KĨ NĂNG GIẢI QUYẾT MÂU THUẪN XUNG ĐỘT TRONG TẬP THỂ LỚP

• Liệt kê được các nguyên tắc và các bước giải quyết mâu thuẫn một các tích cực.. • Có thể hướng dẫn học sinh biết cách kiểm soát cơn giận và nắm được các bước tự giải quyết tích cực c

KĨ NĂNG GIẢI QUYẾT MÂU THUẪN XUNG ĐỘT TRONG TẬP THỂ LỚP

Những hình ảnh này nói lên điều gì?

MỤC TIÊU

• Trình bày được các nguyên nhân nảy sinh

mâu thuẫn để có thể ngăn ngừa và phát hiện các mâu thuẫn có thể xảy ra trong lớp.

• Liệt kê được các nguyên tắc và các bước giải

quyết mâu thuẫn một các tích cực.

• Có thể vận dụng các nguyên tắc và quy trình/

các bước giải quyết mâu thuẫn vào thực tế.

• Có thể hướng dẫn học sinh biết cách kiểm

soát cơn giận và nắm được các bước tự giải quyết tích cực các mâu thuẫn với bạn bè.

Hoạt động1: Các nguyên nhân nảy sinh mâu thuẫn giữa học sinh và các cách học sinh giải quyết mâu thuẫn.

Mục tiêu

• GVCN liệt kê được những nguyên nhân nảy sinh mâu thuẫn ở HS

THCS và HS THPT Những cách giải quyết mâu thuẫn tiêu cực giữa HS

có nguy cơ dẫn đến bạo lực học đường.

* Cách tiến hành: Thảo luận nhóm

• Câu hỏi 1: Qua đọc các câu chuyện trên

phương tiện thông tin và trong thực tiễn giáo dục, Thầy, Cô đã thấy giữa học sinh thường mâu thuẫn nhau về vấn đề gì? Nguyên nhân nảy sinh những mâu thuẫn đó?

• Câu hỏi 2: Học sinh đã giải quyết mâu thuẫn

đó như thế nào? Hậu quả của những cách giải quyết mâu thuẫn mang tính tiêu cực?

KẾT LUẬN HOẠT ĐỘNG 1

1 Nguyên nhân nảy sinh mâu thuẫn giữa học

sinh với nhau:

• Sự khác nhau về suy nghĩ và quan niệm.

• Sự khác nhau về mong muốn/ nhu cầu về lợi ích cá nhân.

• Sự hạn chế do cách nhìn nhận sự việc/ vấn đề.

• Chỉ xuất phát từ ý muốn/ suy nghĩ chủ quan của mình,

mà không biết thừa nhận, tôn trọng suy nghĩ, ý kiến quan điểm của người khác.

• Có một số người hay thích gây hấn, hiếu chiến, thích người khác phái phục tùng hay lệ thuộc vào mình.

• Sự kèn cựa, muốn hơn người của ai đó.

• Sự định kiến phân biệt đối xử.

• Sự bảo thủ, cố chấp.

• Nói hoặc nghĩ không đúng về nhau

• Ngoài ra còn có những nguyên nhân khác.

KẾT LUẬN HOẠT ĐỘNG 1( tiếp)

2 Các cách giải quyết HS đã sử dụng:

• Nói chuyện với nhau để hiểu và thông cảm/ bỏ qua cho nhau.

• Cãi nhau, sau đó giận nhau không chào hỏi nhau.

• Đánh nhau, sau đó không thèm nhìn mặt nhau, có khi còn nuôi hận chờ dịp báo thù.

• Đánh nhau một cách dã man, cố tình xúc phạm, hủy hoại tinh thần và thể chất nhau, thậm chí còn quay video clip đưa lên mạng.

• Ngoài ra còn những cách giải quyết khác…

3 Hậu quả của cách giải quyết mâu thuẫn tiêu cực:

• Hủy hoại lẫn nhau về thể chất và tinh thần.

• Làm cho HS mất đi lòng yêu thương con người thay vào

đó là sự lạnh lùng, độc ác.

• Gây mất đoàn kết, tạo môi trường học tập không an toàn, không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng học tập mà còn làm cho HS không dám và không muốn đến trường.

Hoạt động 2: Cách giải quyết mâu thuẫn giữa học sinh mang tính tích cực

Mục tiêu

• GVCN học cách giải quyết mâu thuẫn mang

tính tích cực giữa HS với nhau trên cơ sở tôn trọng HS và yêu cầu học sinh tôn trọng, lắng nghe và phản hồi ý kiến của nhau

* Cách tiến hành: Hoạt động nhóm

Thầy, Cô đọc câu chuyện của Nam, Hoa và Thắng ( tài liệu tập huấn về công tác GVCN trang 133 ) và thảo luận trả lời các câu hỏi sau:

• Câu hỏi 3: Trước khi giải quyết mâu thuẫn giữa HS, người GV cần ứng xử với chính bản thân mình như thế nào?

• Câu hỏi 4: Các nguyên tắc mà người GV đã thể hiện khi giải quyết mâu thuẫn trong câu chuyện là gì?

• Câu hỏi 5: Các bước mà GV sử dụng để khích lệ học sinh tự giải quyết mâu thuẫn với nhau trong câu

chuyện là gì?

KẾT LUẬN HOẠT ĐỘNG 2

1 GVCN cần nhận thức rằng mâu thuẫn nảy sinh là tất yếu, ngay cả trong trường hợp HS đã từng rất thân nhau Quan trọng là phải phát hiện kịp thời, nhận dạng mâu thuẫn để chủ động giải quyết những mâu thuẫn nảy sinh một cách phù hợp, tích cực Đồng thời, GVCN cần hướng dẫn HS cách kiểm soát cơn giận và biết tự giải quyết tích cực các mâu thuẫn nảy sinh với bạn để tránh bạo lực học đường và xây dựng tập thể lớp thân thiện Khi giải quyết mâu thuẫn giữa HS, GV cần phải kiểm soát được cảm xúc của bản thân, nếu nhận thấy cảm

xúc tức giận thì cần thời gian để tạm lắng cơn tức giận của mình trước đã để sau này không phải ân hận.

KẾT LUẬN HOẠT ĐỘNG 2 ( tiếp)

2 Các nguyên tắc giải quyết mâu thuẫn

2.1 Nguyên tắc giải quyết bất hòa giữa HS dành cho GV.

1 Chỉ bắt đầu và tiếp tục giải quyết mâu thuẫn khi hai bên đã thực sự bình tĩnh.

2 Yêu cầu các em tập trung vào vấn đề cần giải quyết, thiện chí, không kích động nhau tức giận.

3 Đặt ra các câu hỏi trong tiến trình giải quyết bất hòa.

4 Khuyến khích cả hai bên nêu ý kiến và suy nghĩ, cảm xúc của mình.

5 Lắng nghe cẩn thận và lắng nghe tích cực từng HS nói.

6 Chỉ dẫn và khuyến khích HS lắng nghe nhau.

7 Khuyến khích HS nhắc lại những gì người kia nói Yêu cầu mỗi bên đặt mình vào vị thế của nhau để suy ngẩm, sau đó yêu cầu đôi bên đưa ra một vài cách giải quyết sau khi cân nhắc đến suy nghĩ, quan điểm của bên kia.

8 Ghi nhận một cách trận trọng khả năng của HS trong việc lắng nghe và giao tiếp.

KẾT LUẬN HOẠT ĐỘNG 2 ( tiếp)

10 Khuyến khích các em tìm ra những phương án hay cách giải quyết có thể chấp nhận được đối với cả đôi bên và cam kết thực hiện.

* Tránh buộc tội, quở mắng, trách cứ, xem thường, làm

rối trí, cho giải pháp, phê phán, giảng giải đạo đức, đồng tình…

* Nếu một trong hai học sinh nói “không”, GV hãy yêu cầu mỗi em suy nghĩ tiếp về những việc mà HS này muốn cả hai cùng làm để giải quyết vấn đề Đề nghị các

em suy nghĩ về những giải pháp có thể có cho tới khi

cả hai đồng ý rằng họ đã chọn được một giải pháp phù hợp, thỏa mãn cả hai bên và họ có thể thực hiện giải pháp này.

2.2 Nguyên tắc dành cho HS có mâu thuẫn, bất hòa khi giải quyết mâu thuẫn.

1 Sẳn sàng lắng nghe.

KẾT LUẬN HOẠT ĐỘNG 2 ( tiếp)

3 Các bước giải quyết mâu thuẫn.

- Bước 1: Khám phá vấn đề: Chuyện gì đã xảy ra

- Bước 2: Tìm hiểu cảm xúc: Cảm thấy thế nào

- Bước 3: Đề ra giải pháp và lựa chọn giải pháp ( Muốn gì, muốn như thế nào?)

- Bước 4: Cam kết thực hiện

* Kĩ thuật được sử dụng để giải quyết mâu thuẫn giữa

học sinh là yêu cầu từng bên lắng nghe người khác, phản hồi ý kiến và cảm xúc, mong muốn của người khác và nói ra những suy nghĩ, ý kiến của bản thân.

SƠ ĐỒ CÁC GIAI ĐOẠN CỦA QUÁ TRÌNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Xác định vấn đề

Nảy sinh các giải pháp

Cân nhắc chọn lựagiải pháp tối ưu

Thực hiện giải pháp đã chọn và đánh giá tính hiệu quả của nó

Vấn đề chưa giải quyết Tiếp tục

Kết thúc qúa trình

Vấn đề đã được giải quyết

Hoạt động3: Vận dụng cách giải quyết mâu thuẫn tích cực vào các tình huống thực tiễn

Mục tiêu

GVCN vận dụng được các nguyên tắc và các bước, kĩ thuật giải quyết mâu thuẫn một cách tích cực thông qua các tình huống cần giải quyết các mâu thuẫn giữa HS.

* Cách tiến hành: Thực hành

Mỗi nhóm hãy thiết kế và trình bày kịch bản giải quyết một tình huống chứa đựng mâu thuẫn giữa HS với nhau bằng phương pháp sắm vai.

* GVCN cần phải làm như thế nào để thay đổi thái

độ và hành vi tiêu cực của HS

1 GVCN cần phải quan tâm đến những khó khăn của HS.

2 Cần phải tìm hiểu mục đích hành vi tiêu cực của HS để có cách ứng

6 Muốn thay đổi hành vi của HS một cách hiệu quả, GV cần có sự hợp tác của HS, được HS tin cậy nhất Do đó GVCN cần chủ động tiếp xúc với HS để nắm bắt về điều kiện hoàn cảnh, tâm tư, sức khỏe…của HS.

7 Sử dụng biện pháp khích lệ và củng cố tích cực: trong lớp có nhiều

HS cá biệt, GVCN cần nắm được ai là thủ lĩnh để tác động bằng cách giao cho em này giữ vai trò nào đó để phải gương mẫu Những HS này thường có cá tính mạnh, thích thể hiện mình, nếu GVCN áp dụng khích

lệ và củng cố tích cực sẽ có hiệu quả kép không chỉ đối với bản thân

em đó mà cả đối với những HS khác thường chịu sự ảnh hưởng của

em này.

- Yêu cầu viết báo cáo hằng ngày với mục đích là để HS nhận biết được những lỗi thường xuyên mắc phải và tạo cho các em cơ hội điều chỉnh.

*Lưu ý: Không nên phạt HS bằng cách giao thêm bài tập hoặc nhiệm vụ lao động sẽ khiến các em nghĩ rằng học tập hay lao động là sự trừng phạt.

10 Phát huy tối đa vai trò của tập thể thân thiện, các mối quan hệ gắn bó, chia sẻ, thiện chí, tạo điều kiện để các em tham gia vào các hoạt động đa dạng của lớp để các em được trải nghiệm những cảm xúc tích cực.

11 GVCN còn phải nói chuyện với CMHS về vấn đề của các

em để cùng phối hợp hổ trợ.Trong những trường hợp đó, tình yêu thương, sự động viên của cha mẹ, thầy cô sẽ có sức thuyết phục giúp các em phát triển những suy nghĩ tích

KẾT LUẬN HOẠT ĐỘNG 3

• Trong thực tiễn giáo dục, người GVCN không chỉ quan tâm giải quyết những mâu thuẫn đã bộc lộ thành xung đột, mà còn phải quan tâm phòng tránh bằng cách

trang bị cho các em cách ngăn ngừa mâu thuẫn bộc lộ

và phát triển.

• Khi giải quyết các mâu thuẫn nảy sinh giữa HS cần dành thời gian để HS tạm lắng rồi yêu cầu các em tuân thủ các nguyên tắc và lắng nghe tích cực để tìm giải pháp giải quyết mâu thuẫn một cách tích cực nhất.

• GVCN cần nhận thức và làm cho HS hiểu là điều quan

trọng không phải là chuyện gì đã xảy ra mà là cách chúng ta ứng phó với nó như thế nào Đó chính là điểm mấu chốt giúp con người đề phòng và kiểm soát thái

độ, hành vi tiêu cực, để có thái độ và hành vi tích cực.

* Kinh nghiệm tốt trong giáo dục học sinh

TRÂN TRỌNG CÁM ƠN SỰ CHÚ Ý VÀ THAM GIA TÍCH CỰC CỦA THẦY/CÔ

* Cách tiến hành: Hoạt động nhóm

Phiếu bài tập số 3 ( Dùng cho hoạt động 3)

Mỗi nhóm được phân công hãy giải quyết một tình huống chứa đựng mâu thuẫn giữa HS với nhau bằng phương pháp sắm vai.

Tình huống 1:

Giờ ra chơi, một nhóm HS cùng lớp bước vào quán nước ở cổng trường, lúc đó Hưng đang ngồi uống nước trong quán Một trong số này vô tình nhổ nước bọt vào chân Hưng Hưng quay lại yêu cầu người HS đó phải xin lỗi, tuy nhiên người đó đã khước từ, không

chịu xin lỗi, lại còn cười Hưng? Không kềm chế được Hưng đã đấm HS đó, thế là cuộc ẩu đả diễn ra Nếu là GVCN của Hưng và nhóm HS kia, thầy, cô sẽ giải quyết mâu thuẫn giữa những HS này như thế nào?

Phiếu bài tập số 3 ( Dùng cho hoạt động 3)

Tình huống 2:

Giờ ra chơi có một vài HS lớp khác đến trêu HS lớp Thầy, Cô chủ nhiệm Họ dùng những lời lẽ thô tục, thiếu văn hóa để châm chọc Không chịu được HS lớp Thầy, Cô phản ứng lại Nhóm HS lớp khác đe dọa sẽ dạy cho HS lớp Thầy, Cô một bài học sau giờ học Biết được thông tin đó, Thầy, Cô sẽ giải quyết mâu thuẫn này như thế nào?

Phiếu bài tập số 3 ( Dùng cho hoạt động 3)

Tình huống 3:

Hôm nay Khiêm vừa bị các bạn gái cùng lớp bóc mẽ

vì tội ném đá giấu tay Lúc Khiêm đi ngang qua bàn của Hưng thì ngẫu nhiên Hưng cũng nhìn sang Thái- người ngồi ở dãy bàn bên kia Khiêm bắt gặp cái nhìn của Hưng khi đó và nghĩ rằng Hưng “ nhìn đểu” mình Thế là Khiêm gây sự thách thức đánh nhau với Hưng Nếu là GVCN lớp của Khiêm và Hưng Thầy, Cô sẽ giải quyết như thế nào?

Phiếu bài tập số 3 ( Dùng cho hoạt động 3)

Tình huống 4:

Do va chạm xích mích, một số thanh niên ngoài trường đến chờ lúc tan học sẽ đến

đánh một học sinh lớp thầy, cô chủ nhiệm Vô tình biết được thông tin này, Thầy, Cô sẽ giải quyết như thế nào?