Theo khoản 3 Điều 157 BLLĐ thì: “ Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích là tranh chấp về việc tập thể lao động yêu xác lập cácđiều kiện lao động mới so với quy định của pháp luật lao độ
Trang 1Tháng 3/2008, khi thanh tra tài chính chi nhánh phát hiện có dấu hiệu
vi phạm, giám đốc công ty yêu cầu tạm đình chỉ công việc đối với H.Kết luật cho thấy, H có nhiều sai sót trong quản lý, nghiêm trọng nhất
là dẫn đến việc kế toán viên C tham ô 150 triệu đồng Sau 3 lần triệutập C không đến dự phiên họp kỷ luật, ngày 03/5/2008 giám đốc chinhánh công ty tổ chức phiên họp H có mặt nhưng yêu cầu phải có sựtham gia của công đoàn (công ty X có thành lập tổ chức công đoàn)nhưng vì chi nhánh chưa thành lập công đoàn nên giám đốc chi nhánhcho rằng không cần sự tham gia của công đoàn Kết luận phiên họp,giám đốc chi nhánh ra quyết định sa thải H, C và yêu cầu H, C bồithường số tiền tham ô H không đồng ý với quyết định sa thải và đệđơn yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp
Cũng trong thời gian này, công ty tuyên bố sáp nhập 3 chi nhánh HàNội, Hà Tây và Hải Phòng thành 1 chi nhánh tại Hà Nội vì lý do sáp
Trang 2nhập địa giới hành chính và chi nhánh Hải Phòng kinh doanh khônghiệu quả Công ty quyết định sử dụng 80% nhân viên chi nhánh HàNội, 30% nhân viên chi nhánh Hải Phòng và không sủ dụng nhân viênnào của chi nhánh Hà Tây vì những bê bối tài chính ở đây.
Cho rằng công ty không giải quyết công bằng và thỏa đáng, toàn bộnhân viên chi nhánh Hà Tây không đồng ý, cử ra đại diện làm đơnkhiếu nại yêu cầu giám đốc công ty xem xét lại quyết định Được biếttrong số nhân viên của chi nhánh Hà Tây có 2 người mang thai, 1người ốm đau đang điều trị tại viện
Hỏi:
a/ Việc sa thải H và C có hợp pháp ko, vì sao? (1 điểm)
b/ Xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại của H và C? (1 điểm)
c/ Nếu muốn yêu cầu tòa án giải quyết, H phải gửi đơn đến đâu? Tòa
án sẽ giải quyết như thế nào với vụ việc này? (1,5 điêm)
d/ Nhận xét về quyết định sử dụng lao động của công ty trong trườnghợp sáp nhập? Tư vấn cho công ty phải làm những thủ tục gì để chấmdứt hợp pháp và giải quyết quyền lợi cho những người lao động bịchấm dứt? (2,5 điểm)
Trang 3đ/ Nếu công ty không giải quyết yêu cầu khiếu nại, tập thể nhân viênchi nhánh Hà Tây có thể sử dụng các cơ chế nào để bảo vệ quyền lợicủa mình? (1 điểm)
1 Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
2 Giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
II Cơ chế giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
1 Nguyên tắc giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
2 Thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
3 Thời hiệu giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
Trang 44 Trình tự ,thủ tục giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
5 Nhận xét
B Giải quyết tình huống
1/ Việc sa thải H và C có hợp pháp ko, vì sao? (1 điểm)
2/ Xác định trách nhiệm bồi thường thiệt hại của H và C? (1 điểm)
3/ Nếu muốn yêu cầu tòa án giải quyết, H phải gửi đơn đến đâu? Tòa
án sẽ giải quyết như thế nào với vụ việc này? (1,5 điêm)
4/ Nhận xét về quyết định sử dụng lao động của công ty trong trườnghợp sáp nhập? Tư vấn cho công ty phải làm những thủ tục gì để chấmdứt hợp pháp và giải quyết quyền lợi cho những người lao động bịchấm dứt? (2,5 điểm)
5/ Nếu công ty không giải quyết yêu cầu khiếu nại, tập thể nhân viên chi nhánh Hà Tây có thể sử dụng các cơ chế nào để bảo vệ quyền lợi của mình?
A PHÂN TÍCH VÀ BÌNH LUẬN CƠ CHẾ GIẢI QUYẾT
TRANH CHẤP LAO ĐỘNG TẬP THỂ VỀ LỢI ÍCH
I Khái quát chung về giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
Trang 5Theo khoản 3 Điều 157 BLLĐ thì: “ Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích là tranh chấp về việc tập thể lao động yêu xác lập các
điều kiện lao động mới so với quy định của pháp luật lao động, thỏa ước lao động tập thể, nội quy lao động đã được đăng lý với cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc các quy chế, thỏa thuận hợp pháp khác
ở doanh nghiệp trong quá trình thương lượng giữa tập thể lao động và người sử dụng lao động.”
2 Giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
Giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích là việc các tổchức, cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiến hành những thủ tục theoluật định nhằm giải quyết tranh chấp phát sinh giữa tập thể người laođộng và người sử dụng lao động trong việc tập thể người lao động yêucầu xác lập các điều kiện lao động mới so với quy định của pháp luậtlao động, thoả ước lao động tập thể, nội quy lao động đã được đăng kývới cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc các quy chế, thoả thuận hợppháp khác ở doanh nghiệp trong quá trình thương lượng giữa tập thểlao động với người sử dụng lao động Nhằm xoá bỏ tình trạng bấtbình, mâu thuẫn giữa tập thể người lao động với người sử dụng laođộng, duy trì và củng cố quan hệ lao động, đảm bảo sự ổn định trongsản xuất
Nguyên nhân phát sinh của tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
là xác lập các điều kiện lao động mới so với quy định của pháp luật,thỏa ước hay nội quy lao động, nên các tranh chấp này thường khó giải
Trang 6quyết do không có căn cứ pháp lí, còn các biện pháp hòa giải thì ít khiđạt kết quả như mong muốn
II Cơ chế giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
1 Nguyên tắc giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
Việc giải quyết tranh chấp lao động nhằm hai mục đích Thứnhất, giải toả những bất đồng và những bế tắc, đảm bảo được quyềnlợi và lợi ích của mỗi bên tranh chấp Thứ hai, đảm bảo tối đa cho việc
ổn định mối quan hệ lao động Để đạt được mục đích này, pháp luậtViệt Nam đã quy định tại điều 158 bộ luật lao động những nguyên tắcgiải quyết tranh chấp lao động nói chung và giải quyết tranh chấp laođộng tập thể về lợi ích nói riêng
“Việc giải quyết các tranh chấp lao động được tiến hành theo các
nguyên tắc sau đây:
1 Thương lượng trực tiếp, tự dàn xếp và tự quyết định của hai bên tranh chấp tại nơi phát sinh tranh chấp;
2.Thông qua việc hòa giải, trọng tài trên cơ sở tôn trọng quyền và lợi ích của cả hai bên tranh chấp, tôn trọng lợi ích chung của xã hội và tuân theo pháp luật;
3 Giải quyết công khai, khách quan, kịp thời, nhanh chóng và đúng pháp luật;
4 Có sự tham gia của đại diện người lao động và đại diện người sử dụng lao động trong qua trình giải quyết tranh chấp.”
Trang 72 Thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi
ích
Theo điều 169 BLLĐ: “Các cơ quan tổ chức có thẩm quyền giải
quyết những tranh chấp lao động tập thể về lợi ích bao gồm:
1 Hội đồng hòa giải lao động cơ sở hoặc hòa giải viên lao động;
2 Hội đồng trọng tài lao động.”
3 Thời hiệu giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
Theo Điều 171a BLLĐ đã sửa đổi năm 2006: “Thời hiệu yêu cầu
giải quyết tranh chấp lao động tập thể là một năm, kể từ ngày xảy ra hành vi mà mỗi bên cho rằng quyền và lợi ích của mình bị vi phạm”.
Theo khoản 2 Điều 165a BLLĐ: HĐHGLĐCS và HGVLĐ là
“…không quá ba ngày làm việc, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu hòa giải”.
Hội đồng trọng tài lao động là: “… không quá bảy ngày làm việc,
kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu hòa giải” Theo Khoản 1 Điều 171
Trang 8thủ tục giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích được tiến hànhnhư sau:
Thứ nhất: Tập thể người lao động đưa ra các yêu cầu về nội dungtranh chấp, thời gian, địa điểm để đại diện hai bên tranh chấp ngồi lạicùng nhau bàn bạc, đàm phán, đưa ra ra các giải pháp tối ưu nhất đểgiải quyết nội dung tranh chấp
Mỗi bên hoặc cả hai bên khi có yêu cầu giải quyết tranh chấpphải làm đơn yêu cầu theo mẫu số 6 ban hành kèm theo thông tư số22/2007/TT-BLĐTBXH gửi hội đồng hòa giải đối với nơi có hộ đồnghòa giải, hoặc gửi cơ quan lao động cấp huyện trong trường hợp vụtranh chấp xảy ra ở nơi chưa có HĐHG hoặc trong trường hợp banchấp hành công đoàn cơ sở, hoặc đại diện tập thể lao động thỏa thuậnvới người sử dụng lao động quyết định lựa chọn hòa giải viên lao độnggiải quyết
Thứ hai: Chuẩn bị phiên họp hòa giải vụ tranh chấp của HĐHGlao động cơ sở hoặc hòa giải viên lao động Thành viên hội đồng hòagiải hoặc hòa giải viên lao động được phân công giải quyết vụ tranhchấp phải nhanh chóng tiến hành tìm hiểu vụ việc và dự kiến phương
án giải quyết
Trường hợp vụ tranh chấp do HĐHG giải quyết thì chủ tịchHĐHG phải tổ chức cuộc họp của hội đồng để thảo luận dự kiếnphương án giải quyết, phương án giải quyết phải được các thành viêncủa hội đồng nhất trí Trong thời hạn 3 ngày kể từ ngày nhận được đơn
Trang 9yêu cầu, chủ tịch hội đồng hòa giải hoặc hòa giải viên lao động phảithong báo bằng văn bản về việc triệu tập các bên tranh chấp, ngườiliên quan (nếu cần) và tổ chức phiên họp hòa giải.
Thứ ba: Tổ chức phiên hòa giải vụ tranh chấp Tại phiên họp hòagiải, thư ký HĐHG hoặc hòa giải viên lao động phải kiểm tra sự cómặt của hai bên tranh chấp, những người được mời
Trường hợp hai bên tranh chấp ủy quyền cho người khác làm đạidiện thì phải kiểm tra giấy ủy quyền Đối với trường hợp của mộttrong hai bên tranh chấp là thành viên của HĐHG thì cử đại diện đểtham gia phiên họp hòa giải theo đúng quy định của pháp luật Nếumột trong hai bên tranh chấp vắng mặt hoặc cử người đại diện màkhông có giấy ủy quyền thì hoãn phiên họp hòa giải sang ngày làmviệc tiếp theo và hướng dẫn cho hai bên thực hiện đúng theo thủ tụcquy định
Nếu thương lượng không thành, thì các bên tranh chấp có quyền
“… yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động phải làm đơn gửi Hội đồng hòa giải (đối với nơi có Hội đồng hòa giải) hoặc cơ quan lao động cấp huyện (đối với nơi chưa thành lập Hội đồng hòa giải)” (Mục
2 phần III thông tư 22/2007/TT-BLDTBXH)
b Giải quyết tranh chấp lao động tại Hội đồng hòa giải lao động cơ sở hoặc hòa giải viên lao động (làm việc theo nguyên tắc
thỏa thuận và nhất trí)
* Thành lập và tổ chức
Trang 10- Hội đồng hòa giải phải được thành lập trong các doanh nghiệp
có Ban chấp hành Công đoàn cơ sở hoặc Ban chấp hành Công đoànlâm thời Đại diện của bên người sử dụng lao động phải chủ động đềxuất với ban chấp hành công đoàn về việc thành lập HĐHGLĐCS.Người sử dụng lao động ra quyết định thành lập và đảm bảo các điềukiện cần thiết cho hoạt động của HĐHGLĐCS
Hội đồng phải có ít nhất 4 thành viên, là những đại diện ngangnhau của hai bên NLĐ và NSD Hai bên có thể thỏa thuận lựa chọnthêm thành viên tham gia Hội đồng, người được chọn thêm phải đápứng được những tiêu chuẩn, điều kiện pháp luật quy định choHGVLĐ Nhiệm kì của Hội đồng là hai năm, đại diện hai bên NLĐ vàNSD thay phiên nhau làm Chủ tịch Hội đồng, mỗi bên làm Chủ tịch 1năm
* Thủ tục : HĐHGLĐCS và HGVLĐ có những điểm khác nhaunhất định về cơ cấu tổ chức,… nhưng thủ tục giải quyết tranh chấp lànhư nhau, gồm các bước:
- Nhận đơn yêu cầu hòa giải tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
- Chuẩn bị phiên họp hòa giải: tìm hiểu vụ việc, thu thập chứng
cứ, dự kiến các phương án hòa giải (đối với HĐHG thì là nhất tríphương án hòa giải), gửi thông báo cho các bên tranh chấp và các bênliên quan về phiên họp hòa giải
- Tổ chức phiên họp hòa giải: kiểm tra sự có mặt của hai bên; cácbên tranh chấp đưa ra ý kiến; dựa trên cơ sở đưa ra các chứng cứ, ý
Trang 11kiến các bên, HĐHGLĐ hoặc HGVLĐ phân tích vụ việc, tính đúng sai
và đưa ra các phương án hòa giải để hai bên thỏa thuận và nhất trí; lậpbiên bản hòa giải
Mặt khác, nếu hòa giải tại HĐHGLĐCS hoặc HGVLĐ không
thành thì, theo khoản 2 điều 170 BLLĐ “… mỗi bên tranh chấp có
quyền… yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết đối với tranh chấp lao động tập thể về lợi ích”
c Giải quyết tranh chấp lao động tập thể tại Hội đồng trọng tài lao động
* Thành lập và tổ chức
Sau khi thống nhất với các cơ quan, tổ chức có liên quan về dựkiến Chủ tịch và thành viên Hội đồng trọng tài lao động, Giám đốc sởLao động- Thương binh và Xã hội trình Chủ tịch UBND cấp tỉnh xemxét, ra quyết định thành lập HĐTTLĐ
Hội đồng trọng tài lao động quyết định phương án hòa giải theonguyên tắc đa số, bằng cách bỏ phiếu kín Hoạt động dựa trên nguồnkinh phí của nhà nước, thông qua Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặctương đương; và có nhiệm kỳ là 3 năm
*Thủ tục giải quyết tranh chấp
- Nhận đơn yêu cầu hòa giải và chuẩn bị cho phiên họp hòa giải:thư ký của HĐTTLĐ sau khi nhận được đơn yêu cầu giải quyếtTCLĐTTVLI phải vào sổ, ghi rõ ngày tháng nhận đơn và nghiên cứu,thu thập chứng cứ, tài liệu có liên quan, đề xuất phương án hoà giải,
Trang 12giải quyết với HĐTTL Chậm nhất hai 2 ngày sau khi nhận đơn, thư kýHĐTTLĐ phải gửi các thông báo, đơn yêu cầu, tài liệu, danh sáchHĐTTLĐ đến các thành viên của Hội đồng trọng tài lao động; gửidanh sách HĐTTLĐ, thông báo về phiên họp hòa giải cho các bêntranh chấp và các bên liên quan
Nếu các bên tranh chấp có yêu cầu thay đổi thành viên HĐTTLĐ
vì lí do thành viên đó không đảm bảo tính khách quan, công bằngtrong giải quyết tranh chấp thì phải có bằng chứng và đơn gửiHĐTTLĐ ít nhất 3 ngày trước phiên họp Việc thay đổi thành viên này
do Chủ tịch Hội đồng trọng tài lao động quyết định
- Phiên họp hòa giải: kiểm tra sự có mặt của hai bên; các bên đưa
ra ý kiến của mình; thư ký HĐTTLĐ trình bày các chứng cứ, tài liệu
đã thu được và đưa ra các phương án giải quyết để Hội đồng tham gia
ý kiến và thống nhất theo nguyên tắc đa số, bằng các bỏ phiếu kín;Chủ tịch Hội đồng đưa ra phương án hòa giải; lập biên bản hòa giải.Nếu các bên không đồng ý với phương án này thì hòa giải khôngthành
Biên bản hòa giải phải có chữ ký của các bên tranh chấp, chủtịch, thư ký HĐTTLĐ, các bên có nghĩa vụ chấp hành biên bản hòagiải nếu đó là biên hòa giải thành, nếu là biên bản hòa giải khôngthành thì phải nêu rõ ý kiến các bên trong đó Trong vòng 1 ngày làmviệc kể từ lúc lập biên bản, biên bản phải được gửi tới các bên tranhchấp
Trang 13- Nếu việc hòa giải không thành, tranh chấp được giải quyết nhưsau: đối với doanh nghiệp được phép đình công thì tiến hành thủ tục đểđình công; đối với doanh nghiệp không được phép đình công thì vụviệc được đưa ra Tòa án nhân dân cấp tỉnh để giải quyết, lúc này phánquyết của tòa là bắt buộc, cả hai bên đều phải nghe theo.
5 Nhận xét
- Thương lượng là phương thức tự thân, chỉ có sự tham gia củacác bên tranh chấp; nên phương thức giải quyết tranh chấp này có ưuđiểm là giữ gìn được mối quan hệ quan hệ lao động, tạo ra một khôngkhí hòa bình trong giải quyết tranh chấp lao động, đảm bảo được bímật về thông tin, giảm bớt chi phí và phiền hà với pháp luật
- HĐHGLĐCS không bảo vệ được lợi ích của NLĐ do bị phụthuộc vào NSDLĐ; hoạt động kém hiệu quả do sự vô tư, trung lậptrong việc giải quyết tranh chấp của một hoặc một số hoặc tất cả thànhviên Hội đồng đều không có gì đảm bảo
- HGVLĐ có ưu điểm: có trình độ chuyên môn, tính trung lậpcao, làm việc nhanh hơn; được tin tưởng và tín nhiệm hơn do các bêntranh chấp được phép tự lựa chọn hòa giải viên Nhưng phương thứcnày thường mang nặng quan điểm cá nhân, hòa giải là công việc kiêmnhiệm nên không phải lúc nào các hòa giải viên cũng có thể tập chunghoàn toàn vào công việc này,
Trang 14- Hai cơ chế HĐHGLĐ và HGVLĐ tồn tại song song giúp choNLĐ có thể lựa chọn được hình thức giải quyết phù hợp khi không tintưởng vào cơ chế giải quyết kia.
- Giải quyết tranh chấp tại HĐTTLĐ thường không đạt được kếtquả vì nó vốn dĩ không khác hình thức giải quyết tại HĐHGLĐCS;nhưng có ưu điểm hơn HĐHGLĐCS là người hòa giải có trình độchuyên môn, không thuộc các bên tranh chấp nên công minh, vô tưhơn và là người của nhà nước
- Đình công không phải là một biện pháp giải quyết tranh chấp
- Việc thực hiện các phương án giải quyết tranh chấp chỉ đượcpháp luật quy định là các bên có nghĩa vụ làm theo, mà không có quyđịnh về chế tài, nên đôi khi các bên không làm theo dù trước đó đãthỏa thuận
- Thực tế, việc giải quyết TCLĐTTVLI chỉ mang tính chất tìnhthế, khi các cuộc tranh chấp sắp có dấu hiệu đình công thì các các cơquan mới bắt tay vào làm việc giải quyết và giải quyết nhằm mục đích
an ninh, trật tự chứ không phải bảo vệ NLĐ
- Biện pháp khắc phục: Tăng cường các chế tài trong giải quyếtTCLĐTTVLI; khuyến khích các doanh nghiệp quy định nhiều lợi íchcho NLĐ; thúc đẩy kí kết thỏa ước lao động ngành; phòng ngừaTCLĐTTVLI ngay từ khi doanh nghiệp vừa thành lập…
B GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG