Sáng kiến kinh nghiệm: Xây dựng Tuyển tập các bài thực hành access tin học 12

Tài liệu 60 trang gồm các phần:I. Bài thực hành : Rèn luyện kỹ năng tạo bảng dữ liệuII. Bài thực hành : Rèn luyện kỹ năng thiết lập quan hệ giữa các bảng dữ liệu.III. Bài thực hành : Rèn luyện kỹ năng năng cập nhật dữ liệu và xử lí dữ liệuIIV.Bài thực hành rèn luyện kỹ năng thiết kế biểu mẫu để nhập và hiển thị dữ liệu.IV. Bài thực hành rèn luyện kỹ năng truy vấn dữ liệuV. Bài thực hành rèn luyện kỹ năng tạo báo cáo

NGUYỄN VĂN TƯỜNG

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI THỰC HÀNH ACESS TIN HỌC 12 NHẰM RÈN LUYỆN KỸ NĂNG THỰC HÀNH CHO HỌC SINH

I Bài thực hành : Rèn luyện kỹ năng tạo bảng dữ liệu

1 Mục đích

- Rèn luyện kỹ năng giao tiếp với Microsoft Access: Thực hiện khởiđộng và ra khỏi Access, tạo CSDL mới, mở CSDL đã có

- Rèn luyện kỹ năng tạo cấu trúc bảng, chỉnh sửa cấu trúc bảng.

2 Yêu cầu

- Thực hiện khởi động và ra khỏi Access, tạo CSDL mới, mở CSDL đãcó

- Thực hiện được tạo và sửa cấu trúc bảng

- Thực hiện việc khai báo khóa chính

- Thực hiện việc lưu dữ liệu.

3 Nội dung các bài tập thực hành

Tùy vào trình độ của học sinh, giáo viên lựa chọn bài tập và số bài cho phù hợp.

Bài 1: Tạo CSDL có tên là QLTV nhằm quản lý thư viện trường THPT

Đông Hà Trong CSDL này tạo các bảng sau:

- Bảng SACH gồm các trường: MaSach (Khóa chính), TenSach,

NamXB, LanXB (Lần xuất bản), MaLoai, MaTG, MaNXB, DonGia, Slco,SoTrang, NgayNhap (Ngày nhập)

- Bảng ĐOCGIA gồm các trường: MaThe (Khóa chính), HoTen,

Ngaysinh, GioiTinh, Lop, NgayDK (Ngày đăng kí), NgayHetHan (Ngày hếthạn)

- Bảng MUONSACH gồm các trường : MaThe, MaSach,

NgayMuon, NgayTra, SLMuon

- Bảng TRASACH gồm các trường: MaThe, MaSach, NgayTra

- Bảng NHAXUATBAN gồm các trường: MaNXB (khóa chính),

TenNXB

- Bảng TACGIA gồm có các trường: MaTG (khóa chính), TenTG

- Bảng LOAISACH gồm có các trường: MaLoai (khóa chính),

TenLoai

Bài 2: Tạo CSDL quản lí việc kinh doanh của một cửa hàng mỹ phẩm

Thanh Thanh gồm có các bảng sau:

- Bảng KHACH_HANG: MaKH (khóa chính), TenKH, DiaChi,

DienThoai

- Bảng HOA_DON: MaHD (khóa chính), NgayBan, MaKH,

MaNV

- Bảng CHITIETHOADON: MaMH (khóa chính), MaHD, SL

- Bảng MAT_HANG: MaMH (khóa chính), TenHang, Donvi,

DonGia

- Bảng NHAN_VIEN: MaNV (khóa chính), HoTenNV, GioiTinh,

NgaySinh, DiaChi, DienThoai

Bài 3: Tạo CSDL quản lí thông tin – tiền lương giáo viên trường THPT

Trần Phú – Hà Tĩnh gồm các bảng sau:

- Bảng Chucvu

Tên trường Kiểu dữ liệu Độ rộng Mô tả

MaCV Text 6 Mã chức vụ - khóa chính

- Bảng GiaoVien

Tên trường Kiểu dữ liệu Độ rộng Mô tả

Ngaysinh Date/time

Gioitinh Yes/No

Hesoluong Number Decimal Hệ số lương

- Bảng Bomon (Bộ Môn)

Tên trường Kiểu dữ liệu Độ rộng Mô tả

4 Hướng dẫn thực hành

Bài 1:

 Phân tích bài toán

Một số công việc sơ bản khi xây dựng CSDL quản lí thư viện ở trườngphổ thông, học sinh đã tìm hiểu ở chương I

Mục tiêu chúng ta xây dựng, khai thác CSDL này nhằm để quản lí một sốhoạt động chính của thư viện như: cho mượn sách, mua và nhập sách, thanh lísách…Từ những công việc đó, chúng ta cần phải quản lí các đối tượng như

người đọc, sách, tác giả, nhà xuất bản, loại sách Với mỗi đối tượng, xác địnhcác thông tin cần quản lí: thông tin về người đọc (độc giả) gồm có số thẻ màthư viện cấp, họ tên chủ thẻ, ngày sinh, lớp, ngày đăng kí, ngày hết hạn,…;thông tin về sách gồm mã sách, tên sách, số lượng hiện có trong thư viện,…;thông tin về tác giả gồm mã tác giả, tên tác giả,…

Mỗi đối tượng trên sẽ hình thành một bảng trong CSDL quản lí thư viện.thông tin cần quản lí trong mỗi bảng chính là các trường.

Sau khi phân tích bài toán như vậy, chúng ta cần phải xây dựng CSDL

QLTV (sẽ được tổ chức thành tập tin cơ sở dữ liệu QLTV.mdb trong

Microsoft Access) Trước hết, tạo CSDL và tạo cấu trúc cho các bảng dữ liệu

 Hướng dẫn thực hiện

Kỹ năng 1: Tạo CSDL QLTV

Bước 1: Khởi động Microsoft Access

Bước 2: Để tạo một CSDL mới chọn một trong các cách sau:

- Nhấp chuột tại nút New trên thanh công cụ Database

- Nhấn tổ hợp phím Ctrl + N

- Chọn lệnh FileNew

Chọn Blank database

- Xuất hiện hộp thoại Chọn vị trí lưu tệp và nhập tên tệp Sau đó nháy

vào nút Create để xác nhận tệp.

- Xuất hiện cửa sổ CSDL mà ta vừa mới tạo

Kỹ năng 2: Tạo cấu trúc các bảng dữ liệu

o Bảng SACH

Bước 1: Nháy chuột vào biểu tượng New .Rồi nháy đúp Design View trong hộp danh sách Hoặc nháy đúp Create table in Design view.

Bước 2: Gõ tên trường vào cột Field Name, chọn kiểu dữ liệu cho trường

trong cột Data Type, mô tả nội dung trong cột Description, lựa chọn tính chấtcủa trường trong phần Field properties Tạo bảng SACH có hình như sau:

Ghi chú: Ta có thể đặt trường NgayNhap có Format = dd/mm/yyyy.

Bước 3: Khai báo khóa chính cho bảng Đối với bảng SACH khóa chính

là trường MaSach ta thực hiện các thao tác: Nhấp chuột nút Primary Key

trên thanh công cụ hoặc đưa chuột vào hàng MaSach nhấp chuột phải và chọn

Primary Key Lúc đó ta thấy trên hàng MaSach xuất hiện chìa khóa ở

trước (xem hình trên)

Bước 4: Lưu lại tên bảng Chọn FileSave hoặc nháy biểu tượng đĩa

mềm trên thanh công cụ Gõ tên bảng vào ô Table Name trong hộp thoại Save

As Nháy OK

Tương tự ta có thế áp dụng các thao tác trên để tạo các bảng DOCGIA, MUONSACH, TRASACH, TACGIA, NHAXUATBAN, LOAISACH.

oBảng DOCGIA

Chú ý:

- Khóa chính của bảng là trường MaThe

- Bảng này được xem là dữ liệu chính (về thông tin độc giả) của CSDLQLTV.mdb Được sử dụng để chứa thông tin cơ bản nhất của một độc giả, đặcbiệt là MaThe (mã thẻ) Mỗi học sinh (độc giả) sẽ tương ứng với một bản ghitrong bảng này

o Bảng MUONSACH

Ghi chú:

- Khóa chính của bảng là MaThe

- Bảng này được xem là bảng dữ liệu chính (về tình hình mượn sách củathư viện) của CSDL QLTV.mdb Bảng này và bảng SACH và bảng DOCGIA

rõ ràng có quan hệ với nhau Một mã thẻ thuộc sở hữu của một độc giả Mộtquyển sách có thể có nhiều độc giả mượn

o Bảng TRASACH

Ghi chú:

- Khóa chính của bảng là MaThe

- Bảng này được xem là bảng dữ liệu chính (về tình hình trả sách của thưviện) của CSDL QLTV.mdb Bảng này và bảng SACH và bảng DOCGIAcũng có quan hệ với nhau

o Bảng TACGIA

Bảng này chứa thông tin của các tác giả mà thư viện đã nhập sách

o Bảng NHAXUATBAN

o Bảng LOAISACH

Bài 2:

 Phân tích bài toán

Mục đích của việc xây dựng CSDL QL_KinhDoanh nhằm quản lí việckinh doanh của một cửa hàng mỹ phẩm bao gồm các thông tin về khách hàng

mua sản phẩm, quản lí hóa đơn bán hàng, quản lí nhân viên, quản lí các mặthàng Đây cũng chính là các thông tin mà chúng ta cần đưa vào CSDL.

 Hướng dẫn thực hiện

Các bước tạo bảng dữ liệu tương tự như bài 1, sau đây là một số lưu ý:

- Bảng KHACH_HANG được xem là bảng dữ liệu chính (về thông tincủa khách hàng mua sản phẩm của cửa hàng) của CSDL QL_KinhDoanh

Được sử dụng để chứa những thông tin cơ bản nhất của một khách hàng Mỗikhách hàng có một mã khách hàng và đầy đủ các thông tin về khách hàng đó(ví dụ: khách hàng A có mã khách hàng là KH001)

- Bảng MAT_HANG được xem là bảng dữ liệu chính (về thông tin củacác mặt hàng mà cửa hàng có bán) của CSDL QL_KinhDoanh

- Bảng HOA_DON được sử dụng để chứa thông tin về một phiên bánhàng bao gồm mã hóa đơn, mã khách hàng, mã nhân viên, ngày bán.

- Bảng CHITIETHOADON được sử dụng để cụ thể hóa bảngHOADON Bảng này có hai khóa chính là MaMH và MaHD

- Bảng NHANVIEN được xem là bảng dữ liệu chính (về thông tin nhânviên) của CSDL QL_KinhDoanh

Bài 3:

 Phân tích bài toán

Bài toán quản lí thông tin – tiền lương của giáo viên trường phổ thôngbao gồm các công việc quản lí thông tin cá nhân của giáo viên như họ tên,ngày sinh,chức vụ, thuộc tổ bộ môn nào và quản lí tiền lương của các giáo

viên đó như hệ số lương, phụ cấp Từ đó ta cần phải xây dựng CSDL QLGV (sẽ được tổ chức thành tập tin CSDL QLGV.mdb trong Microsoft Access).

 Hướng dẫn thực hiện

Các bước tạo bảng dữ liệu tương tự như bài tập 1 Ở đây chúng tôi khôngtrình bày lại nữa Giáo viên có thể cũng chỉ cần hướng dẫn cho học sinh tạomột bảng, các bảng khác yêu cầu thực hiện tương tự

II Bài thực hành : Rèn luyện kỹ năng thiết lập quan hệ giữa các bảng dữ liệu.

- Phân tích mối liên hệ giữa các bảng

- Tạo liên kết, chỉnh sửa liên kết

3 Nội dung các bài tập thực hành

Bài 1: Tạo liên kết cho các bảng trong CSDL QLTV đã tạo ở bài thực

hành trước

Bài 2: Tạo liên kết cho các bảng trong CSDL QL_KinhDoanh

Bài 3: Tạo liên kết cho các bảng trong CSDL QLGV

4 Hướng dẫn thực hành

Bài 1:

Trong CSDL QLTV :

- Bảng SACH có mối liên hệ 1-n với các bảng TRASACH,MUONSACH thông qua trường MaSach Điều này cũng phù hợp với thực tế:một quyển sách có thể có nhiều người mượn và trả.

- Bảng LOAISACH, TACGIA, NHAXUATBAN có quan hệ 1- n vớibảng SACH: mỗi loại sách có nhiều quyển sách, một tác giả có thể viết một

đến nhiều quyển sách khác nhau, một nhà xuất bản cũng xuất bản nhiều quyểnsách.

- Bảng DOCGIA có quan hệ 1- 1 với các bảng MUONSACH,TRASACH: một độc giả chỉ có thể được mượn một quyển sách và trả mộtquyển sách trong một thời gian

Từ việc phân tích các mối liên hệ giữa các bảng như vậy, chúng ta tiếnhành tạo liên kết theo các bước như sau:

Kỹ năng tạo quan hệ giữa các bảng trong cơ sở dữ liệu

Bước 1: Mở CSDL ql_kinhdoanh

Bước 2 : Chọn lệnh Relationships trên thanh công cụ hoặc vàoToolRelationships Xuất hiện cử sổ Show Table như sau:

Bước 2: Chọn các bảng bằng cách chọn tên bảng rồi nháy nút Add Cuối

cùng nháy nút Close

Ta thấy các bảng được chọn sẽ xuất hiện cửa sổ Relationship với cáctrường khóa chính của mỗi bảng được in đậm Xem hình dưới:

Bước 3: Thiết lập quan hệ giữa các bảng như đã phân tích ở trên bằng

cách dùng chuột kéo trường khóa chính của bảng này thả vào bảng có quan

hệ Hộp thoại Edit Relationships xuất hiện Ta thiết lập các thông số, sau đónháy nút Create như hình dưới

Bước 4: Sau khi thực hiện tương tự với các bảng trong CSDL Cuối cùng

ta có sơ đồ liên kết như sau:

Kỹ năng chỉnh sửa liên kết

Sau khi đã tạo liên kết giữa hai bảng với nhau, chẳng hạn bảng SACHvới LOAISACH Nếu muốn sửa đổi liên kết chúng ta thực hiện các bước nhưsau:

Bước 1 : Chọn lệnh Relationships Access sé hiển thị sơ đồ quan hệ

mà ta vừa thiết lập ở trên

Bước 2 : Nhấp đúp trên đường gạch nối biểu diễn sự quan hệ tương úng

mà bạn muốn hiệu chỉnh hoặc nháy chuột phải Nếu muốn xóa liên kết chọnmục Delete, nếu muốn chỉnh sửa quan hệ thì chọn mục Edit Relationships

Bước 3: Khai báo lại mối quan hệ, thiết lập lại các thuộc tính trong hộp

thoại Edit relationships Sau đó nháy nút Create

Bài 2:

Trong CSDL QL_KinhDoanh:

- Bảng KHACH_HANG có quan hệ 1-n với bảng HOA_DON thôngqua trường MaKH Có nghĩa là một khách hàng có thể thanh toán nhiều hóađơn.

- Bảng NHAN_VIEN có quan hệ 1-n HOA_DON thông qua trườngMaNV Điều này cũng đúng trong thực tế: một nhân viên có thể lập nhiều hóađơn, nhiều hóa đơn có thể được lập bởi một nhân viên

- Bảng HOA_DON có quan hệ 1-n với bảng CHITIETHOADONthông qua trường MaHD.

- Bảng MAT_HANG có quan hệ 1-n với bảng CHITIETHOADONthông qua trường MaMH

Thứ tự các bước tạo quan hệ tương tự như bài tập 1 Hình sau là sơ đồliên kết giữa các bảng trong CSDL QL_KinhDoanh

- Bảng Chuvu có quan hệ 1- n với bảng GiaoVien thông qua trườngMaCV

Thứ tự các bước tạo quan hệ tương tự như bài tập 1 Hình sau là sơ đồliên kết giữa các bảng trong CSDL QLGV

III Bài thực hành : Rèn luyện kỹ năng năng cập nhật dữ liệu và xử lí

- Thực hiện được cập nhật dữ liệu, sắp xếp và lọc tìm kiếm đơn giản.

3 Nội dung các bài tập thực hành

Bài 1: Mở CSDL QLTV, hãy nhập dữ liệu thích hợp cho các bảng dữ

liệu trên

Bài 2: Mở bảng DOCGIA, hãy sắp xếp tăng dần theo MaThe, sắp xếp giảm dần theo Lop.

Bài 3: Lọc và hiển thị những độc giả có tên Thanh Nhàn và học lớp 12A5

Bài 4: Lọc và hiển thị danh sách độc giả của lớp 12A5

Bài 5: Trong bảng SACH lọc va hiển thị danh sách các quyển sách có giá

lớn hơn 50000

Bài 6: Mở CSDL QL_KinhDoanh, hãy nhập dữ liệu thích hợp cho các

Bài 1:

Kỹ năng 1: nhập dữ liệu cho các bảng

Để nhập dữ liệu cho các bảng ta thực hiện các bước sau:

Bước 1: Mở CSDL QLTV

Bước 2: Mở bảng cần nhập dữ liệu ở chế độ Design bảng cách chọn nútlệnh Design

Bước 3: Nhập dữ liệu vào cho các trường trong bảng Bảng sau khi nhập

dữ liệu có hình như sau:

Bảng DOCGIA:

Bảng SACH:

Bảng LOAISACH

Các bảng khác cũng nhập tương tự

Kỹ năng 2: Hiệu chỉnh bảng

 Thay đổi phông chữ cho bảng

- Chọn FormatFont

- Chọn danh sách Font Style chọn kiểu cho phông chữ, hộp Siizechọn kích thước cho phông chữ Chọn Ok.

 Sao chép dữ liệu

Để sao chép một hay nhiều bản ghi ta thực hiện các thao tác sau:

- Chọn các bản ghi mà ta muốn sao chép trên bảng khach_hang

- Nhấn tổ hợp phím Ctrl + C hay nhấn nút Copy trên thanh công cụ

Bài 2:

Ta thực hiện các bước sau:

Bước 1: Mở bảng DOCGIA bằng cách nháy đúp vào tên bảng trong cửa

sổ Database, hoặc nháy vào nút Open trên thanh công cụ

Bước 2: Di chuyển con trỏ chuột về trường MaThe

Bước 3: Nháy nút Các bản ghi sắp xếp tăng dần theo MaThe nhưhình sau:

Bước 4: Để sắp xếp giảm dần theo trường lớp ta di chuyển con trỏ chuột

về trường lớp Sau đó nháy nút , bảng dữ liệu sẽ có hình như sau:

Bài 3:

Sử dụng công cụ lọc của hệ quản trị cơ sở dữ liệu Ta thực hiện các bướcsau:

Bước 1: Mở bảng DOCGIA

Bước 2: Nháy nút lệnh trên thanh công cụ Trong hộp thoại Filter byForm nhập điều kiện lọc: nhập “Thanh Nhàn” trong cột Hoten, nhập “12A5”trong cột lớp.

Bước 3: Nháy vào nút để tiến hành lọc Luc đó Access sẽ đưa ra các bản ghi thõa mãn điều kiện:

Nếu muốn quay về bảng dữ liệu ban đầu thì ta nháy nút chọn

Bài 4:

Đối với bài này các bước thực hiện tương tự Điều kiện lọc lúc này là tanhập “12A5” vào cột lớp.

Bài 5:

Bước 1: Mở bảng SACH

Bước 2: Nháy nút lệnh trên thanh công cụ Trong hộp thoại Filter byForm nhập điều kiện lọc: “ >50000” vào cột đơn giá

Bước 3: Nháy vào nút để tiến hành lọc Luc đó Access sẽ đưa ra cácbản ghi thõa mãn điều kiện:

Bài 6:

Các bước nhập dữ liệu cho các bảng trong CSDL QL_KinhDoanh cũngtương tự như nhập dữ liệu cho CSDL QLTV Ở đây chúng tối không trình bàylại nữa mà chỉ đưa các bảng đã được nhập dữ liệu làm minh họa.

Bảng KHACH_HANG

Bảng MAT_HANG:

Bảng HOA_DON:

Bảng CHITIETHOADON:

Bảng NHAN_VIEN:

Bài 7: Nhập dữ liệu cho CSDL QLGV

Bảng GiaoVien:

Bảng BoMon:

Bài 8:

Bước 1: Mở bảng GiaoVien

Bước 2: Nháy nút lệnh trên thanh công cụ Trong hộp thoại Filter byForm nhập điều kiện lọc: “ IT” vào cột MaBM

Bước 3: Nháy vào nút để tiến hành lọc Luc đó Access sẽ đưa ra các bản ghi thõa mãn điều kiện:

III.Bài thực hành rèn luyện kỹ năng thiết kế biểu mẫu để nhập và hiển thị dữ liệu.

1 Mục đích

- Rèn luyện kỹ năng tạo biểu mẫu (Form)

2 Yêu cầu

- Tạo được biểu mẫu ở chế độ Wizard

- Thực hiện chỉnh sửa biểu mẫu ở chế độ thiết kế

- Làm việc được với biểu mẫu : các thao tác khi sử dụng biểu mẫu, lưu

3 Nội dung các bài tập thực hành

Trong cơ sở dữ liệu QLTV:

Bài 1: Tạo biểu mẫu cập nhật và hiển thị thông tin độc giả.

Bài 2: Tạo biểu mẫu để nhập dữ liệu cho bảng MUONSACH.

Bài 3: Tạo biểu mẫu cập nhật dữ liệu cho bảng TRASACH

Bài 4 * : Tạo biểu mẫu để nhập thông tin cho sách như sau:

Bài 5 * : Trong CSDL QLGV tạo biểu mẫu theo yêu cầu sau:

4 Hướng dẫn thực hành

Bài 1:

Kỹ năng 1: Tạo biểu mẫu bằng Wizard

Để tạo biểu mẫu nhập dữ liệu cho bảng DOCGIA, trước hết ta mở CSDL QLTV sau đó thực hiện các thao tác sau:

Bước 1: Nháy đúp Create form by using wizard.

Bước 2: Trong hộp thoại Form Wizard: Chọn bảng DOCGIA từ ô

Tables/Queries Sau đó chọn các trường đưa vào biểu mẫu từ ô Available sang

ô Select Fields bằng cách chọn trường sau đó nháy vào các nút >, >>, <, << để

di chuyển các trường Tiếp theo chọn Next Xem hình dưới: