bài giảng lịch sử 10 bài 20 xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc trong các thế kỷ x - xv

GIÁO DỤC, VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT, THUẬT... - Thời Lý - Trần, Nho giáo dần dần trở thành hệ tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị, song không phổ biến trong nhân dân.. - Thời Lý - Trầ

KIỂM TRA BÀI CŨ

Nêu nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên

(thế kỉ XIII) dưới thời Trần?

BÀI 20, TIẾT 26 XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ DÂN TỘC TRONG CÁC THẾ KỈ X - XV

BÀI 20, TIẾT 26 XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HOÁ

DÂN TỘC TRONG CÁC THẾ KỈ X - XV

NỘI DUNG BÀI HỌC GỒM: 2 PHẦN

I TƯ TƯỞNG, TÔN GIÁO.

II GIÁO DỤC, VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT,

THUẬT.

I TƯ TƯỞNG, TÔN GIÁO

1 Nho giáo.

- Thời Lý - Trần, Nho giáo dần dần trở thành hệ tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị, song không phổ biến trong nhân dân.

- Thời Lê sơ, Nho giáo giữ địa vị độc tôn.

2 Phật giáo.

- Thời Lê sơ, Phật giáo bị thu hẹp dần.

- Thời Lý - Trần, Phật giáo được coi là Quốc đạo.

I TƯ TƯỞNG, TÔN GIÁO

là Quốc đạo?

Vì sao thời

Lê sơ, Phật giáo bị thu hẹp dần?

- Một số đạo quán được xây dựng.

Đạo giáo có nguồn

gốc từ nước nào?

Do ai sáng lập?

II GIÁO DỤC, VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT, KHOA HỌC - KĨ THUẬT

1 Giáo dục.

- 1070 vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.

- 1075 triều Lý mở khoa thi đầu tiên

(riêng thời vua Lê Thánh Tông tổ chức

12 khoa thi Hội).

VĂN MIẾU

Thế nào là thi hương, hội, đình?

THI HƯƠNG, THI HỘI, THI ĐÌNH

* Thi Hương: Là kì thi ở các trấn, các tỉnh Tùy theo qui định của các triều đại, các trường thi gồm các kỳ: đệ nhất, đệ nhị, đệ tam, đệ

tứ Đỗ được tất cả các kỳ thi là đỗ thi Hương Những người đỗ thi Hương đạt học vị Cử nhân và Tú tài (xưa gọi là Hương cống, Sinh đồ) Số thí sinh kể có hàng nghìn, nhưng số lấy đỗ chỉ có 72 tú tài và

32 Cử nhân.

* Thi Hội: Là kỳ thi ở cấp nhà nước Số lượng thi Hội cũng rất

đông, tất cả những người đã đỗ Cử nhân đều được dự thi

* Thi Đình: Gọi là thi Đình, có nghĩa là thi ở sân đình nhà vua Vua trực tiếp ra đầu đề, và sau khi hội đồng giám khảo hoàn thành việc chấm bài, cân nhắc điểm số, chính nhà vua tự tay phê lấy đỗ

* Nước ta có tổng cộng 56 trạng nguyên Riêng từ thế kỉ X - XV

nước ta có 29 trạng nguyên Lê Văn Thịnh là vị trạng nguyên đầu tiên Vị trạng nguyên cuối cùng là Trịnh Duệ.

Thầy đồ dạy nho sinh ở Quốc tử giám

Thầy đồ ở làng dạy học trò tại nhà

Năm 1075 , khoa thi quốc gia đầu tiên được tổ chức ở kinh thành

Cảnh trường thi ngày xưa

Hội đồng giám khảo

Người đứng trên cao dùng loa để xướng danh người trúng tuyển

Sĩ tử và thân nhân đến nghe xướng danh

Tên người trúng tuyển được khắc trên bảng vàng

Các tân khoa được ban mũ, áo, hia

Các tân khoa bái lạy cảm tạ

Các tân khoa được nhà vua ban yến tiệc

Các tân khoa được rước về làng để cho mọi người xem

II GIÁO DỤC, VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT, KHOA HỌC - KĨ THUẬT

1 Giáo dục.

-1070 vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.

- 1075 mở khoa thi đầu tiên (thời vua

Lê Thánh Tông tổ chức 12 khoa thi Hội).

- 1484 dựng bia Tiến sĩ.

VĂN BIA TIẾN SĨ

Việc dựng bia Tiến sĩ

có tác dụng gì?

82 bia Tiến sĩ ở Văn Miếu

Di sản tư liệu thế giới - UNESCO

Học sinh xoa đầu cụ Rùa để lấy may mắn trong học hành, thi cử

2 Văn học

- Từ thời Trần, văn học chữ Hán rất phát triển

- Tác phẩm tiêu biểu:

+ Nam quốc sơn hà (Lý Thường Kiệt)

+ Hịch tướng sĩ (Trần Quốc Tuấn)

+ Bạch Đằng giang phú (Trương Hán Siêu)

+ Bình Ngô đại cáo (Nguyễn Trãi)

- Thời Lý, văn học mang tư tưởng Phật giáo.

II GIÁO DỤC, VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT, KHOA HỌC - KĨ THUẬT

BÀI 20, TIẾT 26

XÂY DỰNG VÀ

PHÁT TRIỂN VĂN

HOÁ DÂN TỘC TRONG

CÁC THẾ KỈ X - XV

Bản phiên âm Hán -Việt

Nam quốc sơn hà Nam quốc sơn hà Nam đế cư, Tiệt nhiên định phận tại

Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm,

Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời.

NAM QUỐC SƠN HÀ (Lý Thường Kiệt)

NGUYỄN TRÃI BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO

2 Văn học.

- Từ thời Trần, nhất là văn học chữ Hán rất phát triển

- Tác phẩm tiêu biểu:…

- Từ thế kỉ XV, văn học chữ Hán và chữ Nôm đều phát triển.

trên toà sen dắt vua lên toà Các nhà

sư khuyên vua làm chùa dựng một cột

đá giữa ao, làm tòa sen bên trên giống như đã thấy trong mộng.

1 Chùa Một Cột

còn gọi là chùa gì?

2 Được xây dựng

vào năm nào?

3 Thời vua nào?

cả 12 tầng Tầng trên cùng bằng đồng, những tầng dưới bằng đá và gạch.

CHUÔNG QUY ĐIỀN VẠC PHỔ MINH

Được đúc năm 1011, đường

kính khoảng 1 m, cao khoảng

2 m, nặng vài vạn cân.

Được đúc ở thời Trần, vạc đúc bằng đồng, cao khoảng 1,6 m, đường kính gần 4 m,

nặng trên 7 tấn.

3 Nghệ thuật.

- Kiến trúc:

+ Chùa, tháp, đền

+ Cung điện, thành quách.

II GIÁO DỤC, VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT, KHOA HỌC - KĨ THUẬT

Thành Nhà Hồ thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa, cách Hà Nội khoảng

150 km Thành do Hồ Quý Ly xây dựng vào năm 1397 bằng những khối

đá xanh rất lớn và kiên cố.

THÀNH NHÀ HỒ

CÁC THẾ KỈ X - XV

Rồng mình trơn

Điêu khắc rồng trên đá

Cổ vật Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội)

Bệ chân cột hình hoa sen nở

Tháp Chàm

Gốm sứ thời Lý, Trần

Phù điêu hình vũ nữ đang múa

Diễn viên tuồng

Diễn viên tuồng trong vai

Lã Bố , vở Phụng Nghi Đình

Cảnh vở chèo Ngọc Hân công chúa của Nhà hát chèo Hà Nội

Múa rối nước , loại hình nghệ thuật đặc sắc, phát triển từ thời Lý

Trống cơm, sáo, đàn cầm, đàn tranh

Cồng chiêng Tây nguyên di sản văn hoá phi vật thể

Hát quan họ Bắc Ninh di sản văn hoá phi vật thể

Ca trù - hát ả đào di sản văn

hoá phi vật thể

Hát xẩm

Ca múa trong các ngày lễ hội dân gian khá phổ biến

Đua thuyền trên sông

CÁC THẾ KỈ X - XV - Âm nhạc.

- Trò chơi dân gian.

Binh thư yếu lược, Vạn Kiếp tông

bí truyền thư, súng thần cơ, cổ lâu thuyền.

II GIÁO DỤC, VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT, KHOA HỌC - KĨ THUẬT

BÀI 20, TIẾT 26

XÂY DỰNG VÀ

PHÁT TRIỂN VĂN

HOÁ DÂN TỘC TRONG

CÁC THẾ KỈ X - XV

CHÀO THÂN ÁI

Bài tập củng cố

Câu 1 Đặc điểm của văn hóa dân tộc thế kỉ X - XV là:

a Phát triển phong phú và đa dạng.

b Chịu ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài.

c Mang đậm tính dân tộc, tính dân gian.

d Tất cả các câu trên.

Bài tập củng cố

Câu 2 Thành tựu văn hóa nào sau đây được gọi là “An Nam

tứ đại khí” của nước ta?

a Vạc Phổ Minh, Chuông Quy Điền, tháp Báo Thiên, tượng

Bài tập củng cố

Câu 3: Tại sao chúng ta phải có trách nhiệm gìn giữ và phát huy

di sản văn hoá dân tộc? Nêu dẫn chứng cụ thể?

CHÀO THÂN ÁI