Tiết 17. Lẽ ghét thương (Trích: Truyện Lục Vân Tiên-Nguyễn Đình Chiểu)

Đây là hai tình cảm đối lập nhưng lại bổ sung và hỗ trợ cho nhau => Ông Quán là người tiêu biểu cho trí tuệ, tình cảm, tư tưởng của nhân dân Nam Bộ và của chính nhà thơ... * ¤ng Qu¸n ghÐ

KIỂM TRA BÀI CŨ

Đọc thuộc lòng bài thơ “ Bài ca ngắn đi trên bãi cát” và nêu giá trị nội dung của bài thơ?

I Tiểu dẫn

1 Tác phẩm.

(Nguyễn Đình Chiểu)

- Hoàn cảnh sáng tác: Sáng tác khoảng sau năm

1850 khi Nguyễn Đình Chiểu đ bị mù, về dạy học và ã bị mù, về dạy học và

chữa bệnh cho dân ở Gia Định.

- Thể loại: truyện Nôm bác học nh ng lại mang tính chất dân gian.

- Nội dung: thể hiện những quan niệm đạo đức truyền thống và khát vọng của ng ời bình dân về lẽ công bằng trong khuôn khổ x hội phong kiến.ã bị mù, về dạy học và

I Tiểu dẫn

1 Tác phẩm .

2 Vị trí trích đoạn “Lẽ ghét th ơng”

(Nguyễn Đình Chiểu)

- Nằm ở phần đầu truyện thơ

“ Truyện Lục Vân Tiên” (từ câu

473 – 504) trong tổng số 2082

câu thơ.

- Là lời của nhân vật ông Quán

nói với 4 chàng nho sinh về hai

lẽ ghét, th ơng ở đời.

+ 6 c©u ®Çu: §èi tho¹i gi÷a «ng Qu¸n vµ V©n Tiªn.

+ Tõ c©u 7 – 32: Lêi «ng Qu¸n bµn vÒ lÏ ghÐt th ¬ng.

I TiÓu dÉn

II §äc hiÓu v¨n b¶n

1 Bè côc v¨n b¶n.

(NguyÔn §×nh ChiÓu)

2 Ph©n tÝch.

a.§èi tho¹i gi÷a «ng Qu¸n vµ V©n Tiªn:

- Ông Quán khẳng định mình là người làu thông kinh

sử, tính tình bộc trực, thẳng thắn, yêu ghét phân minh rõ ràng

- Với ông, căn nguyên của sự ghét là lòng thương, thương chính là gốc ChÝnh v× th ¬ng mµ ghÐt Đây là hai tình cảm đối lập nhưng lại bổ sung và hỗ trợ cho nhau

=> Ông Quán là người tiêu biểu cho trí tuệ, tình cảm, tư tưởng của nhân dân Nam Bộ và của chính nhà thơ

I TiÓu dÉn

II §äc hiÓu v¨n b¶n

1 Bè côc v¨n b¶n.

2 Ph©n tÝch

a.§èi tho¹i gi÷a «ng Qu¸n vµ V©n Tiªn:

b LÏ ghÐt, th ¬ng cña «ng Qu¸n.

* ¤ng Qu¸n ghÐt:

(NguyÔn §×nh ChiÓu)

- Điểm chung của các triều đại đó là: Chính sự suy tàn, vua

chúa đám say tửu sắc, tàn bạo, ăn chơi hưởng lạc,không chăm

lo đến đời sống nhân dân

- “ Việc tầm phào”: Việc nhỏ nhặt, tầm thường Ông muốn chỉ

sự đố kị của Trịnh Hâm và Bùi Kiệm

- Bàn về lẽ ghét, ông Quán lấy dẫn chứng từ lịch sử Trung Quốc

để liên hệ soi mình Ông ghét các triều đại:

+ Vua Kiệt, Trụ mê dâm

+ Đời U, Lệ đa đoan

+ Đời Ngũ bá phân vân

+ Đời Thúc quý phân băng

CÂU HỎI THẢO LUẬN

Nhóm 1: Ông Quán ghét những đối tượng nào? Những dẫn chứng

đó được lấy ở đâu? Điểm chung của những đối tượng đó là gì?

Nhóm 2: Trình bày lẽ ghét ông Quán có thái độ như thế nào?

Nhóm 3: Nêu những biện pháp nghệ thuật của đoạn? Tác dụng của

những biện pháp nghệ thuật đó?

(Nguyễn Đình Chiểu)

=> M ợn t liệu từ sử sách xa x a để ít nhiều nói về tình hình

I Tiểu dẫn

II Đọc hiểu văn bản

1 Bố cục văn bản.

2 Phân tích

a.Đối thoại giữa ông Quán và Vân Tiên:

b Lẽ ghét, th ơng của ông Quán.

* Ông Quán ghét:

- Điệp t : ừ: ghét“ ” và điệp ngữ: “ghét đời ”đ ợc lặp lại nhiều lần ở

10 câu liền nhau->Tác gi không ch ghét m t tên vua chúa c ả không chỉ ghét một tên vua chúa cụ ỉ ghét một tên vua chúa cụ ột tên vua chúa cụ ụ

th mà ghét c m t ể mà ghét cả một đời, một xã hội ả không chỉ ghét một tên vua chúa cụ ột tên vua chúa cụ đời, một xã hội i, m t xã bị mù, về dạy học và h i ột tên vua chúa cụ ột tên vua chúa cụ Điệp từ “dõn” được nhắc đi nhắc lại để diễn tả sự khốn khổ trăm đường của nhõn dõn.

- Thái độ của ông Quán: đứng hẳn về phía nhân dân bị áp bức

mà lên án bọn vua chúa bạo ng ợc, mà ghét sâu sắc, mã bị mù, về dạy học và nh li t ệt

n t n cùng c a cảm xúc

đến độ tận cùng của cảm xúc đột tên vua chúa cụ ận cùng của cảm xúc ủa cảm xúc “ghét cay ….”.ghét cay ….” ”. .

I TiÓu dÉn

II §äc hiÓu v¨n b¶n

1 Bè côc v¨n b¶n.

2 Ph©n tÝch

a.§èi tho¹i gi÷a «ng Qu¸n vµ V©n Tiªn:

b LÏ ghÐt, th ¬ng cña «ng Qu¸n.

* ¤ng Qu¸n th ¬ng:

(NguyÔn §×nh ChiÓu)

- Điểm chung ở họ: Họ đều là những bậc tài cao, đức lớn, hết lòng vì dân vì nước, cả đời hi sinh vì đạo lớn mà cuối cùng sự nghiệp đều không thành

- Điệp từ: “ thương” được lặp đi lặp lại nhiều lần, mỗi lần gắn với

một, hai nhân vật nổi tiếng trong lịch sử của Trung Quốc:

+ Đức thánh nhân:Khổng Tử.

+ Thầy Nhan Tử

+ Ông Gia Cát Lượng.

+ Thầy Đổng tử

+ Nguyên Lượng(Đào Tiềm)

+ Ông Hàn Dũ

+ Thầy Liêm, Lạc

(NguyÔn §×nh ChiÓu)

=>Lẽ ghét thương của Nguyễn Đình hiểu xuất phát từ tình cảm yêu thương nhân dân, tư tưởng lấy dân làm gốc, đứng

về phía đạo lý và chính nghĩa.

I TiÓu dÉn

II §äc hiÓu v¨n b¶n

1 Bè côc v¨n b¶n.

2 Ph©n tÝch

a.§èi tho¹i gi÷a «ng Qu¸n vµ V©n Tiªn:

b LÏ ghÐt, th ¬ng cña «ng Qu¸n.

* ¤ng Qu¸n th ¬ng:

-Thái độ tác giả: Ngoài tình thương, còn là sự đồng cảm, kính yêu những vĩ nhân và tiếc thương cho cuộc đời, số phận của bản thân mình

- Nghệ thuật đối thể hiện tình cảm dứt khoát, mãnh liệt của tác giả: thẳng thắn, yêu ghét phân minh, trọng nghĩa, khinh tài tiêu biểu cho phẩm chất,tính cách của người dân Nam Bộ

I Tiểu dẫn

II Đọc hiểu văn bản

iii Tổng kết

(Nguyễn Đình Chiểu)

1 Nội dung:

Đoạn trớch “ Lẽ ghột thương” núi lờn những tỡnh cảm yờu, ghột rất phõn minh, mónh liệt và tấm lũng thương dõn sõu sắc của Nguyễn Đỡnh Chiểu.

2 Nghệ thuật:

- Đặc tr ng bút pháp trữ tình của Nguyễn Đỡnh Chiểu: triết lí

đạo đức nh ng không hề khô khan cứng nhắc mà dạt dào cảm xúc

- Ngôn ngữ: giản dị, mộc mạc

- Điệp ngữ dồn dập

- Nghệ thuật đối: Tạo cho câu thơ nhịp nhàng, cân đối, mang vẻ đẹp cổ điển

IV Luyện tập

có thể thâu tóm toàn bộ ý nghĩa tư tưởng và tình cảm của cả đoạn? Hãy trình bày cảm nhận của mình

về câu thơ đó?

CÂU HỎI THẢO LUẬN

Nhóm 1: Ông Quán ghét những đối tượng nào? Những dẫn

chứng đó được lấy ở đâu? Điểm chung của những đối

tượng đó là gì?

Nhóm 2: Trình bày lẽ ghét ông Quán có thái độ như thế nào? Nhóm 3: Nêu những biện pháp nghệ thuật của đoạn? Tác

dụng của những biện pháp nghệ thuật đó?