CÔNG NGHỆ E_LEARNING VÀ E_MENTORING HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC TẠI TRƯỜNG THPT KIM LIÊN – HÀ NỘI

CÔNG NGHỆ E LEARNING VÀ E MENTORING HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC TẠI TRƯỜNG THPT KIM LIÊN – HÀ NỘI Đề tài này nghiên cứu xem việc áp dụng Elearning và Ementoring vào học đường sẽ đem lại hiệu quả trong dạy và học các môn học văn hóa như thế nào, học sinh và giáo viên, phụ huynh sẽ phản hồi với môn hình giáo dục mới này ra sao.

-

Dương Hồng Hạnh

CÔNG NGHỆ E_LEARNING VÀ E_MENTORING

HỖ TRỢ DẠY VÀ HỌC TẠI TRƯỜNG THPT KIM LIÊN – HÀ NỘI

Chuyên ngành: Khoa học máy tính

Mã số: 60.48.01

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI - 2012

Luận văn được hoàn thành tại:

HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Đỗ Trung Tuấn

Phản biện 1: ……… Phản biện 2: ………

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông

Vào lúc: giờ ngày tháng năm

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Thư viện của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

MỞ ĐẦU 3

Lý do chọn đề tài 3

Mục đích nghiên cứu 3

Đối tượng nghiên cứu 3

Phương pháp nghiên cứu 4

CHƯƠNG 1 5

NHU CẦU VỀ HỌC ĐIỆN TỬ VÀ TƯ VẤN HỌC ĐƯỜNG 5

1.1 Về học điện tử (E-Learning) 5

1.1.1 Kiến trúc phần mềm học điện tử 5

1.1.2 Yêu cầu đối với học điện tử 7

1.1.3 Đánh giá vai trò của học điện tử đối với học sinh phổ thông 9

1.2 Tư vấn học đường 10

1.2.1 Hiện trạng về quá trình phát triển tâm lí học sinh phổ thông 10

1.2.2 Tư vấn sức khỏe, giới tính 10

1.2.3 Tư vấn học tập 10

1.2.4 Tư vấn tình cảm 10

1.3 Kết luận 10

CHƯƠNG 2 12

MÔI TRƯỜNG SỬ DỤNG CÔNG CỤ E-LEARNING VÀ E-MENTORING 12

2.1 Vai trò của trang web 12

2.1.1 Giới thiệu trang web của đơn vị 12

2.1.2 Vai trò của trang web đối với trường phổ thông 12

2.1.3 Các chức năng tư vấn trực tuyến 13

2.2 Phần mềm trình chiếu 15

2.2.1 Phần mềm MS Producer và Adobe Presenter 15

2.2.1.3 Phần mềm Windows Movie maker 16

2.2.3 Quá trình tạo đoạn video về bài giảng 16

2.3 Kết luận 16

CHƯƠNG 3 18

E-LEARNING VÀ E-MENTORING TẠI THPT KIM LIÊN 18

3.1 Giới thiệu nhà trường 18

3.2 Thử nghiệm tư vấn 18

3.2.1 Tư vấn sức khỏe, giới tính 18

3.2.2 Tư vấn học tập 18

3.2.3 Tư vấn tình cảm 19

3.3 Thử nghiệm bài giảng 19

3.3.1 Nội dung bài giảng 19

3.3.2 Video về giáo viên giảng bài 19

3.3.3 Tích hợp 19

3.4 Kết luận 20

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 21

Kết quả luận văn đạt được 21

Kiến nghị về những nghiên cứu tiếp theo 22

MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài

Để phát triển toàn diện cho học sinh về các mặt kiến thức văn hóa, kỹ năng sống, cần thúc đẩy sợi dây liên kết giữa Nhà trường – Gia đình – Xã hội Ngoài các phương pháp giáo dục thông thường thì việc áp dụng CNTT đang được áp dụng rộng rãi, hiệu quả cao Học sinh ngày nay không chỉ học kiến thức trên lớp, đọc sách, các em còn biết tra cứu tài liệu trên Internet, tìm các vấn đề quan tâm thông qua mạng này Nhà trường liên lạc với phụ huynh không chỉ bằng hình thức họp mặt trực tiếp, họ có thể nắm tin tức thông qua trang web của nhà trường, qua tổng đài nhắn tin, điện thoại Do vậy, việc phát triển giáo dục thông qua hình thức đào tạo, tư vấn online là rất cần thiết, tiết kiệm thời gian, tiền bạc, công sức của cả người học, người dạy, và gia đình học sinh

Qua 13 năm công tác, tác giả nhận thấy việc đổi mới giáo dục ở trường phổ thông, áp dụng CNTT là thực sự cần thiết Ngoài các tin tức về hoạt động chuyên môn, ngoại khóa, công tác Đoàn, tuyển sinh thì một chức năng đắc lực khác của Web lại bỉ bỏ ngỏ, đó là tư vấn học đường Do vậy, tôi đã đưa ra một phương thức học tập mới thử nghiệm trên web, trong giới hạn môi trường phổ thông, để thấy hiệu quả của việc học tập và giáo dục qua Internet

Việc đổi mới phương thức giáo dục này làm người dạy phải tăng cường trau dồi kiến thức, học sinh vượt ra rào cản tâm lý của việc “đối mặt hỏi bài”, các vấn đề tâm sinh lý trong độ tuổi này cũng được dạy dỗ truyền đạt khéo léo nhờ các trang tin mà không gây cảm giác ngại ngùng cho cả người dạy, người tư vấn và người nghe Từ những lí do trên, tôi đã chọn đề tài tư vấn học đường làm nội dung của luận văn

Mục đích nghiên cứu

Đề tài này nghiên cứu xem việc áp dụng E-learning và E-mentoring vào học đường

sẽ đem lại hiệu quả trong dạy và học các môn học văn hóa như thế nào, học sinh và giáo viên, phụ huynh sẽ phản hồi với môn hình giáo dục mới này ra sao Việc áp dụng E-mentoring trong công tác tư vấn các môn học ngoại khóa như sức khỏe, giới tính, tư vấn định hướng nghề sẽ có thuận lợi gì so mới tư vấn trực tiếp

Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là học sinh khối THPT, trong phạm vi trường THPT Kim Liên, Hà Nội Thời gian học kỳ 1, tháng 8/2012 đến tháng 12/2012

Phương pháp nghiên cứu

Xây dựng trang web, xây dựng bài giảng về kiến thức văn hóa, xã hội, giáo dục giới tính, bài học ngoại khóa bằng công cụ Power Point, MS Producer, Adobe Presenter, đưa lên các mục giáo dục của trang WEB nhà trường Học sinh tham gia tìm hiểu, đặt câu hỏi, giáo viên trả lời

Cấu trúc luận văn theo các chương :

Chương 1: Nhu cầu về học điện tử và tư vấn học đường

Chương 1 đề cập đến nhu cầu về học điện tử và tư vấn học đường thông qua các môi trường giáo dục ứng dụng công nghệ thông tin Khảo sát các thực trạng về học tập theo phương pháp thủ công “Thầy nói trò chép”, từ đó đánh giá vai trò của học điện tử với học sinh phổ thông

Chương 2 Môi trường sử dụng công cụ E-learning và E-mentoring

Chương 2 giới thiệu về trang web, một công cụ hỗ trợ cho học điện tử Nêu vai trò cần thiết của web đối với nhà trường phổ thông, thể hiện qua các trang tin và chức năng tư vấn trực tuyến Ngoài ra, chương này còn giới thiệu các công cụ tạo bài giảng trực tuyến, và qui trình tạo ra video bài giảng

Chương 3 E-Learning và E-Mentoring tại THPT KIM LIÊN

Chương 3 giới thiệu về nhà trường THPT Kim Liên, đưa ra các kết quả thử nghiệm

CHƯƠNG 1 NHU CẦU VỀ HỌC ĐIỆN TỬ VÀ TƯ VẤN HỌC ĐƯỜNG

1.1 Về học điện tử (E-Learning)

1.1.1 Kiến trúc phần mềm học điện tử

Học tập sẽ dựa trên mạng Internet là chủ yếu, thông qua World Wide Web (WWW)

Hệ thống E-Learning sẽ được tích hợp vào Portal (cổng thông tin điện tử) của trường học Như vậy hệ thống E-Learning sẽ phải tương tác tốt với các hệ thống khác trong nhà trường như: hệ thống quản lý học sinh, hệ thống quản lý giáo viên, lịch giảng dạy Một thành phần rất quan trọng của hệ thống, đó là LMS, hệ thống quản lý học tập (Learning Management System), gồm nhiều module khác nhau[7], giúp cho quá trình học tập trên mạng được dễ dàng, phát huy hết các điểm mạnh của mạng Internet, như:

 Diễn đàn để trao đổi ý kiến giữa các thành viên của một lớp

 Module khảo sát lấy ý kiến của mọi người về một vấn đề nào đó

 Module kiểm tra và đánh giá

 Module chat trực tuyến

 Module phát video và audio trực truyến

Mô hình chức năng

Mô hình chức năng có thể cung cấp một cái nhìn trực quan về các thành phần tạo nên môi trường E-learning và những đối tượng thông tin giữa chúng ADL, tổ chức chuyên nghiên cứu và khuyến khích việc phát triển và phân phối học liệu sử dụng các công nghệ mới, đã công bố các tiêu chuẩn cho SCORM mô tả tổng quát chức năng của một hệ thống E-learning bao gồm:

 Hệ thống quản lý học tập (LMS) như là một hệ thống dịch vụ quản lý việc phân phối

và tìm kiếm nội dung học tập cho người học, tức là LMS quản lý các quá trình học tập

 Hệ thống quản lý nội dung học tập (LCMS): Một LCMS[6] là một môi trường đa người dùng, ở đó các cơ sở đào tạo có thể tạo ra, lưu trữ, sử dụng lại, quản lý và phân phối nội dung học tập trong môi trường số từ một kho dữ liệu trung tâm LCMS quản

lý các quá trình tạo ra và phân phối nội dung học tập

LMS cần trao đổi thông tin về hồ sơ người sử dụng và thông tin đăng nhập của người

sử dụng với các hệ thống khác, vị trí của khoá học từ LCMS và lấy thông tin về các hoạt động của học viên từ LCMS Chìa khoá cho sự kết hợp thành công giữa LMS và LCMS là tính mở, sự tương tác Hình 1.2 mô tả một mô hình kiến trúc của hệ thống E-learning sử dụng công nghệ Web để thực hiện tính năng tương tác giữa LMS và LCMS cung như với các hệ thống khác

Trên cơ sở các đặc tính của dịch vụ Web, người ta thấy rằng các dịch vụ Web có khả năng tốt để thực hiện tính năng liên kết của các hệ thống E-learning bởi các lý do sau:

 Thông tin trao đổi giữa các hệ thống E-learning như LOM, gói tin IMS đều tuân thủ tiêu chuẩn XML

 Mô hình kiến trúc Web là nền tảng và độc lập về ngôn ngữ với E-learning Thông tin trao đổi giữa các hệ thống E-learning như LOM, gói tin IMS đều tuân thủ tiêu chuẩn XML

2) Hạ tầng phần mềm: Các phần mềm LMS, LCMS, Authoring Tools (Aurthoware, Toolbook, )

3) Nội dung đào tạo (hạ tầng thông tin): Phần quan trọng của E-learning là nội dung các khoá học, các chương trình đào tạo, các học liệu điện tử

1.1.2 Yêu cầu đối với học điện tử

1.1.2.1 Yêu cầu đối với học sinh khi học điện tử

Học sinh tham gia học phải được sự cho phép của tổ chức quản lý E-Learning Học sinh đăng ký là thành viên vào lớp và có thể: xem các thông tin về lịch học, nội dung môn học, danh sách giáo viên, trợ giảng, bạn cùng lớp

Truy cập vào khóa học, học sinh có thể xem/tải các tài liệu, học liệu dưới dạng HTML, PD , DOC, SCORM học liệu dạng SCORM: xem trực tiếp trên web E-learning các tài liệu dạng PD , HTML, PD , DOC thông thường tải xuống máy tính cá nhân thuận tiện việc học và lưu trữ Sau khi học với tài liệu, học liệu được cung cấp, học viên có thể tham gia các diễn đàn để trao đổi, được giải đáp các thắc mắc về những vấn đề liên quan

Trong quá trình học, học sinh có thể ) làm các bài tập trắc nghiệm trực

tuyến, đây có thể là các bài luyện tập hoặc bài kiểm tra, thường gặp 2 loại bài tập:

 Sau khi làm bài, nộp bài bằng cách đăng tải (upload) một tập tin

 Làm bài tại chỗ bằng cách điền, đánh dấu vào 1 file kiểm ra và đán giá rự

yến)

 Xem điểm, kết quả trong phần đánh giá học

Như vậy, để tham gia vào khóa học trực tuyến, người học cần có kiến thức cơ bản về Tin học, thường xuyên có thói quen sử dụng email, Internet, có kỹ năng sử dụng các thiết bị kết nối Có ý thức học tập chủ động, biết tận dụng thời gian và bố trí lịch học hợp lý để việc học tập đạt hiệu quả cao

1.1.2.2 Yêu cầu đối với giáo viên khi dạy điện tử

Hình 1.2 Kỹ năng tổng hợp của người dạy khi thực hiện E-Learning

Một khoá học sử dụng thành công phương pháp dạy học E-Learning đòi hỏi người dạy phải biết kết hợp cả hai phương pháp dạy học: E-Learning và dạy học truyền thống để đem lại hiệu quả cao nhất cho học sinh

Sau đây là kỹ năng tổng hợp của người dạy khi tổ chức một khoá học theo phương pháp E-Learning, giải pháp này được gọi là BLENDED SOLUTION

1) Sự thành thạo về sư phạm

2) Kỹ năng quản lý

Người ta đã thấy cần có kĩ năng sau: (i) Xây dựng nguyên tắc và yêu cầu sinh viên thực hiện theo các nguyên tắc đó (yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm (NewsGroups)); (ii) Thực hiện diễn đàn thảo luận với sự hướng dẫn điều hành của giáo viên (iii) Liên hệ thường xuyên với chuyên gia để được hỗ trợ về CNTT và truyền thông

3) Kỹ năng về kỹ thuật

1.1.2.3 Những phần cứng tối thiểu để giáo viên và học sinh tham gia được vào khóa học E-Learning

Người ta sử dụng học điện tử trên hạ tầng công nghệ thông tin, với cấu hình :

 CPU Máy tính để bàn hoặc máy tính xách tay với CPU 1GHz, 800 X

600 độ phân giải (1024 X 768 yêu cầu cho Office 2007)

 GB RAM (4 GB), 64 MB Video RAM, 8 GB hoặc cao hơn của không gian có sẵn ổ cứng

 Ổ đĩa quang DVD được đề nghị Ngoài ra có Card âm thanh và loa; Kết

nối Internet băng thông rộng

 Máy in; Tai nghe có Microphone; USB, webcam

1.1.2.4 Những yêu cầu hệ điều hành và phần mềm phần để giáo viên và học sinh tham gia được vào khóa học E-Learning

Yêu cầu về công nghệ thông tin còn gồm các phần mềm :

 Windows XP with Service Pack 2 Windows XP với Service Pack 2 Microsoft Office 2003 yêu cầu, Office 2007 được đề nghị (bao gồm Word, Excel, PowerPoint, và Access) Trình duyệt Internet là bắt buộc;

 Virus bảo vệ - cập nhật thường xuyên với quét thực hiện thường xuyên Cần quen thuộc với tường lửa, chặn pop-up, và phần mềm chống thư rác (nếu các ứng dụng này được sử dụng) Email được cung cấp bởi trường nơi học sinh tham gia khóa học E-Learning;

 Trình duyệt Internet Plug-Ins (Phiên bản mới nhất): RealPlayer, QuickTime Player , Adobe Flash Player, Windows Media Player, Adobe Reader, Shockwave, Java-JS2E version (Java Runtime Environment)

Công nghệ thay đổi nhanh chóng, do vậy các yêu cầu này có thể thay đổi

1.1.2.5 Yêu cầu công nghệ đặc biệt:

Nếu học sinh tham gia khóa học E-Learning với những yêu cầu cao về phần cứng máy tính, phải bổ sung các yếu tố sau:

 Một mô hình máy tính hiện đại, có ổ đĩa quang DVD;

 GB RAM tối thiểu (4 GB hoặc nhiều hơn); Truy cập băng thông rộng;

 Ổ cứng 40 GB hoặc cao hơn

1.1.3 Đánh giá vai trò của học điện tử đối với học sinh phổ thông

Chủ trương của Bộ Giáo dục và đào tạo trong giai đoạn tới là tích cực triển khai các hoạt động xây dựng một xã hội học tập, mà ở đó mọi công dân (từ học sinh phổ thông, sinh viên, các tầng lớp người lao động, ) đều có cơ hội được học tập, hướng tới việc: học bất kỳ thứ gì, bất kỳ lúc nào, bất kỳ nơi đâu và học tập suốt đời Dưới đây là 8 lí do khiến E-Learning là một cuộc cách mạng trong học tập

1) E-Learning đã xóa nhòa các ranh giới địa lí, mang giáo dục đến với mọi người chứ không phải là mọi người đến với giáo dục

2) E-Learning khiến cho việc học tập dạng thụ động như trước đây được giảm bớt

3) E-Learning giúp việc học tập trở nên thú vị hơn, hấp dẫn hơn và thuyết phục hơn Các môn học khó hoặc nhàm chán có thể trở nên dễ dàng hơn, thú vị hơn với Giáo dục điện

tử

4) Học tập là một hoạt động xã hội, và E-Learning có thể giúp chúng ta thu được những kết quả chắc chắn và lâu dài, không chỉ thông qua nội dung mà đồng thời bằng cả cộng đồng mạng trực tuyến Tại đây, học viên được khuyến khích giao tiếp, cộng tác và chia xẻ kiến thức

5) E-Learning cho phép học sinh tự quản lí được tiến trình học tập của mình theo cách phù hợp nhất

6) E-Learning giúp cho việc học tập vẫn có thể tiến hành được đồng thời trong khi làm việc khác, khi mà các học sinh và giáo viên đã bắt đầu nhận thấy học tập không chỉ có thể diễn ra lớp học

7) Giáo dục đã chuyển từ dạng lớp học truyền thống sang máy tính cá nhân và bây giờ là các thiết bị cầm tay

8) E-Learning đã giúp đỡ cách tổ chức giải quyết những vấn đề chính yếu nhất Chúng giúp học sinh giảm thiểu việc ra đường học thêm, phụ huynh giảm thiểu chi phí tiền học thêm thông qua học tập trực tuyến

1.2 Tư vấn học đường

1.2.1 Hiện trạng về quá trình phát triển tâm lí học sinh phổ thông

1.2.1.1 Yếu tố sinh học trong quá trình phát triển tâm lý

1.2.1.2 Yếu tố xã hội trong quá trình phát triển tâm lý:

1.2.2 Tư vấn sức khỏe, giới tính

Những năm gần đây, tư vấn tâm lý học đường chủ yếu mới dừng lại ở hình thức tham vấn, tư vấn, giải đáp những thắc mắc, băn khoăn của học sinh, phụ huynh riêng lẻ chứ chưa trở thành một hoạt động trợ giúp tâm lý học đường thật sự chuyên nghiệp.Theo các chuyên gia tâm lý, chính giáo viên tư vấn còn hiểu chưa đúng về bản chất của công việc tham vấn Tham vấn là lắng nghe, thông cảm và thấu hiểu vấn đề của thân chủ - mà trong tư vấn học đường đối tượng thân chủ chính là học sinh - tuy nhiên tư vấn viên vẫn giữ nặng vị trí, khoảng cách thầy - trò nên việc tư vấn không hiệu quả

Khi tư vấn, điều các em cần nhất là sự thông cảm, sau đó mới cùng nhau tìm hướng giải quyết phù hợp cho từng tình huống, hoàn cảnh Nhưng nhiều giáo viên tư vấn lại nặng

về răn đe, khuyên nhủ, áp đặt Nếu chỉ vậy chắc học sinh không cần đến chuyên viên tư vấn

vì những lời răn đe, khuyên nhủ các em có thừa ở bố mẹ, thầy cô Điều này có thể càng tăng thêm ức chế cho các em

Một số chuyên gia tâm lý nhận định, Chương trình giáo dục phổ thông chỉ thật sự hiệu quả khi các em được thường xuyên hỗ trợ, giải đáp thắc mắc và chia sẻ mọi tâm tư nguyện vọng Các trường cần xây dựng và tổ chức một bộ phận chuyên trách làm công tác

tư vấn học đường Ngành Giáo dục và đào tạo cần xây dựng chương trình đào tạo những cán

bộ làm công tác tư vấn học đường trong các trường phổ thông một cách chính thức và bài bản để giúp học sinh có thể tự giải quyết các khó khăn và đạt được kết quả học tập cao nhất Cần có các hình thức tuyên truyền phổ biến về công việc, nhiệm vụ, trách nhiệm của nhà tham vấn học đường để học sinh, phụ huynh, giáo viên hiểu và có cái nhìn đúng đắn hơn với những học sinh tìm đến nhà tham vấn Tăng cường giao lưu và học hỏi từ thực tế trường học kết hợp với lý thuyết chuyên môn Nội dung chương trình tham vấn học đường không chỉ

bó hẹp trong khung lý thuyết về tham vấn mà cần phải được mở rộng, kết hợp với việc hình thành cho học sinh nhiều kỹ năng về học tập, định hướng nghề nghiệp, phát triển nhân cách Hình thức tham vấn không chỉ hướng đến cá nhân mà còn hướng đến toàn thể học sinh để

hỗ trợ các em phát triển nhân cách hoàn thiện Hoạt động tư vấn tâm lý mở ra cho học sinh

cơ hội để nhìn lại những khó khăn của mình theo cách thức khác nhau

Nhu cầu về tư vấn học đường, e-mentoring, và khả năng của công nghệ thông tin tạo điều kiện để thực hiện tin học hóa trường học phổ thông