CHUYÊN ĐỀ SINH HỌC CHĂM SÓC SỨC KHỎE SSVTN

"Sức khoẻ sinh sản là 1 tình trạng hài hoà về thể lực, tinh thần và xã hội chứ không phải chỉ đơn thuần là không có bệnh tật hay tàn phế trong tất cả những vấn đề liên quan đến tình dục

"Sức khoẻ sinh sản là 1 tình trạng hài hoà về thể lực, tinh thần và

xã hội chứ không phải chỉ đơn thuần là không có bệnh tật hay tàn phế trong tất cả những vấn đề liên quan đến tình dục và hệ thống sinh sản của con người, những chức năng và quá trình hoạt động của nó"

Tổ chức y tế thế giới (WHO), Quỹ nhi đồng liên hiệp quốc (UNICEF) và Quỹ dân số liên hiệp quốc (UNFPA) đã thống nhất phân loại nam nữ còn trẻ tuổi thành 3 loại: vị thành niên (adolescent) 10-19 tuổi, thanh niên (youth) 15-24 tuổi, người trẻ (young people) 10-24 tuổi Với định nghĩa này, vị thành niên (VTN) chiếm 20% dân số thế giới.

Tuổi VTN được phân định thành 3 giai đoạn (hoặc 3 nhóm):

- VTN sớm: từ 10-14 tuổi.

- VTN trung bình: từ 15 - 17 tuổi.

- VTN muộn: từ 18 - 19 tuổi.

TIỀN DẬY THÌ DẬY THÌ TRƯỞNG THÀNH

TIỀN DẬY THÌ DẬY THÌ TRƯỞNG THÀNH

Vị thành niên (VTN) là những người chưa trưởng thành nhưng cũng không còn thơ ấu Ở lứa tuổi này (10-19 tuổi) có một giai đoạn cực kỳ quan trọng diễn ra đối với cuộc đời mỗi con

người, đó là giai đoạn dậy thì thường ở vào lứa tuổi VTN nhỡ (14-17 tuổi), kể từ đó người con gái hay con trai về mặt sinh lý,

đã có khả năng sinh sản: con gái đã có kinh nguyệt chứng tỏ buồng trứng đã hoạt động, có rụng trứng; con trai bắt đầu xuất tinh (mộng tinh hoặc di tinh)

Sức khỏe sinh sản (SKSS) của VTN lúc này đứng trước nhiều mối đe dọa Nếu không được hướng dẫn, chăm sóc một cách đúng đắn, hai nguy cơ lớn nhất ảnh hưởng đến SKSS của

VTN là tình trạng có thai sớm và tình trạng nhiễm bệnh lây

truyền qua đường tình dục (LTQÐTD) do các hành vi quan hệ tình dục không được hướng dẫn hay kiểm soát

Vậy nên chăm sóc SKSS cho VTN như thế nào?

Không ít người còn nghĩ rằng giấu giếm, thậm chí bưng bít thông tin về các loại kiến thức về tính dục, về sinh lý và hành vi tình dục,

về các biện pháp tránh thai đối với lứa tuổi VTN vì họ cho rằng làm như thế là "vẽ đường cho hươu chạy" Trẻ em ngày nay tiếp xúc rất sớm với đủ mọi loại thông tin trên sách báo, truyền hình, điện ảnh, trong gia đình, tại nhà trường cũng như ngoài xã hội Vì thế cần làm cho các trẻ VTN biết được những điều cơ bản về

chức năng bộ phận sinh dục, những hành vi tình dục an toàn,

những nguy cơ của quan hệ tình dục không lành mạnh và hậu

quả nghiêm trọng của việc có quan hệ tình dục quá sớm Làm

như thế là "vạch đường cho hươu chạy đúng" còn hơn để nó lạc đường vì thiếu hiểu biết

Cần hướng dẫn, giáo dục những kiến thức gì cho VNT?

Ðó là: Những kiến thức về sự thay đổi về thể chất cũng như tinh thần, cảm xúc của tuổi dậy thì cho

cả hai đối tượng nam và nữ

Những kiến thức về quá trình sinh sản: thụ tinh, thai nghén, sinh con, nghĩa vụ vợ chồng, vai trò làm bố mẹ

Những kiến thức về các biện pháp tránh thai (BPTT)

Những nguyên nhân và hậu quả khi mắc bệnh LTQÐTD và nhiễm khuẩn đường sinh sản, cách phòng ngừa và cách xử trí nếu không may đã bị mắc

Cần tổ chức và nhân rộng nhiều hình thức hoạt động tập thể thu hút sự tham gia của VTN dạng các câu lạc bộ (CLB) như CLB tiền hôn nhân, CLB bạn gái, CLB hoa học trò, CLB hoạt động theo

Tóm lại, CSSKSS cho VTN là một việc lớn, phức tạp, tế nhị không phải chỉ có cán bộ nhân viên ngành y tế mà đòi hỏi cả xã hội, các tổ chức chính quyền, đoàn thể, nhà trường và cả gia đình

cùng phối hợp thực hiện

Theo BS Phó Ðức Nhuận

Những tác hại của Rượu

Giảm khả năng suy nghĩ

Trí nhớ kém

Làm giảm khả năng học tập

Làm vỡ các mối quan hệ

Mất việc

Ảnh hưởng đến thai nhi

Dính líu vào những hành vi mạo hiểm như sinh hoạt tình dục không lành mạnh

Làm mất chức năng gan

Các bệnh vể tim

Ung thư

Hôn mê, bất tỉnh

Bệnh Mồng gà Herpes sinh dục

Một số trang Web cung cấp

kiến thức về SKSSVTN

http://www.gioitinhtuoiteen.org.vn http://www.tamsubantre.org/

http://www.tuvantuoihoa.org.vn http://www.ykhoanet.com/

http://www.hiv.com.vn/

AIDS là tên bệnh gọi tắt bằng tiếng Anh:

A : Acquired  mắc phải.

I : Immuno  miễn dịch.

D : Deficiency  suy giảm.

S : Syndrome  hội chứng

Tiếng Pháp dùng từ SIDA.

Tiếng Việt Nam : Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải

Nước ta hiện nay không dùng từ SIDA vì trùng tên với tổ chức phát triển quốc tế Thụy Điển

Chưa có thuốc ngừa, thuốc

chữa hữu hiệu Các loại thuốc hiện nay chỉ có tác dụng làm

chậm quá trình phát triển HIV và chữa bệnh cơ hội.

Khi mắc phải chắc chắn sẽ

chết

AIDS được coi là vấn đề kinh tế phát triển của đất nước , chừ không còn là vấn đề y tế nữa Tất cả mọi người không phân biệt màu da, nam,nữ, tuổi tác đều có thể mắc bệnh

Gia đình và cộng đồng không nên xa lánh và kì thị người bị nhiễm HIV/AIDS vì họ không lây bệnh qua các tiếp xúc thông

thường Giúp họ bình tâm trở lại và sống có ích cho xã hội

Nên chăm sóc người nhiễm HIV/AIDS ở nhà để họ được thoải mái và bệnh viện không bị quá tải

Khi nào bệnh quá nặng mới đưa đến các trung tâm y tế để điều trị

Là hiện tượng tiếp xúc trực tiếp với máu và dịch tiết của người nhiễm HIV lần

đầu tiên

Nguyên nhân :

+ Do bị đâm bởi kim tiêm, vật sắc nhọn có dính máu người nhiễm HIV

+ Do máu và chất dịch của người bị nhiễm HIV bắn vào vùng da bị tổn thương,

vào niêm mạc mắt, mũi, họng

+ Quan hệ tình dục với người có HIV mà không dùng bao cao su

Diễn biến sau khi nhiễm HIV gồm 4 giai đọan

• GĐ1: Sơ nhiễm ( cửa sổ)1-3 tháng, có thể lây

nhiễm nh ng xét nghiệm không thấy.

• GĐ4: AIDS Cơ thể nhiễm rất nhiều bệnh Hệ

thống miễn dịch suy giảm trầm trọng.

1 § êng t×nh dôc 2 § êng m¸u

Dïng chung èng tiªm

Dông cô gi¶I phÈu

Dông cô gi¶I phÈu

M¸u bÞ nhiÔm HIV

M¸u bÞ nhiÔm HIV

MÑ nhiÔm

HIV

MÑ nhiÔm

HIV

Học chung lớp

CÁC QUAN HỆ THÔNG

THƯỜNG KHÁC KHÔNG LÂY

Tắm chung hồ bơi

Muổi đốt

ĂN UỐNG CHUNG MÂM Bắt tay

Ôm hôn

CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG TRÁNH NHIỄM HIV/AIDS:

1 Đối với đường lây tình dục:

2 Đối với đường lây máu:

3 Đối với đường lây từ mẹ sang con:

Dùng bao cao su đúng cách khi quan hệ tình dục với người chưa biết rõ

Đối với đường

lây tình dục

Chung thủ mét vỵ mét chång

Đối với đường

TruyÒn m¸u: KiÓm tra kh«ng cã HIV

So với thời điểm này năm ngối, số người nhiễm HIV trên tồn quốc đã tăng gần gấp đơi Tình hình lây nhiễm HIV bắt đầu tăng trong nhĩm tình dục khơng an tồn, trong đĩ cĩ

nhĩm quan hệ tình dục đồng giới nam

TS Dương Quốc Trọng, Cục trưởng Cục phịng chống

HIV/AIDS Việt Nam cho biết: Trong 7 tháng đầu năm 2007, tồn quốc đã phát hiện 13.695 trường hợp nhiễm HIV Trong

đĩ, 4.593 trường hợp đã chuyển sang giai đoạn AIDS và

2.072 trường hợp đã tử vong do AIDS

So với thời điểm này năm ngối, số người nhiễm HIV đã

tăng gần gấp đơi, số người chuyển sang giai đoạn AIDS đã tăng gần gấp 3 và số người tử vong do AIDS tăng gấp 2,40 lần Đối tượng nhiễm HIV vẫn tập chung chủ yếu đối tượng

là nam giới trong độ tuổi rất sung sức 20 - 29 tuổi

TÌNH HÌNH VỀ HIV/AIDS HIỆN NAY Ở NƯỚC TA

Hiện nay, căn bệnh này đã cĩ mặt 64/64 tỉnh thành nước

ta Tỷ lệ người nhiễm HIV cao nhất là trên tồn quốc thuộc

về Quảng Ninh (với 673,88/1.000.000 người), đứng sau là Hải Phịng, Hà Nội, TPHCM Bà Rịa- Vũng Tầu, Cao Bằng, Bắc Kạn… Đặc biệt, cĩ những tỉnh miền núi như Cao Bằng,

số ca nhiễm HIV phát hiện trong năm 2006 đã tăng gấp

rưỡi so với 5 năm trước cộng lại

TÌNH HÌNH VỀ HIV/AIDS HIỆN NAY Ở NƯỚC TA

• Ma tuý là những chất tự nhiên hoặc

tổng hợp, khi thâm nhập vào cơ thể sẽ

ảnh h ởng đến sức khoẻ; khi tác động

lên hệ thần kinh trung ơng gây kích

thích, ức chế hoặc ảo giác; nếu sử

dụng nhiều lần có thể dẫn đến nghiện

làm ng ời nghiện bị lệ thuộc vào chúng

và khó từ bỏ.

C©y thuèc phiÖn C©y cÇn sa

Amphetamin, Moocphin, Seduxen…

§Þa bµn Sè ng êi nghiÖn ma tuý

B¶ng thèng kª sè ng êi nghiÖn ma tuý

(Nguån tin tõ côc phßng chèng Ma tuý)

Tệ nạn ma tuý

đang biến t ớng theo h ớng trá hình tinh vi hơn: Các phòng trà, vũ tr ờng, quán bar,.v.v trở thành nơi buôn bán, tàng trữ và sử dụng trái phép chất ma tuý, lôi kéo một bộ phận không nhỏ thanh thiếu niên sa vào tệ nạn này.

Địa bàn

Số ng ời nghiện

ma tuý Năm 2007

Số ng ời nghiện ma tuý

đến tháng 7 năm 2008

số ng ời nghiện ma tuý

(Nguồn tin từ cục phòng chống Ma tuý)

Thông tin

từ Bộ Công An

Sè ng êi nghiÖn Sè tiÒn/1ngµy Sè tiÒn /1n¨m

Trong những năm tới, ở Việt Nam:

1 Số ng ời nghiện ma tuý có nguy cơ tăng, đặc biệt

là ng ời ở độ tuổi lao động và thanh thiếu niên.

2 Số ng ời nghiện Ma tuý nhiễm HIV nhiều, ng ời

chết do ma tuý tăng.

3 Tội phạm Ma tuý tăng nhanh l m cho công tác àm cho công tác phòng chống tội phạm ma túy ng y c ng khó khăn, àm cho công tác àm cho công tác phức tạp

(Nguồn tin từ Bộ Lao động- Th ơng binh và Xã hội)

Dự báo

BiÖn ph¸p phßng, chèng tÖ n¹n ma tuý

Mit tinh h ëng øng phßng chèng ma tuý

Téi ph¹m ma tuý

Gi¸o dôc ng êi

nghiÖn ma tuý

Ch¨m sãc ng êi nghiÖn ma tuý

Những điều bạn nên cân nhắc trước khi quan hệ tình dục:

- Bạn và bạn trai nên nói chuyện với nhau về mức độ mà 2 bạn muốn mối quan hệ của mình phát triển

- Sử dụng các biện pháp bảo vệ các bạn khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục

- Sử dụng các biện pháp tránh thai

- Chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn thay đổi suy nghĩ bất cứ lúc nào

- Bạn sẽ cảm thấy thế nào sau đó?

- Bạn sẽ cảm thấy thế nào về bạn trai mình sau đó?

-Bạn đã sẵn sàng để có con chưa ?

- Môi trường văn hóa xã hội nơi bạn đang sống nghĩ gì về việc quan hệ tình dục vào thời điểm này? Nhũng điều đó có quan trọng đối với bạn không?

TỔNG KẾT VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM

*Để phù hợp với quan niệm sống của người phương

đông, và để phòng tránh được của các bệnh lây

qua đường tình dục,HIV/AIDS và tránh hậu qủa

của việc mang thai ngoài ý muốn VTN chưa nên

quan hệ tình dục.

*Vì ở tuổi này các em chưa thật sự hoàn chỉnh về cơ thể, chưa trưởng thành về tâm lý, chưa đủ điều

kiện, kinh nghiệm và kĩ năng sống.

*Mỗi em hãy tận dụng thời gian để học tập, vui chơi

lành mạnh, rèn luyện sức khoẻ để có được tương

lai tốt đẹp cho mình và cho đất nước !

PHIM HOAT HINH

MA TUY