Nghiên cứu phát triển làng nghề gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới ở tỉnh bắc ninh (tt)

Một trong những mục tiêu chương trình xây dựng nông thôn mới hướng tới là: Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

LÊ XUÂN TÂM

NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ GẮN VỚI CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI

Công trình hoàn thành tại:

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

Người hướng dẫn: TS NGUYỄN PHÚC THỌ

TS NGUYỄN TẤT THẮNG

Phản biện 1: GS.TS HOÀNG NGỌC VIỆT

Trường Đại học Kinh tế quốc dân

Phản biện 2: TS TRẦN VĂN ĐỨC

Học viện Nông nghiệp Việt Nam

Phản biện 3: PGS.TS NGUYỄN ĐÌNH LONG

Viện Nghiên cứu và Đào tạo môi trường quản lý

Luận án sẽ được bảo vệ tại hội đồng chấm luận án cấp Học viện họp tại:

Học viện Nông nghiệp Việt Nam Vào hồi giờ, ngày tháng năm 2014

Có thể tìm hiểu luận án tại thư viện:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

- Thư viện Học viện Nông nghiệp Việt Nam

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Xây dựng và phát triển nông thôn luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm Với vai trò, tầm quan trọng của nông thôn trong phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng và thực tiễn phát triển nông thôn trong giai đoàn hiện nay, năm 2009 Chính phủ đã ban hành Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới

Một trong những mục tiêu chương trình xây dựng nông thôn mới hướng tới là: Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại, cơ cấu kinh tế

và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch… Chính vì vậy, việc khôi phục, phát triển làng nghề hiện nay là khâu quan trọng nhằm phát huy lợi thế so sánh của mỗi vùng, giảm dần khoảng cách thu nhập giữa thành thị và nông thôn, thúc đẩy chuyển dịch nhanh cơ cấu kinh tế nông thôn, khai thác các tiềm năng sẵn có nhằm ổn định và phát triển các làng nghề, ngành nghề TTCN theo cơ chế thị trường, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, từng bước nâng cao bộ mặt kinh tế vùng nông thôn

Trong số những nhiệm vụ cần thực hiện để đạt được mục tiêu xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, phát triển các làng nghề đã và đang là bước đi đúng đắn

để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và phù hợp với điều kiện hoàn cảnh kinh tế

xã hội tại các địa phương hiện nay Trên địa bàn tỉnh hiện có 62 làng nghề, trong đó có 32 làng nghề truyền thống và 30 làng nghề mới Với 80% số lao động địa phương tham gia sản xuất tại các làng nghề và nguồn thu nhập ổn định bảo đảm cuộc sống Tuy nhiên, bên cạnh những tác động tích cực về hiệu quả kinh tế - xã hội, nhiều làng nghề đang đứng trước khó khăn trong việc duy trì phát triển sản xuất như nguồn vốn hạn hẹp, công nghệ lạc hậu, môi trường sản xuất kinh doanh đang bị ô nhiễm, dịch vụ phục vụ sản xuất không đồng bộ, thiếu quy hoạch,… Đây là những hạn chế khả năng phát triển của các làng nghề hiện nay trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh và là lực cản trong quá trình thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới

Xuất phát từ những lý do nêu trên, tác giả lựa chọn nghiên cứu và thực hiện đề tài

“Nghiên cứu phát triển làng nghề gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Bắc Ninh” làm đề tài luận án tiến sỹ

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu chung

Trên cơ sở đánh giá thực trạng phát triển làng nghề, phân tích các yếu tố ảnh hưởng

đến phát triển làng nghề trong quá trình xây dựng nông thôn mới, đề xuất một số giải pháp phát triển làng nghề Bắc Ninh gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới đến năm

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển làng nghề gắn với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Bắc Ninh

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Tập trung nghiên cứu thực trạng phát triển các làng nghề trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (trong đó chủ yếu phân tích các nhóm ngành nghề như: Tái chế kim loại, sản xuất cơ khí; Dệt nhuộm, tái chế giấy; Sản xuất đồ gỗ, đồ mỹ nghệ;…) Phân tích sự phát triển của làng nghề trên ba khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường; Đánh giá sự hình thành và quá trình phát triển của các làng nghề hiện nay dựa trên các tiêu chí về xây dựng nông thôn mới

4 Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài nghiên cứu

Trên cơ sở kế thừa, tiếp thu những điểm hợp lý của các công trình nghiên cứu đã có và nghiên cứu của bản thân, tác giả luận án cho rằng phát triển làng nghề theo định hướng xây dựng NTM là một hình thức phát triển mới, phù hợp với tiến trình vận động của xã

hội nông thôn ở Việt Nam hiện nay Việc lồng ghép phát triển làng nghề với chương trình

XDNTM sẽ giúp cho các chỉ tiêu về kinh tế, văn hóa - xã hội và môi trường của nông thôn mới trở nên khả thi hơn, trong khi đó làng nghề cũng sẽ được phát triển đúng quy hoạch, yếu tố môi trường, công nghệ và nhân lực,… được bảo đảm Trong đó nhấn mạnh đến việc bảo tồn đối với một số làng nghề có nguy cơ bị mai một, khả năng thích ứng đối với một

số làng nghề phát triển kém và sự lan tỏa đối với các làng nghề phát triển mạnh

5 Những đóng góp mới của luận án

5.1 Đóng góp về mặt lý luận của luận án

Thông qua việc tổng kết bài học kinh nghiệm phát triển làng nghề trong bối cảnh xây dựng nông thôn của một số nước trong khu vực, một số địa phương trong nước, kế thừa các nghiên cứu đã có về phát triển làng nghề và phát triển làng nghề gắn với chương trình xây

dựng nông thôn mới tác giả đã phân tích, làm rõ được sự cần thiết và tầm quan trọng của

việc lồng ghép giữa phát triển làng nghề với Chương trình XDNTM Luận án đã chỉ ra rằng việc lồng ghép giữa phát triển làng nghề với Chương trình XDNTM sẽ giúp cho các chỉ tiêu kinh tế trong Bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới trở nên khả thi hơn, các làng nghề

sẽ phát triển đúng quy hoạch; các yếu tố xã hội, môi trường, công nghệ và nhân lực… trong quá trình phát triển làng nghề được bảo đảm

Làm rõ được nội dụng phát triển làng nghề gắn với XDNTM và các yếu tố tác động ảnh hưởng đến phát triển làng nghề gắn với XDNTM, cũng như quan hệ biện chững giữa PTLN với XDNTM, qua đó góp phần làm sâu sắc thêm lý luận về phát triển làng nghề gắn với XDNTM

5.2 Đóng góp về mặt thực tiễn của luận án

Đánh giá được thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển làng nghề trong quá trình XDNTM ở Bắc Ninh; phân tích làm rõ quan hệ biện chứng giữa phát triển làng nghề với XDNTM, chỉ ra những thành công và hạn chế

Đề xuất được các quan điểm, định hướng, giải pháp và kiến nghị nhắm phát triển làng nghề gắn với XDNTM ở Bắc Ninh có cơ sở, phù hợp và tính khả thi

6 Kết cấu của luận án

Luận án bao gồm 150 trang (Mở đầu: 7 trang; Chương 1: 33 trang; Chương 2: 12 trang; Chương 3: 70 trang; Chương 4: 21; Kết luận và đề nghị: 3 trang) với 33 bảng số liệu, 12 biểu đồ và 2 sơ đồ Luận án đã tham khảo 91 tài liệu, trong đó có 66 tài liệu Tiếng Việt, 16 tài liệu Tiếng Anh và 10 tài liệu khác

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ GẮN VỚI

CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1.1 Một số khái niệm

1.1.1 Làng nghề

Năm 2006, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành Thông tư số 116/2006/TT-BNN ngày 18 tháng 12 năm 2006 quy định nội dung và các tiêu chí công

nhận làng nghề, làng nghề truyền thống Theo đó: Làng nghề là một hoặc nhiều cụm dân

cư cấp thôn, ấp, bản, làng, buôn, phum, sóc hoặc các điểm dân cư tương tự trên địa bàn

một xã, thị trấn, có các hoạt động ngành nghề nông thôn, sản xuất ra một hoặc nhiều loại sản phẩm khác nhau.

1.1.3 Nông thôn mới

Nông thôn mới là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Uỷ ban nhân dân xã, có làng xã văn minh, sạch đẹp, hạ tầng hiện đại, sản xuất bền vững, theo hướng hàng hóa, có đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát triển, xã hội được quản lý tốt và dân chủ (Vũ Quốc Tuấn, 2011)

1.2 Mối quan hệ giữa phát triển làng nghề với xây dựng nông thôn mới

1.2.1 Tác động của chương trình xây dựng nông thôn mới đến phát triển làng nghề

Phát triển làng nghề cũng là một mục tiêu quan trọng trong quá trình xây dựng nông thôn mới (Vũ Quốc Tuấn, 2011) Công cuộc XDNTM đã trở thành chương trình mục tiêu

quốc gia, “Xây dựng nông thôn mới theo hướng văn minh, giàu đẹp, có kinh tế phát triển,

kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội tương đối đồng bộ; giữ gìn, phát huy các giá trị văn hoá truyền thống và các ngành nghề truyền thống có giá trị kinh tế cao

Bảng 1.1 Tổng hợp mối quan hệ giữa phát triển làng nghề với chương trình xây dựng

nông thôn mới qua các tiêu chí Xây dựng nông thôn mới Phát triển bền

Hỗ trợ phát triển ngành nghề nông thôn

Hỗ trợ phát triển cơ sở vật chất cho hoạt động văn hoá, phát huy

bản sắc văn hoá dân tộc ở nông thôn Phát triển bền vững

về văn hóa, xã hội

Hỗ trợ, tạo việc làm phi nông nghiệp

Hỗ trợ, đào tạo nâng cao năng lực phát triển cộng đồng, đào tạo,

bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cơ sở và đội ngũ cán bộ các cấp về

phát triển nông thôn bền vững

Hỗ trợ quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường ở nông thôn Phát triển bền vững

về môi trường

1.2.2 Vai trò phát triển làng nghề trong xây dựng nông thôn mới

Bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới có tộng cộng 19 tiêu chí trong đó có những tiêu chí mà việc phát triển làng nghề được coi là tiền đề, động lực để hoàn thành các tiêu chí

mà chương trình XDNTM đề ra Sau đấy chúng ta có thể điểm qua như sau:

- Phát triển làng nghề tạo việc làm cho lao động nông thôn, đáp ứng tiêu chí số 12 (cơ cấu lao động) trong bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới

- Phát triển làng nghề tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho người lao động, đáp ứng tiêu chí số 9 (nhà ở dân cư), tiêu chí số 10 (thu nhập) và tiêu chí số 11 (hộ nghèo) trong Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới

- Phát triển làng nghề sẽ khai thác các nguồn lực nhàn rỗi và nguyên vật liệu tại địa phương

- Phát triển làng nghề góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa địa phương phát triển du lịch, đáp ứng tiêu chí số 16 (văn hóa) trong bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới

- Phát triển làng nghề góp phần làm tăng khối lượng sản phẩm hàng hóa và kim ngạch xuất khẩu

- Phát triển làng nghề góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế và quá trình HĐH ở nông thôn

CNH-1.3 Nội dung phát triển làng nghề gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới

Nội dung cụ thể phát triển Làng nghề gắn với chương trình xây dựng NTM bao gồm:

Về phát triển kinh tế làng nghề: (i) Phát triển sản xuất (Gia tăng số lượng làng nghề, thực

hiện mỗi làng nghề một sản phẩm; Đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm); (ii) Phát triển các tổ chức kinh tế (Tái cấu trúc sản phẩm làng nghề, đổi mới tổ chức sản xuất

kinh doanh, đổi mới tổ chức quản lý…); (iii) Kết quả và hiệu quả sản xuất kinh doanh Về phát triển văn hóa - xã hội làng nghề: (i) Tạo việc làm và thu hút lao động; (ii) Hình thành các mối liên kết trong phát triển SXKD Về môi trường: (i) Hệ thống xử lý chất

thải; (ii) Công trình cung cấp nước sạch và VSMT

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển làng nghề trong quá trình XDNTM

Bản thân quá trình phát triển làng nghề bình thường đã chịu tác động của nhiều yếu tố, những yếu tố này có sự biến đổi trong từng thời kỳ và tác động theo chiều hướng khác

nhau Chúng có thể là những yếu tố thúc đẩy nhưng ngược lại cũng có thể là những yếu tố kìm hãm sự phát triển của làng nghề Cụ thể: (i) Chính sách phát triển làng nghề trong quá trình xây dựng nông thôn mới; (ii) Quy hoạch và thực hiện quy hoạch; (iii) Cơ sở hạ tầng; (iv) Các yếu tố đầu vào (Nhân lực, công nghệ, vốn cho sản xuất, nguyên liệu, mặt bằng sản xuất); (v) Thị trường tiêu thụ sản phẩm (Nhu cầu thị trường, về thị trường tiêu thụ sản phẩm, các sản phẩm thay thế); (vi) Môi trường và bảo vệ môi trường; (vii) Thiết chế xã hội và truyền thống văn hóa; (viii) Các hình thức liên kết trong phát triển làng nghề

1.5 Cơ sở thực tiễn về phát triển làng nghề

1.5.1 Kinh nghiệm phát triển LN tại một số nước trong khu vực

Luận án đã nghiên cứu thực tiễn phát triển làng nghề ở một số nước trong khu vực như Nhật Bản, Trung Quốc, Thái Lan bởi vì các nước này có những đặc điểm khá giống nhau về định hướng, sản phẩm, điều kiện sống và tập quán văn hóa Thực tiễn từ các nước này thể hiện các chính sách, thể chế phát triển làng nghề; quy hoạch; tổ chức sản xuất; công nghệ kỹ thuật áp dụng trong làng nghề; vấn đề thị trường tiêu thụ; vấn đề liên quan đến xã hội, môi trường trong làng nghề

1.5.2 Kinh nghiệm phát triển làng nghề gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới

ở một số tỉnh, thành phố tại Việt Nam

Luận án đã nghiên cứu thực tiễn phát triển phát triển làng nghề tại một số tỉnh, thành phố tại Việt Nam như: Thái Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, Nam Định, Hà Nội… bởi vì đây là những tỉnh tiên phong trên cả nước định hướng phát triển làng nghề gắn với chương trình XDNTM ở quy mô cấp tỉnh Ngoài ra, đây là nhưng tỉnh có số lượng làng nghề lớn và điều kiện phát triển khá giống với tình hình và chủ trương phát triển của làng nghề Bắc Ninh

1.5.3 Bài học kinh nghiệm cho phát triển làng nghề Bắc Ninh gắn với chương trình XDNTM

Luận án đã rút ra bài học kinh nghiệm cho phát triển làng nghề Bắc Ninh gắn với chương trình XDNTM Cụ thể: (i) Phát triển làng nghề cần gắn với quá trình công nghiệp hoá nông thôn và xây dựng nông thôn mới; (ii) Công tác đào tạo và bồi dưỡng cho lao động khu vực nông thôn; (iii) Chính sách hỗ trợ về tài chính cho làng nghề; (iv) Chính sách thuế và phát triển thị trường phù hợp để thúc đẩy sản xuất và xuất khẩu; (v) Phát triển nông thôn mới thúc đẩy làng nghề phát triển

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu

Luận án đã khái quát về điều kiện tự nhiên của tỉnh Bắc Ninh về đặc điểm kinh tế, xã hội

và tự nhiên Đồng thời đánh giá một số thuận lợi và khó khăn trong phát triển làng nghề

2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Cách tiếp cận

Nghiên cứu sử dụng các tiếp cận: tiếp cận hệ thống, thể chế, ngành nghề và sản phẩm,

tổ chức kinh tế, tiếp cận có sự tham gia và tiếp cận lịch sử

2.2.2 Khung phân tích

Khung phân tích phát triển làng nghề tỉnh Bắc Ninh gắn với chương trình xây dựng nông thôn mới được thể hiện qua sơ đồ 2.1:

Thực trạng phát triển làng nghề ở tỉnh Bắc Ninh gắn với chương trình XDNTM

Các ngành nghề và sản phẩm:

+ Gỗ + Sắt thép + Giấy + Mây tre + Tranh

Kết quả và hiệu quả PT LN:

+ Kết quả + Hiệu quả

- Thu nhập

- Xã hội

- MT

Giải pháp phát triển LN gắn với chương trình XDNTM:

+ Hoàn thiện quy hoạch + Hoàn thiện thể chế + Phát triển thị trường + Phát triển các nguồn lực sản xuất

+

Giải pháp phát triển làng nghề ở tỉnh Bắc Ninh

gắn với chương trình XDNTM

Giải pháp cụ thể đối với từng loại hình thức tổ chức sản xuất:

+ Hộ + HTX + DN

Giải pháp cụ thể đối với từng nhóm nghành nghề

và sản phẩm

cụ thể:

+ Gỗ + Sắt thép + Giấy + Mây tre + Tranh

Xây dựng nông thôn mới ở Bắc Ninh

2.2.3 Chọn điểm nghiên cứu

- Phương pháp chọn điểm nghiên cứu: Bắc Ninh là tỉnh tập trung nhiều ngành nghề, làng nghề, trong đó có nhiều ngành nghề, làng nghề có lịch sử lâu đời nhưng cũng có nhiều ngành nghề mới xuất hiện, và có những đặc điểm riêng về ngành nghề và sản phẩm Trên cơ sở khảo sát, nghiên cứu chúng tôi chia ngành nghề Bắc Ninh thành 4 nhóm chính sau: mộc dân dụng; sản xuất thép; sản xuất giấy; sản xuất đồ gốm Từ đó, chúng tôi chọn 4 nhóm làng nghề thuộc 3 vùng là 4 điểm nghiên cứu phát triển kinh tế làng nghề ở Bắc Ninh

- Phương pháp chon mẫu điều tra: Do số hộ ngành nghề bình quân đạt 200 hộ /làng Vì

vậy, trong mỗi làng nghề được chọn làm đại diện nghiên cứu điều tra, chọn điều tra 30 hộ

2.2.4 Phương phâp thu thập thông tin

- Thông tin thứ cấp: các thông tin, tài liệu, số liệu thứ cấp về: quy hoạch, đầu tư, sản xuất, tổ chức hoạt động, thị trường tiêu thụ, tình hình dân số, lao động, đất đai… sẽ được tiến hành thu thập qua các nguồn sách, báo, tạp chí, báo cáo, niên giám thống kê, các tài liệu liên quan từ các cơ quan, ban ngành của tỉnh… để qua đó nhằm phân tích, khái quát tổng quan về đặc điểm địa bàn nghiên cứu, các giải pháp và kết quả đã thực hiện trong

phát triển SXNN tỉnh Bắc Ninh thời gian qua

- Thông tin sơ cấp: Các thông tin sơ cấp được thu thập song song với quá trình thu thập thông tin thứ cấp nhưng diễn ra muộn hơn, được thu thập chủ yếu bằng phương pháp điều tra thực tế hiện trường và đánh giá có sự tham gia được trình bày trong bảng

Bảng 2.1 Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp qua phiếu điều tra

Thuận lợi khó khăn, các yếu tố

Phỏng vấn trực tiếp bằng phiếu điều tra chuẩn bị sẵn

Tình hình sản xuất kinh doanh,

những thuận lợi, khó khăn, đề

xuất kiến nghị của các tổ chức

trong làng nghề

Chủ tịch các hội của tỉnh:

hội doanh nghiệp, hội nghề gỗ, hội nghề thép, hội nghề giấy

Phỏng vấn trực tiếp bằng phiếu điều tra chuẩn bị sẵn

Tình hình sản xuất kinh doanh,

những thuận lợi, khó khăn, đề

xuất kiến nghị của các chủ hộ,

doanh nghiệp và HTX làng nghề

Chủ hộ, chủ doanh nghiệp, chủ nghiệm HTX

Phỏng vấn trực tiếp bằng phiếu điều tra chuẩn bị sẵn

2.2.5 Phương pháp xử lý và phân tích thông tin

- Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu sơ cấp: Công cụ tính toán sử dụng các phần mềm

Excel, SPSS để xử lý số liệu, tính toán các chỉ tiêu Số liệu đã công bố: Được sắp xếp cho

từng nội dung nghiên cứu và phân tích 3 nhóm: (i) những tài liệu về lý luận; (ii) những tài liệu tổng quan về thực tiễn nói chung; (iii) những tài liệu của các địa phương

- Phương pháp phân tích số liệu: Các phương pháp phân tích gồm: (i) thống kê mô tả, (ii) so sánh, (iii) chuyên gia, (iv) PRA và phân tích SWOT

2.2.6 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu

Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu để nhằm phân tích, đánh giá thực trạng phát triển làng nghề tỉnh Bắc Ninh bao gồm 3 nhóm chỉ tiêu sau: (i) Nhóm chỉ tiêu phân tích phát triển làng nghề, (ii) Nhóm chỉ tiêu phân tích về ngành nghề và sản phẩm; (iii) Nhóm chỉ tiêu phản ánh kết quả và hiệu quả phát triển làng nghề; (iv) Nhóm chỉ tiêu phân tích yếu

tố ảnh hưởng

Chương 3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN LÀNG NGHỀ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH

BẮC NINH GẮN VỚI CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 3.1 Khái quát lịch sử phát triển các làng nghề và xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Bắc Ninh

3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của các làng nghề nghiên cứu

Làng nghề truyền thống ra đời, tồn tại và phát triển qua các thời kỳ lịch sử gắn với nền văn hóa của dân tộc, và luôn luôn biến đổi do hoạt động sản xuất - kinh doanh cùng với nếp sống và phong tục tập quán của người dân Sản phẩm của các làng nghề truyền thống là sự kết tinh của lao động vật chất và lao động tinh thần, nó được tạo bởi bàn tay tài hoa và óc sáng tạo của người thợ thủ công nên sản phẩm truyền thống có tính nghệ thuật cao Cụ thể: i) Làng nghề giấy Dương Ổ, xã Phong Khê, thành phố Bắc Ninh; (ii) Làng mộc mỹ nghệ xã Hương Mạc, thị xã Từ Sơn; (iii) Làng gốm Phù Lãng, xã Phù

Lãng, huyện Quế Võ; (iv) Làng sắt thép Đa Hội, xã Châu Khê, thị xã Từ Sơn

3.1.2 Khái quát tình hình xây dựng nông thôn mới tỉnh Bắc Ninh

Sau hơn 3 năm triển khai thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới, đến nay 100%

số xã trong tỉnh Bắc Ninh đã xây dựng được quy hoạch chung, trong đó 35 xã đang triển khai lập quy hoạch chi tiết; 8 xã điểm đều đạt trên 12 tiêu chí, cao nhất là xã Khắc Niệm đạt 18 tiêu chí, xã Đông Thọ đạt 17 tiêu chí, các xã khác đạt từ 5 đến 14 tiêu chí Các xã điểm đều đạt thêm từ 2-3 tiêu chí, riêng xã Trung Kênh (Lương Tài) tăng 6 tiêu chí, xã Bình Dương

(Gia Bình) tăng 5 tiêu chí Toàn tỉnh đã có 372 công trình được đầu tư xây dựng, trong đó có

278 công trình đã được phê duyệt với tổng giá trị khoảng 900 tỷ đồng Kể từ khi triển khai chương trình mục tiêu Quốc gia XDNTM trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh, với sự nỗ lực của các cấp, ngành, sự tham gia hưởng ứng của các tầng lớp nhân dân đến nay diện mạo của khu vực nông thôn tỉnh đang thay đổi từng ngày, nhiều công trình hạ tầng xã hội đã được đầu tư xây

dựng mới, khu vực dân cư trở nên khang trang, sạch đẹp hơn

Cụ thể các nội dung thực hiện: (i) Các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo và công tác triển khai thực hiện (Cấp UBND tỉnh, Cấp UBND huyện, xã); (ii) Tình hình thực hiện và kết quả đạt được chương trình xây dựng nông thôn mới; (iii) Những khó khăn tồn tại và nguyên nhân

3.2 Thực trạng phát triển làng nghề tỉnh Bắc Ninh gắn với chương trình XDNTM

Bảng 3.1 Số lượng các làng nghề Bắc Ninh và làng nghề thuộc

xã điểm Chương trình xây dựng NTM năm 2013

Số làng nghề

Số làng nghề truyền thống

Số làng nghề thuộc

xã điểm NTM

SL (làng)

TL (%)

SL (làng)

TL (%)