Cây mai vàng là một loài thực vật có hoa đẹp. Một loài hoa truyền thống được người dân Việt Nam và người dân các nước lân cận như Trung quốc, Thái Lan, Myanma., trưng bày trong nhà vào mỗi dịp tết. Đối với người Miền Nam, ngày xuân trong nhà không có cành mai thì chưa phải là tết. Giá trị của cây mai củng dao động vô chừng, từ cành mai chỉ đáng giá vài trăm nghìn cho đến gốc bonsai đáng giá hàng tỉ đồng. Nhu cầu hoa mai của người dân là rất lớn, do vậy có nhiều người cất công sưu tầm những cây mai to, có thế đẹp đem về tạo dáng, ghép hoa theo ý mình. Trong quá trình tạo dáng cây mai từ những cây cổ thụ bứng trong vườn, nghệ nhân thường phải cắt bỏ những càng nhánh để tạo cho cây có dáng đẹp hơn. Điều đáng tiếc là các cành nhánh bị cắt bỏ thường có kích thước to, hoặc có dáng rất đẹp. Ai củng mong muốn biến các cành bị cắt bỏ thành những cây kiểng mới. Do đó, đã có nhiều người bỏ công sức và thời gian để chiết cây mai nhưng đều nhận lấy thất bại, vì cây mai là một cây rất khó ra rễ và rễ tơ dù có mọc ra thì củng rất yếu. Qua tham khảo kinh nghiệm của các nghệ nhân, muốn chiết cây mai phải dùng thuốc kích thích ra rễ và mất thời gian từ 5 đến 6 tháng, nhưng tỉ lệ thành công củng không cao. Từ vấn đề nêu trên chúng em đặt ra câu hỏi làm thế nào có thể chiết được cây mai trong thời gian ngắn và cho tỉ lệ thành công cao. Nếu đề tài thành công các nhà vườn, nghệ nhân, người chơi hoa mai nói chung có thể giữ lại những đoạn thân cây đẹp, tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị, mang lại hiệu quả trong kinh doanh. Người bán cây có thể bán được giá cao trong khi người mua cây vẫn thu được lợi nhuận từ rất nhiều các cành chiết ra từ cây cổ thụ khi bứng về.
Trang 1CẤU TRÚC BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
1 Trang bìa
Cuộc thi khoa học kĩ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học
năm học 2013-2014
Tên dự án dự thi
KỸ THUẬT CHIẾT CÀNH CỔ THỤ Ở CÂY MAI VÀNG
(Ochna integerrima)
Lĩnh vực dự thi SINH LÍ THỰC VẬT
Trang 22 Mục lục
Trang
1 Trang bìa 1
2 Mục lục 2
3 Lời cảm ơn 3
4 Tóm tắt nội dung dự án 3
5 Giới thiệu và tổng quan về vấn đề nghiên cứu 3
6 Giả thuyết khoa học và phát biểu mục đích nghiên cứu 4
7 Phương pháp nghiên cứu (tài liệu và thực nghiệm) 4
8 Số liệu/ kết quả nghiên cứu 5
9 Phân tích số liệu/ kết quả và thảo luận 5
10 Kết luận 5
11 Tài liệu tham khảo 6
Trang 33 Lời cảm ơn
Chúng em xin chân thành cảm ơn thầy hướng dẫn đã tận tình chia sẻ kinh nghiệm và hướng dẫn, chỉ bảo chúng em trong quá trình tiến hành thí nghiệm Chúng em cảm ơn Ban giám hiệu nhà trường và ban chấp hành đoàn đã tài trợ kinh phí để chúng em mua vật liệu làm thí nghiệm
4 Tóm tắt nội dung dự án
Chúng em muốn nghiên cứu để tìm ra giải pháp, kỹ thuật để chiết các loại cây khó ra rễ Trong dự án này chúng em chọn đối tượng nghiên cứu
là cây mai vàng (Ochna integerrima)
Dự án của chúng em gồm 2 phần:
Phần I: Tìm hiển về các kỹ thuật nhân giống vô tính
Tìm hiểu về các kỹ thuật chiết, ghép đã được áp dụng trên cây mai vàng
Phần II Bố trí thí nghiệm
Chúng em bố trí 2 nghiệm thức
Nghiệm thức đối chứng: (thực hiện kỹ thuật chiết giống như hướng dẫn của các nghệ nhân)
Nghiệm thức thứ 2: (thực hiện kỹ thuật chiết theo giải pháp chúng em đưa ra)
Về thời gian: chúng em dự định thời gian bố trí thí nghiệm và thu kết quả trong 3 tháng
5 Giới thiệu và tổng quan về vấn đề nghiên cứu
Cây mai vàng là một loài thực vật có hoa đẹp Một loài hoa truyền thống được người dân Việt Nam và người dân các nước lân cận như Trung quốc, Thái Lan, Myanma., trưng bày trong nhà vào mỗi dịp tết Đối với người Miền Nam, ngày xuân trong nhà không có cành mai thì chưa phải là tết Giá trị của cây mai củng dao động vô chừng, từ cành mai chỉ đáng giá vài trăm nghìn cho đến gốc bonsai đáng giá hàng tỉ đồng Nhu cầu hoa mai của người dân là rất lớn, do vậy có nhiều người cất công sưu tầm những cây mai to, có thế đẹp đem về tạo dáng, ghép hoa theo ý mình
Trong quá trình tạo dáng cây mai từ những cây cổ thụ bứng trong vườn, nghệ nhân thường phải cắt bỏ những càng nhánh để tạo cho cây có dáng đẹp hơn Điều đáng tiếc là các cành nhánh bị cắt bỏ thường có kích thước to, hoặc có dáng rất đẹp Ai củng mong muốn biến các cành bị cắt
Trang 4bỏ thành những cây kiểng mới Do đó, đã có nhiều người bỏ công sức và thời gian để chiết cây mai nhưng đều nhận lấy thất bại, vì cây mai là một cây rất khó ra rễ và rễ tơ dù có mọc ra thì củng rất yếu
Qua tham khảo kinh nghiệm của các nghệ nhân, muốn chiết cây mai phải dùng thuốc kích thích ra rễ và mất thời gian từ 5 đến 6 tháng, nhưng
tỉ lệ thành công củng không cao Từ vấn đề nêu trên chúng em đặt ra câu hỏi làm thế nào có thể chiết được cây mai trong thời gian ngắn và cho tỉ
lệ thành công cao
Nếu đề tài thành công các nhà vườn, nghệ nhân, người chơi hoa mai nói chung có thể giữ lại những đoạn thân cây đẹp, tạo ra nhiều sản phẩm
có giá trị, mang lại hiệu quả trong kinh doanh Người bán cây có thể bán được giá cao trong khi người mua cây vẫn thu được lợi nhuận từ rất nhiều các cành chiết ra từ cây cổ thụ khi bứng về
6 Giả thuyết khoa học và phát biểu mục đích nghiên cứu
Có một số vấn đề khó khăn trong quá trình chiết cành cây mai theo cách đang được các nghệ nhân áp dụng
Cây mai rất khó ra rễ, nếu sử dụng thuốc kích thích thì củng phải mất một thời gian tương đối dài: từ 5 – 6 tháng
Rễ các rễ tơ mọc ra từ càng chiết rất mỏng manh, không đủ sức hút nước và chất dinh dưỡng nuôi đoạn thân to phía trên
Rễ mọc ra ở những vị trí không mong muốn, làm cây mất đẹp
Giả sử ta chiết mai vào thời điểm thuận lợi là tháng một hoặc tháng hai thì đến tháng 6 - 7 mới cắt đem trồng, thời điểm này cây mai ra rễ rất yếu, tỉ lệ sống thấp
Để giải quyết các khó khăn trên chúng em đưa ra giải pháp ghép rễ cho cành mai
Nếu ghép rễ thành công ta có thể giới hạn số lượng rễ, chọn được vị trí đẹp cho rễ, rút ngắn thời gian chiết cành Cành ghép có tỉ lệ sống cao
7 Phương pháp nghiên cứu (tài liệu và thực nghiệm)
Kỹ thuật chiết cành
Dùng dao bén khoanh hai đường cách nhau 3 cm vùng quanh thân cây, rạch một đường dọc rồi bóc bỏ phần vỏ giữa hai đường khoanh Ta nên nạo tới gỗ đễ tránh sự tái sinh da non Để hai đến 3 ngày cho khô nhựa, sau đó ta quấn bọc nilon quanh vết khoanh để che ánh sáng, sau 3 tuần ta bôi thuốc kích thích ra rễ và bó bầu để tạo điều kiện cho cây ra rễ Hổn hợp nguyên liệu bó bầu gồm 1/3 đất mùn + 1/3 xơ dừa + 1/3 phân bò
đã xử lí Độ ẩm của hổn hợp được kiểm tra bằng cách: nắm chặt một nắm hổn hợp trong lòng bàn tay, thấy nước rỉ qua khe các ngón tay là đạt
Kỹ thuật ghép
Trang 5Có nhiều kỹ thuật ghép khác nhau, tuy vật chỉ cần đáp ứng đúng nguyên tắc để mô phân sinh của phần mắt ghép hay cành ghép tiếp xúc với mô phân sinh của gốc ghép là được
Trong trường hợp ghép rễ cho cây mai ta sử dụng phương pháp ghép nêm Chọn rễ của cây mai 2 – 3 năm tuổi, có đường kính khoảng 2 – 3
mm, rửa nhẹ cho sạch đất rồi thấm khô bằng giấy thấm Dùng dao cắt một đoạnh 10 cm vạt một bên rễ, chiều dài đường vát khoảng 2 cm khoanh vỏ cây như kỹ thuật chiết nói trên Dùng dao rạch hai đường song song cách nhau 3 mm dọc theo thân cây ở vị trí muốn ra rễ Nghiêng nhẹ lưởi dao để tách phần vỏ giữa hai đường rạch, sau đó đặt rễ vào vị trí giữa hai đường rạch Thực hiện ghép các vị trí còn lại, khoảng 3 – 4 đoạn rễ trên một thân, sau đó dùng băng ghép quấn chặt các đoạn rễ với đoạn thân cần chiết Chúng ta nên phun thuốc kích thích ra rể lên các đoạn rễ vừa ghép Thực hiện bó bầu như kỹ thuật chiết cây bình thường để nuôi các rễ mới ghép, và tạo điều kiện thuận lợi giúp chúng ra rễ
8 Số liệu/ kết quả nghiên cứu
Lô thí nghiệm Số lượng
cành của rễ ghépTỉ lệ sống ra rễ con sau 2 Tỉ lệ cành
tháng
Tỉ lệ cành sống sau khi vô bầu
Chiết theo kỹ thuật
phổ biến (lô đối
chứng)
Chiết theo kỹ thuật
ghép rễ hỗ trợ
9 Phân tích số liệu/ kết quả và thảo luận
Tỉ lệ sống của rễ ghép là rất cao
Khả năng ra rễ của của các rể ghép rất tốt, đủ sức để nuôi cành ghép Rút ngắn đáng kể thời gian chiết cành
Tuy thời điểm tiến hành thí nghiệm là tháng chín, lúc này cây mai rất khó ra rễ nhưng do sử dụng rễ của các cây con nên vẫn đạt hiệu quả Với kết quả đạt được trên cây mai vàng mở ra triển vọng áp dụng kỹ thuật ghép rễ này trên các đối tượng cây trang trí hoặc cây ăn trái có chung đặc điểm khó ra rễ
10 Kết luận
Sử dụng phương pháp ghép trễ để hỗ trợ chiết cành ở cây mai vàng đạt hiệu quả rất cao, rút ngắn đáng kể thời gian chiết cành
Trang 6Thời gian tiến hành chiết cành được mở rộng cho đến khoảng giữa năm Thời gian chiết cành tốt nhất là ngay sau tết âm lịch
11 Tài liệu tham khảo
Huỳnh Văn Thới, Kỹ thuật trồng và ghép mai, NXB trẻ, 2002.
http://comaihoadailoc.blogtiengviet.net/
Trang 712 Phụ lục hình ảnh
Ảnh 1 Đoạn thân được chiết sau khi trồng trong bầu đất 2 tháng
Trang 8Ảnh 2 Vị trí rễ ghép
Trang 9Ảnh 3 Bộ rễ của cành chiết bằng phương pháp ghép rễ
Trang 10Ảnh 4 Chiết bằng phương pháp thông dụng có sử dụng chất kích thích, sau 2 tháng cành chiết chưa ra rễ