng triệu người bị thiệt mạng." Ðề cập đến ủy ban chống lại sự bóp méo lịch sử, được thành

lập gần đó, và trực thuộc Văn phòng Tổng thống, Medvedev giải thích rằng, sự dối trá vềquá khứ không chỉ là "sự cố gắng sửa lại kết cục chiến tranh." Dối trá lịch sử, còn là sự

cố gắng tìm cách "biện minh cho những kẻ đã giết hại đồng bào mình, những gì đangđược người ta thực hiện nhân danh công lý lịch sử."[18]

Vào ngày Nga kỷ niệm hàng triệu người bị sát hại dưới chế độ độc tài của Stalin (1920 1953), blog này được đưa lên.[19] Bên cạnh đó, một sử gia nghiên cứu về những tội ác củalãnh tụ Stalin từng bị bắt giữ.[19]

-Báo Công an Nhân dân thì ghi nhận: [20]

không cam chịu bẽ bàng, những lực lượng thù địch lại còn muốn tung ra vô số những nhận định bịa đặt để hạ thấp vai trò và tầm cỡ của lãnh tụ Stalin Thí dụ, theo họ, ngỡ như do lỗi của Stalin mà Moskva đã bị bất ngờ trước cuộc tấn công của nước Đức phát xít ngày 22/6/1941 Thực ra, đó là những luận điểm hoàn toàn mang tính vu cáo

Nhân Kỷ niệm 65 năm chiến thắng chống phát xít, Tổng thống Nga Dmitry Medvedevnói "Stalin đã phạm nhiều tội ác chống lại nhân dân" và "không thể tha thứ" Ông còn chorằng thắng lợi phần lớn là nhờ sự hy sinh to lớn của nhân dân, dù vai trò lãnh đạo củaStalin cũng rất quan trọng.[21] Cũng trong bài trả lời phỏng vấn báo Izvestia ngày 7 tháng

5, ông Dmitry Medvedev nói rằng dù từng cá nhân có quyền đánh giá khác nhau về

Stalin, và nhiều người ngưỡng mộ ông ta, thì quan điểm của nhà nước Nga hiện nay chorằng chủ nghĩa Stalin "không thể quay lại trên nước Nga".[22]

Olga Ulianova - cháu gái của cựu lãnh đạo Lenin - không cho rằng bác của bà là ngườichịu trách nhiệm với những chính sách sai lầm của chế độ Cộng sản Liên Xô Bà nói: [23]

Sai lầm lớn nhất là người ta bóp méo và ngụy tạo học thuyết của Lenin Người đầu tiên làm như vậy là Stalin

-Mikhail Sergeyevich Gorbachyov

Mikhail Sergeyevich Gorbachyov

Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên xô

Nhiệm kỳ 11 tháng 3 năm 1985 – 25 tháng 12 năm 1991

Tổng bí thư Đảng CS Liên Xô

Tổng thống Liên bang Nga

Đảng Đảng Cộng sản Liên xô

Stavropol, Liên bang Xô viết

Phu nhân Raisa Maksimovna Gorbachyova

Mikhail Sergeyevich Gorbachyov (trợ giúp·chi tiết) (tiếng Nga: Михаиол Сергеоевич Горбачёв,

hoá thành Gorbachev; sinh ngày 2 tháng 3, 1931) từng là lãnh đạo Liên bang Xô viết từnăm 1985 tới 1991 Những nỗ lực thực hiện cải cách của ông giúp chấm dứt Chiến tranhLạnh, nhưng cũng góp phần kết thúc quyền uy tối cao của Đảng Cộng sản Liên xô

(CPSU) và giải thể Liên bang Xô viết Ông đã được trao Giải Nobel Hoà bình năm 1990

giàu có, thời ấy bị gọi là kulaks Dù lý lịch không hoàn hảo, ông luôn tỏ ra xuất sắc trong

lao động và học tập Ông được coi là học sinh thông minh nhất lớp, đặc biệt trong mônlịch sử và toán học Sau khi ra trường, ông cùng lao động và giúp gia đình có được sảnlượng thu hoạch cao kỷ lục bên trong hợp tác xã Nhờ thành tích này, ông được trao Huychương lao động Cờ Đỏ khi mới 19 tuổi Khá hiếm người ở độ tuổi ấy từng được vinh dựnày Chắc chắn rằng giải thưởng cùng với trí thông minh của ông đã giúp ông được vàohọc ngành luật tại Đại học Quốc gia Moskva Cũng cần nhớ rằng để vào được một đạihọc danh tiếng như vậy, cần phải có khá nhiều ước vọng chính trị cũng như khả năng họctập thực sự Trong thời gian sống tại Moskva, ông gặp người vợ tương lai, Raisa Họ làmđám cưới tháng 9 năm 1953 và trở về quê hương của Gorbachyov ở Stavropol, phía namnước Nga, sau khi ông tốt nghiệp năm 1955

Gorbachyov gia nhập Đảng Cộng sản Liên xô năm 1952 khi 21 tuổi Năm 1966, ở độ tuổi

35, ông được Học viện nông nghiệp cấp bằng nông học-kinh tế học Ông bắt đầu thăngtiến nhanh chóng trên con đường sự nghiệp, năm 1970 ông được chỉ định vào chức Thư

ký thứ nhất phụ trách nông nghiệp và năm sau trở thành thành viên Ủy ban trung ương.Năm 1972, ông dẫn đầu một đoàn đại biểu Xô viết tới Bỉ và hai năm sau đó, năm 1974trở thành đại biểu trong Xô viết tối cao, và Chủ tịch Ủy ban thường trực phụ trách cácvấn đề thanh niên

Năm 1979, Gorbachyov được vào Bộ chính trị Ở đó, ông được Yuri VladimirovichAndropov, lãnh đạo KGB, một người cũng xuất thân từ vùng Stavropol đỡ đầu và tiếp tụcthăng tiến trong khoảng thời gian ngắn Andropov nắm quyền lãnh đạo đảng trước khiAndropov mất năm 1984 Chịu trách nhiệm quản lý nhân sự, cùng với Andropov, ông đãthay đổi 20% quan chức cao cấp, các bộ trưởng trong chính phủ cũng như các thống đốcđịa phương bằng những người trẻ tuổi Trong thời gian này Grigory VasilyevichRomanov, Nikolai Ivanovich Ryzkov và Yegor Kuzmich Ligachev bắt đầu được cấtnhắc Ryzhkov và Ligachev là những đồng minh thân cận của Gorbachyov, Ryzhkov vềvấn đề kinh tế, Ligachev phụ trách nhân sự Ông cũng có quan hệ thân thiết với

Konstantin Ustinovich Chernenko, người thay thế Andropov khi ông này còn giữ chứcThư ký thứ hai[1].

Các chức vụ mới bên trong Đảng Cộng sản Liên xô khiến ông có nhiều cơ hội đi ra nướcngoài và nó đã gây ảnh hưởng to lớn tới những quan điểm chính trị, xã hội của ông saunày khi lãnh đạo đất nước Năm 1975, ông dẫn đầu một phái đoàn tới Tây Đức, và vàonăm 1983 dẫn đầu một đoàn đại biểu Xô viết tới Canada gặp Thủ tướng Pierre Trudeau

và các thành viên Hạ viện cũng như Thượng viện Canada Năm 1984, ông tới Anh, tạiđây ông đã gặp Thủ tướng Margaret Thatcher

Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô

Gorbachev đối thoại trực tiếp với Tổng thống Hoa Kỳ Ronald Reagan

Ngay khi Chernenko qua đời, Mikhail Sergeyevich Gorbachyov, khi ấy 54 tuổi, được bầulàm Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô ngày 11 tháng 3 năm 1985 Ông trở thành lãnh

tụ đầu tiên của đảng sinh ra sau cuộc Cách mạng Nga năm 1917

Trên thực tế là người nắm quyền lãnh đạo Liên bang Xô viết, ông đã tìm cách cải cáchtình trạng trì trệ của đảng Cộng sản cũng như của nền kinh tế bằng cách đưa ra các mô

hình glasnost ( "mở cửa" ), perestroika ( "cải tổ" ) và uskoreniye ( "tăng tốc", phát triển

kinh tế ), những chương trình này bắt đầu được đưa ra tại Đại hội lần thứ 27 Đảng Cộngsản Liên Xô tháng 2 năm 1986

Cải cách trong nước

Trong nước, Gorbachyov áp dụng các cải cách kinh tế mà ông hy vọng qua đó cải thiện

đời sống nhân dân, năng suất sản xuất của công nhân qua chương trình perestroika của

ông Tuy nhiên, nhiều biện pháp cải cách của ông bị những thành viên lãnh đạo cộng sảnbên trong chính phủ Xô viết vào thời điểm ấy coi là cực đoan

Năm 1985, Gorbachyov thông báo rằng kinh tế Xô viết đang bị sa lầy và rằng việc tái tổchức là cần thiết Ban đầu, các cải cách của ông được gọi là "uskoreniye" (tăng tốc)nhưng sau này thuật ngữ "perestroika" (cải tổ) trở nên phổ biến hơn

Gorbachyov không phải được tự do hành động Dù kỷ nguyên Brezhnev thường được coi

là một thời kỳ đình trệ kinh tế, một số thử nghiệm kinh tế (đặc biệt trong việc tổ chức cácdoanh nghiệp, và liên doanh với phương Tây) cũng đã diễn ra Một số ý tưởng của nhữngnhà cải cách bị các giám đốc doanh nghiệp có tư tưởng kỹ trị, không đồng tình, họthường sử dụng các cơ sở của Liên đoàn Cộng sản trẻ làm nơi bàn bạc Cái gọi là "Thế hệKomsomol" là những người dễ tiếp thu tư tưởng của Gorbachyov nhất, họ cũng là nhữngngười hình thành nên thế hệ nhà kinh doanh, nhà chính trị thời hậu Xô viết, đặc biệt tạiCác nước vùng Baltic

Cải cách đầu tiên được đưa ra thời Gorbachyov là cải cách rượu năm 1985, có mục đíchngăn chặn chứng nghiện rượu đang ngày càng phát triển ở Liên bang Xô viết Giá cácloại vodka, rượu và bia tăng lên, và việc mua bán chúng cũng bị ngăn cấm Những aiuống rượu tại nơi làm việc cũng như nơi công cộng sẽ bị truy tố Uống rượu bia trên tàutốc hành cũng bị cấm Nhiều nhà máy rượu vang nổi tiếng bị đóng cửa Những cảnh uốngrượu bị cắt khỏi các bộ phim Cuộc cải cách không mang lại một hiệu quả rõ rệt nào đốivới chứng nghiện rượu trong nước, nhưng về mặt kinh tế, nó là một cú đánh mạnh vàongân khố quốc gia (theo Alexander Nikolaevich Yakovlev con số thiệt hại khoảng 100 tỷrúp) vì việc sản xuất rượu đã được chuyển sang cho nền kinh tế chợ đen Cải cách rượu làmột trong những hành động đầu tiên kéo theo một chuỗi sự kiện chỉ chấm dứt cùng với

sự chấm dứt của Liên bang Xô viết và sự khủng hoảng kinh tế sâu sắc bên trong CIS mớiđược thành lập sáu năm sau đó[cần dẫn nguồn]

Luật Hợp tác xã được ban hành tháng 5 năm 1988 có lẽ là cải cách cấp tiến nhất trong sốnhững cải cách kinh tế thời đầu kỷ nguyên Gorbachyov Lần đầu tiên kể từ thời Chínhsách kinh tế mới của Vladimir Ilyich Lenin, luật cho phép người dân sở hữu các doanhnghiệp tư nhân trong lĩnh vực dịch vụ, sản xuất và thương mại với nước ngoài Ban đầuluật áp dụng mức thuế cao và hạn chế doanh nghiệp sử dụng nhân công, nhưng sau này

nó đã được sửa đổi nhằm tránh cản trở hoạt động của lĩnh vực tư nhân Nhờ điều luật này,các nhà hàng, cửa hiệu, các nhà máy sản xuất đã phát triển trở thành một thành phầntrong xã hội Xô viết Cần lưu ý rằng một số nước cộng hòa thuộc liên bang không cầnquan tâm tới các quy định hạn chế của luật Ví dụ, tại Estonia, các hợp tác xã được phépcung cấp hàng hóa cho người nước ngoài và được phép quan hệ làm ăn với các công tynước ngoài

Các tổ chức công nghiệp rộng lớn trên "Toàn Liên bang" bắt đầu được tái cơ cấu Ví dụ,Aeroflot được chia thành một số doanh nghiệp độc lập, một số doanh nghiệp đó trở thànhhạt nhân hình thành các công ty hàng không tương lai Các doanh nghiệp tự chủ mới xuấthiện đó được khuyến khích tìm kiếm đầu tư nước ngoài để tái cơ cấu

Việc Gorbachyov đưa ra chương trình mở cửa khiến người dân có nhiều quyền tự do hơn,

như tự do ngôn luận Đây là một thay đổi căn bản, bởi vị việc giám sát ngôn luận và đàn

áp những kẻ chỉ trích chính phủ trước kia là một chính sách căn bản của hệ thống Xô viết.Báo chí ít bị kiểm soát hơn, và hàng ngàn tù nhân chính trị cũng như những nhân vật bất

đồng được trả tự do Mục đích của Gorbachyov khi thực hiện chương trình mở cửa là

muốn gây áp lực tới những thành viên bảo thủ bên trong Đảng Cộng sản Liên xô, nhữngngười phản đối các chính sách tái cơ cấu kinh tế của ông, và ông cũng hy vọng rằng

thông qua những biện pháp tự do hoá, các cuộc tranh luận, người dân Xô viết sẽ ủng hộcác sáng kiến cải cách của ông.

Tháng 1 năm 1987, Gorbachyov kêu gọi dân chủ hoá: đưa ra các yếu tố dân chủ như cáccuộc bầu cử nhiều ứng cử viên bên trong hệ thống chính trị Xô viết Tháng 6 năm 1988,tại Hội nghị lần thứ hai bảy của đảng, Gorbachyov đưa ra các cải cách căn bản nhằmgiảm sự kiểm soát của đảng đối với các cơ quan chính phủ Tháng 12 năm 1988, Xô viếttối cao đồng ý thành lập Đại hội các đại biểu do nhân dân ủy quyền, với những thay đổihiến pháp để biến tổ chức này trở thành một cơ quan lập pháp Các cuộc bầu cử Đại hộiđược tổ chức trên toàn Liên bang Xô viết trong tháng 3 và tháng 4 năm 1989 Ngày 15tháng 3 năm 1990, Gorbachyov được bầu làm Tổng thống hành pháp đầu tiên của Liênbang Xô viết

Truyền bá "Tư tưởng mới"

Trên trường quốc tế, Gorbachyov tìm cách cải thiện các quan hệ và thương mại vớiphương Tây Ông thiết lập những mối quan hệ thân thiết với nhiều nhà lãnh đạo phươngTây, như Thủ tướng Đức Helmut Kohl, Tổng thống Hoa Kỳ Ronald Reagan và Thủtướng Anh Margaret Thatcher - người đã đưa ra câu nói nổi tiếng: "Tôi thích ôngGorbachyov - chúng tôi có thể làm việc với nhau."[2]

Ngày 11 tháng 10 năm 1986, Gorbachyov và Reagan gặp gỡ tại Reykjavík, Iceland đàmphán về việc giảm trừ vũ khí hạt nhân tầm trung ở Châu Âu Trước sự ngạc nhiên khônxiết của phái đoàn hai bên, hai người đã đồng ý trên nguyên tắc việc dỡ bỏ các hệ thống

vũ khí hạt nhân tầm trung khỏi Châu Âu và cân bằng các giới hạn toàn cầu ở mức 100đầu đạn vũ khí hạt nhân tầm trung Thỏa thuận này được cụ thể hóa bằng việc ký kếtHiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF) năm 1987

Tháng 2 năm 1988, Gorbachyov thông báo việc rút các lực lượng Xô viết ra khỏiAfghanistan Việc rút quân hoàn thành năm sau đó, dù cuộc nội chiến vẫn tiếp diễn khiquân Mujahedin lật đổ chính quyền Najibullah thân Xô viết Ước tính 15.000 lính Xô viết

đã thiệt mạng trong khoảng thời gian từ 1979 tới 1989 trong cuộc xung đột này (Xem

Chiến tranh Xô viết tại Afghanistan)

Cũng trong năm 1988, Gorbachyov thông báo rằng Liên bang Xô viết sẽ từ bỏ Họcthuyết Brezhnev, và cho phép các quốc gia Khối Đông Âu tự quyết các vấn đề bên trongcủa mình Được người phát ngôn Bộ Ngoại giao chính quyền Gorbachyov, GennadiGerasimov, gọi đùa là "Học thuyết Sinatra", chính sách không can thiệp vào công việcnội bộ của các nước thuộc khối Hiệp ước Warszawa cho thấy những cải cách trọng yếunhất trong chính sách đối ngoại của Gorbachyov Việc Moskva từ bỏ Học thuyếtBrezhnev dẫn tới một làn sóng cách mạng tại Đông Âu trong suốt năm 1989, dẫn tới sựsụp đổ của chủ nghĩa cộng sản Trừ Romania, các cuộc cách mạng chống lại các chính

quyền thân Xô viết đều diễn ra trong hòa bình (Xem Các cuộc cách mạng năm 1989)

Việc Xô viết nới lỏng kiểm soát Đông Âu đã hoàn toàn chấm dứt Chiến tranh Lạnh, và vìthế, Gorbachyov được trao Giải Nobel Hòa bình ngày 15 tháng 10, 1990

Đảo chính và sụp đổ

Trong khi những sáng kiến chính trị của Gorbachyov mang lại hiệu quả tốt cho tự do vàdân chủ tại Liên bang Xô viết và Đông Âu, thì chính sách kinh tế của chính phủ này lạidần đưa đất nước tới bờ vực thảm hoạ Tới cuối thập niên 1980, tình trạng khan hiếm cácloại thực phẩm chủ yếu (thịt, đường) ở mức nghiêm trọng dẫn tới việc tái lập hệ thốngphân phối thời chiến tranh sử dụng tem phiếu hạn chế mỗi người dân chỉ được tiêu thụsản phẩm ở một mức nào đó mỗi tháng So với năm 1985, thâm hụt ngân sách nhà nướctăng từ 0 lên 109 tỉ rúp; dự trữ vàng giảm từ 2.000 xuống 200 tấn; và nợ nước ngoài tăng

từ 0 tới 120 tỷ dollar

Hơn nữa, quá trình dân chủ hóa Liên bang Xô viết và Đông Âu đã làm xói mòn nghiêmtrọng quyền lực của Đảng Cộng sản Liên xô và chính Gorbachyov Việc Gorbachyov nớilỏng hệ thống kiểm duyệt và những nỗ lực của ông nhằm mở cửa chính trị hơn nữa đãmang lại những hiệu ứng khó lường như sự phục hồi chủ nghĩa quốc gia từ lâu từng bịđàn áp và tình cảm chống Nga bên trong các nước Cộng hoà Những lời kêu gọi giành lấyquy chế độc lập rộng lớn hơn nữa khỏi Moskva ngày càng tăng, đặc biệt tại Các nướccộng hòa vùng Baltic gồm Estonia, Litva và Latvia, những nước đã bị Stalin sáp nhậpvào Liên bang Xô viết năm 1940 Những phong trào quốc gia bên trong các nước Cộnghòa như Gruzia, Ukraina, Armenia và Azerbaijan cũng không ngừng lớn mạnh.Gorbachyov đã tạo ra một lực lượng sau này chính là kẻ tiêu diệt Liên bang Xô viết

Ngày 10 tháng 1 năm 1991 Mikhail Sergeyevich Gorbachyov đưa ra tối hậu thư yêu cầuHội đồng tối cao Litva tái lập tính pháp lý của hiến pháp Xô viết tại nước này và thu hồimọi đạo luật không hợp hiến Ngày hôm sau Gorbachyov cho phép quân đội Xô viết tìmcách lật đổ chính phủ Litva Hậu quả của sự kiện này, ít nhất 14 thường dân thiệt mạng

và hơn 600 người bị thương trong các ngày 11-13 tháng 1 năm 1991 tại Vilnius, Litva.Phản ứng mạnh mẽ của phương Tây và các hoạt động của các lực lượng dân chủ Ngakhiến tổng thống và chính phủ Liên bang Xô viết rơi vào tình thế khó xử và tin tức vềnhững hành động ủng hộ Litva từ các quốc gia dân chủ phương Tây bắt đầu xuất hiện.Hành động của Gorbachyov nhằm ngăn cản chủ nghĩa li khai từ các nước cộng hòa làđưa ra một hiệp ước liên bang mới với mục tiêu thành lập một nhà nước liên bang tựnguyện và dân chủ hóa thực sự Hiệp ước liên bang mới được các nước cộng hòa vùngTrung Á, những nước cần tới sức mạnh kinh tế và các thị trường của Liên bang cho sựphát triển thịnh vượng của mình, ủng hộ mạnh mẽ Tuy nhiên, những nhà cải cách cấptiến hơn như Tổng thống Nga Boris Nikolayevich Yeltsin, ngày càng tin tưởng rằng sựchuyển tiếp nhanh chóng sang một nền kinh tế thị trường là cần thiết và sẵn sàng chấpnhận sự tan rã của Liên bang Xô viết nếu điều đó là cần thiết để hoàn thành các mục tiêucủa họ

Tập tin:Gorbachev and Yeltsin.jpg

Gorbachyov buộc tội Yeltsin, đối thủ cũ và là Tổng thống Nga đầu tiên thời hậu Xô viết,

đã làm tan rã đất nước chỉ vì lợi ích cá nhân[cần dẫn nguồn]

Trái với sự thờ ơ của những người theo phe cải cách với Hiệp ước liên bang mới, nhữngngười cộng sản cứng rắn, vẫn là một lực lượng mạnh bên trong đảng cộng sản và quânđội, hoàn toàn phản đối bất kỳ điều gì có thể dẫn tới sự tan rã đất nước Xô viết Buổi tốidiễn ra lễ ký kết, những người thuộc phe cứng rắn đã hành động.

Phe cứng rắn bên trong bộ máy lãnh đạo Xô viết tiến hành Vụ đảo chính tháng 8 năm

1991 trong nỗ lực nhằm loại bỏ Gorbachev khỏi cơ cấu quyền lực và ngăn chặn sự ký kếthiệp ước liên bang Trong lúc ấy, Gorbachyov bị quản thúc ba ngày (19 đến 21 tháng 8)trong một ngôi nhà nông thôn ở Crimea trước khi được trả tự do và thu hồi quyền lực.Tuy nhiên, ngay khi trở về, Gorbachyov thấy rằng cả nhà nước liên bang lẫn các cơ cấuquyền lực Nga đều không còn chú ý tới các mệnh lệnh của ông và quyền lực thật sự đãrơi vào tay Yeltsin, người đã tiêu diệt cuộc đảo chính Hơn nữa, Gorbachyov bị buộc phải

hạ bệ một số lớn các thành viên bên trong Bộ chính trị của mình, và trong nhiều trườnghợp, bắt giữ họ Những cuộc bắt giữ với lý do phản bội đó gồm cả "Bè lũ tám tên" lãnhđạo cuộc đảo chính

Gorbachyov đã có ý định giữ Đảng Cộng sản Liên xô là một đảng thống nhất nhưng đưa

nó đi theo con đường dân chủ xã hội Những mâu thuẫn vốn có của cách tiếp cận này được Lenin ca ngợi, theo hình mẫu xã hội của Thụy Điển và tìm cách buộc cách nướcvùng Baltic phải nằm trong Liên bang bằng sức mạnh vũ lực - rất khó thực hiện Nhưngkhi Đảng Cộng sản Liên xô bị đặt ra ngoài vòng pháp luật sau vụ đảo chính tháng 8,Gorbachyov bị bỏ lại, không còn chút quyền lực nào đối với các lực lượng vũ trang Cuốicùng Yeltsin giành được tín nhiệm của quân đội với những lời hứa về tiền bạc Sau chótGorbachyov từ chức ngày 25 tháng 12 năm 1991 khi Liên bang Xô viết chính thức tan rã

-Hoạt động chính trị sau khi từ chức

Gorbachyov đã thành lập Quỹ Gorbachyov[3] năm 1992 Năm 1993, ông cũng thành lậpChữ thập xanh quốc tế, cùng với tổ chức này ông là một trong ba nhà tài trợ cho Hiếnchương Trái đất Ông cũng là một thành viên Câu lạc bộ Rome

Năm 1995 Gorbachyov được Đại học Durham trao bằng Tiến sĩ danh dự vì đóng góp củamình cho "sự nghiệp khoan dung chính trị và chấm dứt xung đột kiểu chiến tranh lạnh"[4]

Năm 1996, Gorbachyov chạy đua chức Tổng thống Nga nhưng chỉ nhận được khoảng 1%phiếu bầu, có lẽ vì sự thù ghét ông sau khi Liên bang Xô viết sụp đổ Trong khi đi vậnđộng tranh cử, ông đã bị một người đàn ông vô danh đấm vào mặt

Năm 1997, Gorbachyov đóng vai trong một đoạn phim quảng cáo Pizza Hut tại Hoa Kỳ

để kiếm tiền cho Perestroika Archives

Ngày 26 tháng 11 năm 2001, Gorbachyov thành lập Đảng dân chủ xã hội Nga— là mộtliên minh giữa nhiều đảng dân chủ xã hội ở Nga Ông đã từ chức lãnh đạo đảng tháng 5năm 2004 sau khi có bất đồng với chủ tịch đảng về đường lối chạy đua trong cuộc bầu cửtháng 12 năm 2003

Đầu năm 2004, Gorbachyov đăng ký nhãn hiệu loại rượu vang đỏ mang nhãn cái bớt củamình, sau khi một công ty vodka đưa cái bớt này lên nhãn một trong các loại sản phẩmcủa mình để lợi dụng sự nổi tiếng của nó Công ty này hiện không còn sử dụng mác đónữa[5].

Tháng 6 năm 2004, Gorbachyov đại diện cho nước Nga tại lễ tang Ronald Reagan

Tháng 9 năm 2004, sau khi quân du kích Chechen tấn công nước Nga, Tổng thốngVladimir Vladimirovich Putin đưa ra sáng kiến thay thế các cuộc bầu cử thống đốc địaphương bằng một hệ thống chỉ định trực tiếp từ tổng thống và được hội đồng lập pháp địaphương thông qua Gorbachyov cùng với Yeltsin chỉ trích hành động của Putin, coi đó làmột bước rời xa con đường dân chủ[6]

Năm 2005, Gorbachyov được trao giải thưởng Point Alpha cho vai trò của mình trongviệc ủng hộ thống nhất nước Đức Ông cũng được Đại học Münster trao bằng Tiến sĩdanh dự[7]

Di sản

Ở phương Tây Gorbachyov thường có thiện cảm như là người góp phần chấm dứt Chiếntranh Lạnh Ví dụ, tại Đức, ông được hoan nghênh vì đã đồng ý để sự thống nhất nướcĐức diễn ra Tuy nhiên, tại Nga ông mang tiếng xấu vì bị coi là kẻ làm sụp đổ đất nước

và chịu trách nhiệm về cuộc khủng hoảng kinh tế diễn ra sau đó Tuy vậy, những cuộcđiều tra cho thấy phần lớn người Nga hài lòng với những mục tiêu hướng tới các cá nhân

của perestroika, di sản lập pháp chính của Gorbachyov, và sự tự do mang lại từ quá trình

đó

Chiến tranh tại Afghanistan đã bắt đầu từ cuối thập niên 1970, làm tiêu mòn các nguồntài nguyên Xô viết Cuộc chiến này và nhiều phong trào cách mạng tại các nước vệ tinhcủa Xô viết (được trợ cấp nhiều từ các chiến dịch bí mật của phương Tây), ví dụ nổi bậtnhất là Ba Lan và Afghanistan, khiến Liên bang Xô viết phải chi ra những khoản tiền lớnnhằm giữ ổn định trật tự và giúp các chính phủ tại đó hoạt động Một số người cho rằngcuộc chạy đua vũ trang của phương Tây cũng khiến Liên Xô phải chịu những chi phí lớntới mức, khi cộng thêm các chi phí cho Afghanistan, họ không còn khả năng chi trả nữa

Hạ tầng kinh tế Xô viết rơi vào tình trạng suy sụp đặc biệt nghiêm trọng năm 1985 (khiGorbachyov lên nắm quyền) và các sự kiện đó có ảnh hưởng to lớn tới những quyết địnhcủa Gorbachyov về tự do hoá Cuối cùng, những nỗ lực nhằm "mở cửa" Liên bang Xôviết là quá chậm chạp, các nước vệ tinh cũng phải chịu một phần trách nhiệm, dẫn tới sựchấm dứt tồn tại của một giai đoạn đối đầu dài 50 năm giữa Đông và Tây

Trái lại, những người khác, đặc biệt những người sống ở Liên Xô cũ, tin rằng Liên bang

Xô viết không phải ở tình trạng khủng hoảng kinh tế tồi tệ như đã từng được tuyên bố vàcoi Gorbachyov là một chính trị gia kém cỏi, người đã đưa ra những cải cách sai lầm.Trong những năm cuối đời, Lazar Moiseyevich Kaganovich đã nói trong một cuộc phỏngvấn rằng thời kỳ cầm quyền của Gorbachyov chính là sự phá hủy trực tiếp đất nước

Giai thoại

• Ở phương Tây, Gorbachyov thường được gọi là "Gorby", một phần bởi vì mọingười cho rằng ông kém phần mộc mạc so với những người tiền nhiệm

• Khi viết trong tiếng Anh, chữ ё trong tên ông thường được thay bằng chữ е thành

Gorbachev dù nó thường được đánh vần thành Gorbachyov

• Năm 1987, Gorbachyov thấy rằng các chính sách tự do hoá glasnost và

perestroika rất giống với các tư tưởng của Alexander Dubček trong cuốn "Chủ

nghĩa xã hội mang khuôn mặt người" Khi được hỏi cái gì là điều khác biệt giữaMùa xuân Praha và các cuộc cải cách của ông, Gorbachev đã trả lời, "Mười chínnăm"[8]

• Năm 1989, trong một chuyến viếng thăm chính thức tới Trung Quốc khi Sự kiệnThiên An Môn đang diễn ra, một thời gian ngắn trước khi thiết quân luật đượcban hành ở Bắc Kinh, Gorbachyov được hỏi về ý kiến của ông về Vạn lý trườngthành: "Đó là một công trình đẹp", ông nói, "nhưng đã có quá nhiều bức tườnggiữa con người" Một nhà báo hỏi, "Ông có muốn Bức tường Berlin bị phá bỏ?"Gorbachyov trả lời rất nghiêm túc, "Tại sao không?"

• Gorbachyov được xếp hạng #95 trong Danh sách những khuôn mặt có ảnh hưởngnhất trong lịch sử của Michael H Hart

• Gorbachyov hiện đang sống tại Moskva

Tình cảm tôn giáo

Khi ra đời Mikhail Sergeyevich Gorbachyov chịu rửa tội của Nhà thờ Chính Thống giáoNga nhưng ông là người vô thần Ông đã kêu gọi đưa ra các bộ luật tự do tôn giáo tạiLiên Xô cũ

M S Gorbachyov cũng thể hiện một số quan điểm phiếm thần khi nói, trong một cuộc

phỏng vấn với tạp chí Resurgence:

—Gorbachyov [9]

Cuối buổi phỏng vấn tháng 11 năm 1996 trên CSPAN's Booknotes, Gorbachyov đã miêu

tả các kế hoạch của mình cho những cuốn sách trong tương lai Ông đã nói về Chúa nhưsau:

"Tôi không biết Chúa sẽ trao cho mình bao nhiêu tuổi, [hay] các kế hoạch của

Vết chàm

Gorbachyov là người nổi tiếng nhất thời hiện đại có vết chàm nhìn thấy được Vết bớtmàu đỏ trên cái trán hói của ông là nguồn gốc nhiều ý châm biếm trong giới phê bình vàbiếm hoạ (Trong số những bức ảnh chính thức của ông ít nhất có một bức với vết chàm

bị xóa đi.) Trái với một số dư luận, nó không phải là rosacea Vết bớt này và hai ngón taycụt trên bàn tay trái của Yeltsin đã được một số người (bất mãn vì sự cầm quyền của họ)

so sánh với một đoạn trong Kinh thánh nói rằng Satan sẽ đánh dấu những đứa con củamình trên trán và trên bàn tay

Trích dẫn

• "Bạn gọi nó là cái gì khi một đất nước bị cai trị bởi những ông già tham quyền cố

vị đến khi chết, [do đó] đất nước rơi vào tình trạng không có một ban lãnh đạothông thường?"

• "Tôi bắt đầu cảm thấy mong ước về một thứ gì nhiều hơn thế; tôi đã muốn làmmột thứ gì đó khiến mọi điều trở nên tốt đẹp hơn."

• "Nguy hiểm chỉ chờ đợi những người không phản ứng trước cuộc sống.", thườngđược trích dẫn sai thành "Những người đến muộn sẽ bị cuộc đời trừng phạt"(Đông Berlin, 7 tháng 10, 1989)

-Boris Nikolayevich Yeltsin

Boris Yeltsin

Борис Ельцин

Tổng thống đầu tiên của Liên bang Nga

Nhiệm kỳ 10 tháng 7, 1991 – 31 tháng 12, 1999

Tiền nhiệm Không có (lên làm tổng thống sau Lãnh đạo Liên bang xô

viết Mikhail Gorbachev)

Kế nhiệm Vladimir Putin

Boris Nikolaevich Yeltsin (trợ giúp·chi tiết) (tiếng Nga: Борис Николаевич Ельцин; sinh ngày 1

tháng 2 năm 1931 – mất ngày 23 tháng 4 năm 2007) là nhà hoạt động quốc gia, chính trịcủa Nga và Liên Xô Ông là tổng thống đầu tiên của Nga, được bầu lên vị trí này 2 lần:ngày 12 tháng 6 năm 1991 và 16 tháng 6 – ngày 3 tháng 7 năm 1996 Ông ở vị trí này từngày 10 tháng 7 năm 1991 đến 31 tháng 12 năm 1999

Tuổi trẻ

Boris Yeltsin sinh tại làng Butka, quận Talitsa ở Sverdlovsk Oblast Nga Cha ông,Nikolai Yeltsin, bị kết tội xúi giục chống Sô viết năm 1934 và đã phải vào trại cải tạo(gulag) trong ba năm Sau khi được thả, ông thất nghiệp trong một khoảng thời gian vàsau đó làm việc trong ngành xây dựng Mẹ ông, Klavdiya Vasilyevna Yeltsina, làm thợmay.

Yeltsin hồi trẻ, đứng thứ hai từ trái sang

Yeltsin học tại Trường trung học Pushkin ở Berezniki, Perm Krai Ông học khá và trong

suốt thời gian học sinh ông luôn là lớp trưởng (староста, starosta) Tuy nhiên, ông tuân

thủ kỷ luật kém và hay tỏ ra ngang bướng Ông tham gia vào các vụ đánh nhau trênđường phố và thường xuyên đối đầu với các giáo viên cũng như cha mình Trong những

sự kiện đó ông luôn là người chiến thắng Vì vậy, sau khi thấy giấy chứng nhận kết quảhọc tập trong bảy năm của mình bị thu hồi, ông đã yêu cầu thành lập một ủy ban để điềutra trường hợp đó và cuối cùng cũng nhận được giấy chứng nhận ấy, người giáo viên chịutrách nhiệm việc này bị đuổi việc Ông đỗ kỳ thi kết thúc 10 năm học khi còn chưa hoànthành khóa học

Ông rất ưa thích thể thao (đặc biệt là trượt tuyết, thể dục, bóng chuyền, các môn điềnkinh, đấm bốc và đấu vật) dù đã mất hai ngón tay khi ông cùng một số người bạn chuivào một kho vũ khí của Hồng Quân lấy vài quả lựu đạn và chặt chúng ra

Yeltsin được nhận bằng giáo dục cao học tại Viện Bách khoa Ural ở Sverdlovsk, ngànhxây dựng, và tốt nghiệp năm 1955 Đề tài văn bằng của ông là "Tháp truyền hình"

Từ năm 1955 tới 1957 ông làm đốc công tại công ty xây dựng Uraltyazhtrubstroi Từ

1957 đến 1963 ông làm việc tại Sverdlovsk và được thăng chức từ giám sát công trình lênlãnh đạo Ban giám đốc xây dựng công ty Yuzhgorstroi Năm 1963 ông trở thành kỹ sưtrưởng, và năm 1965 lãnh đạo Tổ hợp xây dựng nhà cửa Sverdlovsk Ông bắt đầu được

xếp vào hàng ngũ cán bộ nguồn (nomenclatura) của Đảng cộng sản Liên xô năm 1968

khi được chỉ định làm lãnh đạo phụ trách xây dựng bên trong Ủy ban vùng Sverdlovskcủa Đảng Năm 1975 ông trở thành bí thư ủy ban vùng và chịu trách nhiệm phát triểncông nghiệp vùng

Thành viên Đảng cộng sản Liên xô

Yeltsin từng là một thành viên Đảng cộng sản Liên xô (CPSU) từ 1961 đến tháng 7,

1990, và đã bắt đầu làm việc trong bộ máy hành chính của đảng năm 1968 Sau này ông

đã bình luận về các quan điểm cộng sản của mình:

"Tôi đã chân thành tin tưởng vào các lý tưởng về sự công bằng do đảng tuyên truyền, và cũng có cảm giác ấy khi gia nhập đảng, nghiên cứu toàn bộ các hiến chương, các chương trình và các giáo điều, đọc lại các tác phẩm của Lênin, Marx và Engels."

Năm 1977 với tư cách là lãnh đạo đảng tại Sverdlovsk, ông ra lệnh phá huỷ IpatievHouse nơi vị Sa hoàng cuối cùng bị ám sát Ipatiev House bị phá hủy trong một đêm,rạng sáng ngày 18 tháng 9, 1977 Cũng trong thời gian Yeltsin nắm quyền ở Sverdlovsk,một tòa nhà lớn của Đảng cộng sản được xây dựng và được những người sống ở đó gọi là

"Răng trắng" Trong 30 năm hoạt động với tư cách một đảng viên cộng sản, Yeltsin đãphát triển các mối quan hệ với những nhân vật chủ chốt bên trong cơ cấu quyền lực Sôviết

Ông được chỉ định vào Bộ chính trị, và kiêm chức "Thị trưởng" Mátxcơva (bí thư thứnhất Đảng cộng sản Liên xô Ủy ban thành phố Mátxcơva) từ 24 tháng 12, 1985 đến 1987.Ông được đề bạt lên tới các chức vụ đó nhờ Mikhail Gorbachev và Yegor Ligachev,những người tin tưởng rằng Yeltsin sẽ trở thành "người đằng mình" Yeltsin cũng đượccấp một căn nhà ở thôn quê (dacha) trước kia từng là của Gorbachev Trong thời giannày, Yeltsin tự thể hiện mình như một nhà cải cách và quần chúng (ví dụ, ông dùng xeđiện bánh hơi đi làm), sa thải và cải tổ bộ máy nhân sự của mình nhiều lần Những sángkiến của ông gây được tiếng vang trong dân chúng Mátxcơva

Năm 1987, sau một cuộc đối đầu với Yegor Ligachev, người theo đường lối cứng rắn, vàcuối cùng là cả với Mikhail Gorbachev về vụ vợ Gorbachev, Raisa, dính vào các côngviệc nhà nước, Yeltsin bị hất khỏi các cương vị cao trong đảng Ngày 21 tháng 10, 1987trong phiên họp toàn thể Ủy ban trung ương Đảng cộng sản Liên xô, Yeltsin, không đượcGorbachev đồng ý trước, to tiếng lên án Bộ chính trị Ông bày tỏ sự bất bình với cảnhững bước tiến hành cải tổ chậm chạp trong xã hội và sự lệ thuộc của Tổng bí thư, sau

đó đòi từ chức khỏi Bọ chính trị và nói thêm rằng Ủy ban thành phố sẽ quyết định việcông có rời khỏi chức vụ bí thư thứ nhất Ủy ban đảng thành phố Mátxcơva Trong phần trảlời của mình, Gorbachev đã buộc tội Yeltsin "non nớt về chính trị" và "hoàn toàn vô tráchnhiệm", và đặt vấn đề bãi miễn chức vụ bí thư thứ nhất của Yeltsin tại phiên họp toàn thể

Ủy ban đảng thành phố Mátxcơva Không ai ủng hộ Yeltsin Những lời chỉ trích Yeltsintiếp tục diễn ra ngày 11 tháng 11, 1987 tại phiên họp của Ủy ban đảng thành phốMátxcơva Ông nhận rằng bài phát biểu của ông là một sai lầm Yeltsin bị cách chức bíthư thứ nhất Ủy ban thành phố Mátxcơva Ông không bị phát vãng hay bị bỏ tù nhưnhững trường hợp trước đó, nhưng bị giáng làm phó ủy viên thường trực Ủy ban nhànước về Xây dựng Sau khi bị cách chức, Yeltsin phải vào bệnh viện và theo như tin tứcđưa ra (sau này đã được Nikolai Ryzhkov xác nhận) đã định tự sát Ông ở tình trạng rốiloạn và nhục nhã nhưng đã bắt đầu sắp đặt kế hoạch trả thù Cơ hội của ông đến khi

Gorbachev thành lập Đại hội đại biểu nhân dân Ông phục hồi chức vụ và bắt đầu chỉtrích mạnh mẽ Gorbachev, lấy sự chậm chạp trong quá trình cải tổ ở Liên xô làm mụctiêu.

Những lời chỉ trích của Yeltsin nhắm vào Bộ chính trị và Gorbachev khiến ông phải chịumột chiến dịch bôi nhọ chống lại mình Những người tổ chức chiến dịch bôi nhọ đó chắcchắn đã tin rằng việc tống khứ Yeltsin quá dễ dàng để thực hiện với những vụ scandal

gây bởi cách cư xử vụng về của ông Một bài báo trong tờ Pravda đã miêu tả ông say

rượu tại một buổi thuyết trình trong chuyến thăm Hoa Kỳ, và một chương trình TV bìnhluận về bài diễn văn của ông dường như đã xác nhận thông tin này Tuy nhiên, tình cảmbất mãn của dân chúng với chế độ đang rất mạnh mẽ, và bất kỳ một nỗ lực nào nhằm bôinhọ Yeltsin chỉ càng khiến ông nổi tiếng hơn Một tai nạn khác xảy ra với Yeltsin khi ông

bị ngã từ một cây cầu Bình luận về vụ này, Yeltsin bóng gió ám chỉ rằng ông bị ngã vìnhững kẻ thù của perestroika Tuy nhiên, những người đối lập với ông lại cho rằng đó chỉđơn giản vì ông say rượu

Tổng thống Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết Nga

Tháng 3 năm 1989, Yeltsin được bầu vào Đại hội đại biểu nhân dân với tư cách đại biểuquận Mátxcơva và giành được ghế trong Xô viết tối cao Tháng 5 năm 1990, ông đượcbầu làm chủ tịch Đoàn chủ tịch Xô viết tối cao Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa xôviết Nga (RSFSR) Ông được cả những thành viên theo hướng dân chủ và bảo thủ trong

Xô viết tối cao, đang tìm cách nắm thêm quyền lực trong tình hình chính trị biến độngcủa đất nước, ủng hộ Một phần trong cuộc đấu tranh giành quyền lực đó là sự đối đầugiữa các cơ cấu quyền lực Liên bang Xô viết và Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa

Xô viết Nga Trong một nỗ lực nhằm giành thêm quyền lực vào tay mình, ngày 12 tháng

6 năm 1990, Đại hội đại biểu nhân dân RSFSR đã đồng ý đưa ra một tuyên bố về chủquyền và Yeltsin rời khỏi Đảng cộng sản tháng 7 năm 1990

Ngày 12 tháng 6 năm 1991, Yeltsin thắng 57% số phiếu bầu trong cuộc bầu cử tổngthống dân chủ của nhà nước cộng hòa Nga, đánh bại ứng cử viên được Gorbachev hậuthuẫn, Nikolai Ryzhkov Trong chiến dịch tranh cử của mình, Yeltsin đã chỉ trích "sựchuyên chính của trung ương", nhưng không đưa ra đề xuất về một nền kinh tế thị trường.Thay vào đó, ông nói rằng mình sẽ đưa đầu vào đường ray tàu hỏa nếu giá cả tăng lên.Yeltsin nhậm chức ngày 10 tháng 7

Ngày 18 tháng 8 năm 1991, một vụ đảo chính lật đổ Gorbachev do những người cộng sảntheo đường lối cứng rắn dưới sự lãnh đạo của Vladimir Kryuchkov diễn ra Gorbachev bịgiữ tại Crimea trong khi Yeltsin chạy vội tới Nhà Trắng Nga (trụ sở Xô viết tối caoRSFSR) ở Mátxcơva để dẹp cuộc đảo chính Nhà trắng bị quân đội bao vây nhưng quânđội đã thay đổi thái độ khi đối diện với những cuộc tuần hành lớn của nhân dân Yeltsin

đã phản ứng với cuộc đảo chính bằng một bài diễn văn đáng nhớ trên tháp pháo mộtchiếc xe tăng Tới ngày 21 tháng 8, đa số lãnh đạo cuộc đảo chính đã phải bỏ chạy khỏiMátxcơva và Gorbachev đã được "giải cứu" khỏi Crimea và sau đó quay lại Mátxcơva

Sau này Yeltsin được những người ủng hộ trên khắp thế giới ca ngợi vì đã kêu gọi dânchúng đứng lên tuần hành phản đối vụ đảo chính.

Dù đã quay lại vị trí, quyền lực của Gorbachev đã bị tổn hại nghiêm trọng Cả cơ cấuquyền lực Liên bang và của nước Nga đều không còn chú ý đến ông khi sự ủng hộ đãchuyển sang cho Yeltsin Trong mùa thu năm 1991, chính phủ Nga dần kiểm soát toàn bộchính phủ liên bang, nắm dần từng bộ Tháng 11 năm 1991, Yeltsin ra một nghị định cấmĐảng cộng sản trên toàn bộ RSFSR

Đầu tháng 12 năm 1991, Ukraina trưng cầu dân ý giành lại độc lập từ Liên bang Xô viết.Một tuần sau, ngày 8 tháng 12, Yeltsin gặp gỡ tổng thống Ukraina Leonid Kravchuk vànhà lãnh đạo Belarus, Stanislau Shushkevich, tại Belovezhskaya Pushcha, nơi ba vị tổngthống tuyên bố sự giải tán của Liên bang Xô viết và việc họ sẽ thành lập một Cộng đồngcác quốc gia độc lập (CIS) với sự tham gia tình nguyện để thay thế Theo MikhailGorbachev, vị tổng thống Liên bang Xô viết ở thời điểm ấy, Yeltsin đã giữ bí mật các kếhoạch về cuộc gặp tại Belovezhskaya và mục đích chính của việc tuyên bố giải tán là đểtống khứ Gorbachev, người ở thời điểm ấy đã bắt đầu khôi phục quyền lực sau các sựkiện tháng 8 Mikhail Gorbachev cũng buộc tội Yeltsin vi phạm ước nguyện của nhândân đã được thể hiện trong một cuộc trưng cầu dân ý về giữ nguyên Liên bang Xô viết,trong đó đa số dân cư đã bỏ phiếu thuận

Ngày 24 tháng 12, Liên bang Nga nắm ghế của Liên xô tại Liên hiệp quốc Ngày hômsau, Tổng thống Gorbachev từ chức và Liên bang xô viết chấm dứt tồn tại (xem Sự sụp

đổ của Liên bang xô viết), và vì thế cũng chấm dứt chế độ cộng sản lớn nhất và có nhiềuảnh hưởng nhất trên thế giới Các mối quan hệ kinh tế giữa các nước cộng hòa cũ củaLiên bang Xô viết bị tổn hại nghiêm trọng Hàng triệu người gốc Nga bỗng thấy mìnhđang sống tại một trong những "nước ngoài" vừa được thành lập

Chức Tổng thống thời hậu Xô viết

Sau khi Liên bang xô viết tan rã, việc tăng cường quá trình tái cơ cấu kinh tế trở thànhmột trong những ưu tiên hàng đầu của Yeltsin và chính phủ của ông đã tiến hành mộtchiến dịch tư nhân hóa ồ ạt các doanh nghiệp nhà nước Tuy nhiên, sự thiếu khả năng củachính phủ cũng như những hành động mang tính phá hoại do các lực lượng ủng hộ lạmphát đưa ra khiến nền kinh tế Nga càng suy sụp thêm Đất nước nhanh chóng rơi vào tìnhtrạng hỗn loạn trong thời gian diễn ra quá trình tái phân phối tài sản quốc gia Nhữngthành viên cũ của Đảng cộng sản và Đoàn thanh niên cộng sản, đa số họ vẫn còn đangnắm quyền lực trong các cơ cấu của chính phủ mới, có được thời cơ thuận lợi nhất nhằmchiếm đoạt những khối tài sản khổng lồ Cùng khi ấy, những nhà doanh nghiệp trên khắpđất nước bắt đầu có cơ hội xây dựng doanh nghiệp của riêng mình

Chương trình cải cách của Yeltsin bắt đầu có hiệu lực ngày 2 tháng 1, 1992 (xem Cảicách kinh tế Nga trong thập kỷ 1990 để biết thêm các thông tin chi tiết) Một thời gianngắn sau đó, giá cả tăng với tốc độ chóng mặt, chi tiêu chính ph bị hạn chế, và những loạithuế cao mới bắt đầu có hiệu lực Một cuộc khủng hoảng tài chính khiến nhiều ngànhcông nghiệp phải đóng cửa và gây ra tình trạng giảm phát kéo dài Những người quản lý

chính sách tín dụng của chính phủ Yeltsin trong thời gian này đã kiếm được những khoảntiền lớn nhờ các quyền lực về tín dụng Cùng khi ấy, tiết kiệm ngân hàng của người dânthường nhanh chóng tan biến cùng với lạm phát.

Nhiều nhà chính trị nhanh chóng tự tách biệt mình khỏi chương trình của Yeltsin; vàngày càng tham gia vào cuộc đối đầu chính trị giữa một bên là Yeltsin, và những ngườiđối lập chính trị phản đối cuộc cải cách triệt để nền kinh tế ở phía kia Cả hai phía đềucáo buộc nhau tham nhũng Aleksandr Rutskoy, người cầm đầu một ủy ban chống thamnhũng, đã tuyên bố thu thập được "mười một cặp" hồ sơ cho thấy các hành động tội phạmcủa những kẻ thân tín với Yeltsin: cựu quyền thủ tướng (sau này là phó thủ tướng YegorGaidar, thư ký quốc gia Gennady Burbulis, bộ trưởng thông tin và báo chí MikhailPoltoranin và các cựu phó thủ tướng Vladimir Shumeiko và Alexander Shokhin, chủ tịch

Ủy ban Tài sản Nhà nước Anatoly Chubais và bộ trưởng ngoại giao Andrey Kozyrev.Trong số 51 trường hợp Rutskoy báo cáo lên Tòa án Nhà nước, sau này 45 vụ đã đượcchứng minh là đúng sự thực Để trả đũa, Yeltsin cách chức chủ tịch ủy ban chống thamnhũng của Aleksandr Rutskoy và buộc tội ông này tham nhũng cũng như có một tàikhoản trong nhà băng Thụy Sĩ Các cáo buộc đó sau này đã được chứng minh là không có

Cũng trong suốt cả năm 1992, Yeltsin đương đầu với Sô viết Tối cao và Đại hội đại biểunhân dân Nga nhằm giành kiểm soát toàn bộ chính phủ, lĩnh vực hoạch định chính sáchchính phủ, lĩnh vực ngân hàng chính phủ và tài sản chính phủ Trong năm này, ngườiphát ngôn Sô viết tối cao Nga, Ruslan Khasbulatov ra mặt chống đối các cuộc cải cách,

dù vẫn tuyên bố ủng hộ các mục tiêu nói chung của Yeltsin Tháng 12 năm 1992, Đại hộiđại biểu nhân dân lần thứ bảy thắng lợi trong việc hạ bệ ứng cử viên được Yeltsin hậuthuẫn là Yegor Gaidar khi ông này tranh chức Thủ tướng Nga

Cuộc tranh chấp càng gay gắt ngày 20 tháng 3, 1992 khi Yeltsin, trong một lần phát biểutrên truyền hình quốc gia, đã thông báo rằng ông đang chuẩn bị nắm lấy một số "quyềnlực đặc biệt" nhằm tiến hành các chương trình cải cách của ông Đối lại, Đại hội đại biểunhân dân vội vàng kêu gọi nhóm họp phiên thứ 9 nhằm phế bỏ chức vụ tổng thống củaYeltsin theo lời buộc tội ngày 26 tháng 3, 1993 Các đối thủ của Yeltsin có được hơn 600phiếu thuận cho lời buộc tội này, nhưng vẫn còn thiếu 72 phiếu để đạt tới đa số hai phần

ba cần thiết Hơn nữa, ngày 25 tháng 4, 1993 Yeltsin giành chiến thắng trong cuộc trưngcầu dân ý về lòng tin của người dân đối với ông cũng như chương trình cải cách nghịviện của ông

Ngày 21 tháng 9, 1993, Yeltsin giải tán Sô viết tối cao và Đại hội đại biểu nhân dân bằngnghị định, trái với Hiến pháp Nga năm 1978, được cập nhật năm 1991, nói rằng:

Điều 121-6 Các quyền lực của Tổng thống Liên bang Nga không thể được sử

dụng để thay đổi nhà nước và tổ chức nhà nước Liên bang Nga, để giải tán hay cản trở hoạt động của bất kỳ một tổ chức quyền lực nhà nước nào được bầu ra; nếu không, Tổng thống sẽ ngay lập tức mất quyền lực của mình

Nghị định của Yeltsin quy định giai đoạn chuyển tiếp cho tới cuộc bầu cử nghị viện mới,Duma Quốc gia và trưng cầu dân ý về một hiến pháp mới Nghị định này đã gây ra cuộcKhủng hoảng hiến pháp Nga 1993 và chỉ kết thúc với một cuộc tranh giành quân sự tạiMátxcơva, khiến 187 người thiệt mạng, Sô viết tối cao tuyên bố tước bỏ chức vụ tổngthống của Yeltsin, vì vi phạm hiến pháp, và Phó tổng thống Rutskoy tuyên thệ nhậm chứctổng thống tạm quyền Toà án hiến pháp xác nhận những hành động đó là hợp hiến Tuynhiên, cùng với sự hỗ trợ của truyền thông và quân đội, Yeltsin nắm quyền kiểm soát, tìmcách cô lập nghị viện bằng cả sức mạnh và truyền thông Sau hai tuần cuộc khủng hoảngbiến thành những cuộc ẩu đả đẫm máu trên đường phố, toà nhà nghị viện bị ném bom vàchiếm giữ, các lãnh đạo nghị viện bị bắt giam

Các cuộc bầu cử Duma Quốc gia mới được tổ chức ngày 12 tháng 12, 1993, trong đóĐảng Dân chủ Tự do Nga cánh hữu và Đảng cộng sản Nga có được số ghế cao, tráingược với đảng "Sự lựa chọn của nước Nga" được Yeltsin ủng hộ Tuy nhiên, cuộc trưngcầu dân ý được tổ chức cùng thời điểm đó đã thông qua hiến pháp mới, theo đó mở rộngquyền lực tổng thống, trao cho ông quyền chỉ định các thành viên chính phủ, bãi nhiệmthủ tướng, và, trong một số trường hợp, giải tán Duma Dù có những nỗ lực "cải thiện"chính phủ, mạng lưới các thể chế chính phủ Nga vẫn hầu như đông đảo tương đương thời

kỳ Sô viết Chính phủ có hàng nghìn công chức quan liêu dính líu nặng nề tới hối lộ vàtham nhũng

Việc tư nhân hoá tài sản quốc gia năm 1993 là một sự kiện rất đáng chú ý Về mặt chínhthức, quá trình tư nhân hoá được coi là một sự phân chia công bằng tài sản quốc gia chocác công dân Trên thực tế, những người dân thường hầu như chỉ có được những chứng

từ vô giá trị (một chứng từ chỉ tương đương một chai vodka), trong khi những người cóđịa vị trong cơ cấu chính phủ chiếm được những khoản gia tài kếch sù Trong nhiềutrường hợp, họ là những người cộng sản cũ có được vị trí này nhờ các quan hệ với chínhphủ Việc tư nhân hoá được quảng cáo là một phần của cuộc đấu tranh chống lại các lựclượng muốn tái lập chủ nghĩa cộng sản trong nước

Sau khi giành được quyền lực tuyệt đối trong nước, Yeltsin bị cho là đã vi phạm phápluật khi chỉ định những người họ hàng của mình vào các vị trí chủ chốt trong chính phủ.Con gái ông, Tatyana Dyachenko, một người lập chương trình máy tính, trở thành cố vấntổng thống năm 1996 Những hành động đó vi phạm trực tiếp vào Luật pháp Liên bangNga "Về Chức vụ Quốc gia", nói rằng: