Những giải đáp của Phật Giáo cho thế kỷ 21: MỘT ĐỜI SỐNG CÓ Ý NGHĨA

Nếu những điều kiện bên ngoài có thể cho chúng ta một hạnh phúc miên viễn, thì nhữngngười giàu có chắc hẳn được nhiều an lạc; và những ai không giàu sẽ không sung sướng hay hạnh phúc.Như

Những giải đáp của Phật Giáo cho thế kỷ 21

MỘT ĐỜI SỐNG CÓ Ý NGHĨA

Thubten Zopa Rinpoche

Nicholas Ribush và Glenn H Mullin ghi lại Mỹ Thanh dịch sang tiếng Việt

Lạt ma Thubten Zopa Rinpoche là học trò của Lạt ma Thubten Yeshe Ông là một người thầy khả kính đã dạy về con đường giải thoát cho hàng ngàn người, mà trên một trăm người đã trở thành tu sĩ Bài giảng nầy được ghi lại ở Tushita vào ngày 4, tháng 7, năm 1979.

Một điều rất quan trọng mà chúng ta trong lúc được thân người nên ráng thực hành, đó là: ráng tu tập đểđược an bình trong tâm trí

Điều hiển nhiên là hạnh phúc không tùy thuộc vào những điều kiện bên ngoài Chúng ta có thể trắc nghiệmđược điều nầy ngay trong cuộc sống hiện tại

Hạnh phúc của chúng ta tùy thuộc không những từ những điều kiện bên ngoài mà còn cần đến những điềukiện ở bên trong Nếu những điều kiện bên ngoài có thể cho chúng ta một hạnh phúc miên viễn, thì nhữngngười giàu có chắc hẳn được nhiều an lạc; và những ai không giàu sẽ không sung sướng hay hạnh phúc.Nhưng cuộcc sống cho thấy rằng: có bao người sống rất hạnh phúc nhưng chẳng giàu; trong khi bao kẻ giàusang lại đau khổ

Chẳng hạn ở Ấn Độ, có rất nhiều nhà thông thái, nhiều đạo sĩ cao thâm, và bao người Phật tử sống mộtcuộc đời rất khiêm nhường nhưng đầy an lạc Lúc mà họ hạnh phúc nhất là lúc mà họ từ bỏ sự chạy theo cáitâm lăng xăng lộn xộn Sự từ bỏ ngã mạn, giận dữ, si mê, bám víu, v v Càng xa lánh những thứ nầy thì trongtâm họ càng an lạc

Những đạo sĩ nổi tiếng như: Naropa của Ấn Độ và Milarapa của Tây Tạng, chẳng có gì hết nhưng tâm hồn

họ tràn đầy an lạc Họ đã từ bỏ cái tâm lăng xăng, nguyên nhân của những đau khổ

Chính sự giải thoát, giác ngộ, đã đem hạnh phúc lại cho họ Như Milarapa, có lúc nhịn ăn cả nhiều ngày,sống trong hang đá, nhưng vẫn được xem là người hạnh phúc nhất trần gian Bởi vì họ đã từ bỏ ba thứ độc:tham, sân, si; và do đó được an lạc, hạnh phúc Khi mà cái tâm lăng xăng lộn xộn không còn nữa, thì hạnhphúc, an lạc hiện hữu

Nếu hạnh phúc tùy thuộc vào những điều kiện bên ngoài thì những nước giàu có như Mỹ chắc hạnh phúclắm lắm Bao người cố gắng bắt chước Mỹ quốc vì nghĩ rằng giàu như thế mới hạnh phúc Riêng tôi nhận thấyrằng tôi tìm được an lạc nơi những quốc gia thiên về tâm linh như Ấn Độ và Nepal

Ở những quốc gia nầy, người ta dễ tìm được an lạc Vì Ấn Độ là một nước tâm linh, nên ta dễ tìm được

sự bình an nơi tinh thần Khi mà bạn nhìn thấy những xã hội vật chất và những người sống trong xã hội đó, tinhthần bạn rất dễ bị dao động Khi mà vật chất bành trướng thì con người càng lúc càng bận rộn và nhiều vấn đềbắt đầu xuất hiện Con người không còn thời gian để nghỉ ngơi, người ta bận rộn, lo lắng, và bất an Nếu hạnhphúc hoàn toàn tùy thuộc vào những yếu tố bên ngoài, thì những đất nước dư ăn dư mặc như Thụy Sĩ hay Mỹ

đã thực sự được an lạc, hạnh phúc; họ đã không cãi nhau, đánh nhau, và không có bạo động Nhưng sự thựckhông phải vậy Như thế có nghĩa là có điều gì đó thiếu sót Chứng tỏ rằng họ đã sơ sót trong việc tìm kiếmhạnh phúc

Về phương diện vật chất, những nước Âu, Mỹ là hàng đầu thế giới, nhưng biết bao là vấn đề đang tiếp tụchủy hoại sự an lành và hạnh phúc của họ

Họ đã thiếu sót cái gì? Thưa, đó là sự trau dồi bản tâm

Họ đã lo chạy theo những thứ bên ngoài và quên mất bản tâm, quên trau dồi mặt tinh thần Những nướcTây phương tiến triển rất nhanh về mặt vật chất; nhưng vì mãi lo bên ngoài mà họ quên hẳn sự phát triển vềmặt tâm linh

Sự phát triển vật chất tự nó không phải là không tốt, nhưng sự phát triển về tâm linh còn quan trọng gấpmấy lần Hơn nữa sự phát triển về mặt bản tâm có hiệu quả kiến tạo hạnh phúc lâu dài hơn hết Bạn không thểnào tìm được an lạc khi mà bản tâm bạn bị bỏ quên Khi mà lòng từ được tăng trưởng thì bạn dễ tìm được sự

an bình trong tâm hồn Làm sao có thể so sánh được sự giàu có vật chất với lòng từ bi bác ái, sự yêu thương,nhẫn nại, sự diệt trừ bạo động, và sự từ bỏ cái tâm lăng xăng lôn xộn Cho dù bạn có một núi kim cương cũngkhông thể nào so sánh được với sự bình an trong tâm hồn Kẻ sở hữu nhiều châu báo vẫn bị chi phối bởi sânhận, tham lam Nếu có ai đó mắng họ, tức thì họ nổi giận và muốn chửi lại hay đánh lại Một người biết tu tậpthì không phản ứng như thế Họ sẽ tự nói: "Kẻ kia mắng mình làm mình buồn khổ, và nếu mình mắng lại họ thì

họ cũng sẽ buồn, sẽ khổ như mình Vì đã biết tu tập từ tâm, nên không mắng chửi lại." Nếu biết nghĩ như thế thì

sẽ không làm ai đau khổ Khi mà bạn bè của tôi nói hay làm điều gì mà tôi không thích, sự khó chịu và bực bộibắt đầu nổi lên trong lòng, tôi muốn nói lại để làm cho họ đau; nhưng tôi tự chủ lại và tự ngẫm , "Tôi và họ đềumuốn tránh đau khổ và mong hạnh phúc Thế thì tôi không nên nói hay làm những điều gây buồn phiền cho họ

Đó là tôi tu." Nhờ nghĩ như thế, cơn giận liền tan biến như bọt nước bong bóng Ban đầu bong bóng tựa như làmột khối đá rắn chắc, nhưng thình lình nó tan biến Lúc đầu tưạ như là chúng ta không thể thay đổi được quanniệm, nhưng nếu biết áp dụng phương pháp đúng cách, thì cơn giận tức khắc tan biến như bọt bong bóngnước Đâu còn điều gì để mà tức giận nữa

Bạn nên tập kiên nhẫn, đừng để cho cơn giận bốc lên, nhớ rằng cơn giận làm cho tâm trí bất an, hủy hoại

sự thanh bình của chính bạn và luôn cả những người chung quanh cũng bị vạ lây Cơn giận làm mặt chúng taxấu đi Không cần biết bạn đẹp như thế nào, một khi cơn giận xuất hiện thì cho dù có điểm trang khéo đến đâu,bạn cũng không thể che dấu được sự xấu xí, hằn hộc trên gương mặt Bạn có thể nhận diện được sự giận dữtrên khuôn mặt mọi người Bạn sẽ sợ hãi khi mà phải đối diện với một kẻ đang sân hận Khuôn mặt họ lộ vẻ dữtợn, đó là phản ảnh của sự tức giận từ bên trong Đó là một năng lượng có những rung động rất xấu, chúng tanên từ bỏ nó Vì sân hận làm cho mọi người bất an và mất hạnh phúc Sự thực hành đúng chánh pháp, sựthiền định đem lại lợi ích cho mọi người Sự thiền định giúp cho chúng ta và mọi người chung quanh được anlạc Một hành động đúng theo chánh pháp làm lợi ích cho mình, cho người Như tôi đã nói ở trên, sự nhẫn nạiquý giá gấp triệu lần núi kim cương Làm sao có được sự bình an của tâm hồn nếu chỉ lo góp nhặt kim cương?Bạn còn có thể bị nguy hiểm đến tánh mạng nếu có quá nhiều kim cương Không thể nào chúng ta có thể sosánh được sự tốt lành của bản tâm với sự sung mãn về vật chất

Mọi người trong chúng ta đều muốn an vui, hạnh phúc; đo đó chúng ta phải thực hành chánh pháp Thựchành chánh pháp cho đúng nghĩa không phải là tụng kinh nhiều, lễ lạy luôn luôn và mặc áo tràng Thực hànhchánh pháp là làm tăng trưởng tâm hồn, làm cho cái tâm được trong sạch hơn Chúng ta có rất nhiều nhữngnhân tố xấu bên trong như: tâm lăng xăng lộn xộn, si mê, ngu dốt, sân hận và những nhân tố tốt bên trongnhư: tình thương, lòng bác ái, v v Chúng ta ai ai cũng có sẵn những nhân tố tốt cũng như xấu Thực hànhchánh pháp là làm tăng trưởng những cái tốt, diệt trừ những cái xấu Đây là một cách thực hành chánh pháp

mà ta nên tu tập Có rất nhiều cấp bậc đau khổ, vì vậy chúng ta cần sự bảo vệ tối đa cho chính mình Chánhpháp như là một sợi dây thừng được quăng ra cho ai đó đang sắp rơi vào vực thẳm Chánh pháp bảo vệ vàgiữ gìn một người, không cho họ rơi vào những thế giới đau khổ - thế giới của điạ ngục, ngạ quỷ và súc sanh.Hơn nữa, chánh pháp bảo giúp chúng ta không rơi vào ba đường ác khi chúng ta còn trong vòng sinh tử luânhồi Chánh pháp giúp chúng ta phân biệt được chính tà và bảo vệ chúng ta cho đến lúc chúng ta đạt giải thoát,được giác ngộ thành Phật; và sự an lạc tối thượng là đây Cái chết được tiếp nối ở một giai đoạn gọi là "trungấm" (Bardo-Tây Tạng), sau giai đoạn nầy chúng ta thác sanh một trong sáu thế giới - Thọ sanh, sống, chết, giaiđoạn trung ấm, và đầu thai Đây là một chu kỳ không ngừng nghỉ, chúng ta chạy quanh, lặp đi lặp lại những kinhnghiệm buồn vui lẫn lộn, vì nhận thức sai lầm

Khi chúng ta thực hành chánh pháp, chánh pháp bảo vệ và dẫn dắt chúng ta khỏi những lầm lẫn tai hại khi

ta còn trong vòng sinh tử Chánh pháp có nhiều trình độ, và luôn dẫn dắt, bảo vệ những ai thực hành nghiêmchỉnh Cơ thể và tâm trí của chúng ta luôn làm chúng ta đau khổ Tại sao như vậy ? Bởi vì tâm trí chúng tachưa được giải thoát khỏi vô minh Và khi còn vô minh thì tâm trí và cơ thể đều chịu ảnh hưởng lẫn nhau Cơthể chúng ta "khổ" khi bị nóng quá, lạnh quá, đói khát, sanh, bịnh, già, chết, v.v

Còn có thân, thì chúng ta còn chưa thoát được những nỗi khổ nầy Những hạt giống đau khổ đã nằm sẵn

ở trong mỗi chúng ta Sự luân hồi sinh tử của chúng ta là do nơi thân nầy, tâm nầy Thân và Tâm nầy luôn làmchúng ta lo lắng và không bao giờ để cho chúng ta yên tịnh Thân và Tâm cộng thêm Vô Minh, và bắt đầu từ đó

là Nghiệp được tạo ra, rồi Nghiệp đó lại dẫn dắt chúng ta đi trong vòng luân hồi

Luân hồi là một vòng tròn như bánh xe Nó quay như thế nào ? Những hợp thể, thân và tâm, tiếp tục từ

kiếp sống nầy sang kiếp sống khác Những kết tập của kiếp trước và kiếp sau liên tục, không gián đoạn Chúngtạo ra một vòng tròn tiếp nối, giống như là người đi xe đạp vậy

Bản ngã cũng thế Nó dắt chúng ta chạy quanh từ kiếp sống nầy sang kiếp sống kế tiếp; đầu thai trở lạitheo nghiệp lực đã gieo Cái nghiệp mà ta đã tạo ra nơi thân và tâm Dựa vào những dự kiện đã huân tập mà tathọ thai nơi cõi người, súc vật, trời hay địa ngục Những hợp thể đưa dẫn chúng ta đi chẳng khác nào conngựa chở người cỡi nó

Từ vô thỉ đến nay, trải qua bao nhiêu kiềp sống, chúng ta đã không tu tập để tự giải thoát khỏi những phiềnnão, nghiệp lực Do đó, thân và tâm chúng ta lúc nào cũng trong vòng đau khổ, luôn lặp đi lặp lại những lỗi lầm

đã vấp phải Nếu chúng ta thoát được phiền não thì không khi nào chúng ta lại lặp lại những đau khổ đã trảiqua

Một khi mà giải thoát được khỏi vòng sinh tử, tức là khổ đau chấm dứt Khi không phải trở lại mang thânsinh tử thì đâu cần phải có nhà cửa, quần áo, thức ăn, và những nhu cầu cần thiết khác

Đâu có lý do gì để lo lắng, sắm sửa, góp nhặt của cải, chạy theo danh lợi để có cả trăm bộ quần áo, mặcvào những dịp khác nhau, để có cả trăm đôi giầy, làm việc đầu tắt mặt tối v v

Không có thân thì đâu có những vấn đề nầy

Nhưng vì có thân nầy mà phải lao tâm, lao lực suốt cuộc đời, từ lúc "mang thân" cho đến lúc "bỏ thân"; cũngchỉ lo có bấy nhiêu

Lạt ma Tsong Khapa, một đạo sư Tây Tạng, được tôn sùng như Bồ tát Văn Thù Sư Lợi (Manjushri), vị Bồtát của Trí Tuệ, trên bước đường tu tập có viết như sau: " Nếu một người không bao giờ nghĩ đến sự tiến hóatrong vòng luân hồi, thì không khi nào họ có thể cắt đứt được gốc rễ của sinh tử."

Ví như một người hay bệnh vì ăn những thức ăn không hợp với thể tạng của họ; nếu anh ta không chịu để

ý để tránh, mà cứ ăn hỗn tạp thì cho dù có uống bao nhiêu thuốc cũng sẽ không khỏi bệnh

Cũng như vậy, nếu chúng ta không chịu tìm hiểu đường đi nước bước của vòng luân hồi, thì làm saochúng ta có thể đạt được Niết Bàn

Muốn chứng đạt Niết Bàn phải cắt gốc sinh tử Muốn thành công trong việc cắt gốc sinh tử thì phải biết tutập theo chánh pháp Có nghĩa là chúng ta phải nhận diện được sự vận hành của vòng luân hồi, những nguyênnhân nào đã ct chúng ta vào vòng sinh tử Nhờ hiểu rõ ngọn ngành, chúng ta có thể thực hiện được nhữngđiều cần thiết để thoát vòng sinh tử

Lạt ma Tsong Khapa tóm tắt như sau: " Tôi là một đạo sĩ đã thực tập như vậy để được giải thoát; và tôiyêu cầu tất cả những ai đang trên đường giải thoát nên thực tập y như vậy."

Vị đạo sư nầy đã giải thoát và khuyên chúng ta nên thực tập như người

Điều quan trọng trước tiên là chúng ta phải có ước muốn được thoát khỏi luân hồi; kế đến là nhận diện luậttiến hóa trong vòng sinh tử và cuối cùng thì cắt gốc sinh tử

Để hiểu rõ về sự tiến hóa của chu trình sinh tử, chúng ta phải hiểu cặn kẻ về mười hai mắc xích, và nhữngcăn nguyên của chúng phụ thuộc lẫn nhau

Mười hai mắc xích nầy là nguyên nhân dẫn chúng ta chạy quanh vòng sinh tử Trong quá khứ, vì Vô Minhche đậy, chúng ta tích lũy Nghiệp để rồi thọ sanh ra thân nầy Trong cơn hấp hối, một tích tắc trước khi lìa đời,chúng ta còn bám víu, không muốn bỏ cái thân, không muốn chết Khi sang qua thân trung ấm, và kế đến làvào bào thai mẹ Trứng lớn dần và những cảm giác bắt đầu tăng trưởng Sau đó, là sự xúc chạm, phản ứngcủa những cảm thọ xuất hiện Thế là sự đầu thai bắt đầu cho đến lúc chúng ta già và những gì còn lại chỉ làkinh nghiệm của cái chết

Trong cuộc sống hiện tại không có an lành; từ lúc sanh ra cho đến lúc chết, chúng ta luôn luôn phải chịuđau khổ: đau đớn lúc chào đời, không hài lòng với hoàn cảnh, gặp cảnh trái ngang, có nhiều lo lắng, sợ phải xalìa người thân, sợ mất của, sợ bệnh hoạn, sợ tuổi già và sợ chết

Tất cả những vấn đề nầy là đều từ nơi nghiệp lực mà ra Nghiệp có được là từ vô minh Bởi thế cái gốc rễcủa vòng sinh tử đều bắt đầu từ Vô Minh Sự vô minh bắt đầu bằng cái " TA." Cái bản ngã nầy không có thật.Nhưng vì vô minh, chúng ta xem nó là thật, là thật hiện hữu Vô Minh là nguyên nhân của tất cả khổ đau Chúng

ta chỉ được Niết Bàn khi mà phá bỏ được Vô Minh - gốc rễ của sinh tử Nếu không nhổ được gốc Vô minh, thì

sẽ không có Niết bàn Muốn được Niết Bàn phải nhổ gốc sinh tử, do đó chúng ta phải thực hành theo Chánh

pháp Một khi gốc sinh tử được cắt đứt thì Niết Bàn hiện tiền Nhưng mà một khi đạt được giải thoát, ta phảinghĩ đến những chúng sinh khác, trong đó có cha mẹ, anh chị em trong nhiều đời nhiều kiếp của chúng ta.Không có một chúng sanh nào không tử tế với chúng ta dù trong kiếp nầy hay kiếp khác Ngay trong hiệntại, ít nhiều hạnh phúc của chúng ta đều tùy thuộc vào sự tử tế của những người chung quanh Không hẳn chỉ

có loài người, mà còn có những chúng sanh khác bị giết vì chúng ta, và một số còn làm việc cực nhọc để chochúng ta được sung sướng Chẳng hạn muốn có lúa gạo, một số côn trùng bị giết, một số người phải làm việcdưới ánh nắng gay gắt, v v Do đó sự sung sướng hàng ngày của chúng ta luôn tùy thuộc vào sự tử tế củacác chúng sanh khác Được làm người, đây là cơ hội để chúng ta trả những ơn đó Những con vật thì ngu dốt

và không hiểu chánh pháp Chúng ta làm người có được cơ hội để học tập và khi đạt giác ngộ thì chúng ta giúpnhững chúng sanh nầy được giải thoát Chúng ta nên suy ngẫm như sau: "Tôi nên ráng tu tập đạt đạo giải thoát

để làm lợi ích cho chúng sanh Chúng sanh đã tử tế với tôi, và giúp đỡ tôi rất nhiều Những chúng sanh nầyđang đau khổ, trong đó biết đâu lại chẳng có cha mẹ nhiều đời nhiều kiếp của tôi Là con, tôi phải có bổn phậngiúp đỡ Con đường chánh pháp là tâm từ Và tâm từ rộng lớn là tâm Bồ Tát, với ý nghĩ muốn thành Phật để

độ chúng sanh thoát khổ Và đây là tâm từ mà chúng ta nên phát triển

ẢNH HƯỞNG CỦA THIỀN VIPASSANA NƠI LÀM VIỆC

S S Joshi - Mỹ Thanh dịch sang tiếng Việt

Để tìm hiểu mức ảnh hưởng của Thiền Vipassana (Thiền Minh Sát) nơi làm việc, chúng tôi phỏng vấn những người đã theo học khóa Thiền Vipassana trong vòng mười ngày Những câu hỏi cũng được đặt ra cho những đồng nghiệp của họ để biết về kết quả thu thập được sau khi họ thực tập Thiền Vipassana

Kết quả cho thấy thực hành thiền Vipassana không chỉ có nhiều chuyển hoá trong đời sống mà còn tăng cường năng suất và hiệu quả làm việc.

***

Thường thường tất cả đều nhận thấy có những đổi thay tốt đẹp nơi những người thực tập ThiềnVipassana, và mang lại được nhiều lợi ích cho nơi họ làm việc Sau khóa thực tập, họ trở nên cởi mở, tintưởng và thân thiện hơn Họ làm việc một cách hăng say Sự mệt mỏi, căng thẳng biến mất ; vấn đề ganh tỵ,khó chịu, mặc cảm đều giảm đi một cách rõ rệt

Bây giờ chúng ta hãy nhận xét kết quả của từng cá nhân sau thời gian tu tập:

- Ông Balle, Nhà quản Lý (Nghiên cứu & Khuếch trương), thực tập Thiền Vipassana trong vòng mườinăm Ông nói là ông đã giảm bớt sự nóng nảy, cộc cằn Ông suy nghĩ nhiều lần trước khi trả lời Ông khôngcòn xẵng giọng với mọi người như trước kia nữa Những người dưới quyền ông giờ có thể đến gần ông tròchuyện và không khí trở nên thân mật hơn, ở nhà cũng như ở sở Niềm tin của ông đối với mọi người đượctăng lên

Ông cảm thấy thoải mái đối với mọi hạng người Chẳng hạn, ở sở có một người mà không ai ưa hết, thế

mà ông thân được với người nầy và bây giờ cả hai trở nên bằng hữu

Ông Balle nhận thấy được sự lợi ích của Thiền Vipassana, nên đã giới thiệu một người bạn thông minhnhưng cộc tính học một khóa Vipassana

Sau đó, người bạn nầy cũng thay đổi rõ rệt, ông ta dễ thương hơn đến nỗi gia đình và bạn bè đều rất đổingạc nhiên Một thời gian sau, người bạn nầy giới thiệu hai, ba người bạn Bác sĩ khác đến học ThiềnVipassana

Nhờ ông Balle bớt nóng giận và trở nên tin tưởng vào những cộng sự viên, và họ làm việc tích cực, cóhiệu quả hơn

Trước kia, những tiến trình của một dự án mất rất nhiều công sức và thời gian; đôi lúc phải thực hiệnnhiều lần mới có kết quả như ý muốn Bây giờ, sau khi thực tập Vipassana, những ý kiến cũng như quyết địnhcủa ông Balle đã trở nên chính xác và có hiệu quả hơn Việc làm tiến hành một cách mỹ mãn mà không mấtthời gian Kết quả là hàng sản xuất gia tăng trong một thời gian rất ngắn

Tất cả những người thực tập Vipassana và đồng nghiệp của họ, đều công nhận rằng có những đổi thaykhả quan nơi họ cũng như nơi làm việc

- Ông Kulkani (Ban hành sự) hay bực tức và căng thẳng khi mà thuộc hạ lầm lỗi hay không làm theo ý của

ông Sau khóa thực tập Vipassana, ông lẳng lặng nhìn 65 lỗi của thuộc hạ và từ tốn chỉ dẫn họ sửa sai Sự chútâm và bình tĩnh của ông gia tăng thì sự căng thẳng được giảm bớt

Do đó, kết quả của mức sản xuất cũng trội hơn lúc trước

- Những đồng nghiệp của một người thực tập Vipassana nói rằng: sau khóa tu tập, ông ta dễ chịu hơn vớimọi người và bớt hung hăng Ông suy nghĩ trước và sau đó hành động một cách thích ứng tùy theo trườnghợp Đồng nghiệp cảm thấy thoải mái hơn khi gần ông ta

- Ông B Sitharam (Tổng Quản Lý) thực tập 10 ngày trong tháng giêng 1993 Sau khóa tu tập thứ I, ôngngừng hút thuốc và uống rượu Ông thực tập Vipassana mỗi ngày trong vòng một tiếng đồng hồ Vợ ông thìthực tập khóa học tháng 11, 1993

- Ông N.P Joshi (Phụ tá quản lý) cảm thấy sau khóa tu học Vipassana, ông trở nên lễ phép hơn và bắtđầu quan tâm đến mọi người Vợ ông cũng thực tập một khóa vào tháng giêng năm 1994, và quan niệm vềcuộc sống của bà sau đó cũng thay dổi Bây giờ đứa con trai 9 tuổi cũng sửa soạn học một khóa vào tháng 5,1994

- Ông P J Shah (Nhân viên môi giới) thực tập Vipassana một tiếng đồng hồ mỗi ngày Ông nói mặc dầutâm trí đôi lúc bực dọc, sau buổi thực tập, tâm thần ông trở nên sảng khoái, minh mẫn hơn Sự nóng nảy cũngđược giảm bớt Ông làm việc có hiệu quả hơn Mọi quyết định của ông trở nên chính xác và nhờ đó ông tự tinhơn

- Ông Pathah (Nhân viên cửa hàng) thực tập Vipassana từ tháng 7, 1992 Trước đó ông hay ngủ vào giờ

ăn trưa Bây giờ giấc ngủ trưa không còn cần thiết nữa, vì tinh thần ông không mỏi mệt Ông làm việc nhanhhơn Ông thường làm xong tất cả công việc trước khi tan sở Nhờ vậy ông có thời gian rảnh rỗi để lo việc ởnhà Thuộc hạ của ông bảo là ông dễ chịu hơn, bớt nóng nảy, bớt căng thẳng Đồng nghiệp ông cũng khen ônglàm việc có hiệu quả và chính xác hơn Chứng tỏ Thiền Vipassana đã giúp ông cải thiện đời sống của chínhmình và nơi chốn làm việc, ông là một nhân viên khá hoàn toàn

Những nhận xét chung về nhân viên có thực tập Vipassana như sau: họ luôn luôn làm xong công việcđược giao phó trong ngày, ít khi nào công việc bị dời lại cho ngày hôm sau Chứng tỏ họ có sự chú tâm ''đặcbiệt,'' do đó họ làm công tác nhanh hơn; họ cũng bỏ luôn những thói quen xấu như: hút thuốc, uống rượu Sựtin tưởng, quan tâm, biết giúp đỡ lẫn nhau trong một đoàn thể làm cho công tác ở sở không còn khó khăn haytrở ngại như lúc trước

Nếu chúng ta biết áp dụng Thiền Vipassana cho mọi người cùng thực tập thì trong một đoàn thể hay một

xã hội đều sẽ có được nhiều lợi ích

Tóm lại, chúng ta có thể kết luận một cách chắc chắn là Thiền Vipassana có một ảnh hưởng rất tốt chochính bản thân cũng như đối với mọi người chung quanh Thêm vào đó, Vipassana cũng giúp cho sự sản xuấtgia tăng nơi chốn công sở Người tốt thì việc tốt

GÌA VÀ CHẾT

Bhikkhu P.A Payutto - Mỹ Thanh dịch sang tiếng Việt

Bản nguyên tác tiếng Anh (Thuyết trình tại buổi hội thảo chuyên đề y học quốc tế về bản chất

và tiến trình của cái chết)Ngày 22 tháng 4 - 2539/ 1996

Kính thưa toàn thể quý vị,

Hôm nay thay vì trình bày về cái chết và tiến trình của cái chết, tôi xin được trao đổi với quý vị về tiến trìnhcủa già và chết

Già và cái chết là những hiện tượng thiên nhiên Theo quy luật thiên nhiên, tất cả các sự vật duyên khởiđều vô thường và phải bị biến đổi, tùy thuộc vào sự chi phối của nguyên nhân, và điều kiện Bất cứ cái gì cókhởi đầu đều phải có kết thúc

Đời sống của tất cả chúng sinh, sau khi được sanh ra là phải chịu biến đổi với sự kiếm khuyết của các

giác quan Cái chết chỉ là một sự thay đổi, sự chấm dứt đời sống ở nơi nầy ; sự tan rã của các tế bào, sự vất

bỏ của thân xác nầy

Mặc dầu theo luật thiên nhiên, Già và Chết là một sự thật hiển nhiên của đời sống con người Trên mặt tâm lý,thường thì Già và Chết tượng trưng cho sự mất mát, hết hy vọng, một ngả rẻ đi vào bóng tối với sự hiện diệncủa sợ hãi, lo lắng Dù vậy, tuổi già cũng có thể là một cơ hội để ‘trưởng thành’, và cái chết là một sự giải thoát

Ít ra, một người khi có được đời sống tốt đẹp và có ý nghĩa; lúc chết ít nhất cũng sẽ không bị hoang mang màcòn có thể được giải thoát ngay lúc ấy

Cuộc sống của con người thường thì được chia ra làm ba giai đoạn: trẻ thơ, trung niên và cuối cùng là

"tuổi già" Trong những thời gian nầy, một người khi sống với Chánh Niệm trong từng hành động thường ngày,

có thể sống tốt đẹp ở giai đoạn đầu và đoạn giữa của cuộc sống, nhưng còn đoạn cuối thì sao ?

Đức Phật là một điển hình của sự toàn thiện trong cả ba giai đoạn Có nghiã là một đời sống an vui, hạnhphúc trong tuổi "già" vẫn có thể thực hiện được Thêm vào đó, như đã nói trên, một người vẫn có thể tiến triểnđến mức hoàn thiện vào lúc cuối cuộc đời

Bao người đã bỏ hai phần ba cuộc đời chạy theo danh vọng, tiền tài, địa vị, quyền lực, và đua đòi vật chất

Họ có thể nói đời sống của họ là đáng giá Thật ra thì chưa đủ Họ đã không nhận ra tiềm năng thật sự của conngười Khi có cơ hội được sống lâu hơn kẻ khác, đó là lúc họ có thể tiến bước trên con đường tìm lại nhữngtiềm năng của chính mình

Muốn được sống lâu, chúng ta phải biết săn sóc bản thân Săn sóc trên mọi phương diện : tinh thần, thểchất, sinh lý cũng như tâm lý Sự tương quan giữa những điểm nầy cần được hướng dẫn chu đáo để đời sốnghàng ngày được nhiều lợi lạc Ngoài việc ăn uống đầy đủ và thể dục đều đặn, một cuộc sống không làm tổn hạiđến người và vật xung quanh là một điều rất cần thiết cho một cuộc sống hạnh phúc & quân bình

Ngày nay, xã hội phát triển trên đà tranh chấp và tiêu thụ Con người vì lao theo nhịp sống nầy chỉ lo tranhdành và gom góp của cải ,và vì vậy đã không còn thời gian dành cho chính mình Vì sống trong một xã hội nhưthế, không ai có thể lo cho ai, nên người già phải tự lo Trong trường hợp nầy, người già nên giải trí bằng cáchtập thể dục, năng vận động trong môi trường thiên nhiên Trên phương diện tình cảm gia đình, tình thươngdành cho con cái vẫn giữ vai trò quan trọng Nhưng đôi lúc, cha mẹ đã lo lắng thái quá và việc đó làm cho concái bực bội

Theo lời Phật dạy : một khi con cái đã trưởng thành và có thể tự lập, cha mẹ nên san sẻ tình thương củamình một cách công bằng, không quá đáng Có nghĩa là tình thương mà có tính cách trói buộc vào người hayvật, phải được chuyển đổi thành tình thương công bình - tình thương được cân bằng ở mức độ như tình bạn &tình nhân ái

Bên Thái Lan, người già tìm được sự quân bình trong tình thương khi họ tìm đến Chùa hay Thiền Viện và ởđấy, họ thực tập, làm công quả cả tuần với những bạn già khác Xa hơn nữa, hãy khuyến khích họ chọn lựa, tựtìm cho mình một việc gì để làm Nghĩa là họ phải tự biết mình nên làm gì, vì điều đó rất tốt, có ý nghĩa, họ thíchlàm được việc mà họ muốn Chẳng hạn, viết một quyển sách về những kinh nghiệm đã sống qua, làm mộtchương trình về công tác trồng cây, hay tìm hiểu về vấn đề tâm linh Cần nhất là phải thiết tha làm một việc màmình tin tưởng và muốn thành công Hãy tự nói với mình : "Tôi phải làm xong việc nầy trước khi lià đời."

Có những người già, sau một thời gian về hưu thì cảm thấy trơ trọi, trống vắng, chán nản, và buồn rầu Họhéo sầu và ít khi kéo dài tuổi thọ

Vài người khác bị xuống tinh thần, và có kẻ đã tự kết liễu đời mình

Nhưng những người già có ý chí và có lòng tin nơi việc mình làm sẽ không như vậy Lúc đó, ý chí và sự tintưởng mãnh liệt vào việc làm có ý nghĩa sẽ giúp họ vượt qua trở ngại Họ có việc để làm và có chỗ để nươngtựa niềm tin

Họ tiếp tục học hỏi, tìm tòi thêm ; họ sẽ sống mạnh khỏe, về thể chất cũng như tinh thần Như Phật đã từngdạy, "ai có bốn điểm như sau : Muốn làm, có ý chí, biết dấn thân, và kinh nghiệm tìm hiểu vấn đề tâm linh, sẽgiúp họ kéo dài tuổi thọ."

Người già thường dễ nhuốm bệnh vì cơ thể bị suy yếu Do đó, họ hay lo lắng và thường tủi thân Đức Phậtdạy mình nên tự ngẫm : "Thân bệnh, nhưng tâm không bệnh.", hoặc "mặc dầu cơ thể suy yếu nhưng tâm tôikhông hề suy yếu." Nhiều người nghĩ hạnh phúc là khi sung mãn về vật chất Nếu hạnh phúc là thỏa mãn

những nhu cầu của các giác quan thì tuổi già thật là một nỗi thống khổ to tát, bởi vì tuổi già có nghĩa là các giácquan bị thoái hóa hoặc kiếm khuyết

Chẳng may những người tìm kiếm khoái lạc cũng như hạnh phúc đã hao tổn sức lực để đi tìm những cảmthọ nhất thời Do đó đã không có thời gian để mà tìm lại bên trong của chính mình

Sức sáng tạo và tiềm năng không được phát huy, dẫn đến sự thiếu an lạc, tinh thần bất an Lúc họ đi tìm khoáilạc vật chất, họ đã vô tình tự tạo những hiện tượng bất an ở bên trong như : sự căng thẳng, lo lắng, hồi hộp,thất vọng, sợ hãi, mất ngủ và biết bao là tính trạng tâm thần bất an khác, kể cả bệnh điên

Những kẻ chạy theo vật chất lúc thiếu thời sẽ khổ gấp đôi trong lúc tuổi già Lúc nầy các giác quan bị suykém, và vì họ không được thỏa mãn như lúc còn trẻ; họ sẽ cảm thấy bực bội, căng thẳng, sợ hãi, lo lắng, vàthất vọng

Sự bực bội vì những cảm thọ bên ngoài không được thỏa mãn sẽ làm tăng cường những cảm giác bất an bêntrong Lúc nầy thật là khổ cho tuổi già

Người sáng suốt, thông minh sẽ không chỉ tìm kiếm vật chất để thỏa mãn những cảm thọ, mà họ còntìm cách tạo ra những cảm giác tốt cho tinh thần, và một niềm an lạc bên trong

Đức Phật đã khuyên chúng ta nên khai thác năm tính chất tốt cho tinh thần, đó là: Niềm vui, phấn khởi ,thoải mái, an lạc và sự chú tâm Năm điều nầy giúp chúng ta gạt bỏ được những cảm giác bất an, đau khổ Đây là cách tu tập để được an lạc và hạnh phúc

Lúc về già, người có tuổi nên học tập để có được nhiều niềm vui nội tại, nhờ đó họ có thể sống an lạc, tự

do và hạnh phúc

Niềm hạnh phúc nầy cao hơn, vượt khỏi những hình thức Đây là thứ hạnh phúc cao tột khi mà một ngườinhận chân được tất cả sự thật về vạn vật cũng như vũ trụ

Trên bước đường tu tập để tự giải thoát khỏi vô minh, đức Phật dạy chúng ta phải học hỏi, tìm hiểu sự thật

về mọi sự vật Già và Chết là một phần của sự sống cần được tham vấn Phật nói : "Đây là năm sự thật về đờisống Mỗi người phải tự suy ngẫm, dù là nam hay nữ, người cư sĩ hay tu sĩ: "Tôi sẽ già, tôi không thể tránh khỏituổi già Tôi sẽ bệnh, tôi không tránh được bệnh Tôi sẽ chết, tôi không tránh khỏi cái chết Mọi người cũng nhưmọi vật tôi hằng yêu mến sẽ bị đổi thay hay xa cách Tôi là chủ những việc làm của tôi, tốt hay xấu, tôi phải chịutrách nhiệm."

Cái Chết là điểm then chốt của những điều nêu trên, là một điểm cần được suy ngẫm Người Phật tửđược nhắc nhở, cần phải trau dồi Chính Niệm, và luôn suy ngẫm về cái Chết

Sự suy ngẫm đúng và sáng suốt sẽ giúp chúng ta nhận chân ra sự vô thường của cuộc đời Hơn nữa, sựsuy ngẫm giúp chúng ta sống với Chính Niệm, để chuyên cần tinh tấn trước khi cuộc đời chấm dứt

Thêm vào đó, điều nầy dẫn chúng ta đến sự hiểu biết chân thật về vô thường Sự nhận thức chân thật nầygiúp chúng ta giác ngộ và giải thoát

Ai đạt đến đây coi như là người hạnh phúc nhất

Nhiều đệ tử của đức Phật đã giác ngộ và giải thoát ngay trước phút lâm chung Những người chưa hoàntoàn giải thoát, lúc chết nhờ được nhắc nhở, nên họ chết một cách an lành, không sợ hãi, loạn động

Tóm lại, ba điểm cần được soi xét lúc già và chết :

- Già và Chết là luật tự nhiên, phải chấp nhận và nhận thức một cách không sợ hãi

- Già và Chết cũng là một cơ hội để thăng hoa đời sống, và chúng ta nên làm hết lòng

- Nơi cái Già và Chết còn có cái Không già & Không chết , mà ai ai cũng có thể "sỡ hữu" được

Với những điểm trình bày sơ lược bên trên, tôi xin kết thúc buổi nói chuyện hôm nay

Chân thành cảm ơn tất cả quý vị.

LỢI ÍCH CỦA THIỀN VIPASSANA

CHO CHÍNH BẢN THÂN CŨNG NHƯ XÃ HỘI

Nguyên tác tiếng Anh: Usha Modak - Dịch sang tiếng Việt: Mỹ Thanh

Đời sống văn minh hiện đại tiến nhanh đến mức độ, thời gian để thở cũng không có Cuộc sống bon chen,cạnh tranh như cuộc chạy đua quyết liệt mà không có người thắng; với những tiện nghi vật chất, những tròchơi phong phú, những cải tiến tốt nhất về kỹ thuật , cũng đã không làm cho con người sung sướng hơn

Về mặt vật chất, sự tiến bộ của loài người trên phương diện khoa học, kỹ nghệ, và chính trị thật là to tát.Con người là kẻ sáng lập và là kẻ tiêu thụ những phát minh nầy, nhắm mục đích là để cải thiện và hài hoà nếpsống của con người

Nhưng sự thực có phải như thế không ?

Chúng ta hãy nhìn rõ những xã hội trên thế giới được gọi là "văn minh hiện đại" Mặc dầu họ phát triển tối đa vềphương diện học vấn, sức khỏe, và kỹ thuật, nhưng họ lại đang rơi vào tình trạng khủng hoảng về những bệnhtâm thần, nghiện ngập, tự tử, phạm pháp và tội ác đang gia tăng

Một xã hội được hình thành bằng những phần tử cá nhân Mỗi một cá nhân trong xã hội hiện đại không ít thìnhiều, là nạn nhân của sự căng thẳng và lo lắng Mỗi một phút giây trong cuộc sống của họ là sự giằng co giữavật chất và tinh thần

Xã hội vật chất đã thôi miên con người, làm cho con người chỉ biết bỏ thời gian để làm ra tiền, và tiêu tiền Conngười trở thành nô lệ cho những dục vọng của chính mình; nói cho văn hoa hơn là con người có hoài bão,nguyện vọng, mục đích và lý tưởng

Những thứ nầy ít khi nào ta đạt được đầy đủ, bởi vì chúng là nguyên nhân tạo ra những thất vọng, buồnkhổ, và bất mãn; cho dù ta "có" hay "không có." Do đó, đau khổ là một vấn đề chung của con người Đau khổkhông dành riêng cho một đất nước nào, một giống dân nào, hay một đoàn thể riêng biệt nào, mà là cho tất cảnhững ai có mặt trên dãy điạ cầu nầy

Vì đau khổ là một "bịnh" chung cho nhân loại nên "thuốc trị" cũng chỉ có một thôi, đó là thiền Vipassana

Căn bản của một xã hội lành mạnh, tốt đẹp phải là một xã hội gồm có những cá nhân tốt lành Mỗi một cánhân có những ý tưởng lành mạnh, tốt đẹp, sẽ giúp cho xã hội tốt đẹp và lành mạnh theo

Thiền Vipassana là một phương pháp duy nhất để giúp chúng ta có được một đời sống nội tâm lànhmạnh, an lạc Sự an lạc nội tâm được gia tăng tùy theo sự tiến triển của cá nhân về mặt tâm linh

Đức Phật Gotama đã tìm thấy lại phương pháp nầy trong lúc thiền định một cách sâu xa Ngài đã giác ngộ,

và đạt giải thoát qua phương pháp nầy

Với lòng từ bi và tình thương vô biên, Ngài đã chỉ dẫn pháp môn nầy để giúp chúng sinh thoát khổ

Đức Phật không lập môn phái hay bảo mọi người phải tôn sùng Ngài Phật chỉ dạy thiền Vipassana, mộtphương pháp để tẩy sạch cái tâm tham, sân, si của chúng ta

Thiền Vipassana là gì?

Đây không phải là một nghi thức dựa theo sự tin tưởng mù quáng

Không có sự hình dung, tưởng tượng Thượng đế, các thần thánh hay một vật gì, cũng không có sự tụng đọcthần chú; càng không phải là một sự giải trí về trí óc hay triết học

Vipassana có nghĩa là : "passa" là nhìn , là quan sát, và "vi" là một cách đặc biệt Vipassana nghĩa là quansát theo dõi chính mình một cách đặc biệt

Đây là một cách thanh lọc tư tưởng, để giảm thiểu tối đa những sân hận, tham lam, ích kỷ, v v bằng cách tựquan sát chính mình và soi xét nội tâm

Đây là "thiền sáng suốt", giúp chúng ta nhìn thấy sự vật như "nó là", chứ không phải như thế nầy hay thếkhác, hoặc thấy sự vật qua lăng kính đủ màu Đây là một phương pháp giúp chúng ta sửa đổi những tập quántham đắm, si mê đã in hằn trong tâm khảm từ lâu đời lâu kiếp

Thiền Vipassana được dạy căn bản trong vòng mười ngày Khóa học đòi hỏi học sinh phải quan sát sựyên lặng và tuyệt đối tuân hành theo những luật lệ Thời khóa biểu hàng ngày, trung bình, là mười tiếng thiềnđịnh, với những giờ giải lao Thiền sinh tham khảo từng lời chỉ dẫn cho mỗi buổi thiền trong ngày, và mỗi chiều

có buổi thuyết pháp qua "videotape" của Thầy S.N Goenka, giải thích những thắc mắc gặp phải khi tọa thiền

Có ba bước thực tập trong khóa Thiền Vipassana

Thứ nhất, quan sát về năm giới cấm, những giới nầy ngăn cản sự bạo động, nói láo, ăn cắp, gian dâm, sửdụng rượu cùng những chất kích thích xấu

Tóm lại, sự quan sát về những giới nầy giúp chúng ta hành động đúng, sống đúng với nói lời thành thật Khi mà một người phạm những giới trên, tự họ đã làm vẩn đục tư tưởng của chính mình Những cái không tinhkhiết là gốc rễ của căng thẳng, bất an, mà ai ai cũng muốn từ bỏ chúng

Khi bạn thực tập Thiền Vipassana, trong lòng bạn nên hiểu rằng : mỗi lần bạn phạm một điều, trước hết tựmình làm khổ mình, và sau đó làm khổ người

Khi mà bạn tức giận, bạn cảm thấy khó chịu, khổ sở, như thế thì làm sao bạn an lạc được? Đó là luật tự nhiên.Một sự thật không chối cãi được

Bước kế tiếp là làm sao để làm chủ cái tâm lăng xăng lộn xộn của chính mình, phương pháp thực tập làchú ý vào hơi thở, còn được gọi là aanaapaana-sati Không cần tưởng tượng hay tụng niệm gì, chỉ quan sáthơi thở ra vào một cách tự nhiên

Sự tập trung nầy giúp cho tâm trí chúng ta nhạy bén hơn Và sau đó, thiền sinh sẽ bước qua giai đoạn kế tiếpcủa Vipassana, đó là quan sát những cảm thọ trong cơ thể từng phút giây, giai đoạn tập trung liên tục giữa tâm

và thân

Tâm trí chúng ta luôn luôn phản ứng theo những điều kiện ở bên ngoài, giữa " yêu " và "ghét" Nhưng nếuchúng ta tra xét rõ ràng qua phương pháp Vipassana, chúng ta sẽ khám phá ra rằng khi mà chúng ta có nhữngphản ứng, chỉ là phản ứng theo sự cảm thọ của thân hoặc của tâm, liên kết với những dự kiện bên ngoài Một ý nghĩ xuất hiện, tức thì có sự cảm thọ của thân, thích hoặc không thích, rồi thì yêu và ghét Đây là luật tựnhiên Dần dần sự yêu thích và ghét bỏ được cũng cố thêm và kế đến, là tham đắm, si mê thêm bành trướng.Chúng ta bắt đầu cột những gút thắt trong tâm mình Chúng ta gieo đau khổ cho chính mình bằng cách luônphản ứng theo cảm thọ nhất thời

Với phương pháp Vipassana nầy, chúng ta tập cho tâm trí mình quan sát theo dõi những cảm thọ một cáchbàng quan, không thiên vị, nghĩa là, không ham muốn khi có những trạng thái sung sướng, dễ chịu, và khôngghét bỏ khi có trạng thái khó chịu, hay khổ

Một khi chúng ta có thực tập thì nghiệm ra rằng cho dù cảm thọ vui hay khổ, nó cũng bị đổi thay không ngừng.Tất cả đều là vô thường, không thật

Đây là luật tự nhiên của vũ trụ, dù là hữu tình hay vô tình

Theo kinh nghiệm thực tập, một người sẽ hiểu rằng phương pháp nầy không phải chỉ để học cho biết mộtcách qua loa Một khi mà chúng ta bắt đầu có sự chú tâm về những cảm thọ khác nhau, dù dễ chịu hay khóchịu, tư tưởng sẽ dần dần trở nên sáng suốt vì có sự chú tâm

Lúc nầy, hàng rào ngăn cách giữa ý thức và vô thức bị sụp đổ, và chúng ta không còn phản ứng một cách mùquáng nữa

Những tham đắm, si mê chôn sâu trong vô thức ví như một hỏa diệm sơn đang ngủ, chỉ chờ cơ hội là vùngdậy làm điêu đứng chúng ta

Muốn được giải thoát khỏi những hoả diệm sơn đang ngủ, ta chỉ có cách là làm theo Chánh Pháp

Sự giải thoát không phải một sớm một chiều Chúng ta phải kiên tâm, bền chí thực hành phương phápVipassana một cách đúng đắn

Khi mà bạn tiến trên đường thực tập, bạn sẽ tự nhận diện được những phiền não như : nóng giận, ganh ghét,

tự ty, ngã mạn, của chính mình, và bạn sẽ biết quan sát chúng một cách bàng quan để mà loại bỏ chúng