giáo án hóa học 12 HKI(đã chỉnh sửa)

HS tập trung vào phần đồng phân, danh pháp và tính chất hoá học đặc trng của Lập bảng hệ thống kiến thức về các hợp chất trong hoá học hữu cơ, thành thạo kỹ năng gọi tên và giải các bài

Trang 1

Vũ Văn Cường

Tiết 1: ÔN TÂP ĐÂU NĂM I.Mục tiêu:

1) Kiến thức:

Ôn tập, hệ thống hoá kiến thức các chơng hoá học đại cơng và vô cơ và các chơng về hoá họchữu cơ; đại cơng về hoá học hữu cơ,hiđrocacbon dẫn suất halogen-ancol-phenol, hiđrocacbon,andehit, xeton, axit cacboxylic

2) Kỹ năng:

Từ cấu tạo của chất để suy ra tính chất và ứng dụng của chất và ngợc lại: từ tính chất của chất

để dự đoán cấu tạo chất

IV.Tiến trình bài giảng

GV: Sự điện li là gì? Chất điện li là gì?

Thế nào là chất điện li mạnh, điện li yếu

?

GV: Theo thuyết Areniut thì axit, bazơ,

muối, hyđroxit lỡng tính đợc định nghĩa

nh thế nào?

Điều kiện nào để phản ứng trao đổi ion

trong dung dịch chất điện li xảy ra?

HS thảo luận nhóm và trả lời

GV chính xác hoá kiến thức cho học

sinh

Hoạt động 2:

Viết cấu hình e của Nitơ-Photpho

Cho biết độ âm điện cấu tạo phân tử,

các số oxi hoá của N,P? Axit tơng ứng

có tính chất gì?

HS trả lời:

GV tóm tắt ghi bảng

Hoạt động 3:

GV: Viết cấu hình e của C, Si các dạng

tồn tại, cấu tạo, tính chất của đơn chất

và hợp chất tơng ứng?

HS thảo luận và trả lời

GV Chính xác hoá khắc sâu kiến thức

GV: Hãy cho biết công thức chung đặc

điểm cấu tạo,đồng phân,danh pháp, tính

I Sự điện li:

-Quá trình phân li các chất trong nớc ra ion là sự điện li

- Những chất khi tan trong nớc phân li ra ion gọi lànhững chất điện li

- Chất điện li mạnh, chất điện li yếu

* Axit, bazơ, muối (là những chất điện li)

* Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch chất điện li

II Nitơ-Photpho Nitơ Photpho

Cấu hình e

Độ âm điệnCTPTCác số oxi hoá

Axit HNO3 là axit Axit H3PO4 là axit mạnh có tínhoxi hoá mạnh 3 nấc độ mạnh trung bình,không

có tính oxi hoá mạnh

III Cacbon- Silic:

Cacbon Silic

Cấu hình eCác dạng tồn tạiCấu tạo

Trang 2

chất vật lý, tính chất hoá học ứng dụng

và điều chế các hiđrocacbon, dẫn xuất

halogen, acol no đơn chức, phenol,

anđehit, xeton, axit cacboxylic?

HS tập trung vào phần đồng phân, danh

pháp và tính chất hoá học đặc trng của

Lập bảng hệ thống kiến thức về các hợp chất trong hoá học hữu cơ, thành thạo kỹ năng gọi tên

và giải các bài tập trong sách giáo khoa 11 về lập công thức phân tử các hợp chất hữu cơ

Soạn bài este

- HS biết: Khỏi niệm, tớnh chất của este.

- HS hiểu: Nguyờn nhõn este khụng tan trong nước và cú nhiệt độ sối thấp hơn axit đồng phõn

2 Kĩ năng: Vận dụng kiến thức về liờn kết hiđro để giải thớch nguyờn nhõn este khụng tan trong

nước và cú nhiệt độ sụi thấp hơn axit đồng phõn

II CHUẨN BỊ: Dụng cụ, hoỏ chất: Một vài mẫu dầu ăn, mỡ động vật, dung dịch axit H2SO4, dungdịch NaOH, ống nghiệm, đốn cồn,…

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

Đàm thoại, trực quan, thảo luận nhúm

IV CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

GV yờu cầu HS viết phương trỡnh phản ứng este

hoỏ của axit axetic với ancon etylic và isoamylic

GV cho HS biết cỏc sản phẩm tạo thành sau 2

phản ứng trờn thuộc loại hợp chất este ? Vậy este

là gỡ ?

Hoặc:

GV yờu cầu HS so sỏnh CTCT của 2 chất sau

đõy, từ đú rỳt ra nhận xột về cấu tạo phõn tử của

este

CH3 C

O OH CH3 CO O CH2 CH3

axit axetic etyl axetat

I – KHÁI NIỆM, DANH PHÁP

C2H5OH + CH3COOH H2 SO4 ủaởc, t 0 CH3COOC2H5 + H2O

RCOOH + R'OH H2 SO4 ủaởc, t0RCOOR' + H2O

 Khi thay thế nhúm OH ở nhúm cacboxyl

của axit cacboxylic bằng nhúm OR’ thỡ được este.

Trang 3

HS nghiên cứu SGK để biết cách phân loại este,

vận dụng để phân biệt một vài este no, đơn chức

đơn giản

GV giới thiệu cách gọi tên este, gọi 1 este để

minh hoạ, sau đĩ lấy tiếp thí dụ và yêu cầu HS

gọi tên

-CTCT của este đơn chức: RCOOR’

R: gốc hiđrocacbon của axit hoặc H

R’: gốc hiđrocacbon của ancol (R # H)-CTCT chung của este no đơn chức:

CnH2n+1COOCmH2m+1 (n ≥ 0, m ≥ 1) CxH2xO2 (x ≥ 2)

-Tên gọi: Tên gốc hiđrocacbon của ancol + tên gốc axit

- Tên gốc axit: Xuất phát từ tên của axit tương ứng, thay đuơi ic→at

GV ?: Vì sao este lại cĩ nhiệt độ sơi thấp hơn

hẳn với các axit đồng phân hoặc các ancol cĩ

cùng khối lượng mol phân tử hoặc cĩ cùng số

nguyên tử cacbon ?

GV dẫn dắt HS trả lời dựa vào kiến thức về liên

kết hiđro

GV cho HS ngửi mùi của một số este (etyl axetat,

isoamyl axeta), yêu cầu HS nhận xét về mùi của

Thí d : ụ:

CH3CH2CH2COOH

s t

=163,50CTan nhiều trong nước

CH3[CH2]3CH2OH

s

t =

1320CTan ít trong nước

CH3COOC2H5

s

t =

770CKhơng tan trong nước

Nguyên nhân: Do giữa các phân tử este

khơng tạo được liên kết hiđro với nhau và liên kết hiđro giữa các phân tử este với nước rất kém.

- Các este thường cĩ mùi đặc trưng: isoamyl axetat cĩ mùi chuối chín, etyl butirat và etyl propionat cĩ mùi dứa; geranyl axetat cĩ mùi hoa hồng…

Hoạt động 3

GV yêu cầu HS nhận xét về phản ứng este hố ở

2 thí dụ đầu tiên ? Phản ứng este hố cĩ đặc điểm

gì ?

GV đặt vấn đề: Trong điều kiện của phản ứng

este hố thì một phần este tạo thành sẽ bị thuỷ

phân

GV yêu cầu HS viết phương trình hố học của

phản ứng thuỷ phân este trong mơi trường axit

GV hướng dẫn HS viết phương trình phản ứng

thuỷ phân este trong mơi trường kiềm

CH3COOC2H5 + NaOH t0 CH3COONa + C2H5OH

- Đặc điểm của phản ứng: Phản ứng chỉ xảy ra

1 Phương pháp chung: Bằng phản ứng este

hố giữa axit cacboxylic và ancol

RCOOH + R'OH H2 SO4 đặc, t0RCOOR' + H2O

Trang 4

GV giới thiệu phương pháp riêng để điều chế este

của các ancol không bền 2 Phương pháp riêng: Điều chế este của anolkhông bền bằng phản ứng giữa axit cacboxylic

và ancol tương ứng

CH3COOH + CH CH t0, xt CH3COOCH=CH2

HS tìm hiểu SGK để biết một số ứng dụng của

este

GV ?: Những ứng dụng của este được dựa trên

những tính chất nào của este ?

- HS biết: Lipit là gì ? Các loại lipit Tính chất hoá học của chất béo

- HS hiểu nguyên nhân tạo nên các tính chất của chất béo

2 Kĩ năng: Vận dụng mối quan hệ “cấu tạo – tính chất” viết các PTHH minh hoạ tính chất este cho

chất béo

II CHUẨN BỊ:

- GV: Mỡ dầu ăn hoặc mỡ lợn, cốc, nước, etanol, để làm thí nghiệm xà phòng hoá chất béo.

- HS: Chuẩn bị tư liệu về ứng dụng của chất béo.

Đàm thoại, trực quan, thảo luận nhóm

HS nghiên cứu SGK để nắm khái niệm của lipit

GV giới thiệu thành phần của chất béo

GV đặt vấn đề: Lipit là các este phức tạp Sau

đây chúng ta chỉ xét về chất béo

I – KHÁI NIỆM

Lipit là những hợp chất hữu cơ có trong tế bào sống, không hoà tan trong nước nhưng tan nhiều trong các dung môi hữu cơ không cực Cấu tạo: Phần lớn lipit là các este phức tạp,

bao gồm chất béo (triglixerit), sáp, steroit và photpholipit,…

HS nghiên cứu SGK để nắm khái niệm của chất

Các axit béo hay gặp:

C17H35COOH hay CH3[CH2]16COOH: axit

Trang 5

GV giới thiệu đặc điểm cấu tạo của các axit béo

hay gặp, nhận xét những điểm giống nhau về mặt

cấu tạo của các axit béo

GV giới thiệu CTCT chung của axit béo, giải

thích các kí hiệu trong công thức

HS lấy một số thí dụ về CTCT của các trieste của

glixerol và một số axit béo mà GV đã gới thiệu

stearicC17H33COOH hay cis-CH3[CH2]7CH=CH[CH2]7COOH: axit oleicC15H31COOH hay CH3[CH2]14COOH: axit panmitic và axit linoleic C17H31COOH

 Axit béo là những axit đơn chức có mạch cacbon dài, không phân nhánh, có thể no hoặc không no

CTCT chung của chất béo:

(C17H33COO)3C3H5: trioleoylglixerol (triolein)(C15H31COO)3C3H5: tripanmitoylglixerol (tripanmitin)

GV ?: Liên hệ thực tế, em hãy cho biết trong điều

kiện thường dầu, mỡ động thực vật có thể tồn tại

ở trạng thái nào ?

GV lí giải cho HS biết khi nào thì chất béo tồn tại

ở trạng thái lỏng, khi nào thì chất béo tồn tại ở

trạng thái rắn

GV ? Em hãy cho biết dầu mỡ động thực vật có

tan trong nước hay không ? Nặng hay nhẹ hơn

nước ? Để tẩy vết dầu mỡ động thực vật bám lên

áo quần, ngoài xà phòng thì ta có thể sử dụng

chất nào để giặt rửa ?

2 Tính chất vật lí

-Ở điều kiện thường: Là chất lỏng hoặc chất rắn

- R1, R2, R3: Chủ yếu là gốc hiđrocacbon no thì chất béo là chất rắn

- R1, R2, R3: Chủ yếu là gốc hiđrocacbon không

no thì chất béo là chất lỏng

- Không tan trong nước nhưng tan nhiều trong các dung môi hữu cơ không cực: benzen, clorofom,…

- Nhẹ hơn nước, không tan trong nước

GV ?: Trên sở sở đặc điểm cấu tạo của este, em

hãy cho biết este có thể tham gia được những

phản ứng hoá học nào ?

HS viết PTHH thuỷ phân este trong môi trường

axit và phản ứng xà phòng hoá

GV biểu diễn thí nghiệm về phản ứng thuỷ phân

và phản ứng xà phòng hoá HS quan sát hiện

Trang 6

1 Chất béo là gì ? Dầu ăn và mỡ động vật cĩ điểm gì khác nhau về cấu tạo và tính chất vật lí ? Cho

thí dụ minh hoạ

2 Phát biểu nào sau đây khơng đúng ?

A Chất béo khơng tan trong nước.

B Chất béo khơng tan trong nước, nhẹ hơn nước nhưng tan nhiều trong dung mơi hữu cơ.

C Dầu ăn và mỡ bơi trơn cĩ cùng thành phần nguyên tố 

D Chất béo là este của glixerol và các axit cacboxylic mạch dài, khơng phân nhánh.

- Biết khái niệm về xà phịng, chất giặt rửa tổng hợp

- Hiểu được nguyên nhân tạo nên đặc tính giặt rửa của xà phịng và chất giặt rửa tổng hợp

- Cĩ ý thức sử dụng hợp lí cĩ hiệu quả xà phịng và chất giặt rửa tổng hợp.

2 Kĩ năng: Vận dụng về cấu trúc của xà phịng và chất giặt rửa tổng hợp để giải thích khả năng làm

sạch của xà phịng và chất giặt rửa tổng hợp

- Mẫu vật: Xà phịng, chất giặt rửa tổng hợp và h.vẽ cơ chế hoạt động chất giặt rửa

Đàm thoại, trực quan, thảo luận nhĩm

1 Kiểm tra bài cũ: Chất béo là gì? Cho biết trạng thái của chất béo? Vì sao?

2 Bài mới:

Cho hs nghiên cứu SGK để rút ra khái niệm về

xà phịng

GV ?: Trên cơ sở khái niệm về xà phịng, em

hãy cho biết thành phần chính của xà phịng là

-TP chủ yếu của xà phịng thường:

là muối natri của axit panmitic hoặc axit stearic Ngồi ra trong xà phịng cịn cĩ chất độn (làm tăng độ cứng để đúc bánh), chất tẩy màu, chất diệt khuẩn và chất tạo hương,…

GV ?: Dựa vào khái niệm về xà phịng, em hãy

cho biết để sản xuất xà phịng ta cĩ thể sử dụng

phản ứng hố học nào ?

Cho hs nghiên cứu SGK để biết các giai đoạn

của quy trình nấu xà phịng

GV cho HS biết mặt hạn chế của quá trình sản

xuất xà phịng từ chất béo: khai thác dẫn đến

cạn kiệt tài nguyên Từ đĩ giới thiệu cho hs biết

phương pháp hiện đại ngày nay được dùng để

sản xuất xà phịng là đi từ ankan

2 Phương pháp sản xuất

(RCOO)3C3H5 + 3NaOH t0 3RCOONa + C3H5(OH)3chất béo xà phòng

Xà phịng cịn được sản xuất theo sơ đồ sau:

Ankan axit cacboxylic muối natri của axit cacboxylic

Thí dụ:

2CH3[CH2]14CH2CH2[CH2]14CH3O2 , t 0 , xt 4CH3[CH2]14COOH 2CH3[CH2]14COOH + Na2CO3 2CH3[CH2]14COONa + CO2 + H2O

Trang 7

GV đặt vấn đề: Xà phịng thơng thường sẽ mất

ít nhiều tác dụng tẩy rửa trong nước cứng nên

hiện nay người ta dùng chất giặt rửa tổng hợp

Cho hs tìm hiểu SGK để biết khái niệm về chất

giặt rửa tổng hợp và những ưu điểm khác của nĩ

xà phịng được gọi là chất giặt rửa tổng hợp

HS nghiên cứu phương pháp sản xuất chất giặt

rửa tổng hợp từ nguyên liệu là dầu mỏ

2 Phương pháp sản xuất

Được tổng hợp từ các chất lấy từ dầu mỏ

Dầu mỏ axit đođexylbenzensunfonic natri đođexylbenzensunfonat

C12H25-C6H4SO3H Na2 CO3 C12H25-C6H4SO3Na axit đođexylbenzensunfonic natri đođexylbenzensunfonat

GV treo mơ hình Sơ đồ quá trình làm sạch vết

bẩn của xà phịng và giải thích cho HS rỏ tác

dụng tẩy rửa của xà phịng và chất giặt rửa tổng

hợp

Gv giới thiệu tác dụng của xà phịng chứa

Natristearat

C17H35 –COO-Na+

Phần ưa dầu mỡ Phần ưa nước

Gv lưu ý ưu nhược của xà phịng và chất giặt

rửa

3 TÁC DỤNG TẨY RỬA CỦA XÀ PHỊNG

VÀ CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP

- Muối natri trong xà phịng hay trong chất giặt

rửa tổng hợp cĩ khả năng làm giảm sức căng

bề mặt của các chất bẩn bám trên vải, da,…

do đĩ vết bẩn được phân tán thành nhiều phần nhỏ hơn và được phân tán vào nước và bị rửa trơi đi

- Các muối panmitat hay stearat của các kim loạihố trị II thường khĩ tan trong nước, do đĩ khơng nên dùng xà phịng để giặt rửa trong nướccứng (nước cĩ chứa nhiều ion Ca2+, Mg2+) Các muối của axit

đođexylbenzensunfonic lại tan được trong nước cứng, do đĩ chất giặt rửa cĩ ưu điểm hơn xà phịng là cĩ thể giặt rửa cả trong nước cứng

V CỦNG CỐ:

1 Xà phịng là gì ?

2 Hãy đi n ch (đúng) ho c S (sai) vào ơ tr ng các phát bi u sau:ền chữ Đ (đúng) hoặc S (sai) vào ơ trống ở các phát biểu sau: ữ Đ (đúng) hoặc S (sai) vào ơ trống ở các phát biểu sau: Đ (đúng) hoặc S (sai) vào ơ trống ở các phát biểu sau: ặc S (sai) vào ơ trống ở các phát biểu sau: ống ở các phát biểu sau: ở các phát biểu sau: ểu sau:

b) Muối natri hoặc kali của axit hữu cơ là thành phần chính của xà phịng S

c) Khi đun nĩng chất béo với dung dịch NaOH hoặc KOH ta được xà phịng. Đ

d) Từ dầu mỏ cĩ thể sản xuất được chất giặt rửa tổng hợp. Đ

VI DẶN DỊ:

1 Bài tập về nhà: 1 → 5 trang 15-16 (SGK).

2 Xem trước bài LUYỆN TẬP.

Tiết 5

Trang 8

Bài 4 : LUYỆN TẬP

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức: Củng cố kiến thức về este và lipit

2 Kĩ năng: Giải bài tập về este.

II CHUẨN BỊ: Các bài tập và hệ thống câu hỏi thảo luận

Đàm thoại, tổng hợp, thảo luận nhóm

1.Kiểm tra bài cũ: Trong bài học

2.Bài mới:

Hoạt động 1 Bài 1: So sánh chất béo và este về: Thành phần

nguyên tố, đặc điểm cấu tạo phân tử và tính chấthoá học

Đặc điểm cấu tạo

phân tử Trieste của glixerol với axit béo.Là hợp chất esteLà este của ancol và axit

HS viết dưới sự hướng dẫn của GV

Bài 2: Khi đun hỗn hợp 2 axit cacboxylic đơn

chức với glixerol (xt H2SO4 đặc) có thể thu đượcmấy trieste ? Viết CTCT của các chất này

Giải

Có thể thu được 6 trieste.Với 2 axit có dạng

GV ?:

- Em hãy cho biết CTCT của các este ở 4 đáp

án có điểm gì giống nhau ?

- Từ tỉ lệ số mol nC17H35COOH :

các gốc stearat và panmitat có trong este ?

Một HS chọn đáp án, một HS khác nhận xét về

kết quả bài làm

Bài 3: Khi thuỷ phân (xt axit) một este thu được

hỗn hợp axit stearic (C17H35COOH) và axitpanmitic (C15H31COOH) theo tỉ lệ mol 2:1

Este có thể có CTCT nào sau đây ?

GV ?: Trong số các CTCT của este no, đơn

chức, mạch hở, theo em nên chọn công thức

nào để giải quyết bài toán ngắn gọn ?

HS xác định Meste, sau đó dựa vào CTCT

chung của este để giải quyết bài toán

Bài 4: Làm bay hơi 7,4g một este A no, đơn

chức, mạch hở thu được thể tích hơi đúng bằngthể tích của 3,2g O2 (đo ở cùng điều kiện t0, p)

a) Xác định CTPT của A.

b) Thực hiện phản ứng xà phòng hoá 7,4g A với

dung dịch NaOH đến khi phản ứng hoàn toànthu được 6,8g muối Xác định CTCT và tên gọicủa A

Giải a) CTPT của A

Trang 9

GV hướng dẫn HS xác định CTCT của este

b) CTCT và tên của A

Đặt công thức của A: RCOOR’

RCOOR’ + NaOH → RCOONa + R’OH 0,1→ 0,1

R là HCTCT của A: HCOOC2H5: etyl fomat

GV hướng dẫn HS giải quyết bài toán

HS giải quyết bài toán trên cơ sở hướng dẫn

của GV

Bài 5: Khi thuỷ phân a gam este X thu được

0,92g glixerol, 3,02g natri linoleatC17H31COONa và m gam natri oleatC17H33COONa Tính giá trị a, m Viết CTCT cóthể của X

HS xác định CTCT của este dựa vào 2 dữ

kiện: khối lượng của este và khối lượng của

ancol thu được

HS khác xác định tên gọi của este

Bài 6: Thuỷ phân hoàn toàn 8,8g este đơn, mạch

hở X với 100 ml dung dịch KOH 1M (vừa đủ)thu được 4,6g một ancol Y Tên của X là

A etyl fomat B etyl propionat

C etyl axetat  D propyl axetat

HS xác định nCO2 và nH2O

Nhận xét về số mol CO2 và H2O thu được 

este no đơn chức

Bài 7: Đốt cháy hoàn toàn 3,7g một este đơn

chức X thu được 3,36 lít CO2 (đkc) và 2,7g H2O.CTPT của X là:

Bài 8: 10,4g hỗn hợp X gồm axit axetic và etyl

axetat tác dụng vừa đủ với 150 g dung dịchNaOH 4% % khối lượng của etyl axetat tronghỗn hợp là

Trang 10

2 Kĩ năng: Khai thác mối quan hệ giữa cấu trúc phân tử và tính chất hố học Rèn luyện kĩ năng

quan sát, phân tích các kết quả thí nghiệm Giải các bì tập cĩ liên quan đến hợp chất glucozơ vàfructozơ

1 Dụng cụ: Ống nghiệm, kẹp gỗ, ống hút nhỏ giọt, đèn cồn Và các mơ hình phân tử, h.vẽ

2 Hố chất: Glucozơ, các dung dịch AgNO3, NH3, CuSO4, NaOH.

1 Kiểm tra bài cũ: Khơng kiểm tra.

2 Bài mới: CHƯƠNG 2: CACBOHIĐRAT

MỞ ĐẦU

I – KHÁI NIỆM: Cacbohiđrat (gluxit, saccarit) là những hợp chất hữu cơ tạp chứa và thường cĩ

cơng thức chung là Cn(H2O)m

VD : Tinh b t, xenlulz ột, xenlulzơ ơ

GV cho HS quan sát mẫu glucozơ Nhận xét

về trạng thái màu sắc ?

HS tham khảo thêm SGK để biết được một

số tính chất vật lí khác của glucozơ cũng như

trạng thái thiên nhiên của glucozơ

I TÍNH CHẤT VẬT LÍ TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN

- Chất rắn, tinh thể khơng màu, dễ tan trong nước,

cĩ vị ngọt nhưng khơng ngọt bằng đường mía

- Cĩ trong hầu hết các bộ phận của cơ thể thực vật như hoa, lá, rễ,… và nhất là trong quả chín (quả nho), trong máu người (0,1%)

HS nghiên cứu SGK và cho biết: Để xác định

CTCT của glucozơ, người ta căn cứ vào kết

quả thực nghiệm nào ?

Từ các kết quả thí nghiệm trên, HS rút ra

những đặc điểm cấu tạo của glucozơ

HS nên CTCT của glucozơ: cách đánh số

Kết luận: Glucozơ là hợp chất tạp chứa, ở dạng

mạch hở phân tử cĩ cấu tạo của anđehit đơn chức

GV biểu diễn thí nghiệm Hs quan sát hiện

tượng, giải thích và kết luận về phản ứng của

glucozơ với Cu(OH)2

HS nghiên cứu SGK và cho biét cơng thức

este của glucozơ mà phân tử cho chứa 5 gốc

axetat Từ CTCT này rút ra kết luận gì về

glucozơ ?

III TÍNH CHẤT HỐ HỌC

1 Tính chất của ancol đa chức

a) Tác dụng với Cu(OH) 2 → dd màu xanh lam

p/ứ:

2C6H12O6 + Cu(OH)2 → (C6H11O6)2Cu + 2H2O

b) Phản ứng tạo este

Glucozơ + (CH3CO)2O piriđin Este chứa 5 gốc CH3COO

GV biểu diễn thí nghiệm dung dịch glucozơ +

dd AgNO3/NH3, với Cu(OH)2 đun nĩng Hs

quan sát hiện tượng, giải thích và viết PTHH

2 Tính chất của anđehit đơn chức

a) Oxi hố glucozơ bằng dung dịch AgNO 3 /NH 3

Trang 11

của phản ứng

HS viết PTTT của phản ứng khử glucozơ

bằng H2

CH2OH[CHOH]4CHO + 2AgNO3 + 3NH3 + H2O t0

CH2OH[CHOH]4COONH 4 + 2Ag + NH 4 NO3amoni gluconat

b) Oxi hố bằng Cu(OH) 2

CH2OH[CHOH]4CHO + 2Cu(OH)2 + NaOH t0

CH2OH[CHOH]4COONa + 2Cu2O (đỏ gạch) + 3H2O

HS nghiên cứu SGK và cho biết phương

pháp điều chế glucozơ trong cơng nghiệp

HS nghiên cứu SGK và cho biết: CTCT của

fructozơ và những đặc điển cấu tạo của nĩ.và

cho biết những tính chất lí học, hố học đặc

trưng của fructozơ

GV yêu cầu HS giải thích nguyên nhân

fructozơ tham gia phản ứng oxi hố bới dd

HO

OH

H OH

H

CH2OH

C O H

HO

OH

H OH

H

CH2OH

OH

V ĐỒNG PHÂN CỦA GLUCOZƠ FRUCTOZƠ

CTCT dạng mạch hở

CH6 2OH CHOH CHOH CHOH CO5 4 3 2 CH1 2OH

Hay CH2OH[CHOH]3COCH2OH

Là chất kết tinh, khơng màu, dễ tan trong nước, cĩ

vị ngọt hơn đường mía, cĩ nhiều trong quả ngọt nhưdứa, xồi, Đặc biệt trong mật ong cĩ tới 40%

- Viết các PTHH minh hoạ cho tính chất hố học của các hợp chất trên

- Giải các bài tập về saccarozơ

3 Thái độ: HS nhận thức được tầm quan trọng của saccarozơ trong cuộc sống.

1 Dụng cụ: Ống nghiệm, ống nhỏ giọt,sơ đồ, hình vẻ, tranh ảnh cĩ liên quan đến bài học

Trang 12

2 Hoá chất: các mẫu saccarozơ.

1.Kiểm tra bài cũ: Trình bày đặc điểm cấu tạo dạng mạch hở của glucozơ Viết PTHH minh hoạ

cho các đặc điểm cấu tạo đó?

2.Bài mới:

HS nghiên cứu SGK để biết được tính chất

vật lí, trạnh thái thiên nhiên của đường

saccarozơ

I – SACCAROZƠ Saccarozơ là loại đường phổ biến nhất, có trong

nhiều loài thực vật, có nhiều nhất trong cây mía,

củ cải đường, hoa thốt nốt

HS nghiên cứu SGK vàcho biết để xác định

CTCT của saccarozơ, người ta căn cứ vào

những kết quả thí nghiệm nào ?

HS nghiên cứu SGK và cho biết CTCT của

saccarozơ, phân tích và rút ra đặc điểm cấu

- Đun nóng dd saccarozơ với H2SO4 loãng thu được dd có phản ứng tráng bạc (dd này có chứa glucozơ và fructozơ)

Kết luận: Saccarozơ là một đisaccarit được cấu

tạo từ một gốc glucozơ và một gốc fructozơ liên kết với nhau qua nguyên tử oxi

HS nghiên cứu SGK vàcho biết hiện tượng

phản ứng khi cho dung dịch saccarozơ tác

dụng với Cu(OH)2 Giải thích hiện tượng trên

HS nghiên cứu SGK và viết PTHH của phản

ứng thuỷ phân dung dịch saccarozơ và điều

kiện của phản ứng này

HS xem SGK và nghiên cứu các công đoạn

của quá trình sản xuất đường saccarozơ

Trang 13

Cây mía Ép (hoặc ngâm, chiết) Nước mía (12-15% đường)

(2) + Vôi sữa, lọc bỏ tạp chất Dung dịch đường có canxi saccarat

(3) + CO2, lọc bỏ CO2Dung dịch đường (có màu)

(4) + SO2 (tẩy màu) Dung dịch đường (không màu)

(5) Cô đặc để kết tinh, lọc Đường kính Nước rỉ đường

(1)

HS tìm hiểu SGK và cho biết những ứng

- Trong cơng nghiệp thực phẩm, saccarozơ là nguyên liệu để sản xuất bánh kẹo, nước gải khát,

đồ hộp

- Trong cơng nghiệp dược phẩm, saccarozơ là nguyên liệu dùng để pha thuốc Saccarozơ cịn là nguyên liệu để thuỷ phân thành glucozơ và fructozơ dùng trong kĩ thuật tráng gương, tráng ruột phích

V CỦNG CỐ:

1 Đặc điểm cấu tạo của saccarozơ ?

2 Tính chất hố học của saccarozơ ?

- So sánh nhận dạng saccarozơ, tinh bột và xenlulozơ

- Viết các PTHH minh hoạ cho tính chất hố học của các hợp chất trên

- Giải các bài tập về saccarozơ, tinh bột và xenlulozơ

3 Thái độ: HS nhận thức được tầm quan trọng của saccarozơ, tinh bột và xenlulozơ trong cuộc

sống

1 Dụng cụ: Ống nghiệm, ống nhỏ giọt.

2 Hố chất: Dung dịch I2, các mẫu saccarozơ, tinh bột và xenlulozơ.

3.Các sơ đồ, hình vẻ, tranh ảnh cĩ liên quan đến nội dung bài học.

IV TIẾN TRÌNH BÀY DẠY:

1.Kiểm tra bài cũ: Trình bày tính chất hố học của saccarozơ Viết các PTHH của phản ứng.

2.Bài mới:

Trang 14

GV cho HS quan sát mẫu tinh bột

HS quan sát, liên hệ thực tế, nghiên cứu SGK

cho biết tính chất vật lí của tinh bột

II – TINH BỘT 1.Tính chất vật lí: Chất rắn, ở dạng bột, vơ định

hình, màu trắng, khơng tan trong nước lanh Trong nước nĩng, hạt tinh bột sẽ ngậm nước và trương phồng lên tạo thành dung dịch keo, gọi là

-Thuộc loại polisaccarit, phân tử gồm nhiều mắt

xích α-glucozơ C6H10O5 liên kết với nhau.

CTPT : (C6H10O5)n-Các mắt xích liên kết với nhau tạo thành 2 dạng:

- Amilozơ: Dạng mạch lị xo khơng phân nhánh, được tạo bởi lk giữa các gốc α-glucozơ dạng C1

—O—C4 (gọi là lk α-1,4-glicozit) cĩ phân tử khối lớn (~200.000)

- Amilopectin: Dạng mạch lị xo phân

nhánh(mạng khơng gian) được tạo bởi lk giữa

các gốc α-glucozơ dạng C1—O—C4 và C1

—O—C6(α-1,6-glicozit)-Tinh bột được tạo thành trong cây xanh nhờ

quá trình quang hợp.

CO2 H2O, as C6H12O6 (C6H10O5)ndiệp lục glucozơ tinh bột

HS nghiên cứu SGK và cho biết điều kiện xảy

ra phản ứng thuỷ phân tinh bột Viết PTHH của

HS quan sát hiện tượng, nhận xét

GV cĩ thể giải thích thêm sự tạo thành hợp chất

màu xanh

b Phản ứng màu với iot

Hồ tinh bột + dd I2 → hợp chất màu xanh

→ nhận biết hồ tinh bột

Giải thích: Do cấu tạo ở dạng xoắn, cĩ lỗ rỗng,

tinh bột hấp thụ iot cho màu xanh lục

HS nghiên cứu SGK để biết các ứng dụng của

tinh bột cũng như sự chuyển hố tinh bột trong

Trang 15

HS quan sát + nghiên cứu SGK và cho biết tính

chất vật lí cũng như trạng thái thiên nhiên của

xenlulozơ

- Xenlulozơ là chất rắn dạng sợi, màu trắng, khơng mùi vị Khơng tan trong nước và nhiều dung mơi hữu cơ như etanol, ete, benzen,

nhưng tan được trong nước Svayde là dung dịch Cu(OH)2/dd NH3

- Là thành phần chính tạo nên màng tế bào thựcvật, tạo nên bộ khung của cây cối

HS nghiên cứu SGK và cho biết đặc điểm cấu

tạo của phân tử xenlulozơ ?

GV ?: Giữa tinh bột và xenlulozơ cĩ điểm gì

giống và khác nhau về mặt cấu tạo ?

- Xenlulozơ chỉ cĩ cấu tạo mạch khơng phân

nhánh, mỗi gốc β-glucozơ (C6H10O5)cĩ 3 nhĩm

OH

(C 6 H 10 O 5 ) n hay [C 6 H 7 O 2 (OH) 3 ] n

HS nghiên cứu SGK và cho biết điều kiện của

phản ứng thuỷ phân xenlulozơ và viết PTHH

của phản ứng

3 Tính chất hố học

a Phản ứng thuỷ phân

(C6H10O5)n + nH2O H+, t0 nC6H12O6

GV cho HS biết các nhĩm OH trong phân tử

xenlulozơ cĩ khả năng tham gia phản ứng với

axit HNO3 cĩ H2SO4 đặc làm xúc tác tương tự

như ancol đa chức

HS tham khảo SGK và viết PTHH của phản

ứng

b Phản ứng với axit nitric

[C6H7O2(OH)3] + 3HNO3 H2SO4 đặc[C6H7O2(ONO2)3]n + 3H2O

- Xenlulozơ là nguyên liệu để sản xuất tơ nhân tạo như tơ visco, tơ axetat, chế tạo thuốc súng khơng khĩi và chế tạo phim ảnh

V CỦNG CỐ

1 So sánh sự giống nhau vàkhác nhau về CTPT của xenlulozơ và tinh bột.

2 Khối lượng phân tử trung bình của xenlulozơ trong sợi bơng là 1.750.000 của xenlulozơ trong sợi

gai là 5.900.000 Tính số gốc glucozơ (C6H10O5) trong mỗi loại xenlulozơ nêu trên

4 Bài tập về nhà:

1) Các câu hỏi và bài tập cĩ liên quan đến xenlulozơ trong SGK

2) Xem trước bài nội dung của phần KIẾN THỨC CẦN NHỚ trongbài LUYỆN TẬP: CẤU TẠO

VÀ TÍNH CHẤT CỦA CACBOHIĐRAT và ghi vào vở bài tập theo bảng sau:

Trang 16

- Cấu tạo của các loại cacbohiđrat điển hình.

- Các tính chất hoá học đặc trưng của các loại cacbohiđrat và mốt quan hệ giữa các loại hợp chấtđó

2 Kĩ năng:

- Rèn luyện cho HS phương pháp tư duy trừu tượng, từ cấu tạo phức tạp của các loại cacbohiđrat,

đặc biệt là các nhóm chức suy ra tính chất hoá học thông qua giải các bài tập luyện tập

- Giải các bài tập hoá học về hợp chất cacbohiđrat

- HS chuẩn bị bảng tổng kết về các hợp chất cacbohiđrat theo mẫu đã cho sẵn.

- Một số bài tập hoá học trong SGK

Đàm thoại, trực quan, Tổng hợp, so sánh, thảo luận nhóm

IV CÁC HOẠT Đ ỘNG DẠY HỌC:

1.Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra.

2.Bài mới:

GV ? Các chất glucozơ, saccarozơ và anđehit

axetic có điểm gì giống và khác nhau về mặt cấu

tao ?

HS phân biệt 3 dung dịch trên dựa vào các phản

ứng hoá học đặc trưng của mỗi chất

Bài 1: Để phân biệt các dung dịch glucozơ,

saccarozơ và anđehit axetic có thể dùng dãy chất nào sau đây làm thuốc thử ?

A Cu(OH)2 & AgNO3/NH3

B Nước Br2 & NaOH

C HNO3 & AgNO3/NH3

D AgNO3/NH3 & NaOH

HS dựa vào tỉ lệ mol CO2 và H2O cũng như biết

chất X có thể lên men rượu → Đáp án B

Bài 2: Khi đốt cháy một hợp chất hữu cơ thu

được hỗn hợp khí CO2 và hơi nước có tỉ lệ mol1:1 Chất này có thể lên men rượu Chất đó là chất nào trong số các chất sau đây ?



HS dựa vào tính chất riêng đặc trưng của mỗi

chấ để phân biệt các dung dịch riêng biệt

GV hướng dẫn HS giải quyết nếu HS không tự

giải quyết được

Bài 3: Trình bày phương pháp hoá học để phân

biệt các dung dịch riêng biệt trong mỗi nhóm chất sau đây:

a) Glucozơ, glixerol, anđehit axetic b) Glucozơ, saccarozơ, glixerol c) Saccarozơ, anđehit axetic, hồ tinh bột Hoạt động 4

HS viết PTHH của phản ứng thuỷ phân tinh bột

vằcn cứ vào hiệu suất phản ứng để tính khối

lượng glucozơ thu được

Bài 4: Từ 1 tấn tinh bột chứa 20% tạp chất trơ

có thể sản xuất được bao nhiêu kg glucozơ, nếu hiệu suất của quá trình sản xuất là 75%

Đáp án

666,67kg

HS tính khối lượng của tinh bột và xenlulozơ

Viết PTHH thuỷ phân các hợp chất, từ phương

Bài 5: Tính khối lượng glucozơ thu được khi

thuỷ phân:

a) 1 kg bột gạo có chứa 80% tinh bột.

Trang 17

trình phản ứng tính khối lượng các chất có liên

c) 1 kg saccarozơ.

Giả thiết các phản ứng xảy ra hoàn toàn

Đáp số a) 0,8889 kg b) 0,556 kg c) 0,5263kg Hoạt động 6

Câu a HS tự giải quyết được trên cơ sở của bài

toán xác định CTPT hợp chất hữu cơ

Câu b HS viết PTHH của phản ứng và tính khối

lượng Ag thu được dựa vào phương trình phản

ứng đó

Bài 6: Đốt cháy hoàn toàn 16,2g một

cacbohiđrat thu được 13,44 lít CO2 (đkc) và 9g H2O

a) Xác định CTĐGN của X X thuộc loại

cacbohiđrat đã học

b) Đun 16,2g X trong dung dịch axit thu được

dung dịch Y Cho Y tác dụng với lượng dư dd AgNO3/NH3 thu được bao nhiêu gam Ag ? Giả

sử hiệu suất của quá trình là 80%

Đáp án a) CTĐGN là C6H10O5 → CTPT là (C6H10O5)n,

X là polisaccarit

b) mAg = 17,28g

V CỦNG CỐ

1 Xenlulozơ không thuộc loại

đisaccarit

2 Cho m gam tinh bột lên men thành ancol etylic với hiệu suất 81% Toàn bộ lượng khí CO2 sinh

ra được hấp thụ hoàn toàn vào dung dịch Ca(OH)2 dư, thu được 75g kết tủa Giá trị m là:

3 Xenlulozơ trinitrat được điều chế xenlulozơ và axit HNO3 đặc có xúc tác là H2SO4 đặc, nóng Để

có được 29,7kg xenlulozơ trinitrat, cần dùng dung dịch chứa m kg axit HNO3 (hiệu suất phản ứng 90%) Giá trị m là:

4 Cho sơ đồ chuyển hoá sau: Tinh bột → X → Y → Axit axetic X, Y lần lượt là:

A glucozơ, ancol etylic  B mantozơ, glucozơ

C glucozơ, etyl axetat D ancol etylic, anđehit axetic

5 Chất lỏng hoà tan được xenlulozơ là

- Tiến hành một số thí nghiệm:

dung dịch iot

2 Kĩ năng:

Trang 18

- Rèn luyện kĩ năng thực hiện các phản ứng hoá học hữu cơ như: vừa đun nóng hỗn hợp liên tục,

vừa khuấy đều hỗn hợp, làm lạnh sản phẩm phản ứng,…

- Rèn luyện kĩ năng lắp ráp dụng cụ thí nghiệm, kĩ năng thực hiện và quan sát các hiện tượng thínghiệm xảy ra

III PHƯƠNG PHÁP: Các nhóm HS tiến hành thí nghiệm và viết bản tường trình theo mẫu.

1 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra.

2 Bài mới:

GV nêu mục tiêu, yêu cầu, nhấn mạnh những

điểm cần chú ý trong tiết thực hành

GV hướng dẫn HS lắp ráp thiết bị điều chế etyl

axetat, thao tác dùng đũa thuỷ tinh khuấy đều

trong thí nghiệm về phản ứng xà phòng hoá

Hs: nghe hướng dẫn của gv

HS tiến hành thí nghiệm như hướng dẫn trong

SGK

GV hướng dẫn HS quan sát hiện tượng xảy ra

trong quá trình thí nghiệm HS quan sát mùi và

tính tan của este điều chế được

Thí nghiệm 1: Điều chế etyl axetat

Cần lưu ý phài dùng đũa thuỷ tinh khuấy đều

hỗn hợp trong bát sứ có thêm vài giọt nước để

GV hướng dẫn HS quan sát thấy màu của dung

dịch chuyển thành màu xanh thẫm, trong suốt

Sau đó dùng cặp gỗ cặp ống nghiệm, đun nóng

nhẹ, dung dịch chuyển sang màu đỏ gạch của

- HS thu dọn dụng cụ, hoá chất, vệ sinh phòng

thí nghiệm, lớp học, viết bản tường trình

Trang 19

V CỦNG CỐ : Gv hướng dẫn hs viết tường trình thí nghiệm

Mẫu báo cáo thí nghiệm:

H và tên h c sinh: Tên bài th c hành: ực hành:

- HS biết: Định nghĩa, phân loại và gọi tên amin

- HS hiểu: Các tính chất điển hình của amin

2 Kĩ năng:

- Nhận dạng các hợp chất amin Viết chính xác các PTHH của amin

- Quan sát, phân tích các thí nghiệm chứng minh của amin

- Dụng cụ: Ống nghiệm, đũa thuỷ tinh, ống nhỏ giọt, kẹp thí nghiệm hình vẽ tranh ảnh

- Hoá chất : metylamin, quỳ tím, anilin, nước brom

hình vẽ tranh ảnh liên quan đến bài học

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

1 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra.

2 Bài mới:

GV lấy thí dụ về CTCT của amoniac và một số

amin như bên và yêu cầu HS so sánh CTCT

của amoniac với amin

HS nghiên cứu SGK và nêu định nghĩa amin

trên cơ sở so sánh cấu tạo của NH3 và amin

GV giới thiệu cách tính bậc của amin và yêu

cầu HS xác định bậc của các amin trên

HS nghiên cứu SGK để biết được các loại đồng

phân của amin

I – KHÁI NIỆM, PHÂN LOẠI VÀ DANH PHÁP

1 Khái niệm, phân loại

-Amin thường có đồng phân về mạch cacbon, về

Trang 20

GV lấy một số thí dụ bên và yêu cầu HS xác

định loại đồng phân của amin

HS nghiên cứu SGK để biết được cách phân

loại amin thơng dụng nhất

HS nghiên cứu SGK để biết cách gọi tên amin

HS vận dụng gọi tên các amin bên

- yêu cầu HS viết tất cả các đồng phân cĩ

2 Danh pháp: Gọi tên theo tên gốc- chức (tên

gốc hiđrocacbon + amin) và tên thay thế

Thí dụ: SGK

II TÍNH CHẤT VẬT LÍ:

(SGK)

Hoạt động 3 (tiết 14)

GV ? Phân tử amin và amoniac cĩ điểm gì

giống nhau về mặt cấu tạo ?

tạo của phân tử amin

GV biểu diễn 2 thí nghiệm sau để HS quan sát:

- Thí nghiệm 1: Cho mẫu giấy quỳ đã thấm

nước lên miệng lọ đựng CH3NH2

- Đưa đầu đũa thuỷ tinh đã nhúng dung dịch

HCl đặc lên miệng lọ đựng CH3NH2

HS quan sát hiện tượng xảy ra, giải thích

HS nghiên cứu SGK so sánh tính bazơ của

CH3NH2, NH3, C6H5NH2 Giải thích nguyên

nhân?

III – CẤU TẠO PHÂN TỬ VÀ T/C HỐ HỌC:

1 Cấu tạo phân tử

- ta cĩ amin bậc I, bậc II, bậc III.

R-NH2 R NH R1 R N

R2R1

Bậc I Bậc II Bậc III

- Phân tử amin cĩ nguyên tử nitơ tương tự trong phân tử NH3 nên các amin cĩ tinh bazơ Ngồi raamin cịn cĩ tính chất của gốc hiđrocacbon

2 Tính chất hố học

a Tính bazơ

-Tác dụng với nước: Dung dịch các amin mạch

hở trong nước làm quỳ tím hố xanh, phenolphtalein hố hồng

- Anilin cĩ tính bazơ rất yếu và yếu hơn amoniac Đĩ là ảnh hưởng của gốc phenyl (tương

tự phenol)

Tính bazơ: CH3NH2 > NH3 > C6H5NH2

GV biểu diễn thí nghiệm khi nhỏ vài giọt dung

dịch Br2 bão hồ vào ống nghiệm đựng dung

dịch anilin

HS quan sát hiện tượng xảy ra, giải thích

b Phản ứng thế ở nhân thơm của anilin

Trang 21

+ 3Br2

NH2Br Br

A amoniac < etylamin < phenylamin B etylamin < amoniac < phenylamin

C phenylamin < amoniac < etylamin D phenylamin < etylamin < amoniac

2 Có thể nhận biết lọ đựng dung dịch CH3NH2 bằng cách nào trong các cách sau ?

A Nhận biết bằng mùi.

B Thêm vài giọt dung dịch H2SO4

C Thêm vài giọt dung dịch Na2CO3

D Đưa đũa thuỷ tinh đã nhúng ddHCl đặc lên phía trên miệng lọ đựng dd CH3NH2 đặc.

Tiết 15

Bài 10: AMINOAXIT

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- HS biết: Khái niệm về amino axit

- HS hiểu: Những tính chất hoá học điển hình của amino axit

2 Kĩ năng:

- Nhận dạng các hợp chất amino axit.

- Viết chính xác các PTHH của amino axit

3 Thái độ: Amino axit có tầm quan trọng trong việc tổng hợp ra protein, quyết định sự sống, khi

nắm được bản chất của nó (định nghĩa, danh pháp và các tính chất đặc trưng của nó) sẽ tạo hứng thúcho HS khi học bài này

- Hình vẽ, tranh ảnh liên quan đến bài học

- Hệ thống các câu hỏi của bài học

III CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

1 Kiểm tra bài cũ: Cho các chất sau: dd HCl, NaCl, quỳ tím, dd Br2 Chất nào phản ứng được vớianilin Viết PTHH của phản ứng

2 Bài mới:

GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK và cho biết

định nghĩa về hợp chất amino axit Cho thí dụ

I – KHÁI NIỆM

1 Khái niệm

Thí dụ: 2(α) 1

NH2—CH2—COOH ax 2- aminoetanoic glyxin(Gly) ax α- aminoaxetic

Trang 22

cách gọi tên amino axit Cho thí dụ

Gv Các -amino axit có trong thiên nhiên thường

được gọi bằng tên riêng.Tên gọi của một số

amino axit (SGK)

Gv Hãy áp dụng quy tắc trên để gọi tên các

aminoaxit ở phần khái niệm?

CTTQ: (H2N)x−R−(COOH)y (x ≥ 1, y ≥ 1)

2 Danh pháp

-Xuất phát từ tên axit tương ứng (tên hệ thống, tên thường) có thêm tiếp đầu ngữ amino và số hoặc chữ cái Hi Lạp (, …) chỉ vị trí của nhóm NH2 trong mạch là tên thay thế, tên bán hệ thống

-Tên aminoaxit = Axit + (Vị trí nhóm-NH2) +

Amino + Tên axit tương ứng

- Vị trí nhóm (-NH2) tính gần nhóm (-COOH) nhất :

1 2(α) 3(β) 4(γ) 5(δ) 6(ε) 7(ω) HOOC— C — C — C — C — C — C

GV viết CTCT của axit amino axetic và yêu cầu

HS nhận xét về đặc điểm cấu tạo

GV khắc sâu đặc điểm cấu tạo (1 nhóm COOH

và 1 nhóm NH2), các nhóm này mang tính chất

khác nhau, chúng có thể tác dụng với nhau, từ đó

yêu cầu HS viết dưới dạng ion lưỡng cực

GV thông báo cho HS một số tính chất vật lí đặc

trưng của amino axit

GV ? Từ đặc điểm cấu tạo của amino axit, em

hãy cho biết amino axit có thể thể hiện những

tính chất gì ?

GV yêu cầu HS viết PTHH của phản ứng giữa

glyxin với dung dịch HCl, dung dịch NaOH

II – CẤU TẠO PHÂN TỬ VÀ TÍNH CHẤT HOÁ HỌC

1 Cấu tạo phân tử: Tồn tại dưới hai dạng:

Phân tử và ion lưỡng cực

→Các amino axit là những hợp chất ion nên ở

điều kiện thường là chất rắn kết tinh, tương đối

dễ tan trong nước và có nhiệt độ nóng chảy cao (phân huỷ khi đun nóng)

2 Tính chất hoá học

Các amino axit là những hợp chất lưỡng tính, tính chất riêng của mỗi nhóm chức và có phản ứng trùng ngưng.

a Tính chất lưỡng tính

VD:

HOOC-CH2-NH2 + HCl HOOC-CH2-NH+ 3Cl

-→ tính bazơNH2-CH2-COOH+NaOH→NH2-CH2-COONa+ H2O

→ tính axit

GV nêu vấn đề: Tuỳ thuộc vào số

lượng nhóm COOH và NH2 trong

mỗi amino axit sẽ cho môi trường

nhất định

GV biểu diễn thí nghiệm nhúng

giấy quỳ tím vào dung dịch glyxin,

b Tính axit – bazơ của dung dịch amino axit

- Dung dịch glyxin không làm đổi màu quỳ tím.

+H+

- Dung dịch lysin làm quỳ tím hoá xanh.

Trang 23

axit glutamic, lysin

HS nhận xét hiện tượng, viết

phương trình điện li và giải thích

GV Từ thực nghiệm ta rút ra quy

luật về xác định môi trường của

amino axit như thế nào?

- Nếu x=y → dd có môi trường TT (pH= 7)

- Nếu x>y → dd có môi trường kiềm (pH> 7)

- Nếu x<y → dd có môi trường axit (pH< 7)

GV yêu cầu HS viết PTHH của phản

ứng este hoá giữa glyxin với etanol

GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK và

cho biết điều kiện để các amino axit

tham gia phản ứng trùng ngưng tạo

ra polime loại poliamit

GV yêu cầu HS nêu đặc điểm của

loại phản ứng này Viết PTHH trùng

→ Sản phẩm thu được là polime ( gọi là poliamit )

→ ĐK: các aminoaxit phải có 2 loại nhóm chức -NH2

và –COOH.(thuộc ε- hoặc ω- amino axit)

→ ĐĐ: sản phẩm thu được là poliamit và giải phóng ra

- Các amino axit thiên nhiên (hầu hết là các -amino axit) là

những hợp chất cơ sở để kiến tạo nên các loại protein của

cơ thể sống.

- Muối mononatri của axit glutamic dùng làm gia vị thức ăn(mì chính hay bột ngọt), axit glutamic là thuốc hỗ trợ thần kinh, methionin là thuốc bổ gan

- Các axit 6-aminohexanoic (ε-aminocaproic) và aminoheptanoic (ω-aminoenantoic) là nguyên liệu để sản xuất tơ nilon như nilon-6, nilon-7,…

7-V CỦNG CỐ:

- Bài tập: Có 3 chất hữu cơ: H2NCH2COOH, CH3CH2COOH và CH3[CH2]3NH2

Để nhận ra dung dịch của các hợp chất trên, chỉ cần dùng thuốc thử nào sau đây ?

Tiết 16

Bài 11: PEPTIT VÀ PROTEIN

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức: HS biết:

- Peptit, protein, axit nucleic là gì và vai trò của chúng trong cơ thể sinh vật

- Biết sơ lược về cấu trúc và tính chất của protein

Trang 24

2 Kĩ năng:

- Nhận dạng mạch peptit

- Viết các PTHH của peptit và protein

- Giái các bài tập hố học phần peptit và protein

3 Thái độ: Cĩ thể khám phá được những hợp chất cấu tạo nên cơ thể sống và thế giới xung quanh

- Hình vẽ, tranh ảnh cĩ liên quan đến bài học

- Hệ thống câu hỏi cho bài dạy

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC :

Đàm thoại nêu vấn đề, thảo luận nhĩm, trực quan

1 Kiểm tra bài cũ: Viết pứ trùng ngưng của ax 7-aminoheptanoic và ax 10-aminođecanoic ?

liên kết peptit

GV ghi cơng thức của amino axit và yêu cầu

HS nghiên cứu SGK để biết được amino axit

đầu N và đầu C Của Glyxin và Alanin?

GV để xác định loại peptit ta dựa vào đặc điểm

nào?

GV yêu cầu HS cho biết cách phân loại peptit

qua nghiên cứu SGK

GV số lượng lk peptit trong một phân tử = số

gốc α-amino axit - 1

GV để biểu diễn CTCT của peptit ta thường

biểu diễn bằng trật tự nào?

N H

CH

R2

C O

liên kết peptit

* Phân tử peptit hợp thành từ các gốc α-amino axit bằng liên kết peptit theo một trật tự nhất định Amino axit đầu N cịn nhĩm NH2, amino axit đầu C cịn nhĩm COOH

Thí dụ: H2N CH2CO NH CH

CH3COOHđầu N

đầu C

* Những phân tử peptit chứa 2, 3, 4,…gốc

α-amino axit được gọi là đi, tri, tetrapeptit →

phân tử peptit chứa nhiều gốc α-amino axit

( >10 gốc) được gọi là polipeptit.

* CTCT của các peptit cĩ thể biểu diễn bằng cách ghép từ tên viết tắt của các gốc -amino axittheo trật tự của chúng

Thí dụ: Hai đipeptit từ alanin và glyxin là:

Ala-Gly và Gly-Ala.

HS nghiên cứu SGK và viết PTHH thuỷ phân

mạch peptit gồm 3 gốc -amino axit ?

HS nghiên cứu SGK và cho biết hiện tượng

CuSO4 tác dụng với các peptit trong mơi trường

OH− Giải thích hiện tượng

GV nêu vấn đề: Đây là thuốc thử dùng nhận ra

Trang 25

GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK vàcho biết các

loại protein và đặc điểm của các loại protein

peptit cho màu tím (màu của hợp chất phức đồng với peptit có từ 2 liên kết peptit trở lên)

-Phân loại:

* Protein đơn giản: Là loại protein mà khi

thủy phân chỉ cho hỗn hợp các α-amino axit

Thí dụ: anbumin của lòng trắng trứng, fibroin

của tơ tằm,…

* Protein phức tạp: Được tạo thành từ protein

đơn giản cộng với thành phần “phi protein”.

Thí dụ: nucleoprotein chứa axit nucleic,

lipoprotein chứa chất béo,…

HS nghiên cứu SGK và cho biết những đặc

điểm chính về cấu trúc phân tử của protein

2 Cấu tạo phân tử

- Được tạo nên bởi nhiều gốc α-amino axit nối

với nhau bằng liên kết peptit.

V CỦNG CỐ:

1 Peptit là gì ? Liên kết peptit là gì ? Có bao nhiêu liên kết peptit trong một phân tử tripeptit ?

Viết CTCT và gọi tên các tripeptit có thể được hình thành từ glyxin, alanin và phenylalanin

(C6H5CH2−CH(NH2)−COOH, viết tắt là Phe)

2 Hợp chất nào sau đây thuộc loại đipeptit ?

Tiết 17 :

Bài 11: PEPTIT VÀ PROTEIN (t 2 )

1 Bài cũ: Peptit là gì ? Liên kết peptit là gì ? Có bao nhiêu liên kết peptit trong một phân tử tripeptit

?

Viết CTCT và gọi tên các tripeptit có thể được hình thành từ glyxin, alanin và phenylalanin

(C6H5CH2−CH(NH2)−COOH, viết tắt là Phe)

- Nhiều protein hình cầu tan được trong nước

tạo thành dung dịch keo và đông tụ lại khi đun

nóng

Trang 26

của protein Thí dụ: Hoà tan lòng trắng trứng vào nước, sau

đó đun sôi, lòng trắng trứng sẽ đông tụ lại

- Sự đông tụ và kết tủa protein cũng xảy ra khi cho axit, bazơ và một số muối vào dung dịch protein

HS nghiên cứu SGK và cho biết những tính chất

hoá học đặc trưng của protein

GV biểu diễn thí nghiệm phản ứng màu biure

HS quan sát hiện tượng xảy ra, nhận xét

GV ?: Vì sao protein có tính chất hoá học tương

GV yêu cầu HS cho biết:

- Tên gọi của các enzim

- Đặc điểm của xúc tác enzim

- Những đặc điểm của xúc tác enzim

a Khái niệm: Là những chất hầu hết có bản

chất protein, có khả năng xúc tác cho các quá trình hoá học, đặc biệt trong cơ thể sinh vật

* Tên của enzim: Xuất phát từ tên của phản ứng hay chất phản ứng thêm đuôi aza.

Thí dụ: enzim amilaza cho quá trình thuỷ phân

tinh bột (amylum) thành matozơ

b Đặc điểm của enzim

- Hoạt động xt của enzim có tính chọn lọc rất cao: mỗi enzim chỉ xúc tác cho một sự chuyển

hoá nhất định

- Tốc độ phản ứng nhờ xúc tác enzim rất lớn,

thường lớn gấp từ 109 đến 1011 lần tốc độ của cùng phản ứng nhờ xúc tác hoá học

2 Axit nucleic

a Khái niệm: Axit nucleic là polieste của axit

photphoric và pentozơ (monosaccarit có 5C);

mỗi pentozơ lại liên kết với một bazơ nitơ (đó làcác hợp chất dị vòng chứa nitơ được kí hiệu là

A, X, G, T, U)

* Axit nucleic thường tôn tại dưới dạng kết hợp

với protein gọi là nucleoprotein Axit nucleic có

hai loại được kí hiệu là AND và ARN

b Vai trò

- Axit nucleic có vai trò quan trọng bậc nhất trong các hoạt động của cơ thể, như sự tổng hợp protein, sự chuyển các thông tin di truyền

- AND chứa các thông tinh di truyền Nó là vật liệu di truyền ở cấp độ phân tử mang thông tinh

di truyền mã hoá cho hoạt động sinh trưởng và phát triển của các cơ thể sống

- ARN chủ yếu nằm trong tế bào chất, nó tham gia vào quá trình giải mã thông tinh di truyền

HS nghiên cứu SGK và cho biết:

- Định nghĩa chung về axit nucleic

- Những đặc điểm của axit nucleic

GV thông báo cho HS biết vai trò quan trọng

của axit nucleic trong hoạt động sống của cơ

thể

CỦNG CỐ

Trang 27

1 Phân biệt các khái niệm:

a) Peptit và protein b) Protein phức tạp và protein đơn chức giản.

2 Thuốc thử nào sau đây dùng để phân biệt các dung dịch glucozơ, glixerol, etanol và lòng trắng

Tính chất hoá học+ HCl

Bài 12: LUYỆN TẬP: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA AMIN,

AMINO AXIT VÀ PROTEIN

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức: So sánh, củng cố kiến thức về cấu tạo cũng như tính chất của amin, amino axit và

protein

2 Kĩ năng:

- Làm bảng tổng kết về các hợp chất quan trọng trong chương

- Viết các PTHH của phản ứng dưới dạng tổng quát cho các hợp chất amin, amino axit

- Giải các bài tập hoá học phần amin, amino axit và protein

- Bảng tổng kết một số hợp chất quan trọng của amin, amino axit

- Hệ thống câu hỏi cho bài dạy

III PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề + đàm thoại + hoạt động nhóm.

1 Kiểm tra bài cũ: Phân biệt các khái niệm:

a) Peptit và protein ? b) Protein phức tạp và protein đơn chức giản?

Trang 28

GV ?: tirozin thuộc loại hợp chất gì ?

HS vận dụng các kiến thức đã học về amino axit

HO-C6H4-CH2-CH(NH3Cl)-COOH

b) HO-C6H4-CH2-CH(NH2)-COOH + 2Br2 →HO-C6H2Br2-CH2-CH(NH2)-COOH + 2HBr

c)HO-C6H4-CH2-CH(NH2)-COOH+2NaOH →NaO-C6H4-CH2-CH(NH2)-COONa + 2H2O

d)HO-C6H4-CH2-CH(NH2)-COOH + CH3OHHCl bão hoà

HO-C6H4-CH2-CH(NH2)-COOCH3 + H2O

HS dựa trên tính chất hố học đặc trưng của các

chất để giải quyết bài tập

Bài 4: Trình bày phương pháp hố học phân

biệt dung dịch từng chất trong các nhĩm chất sau:

a) CH3NH2, H2N-CH2-COOH, CH3COONa

b) C6H5NH2, CH3-CH(NH2)-COOH, C3H5(OH)3, CH3CHO

GV dẫn dắt HS giải quyết bài tốn

HS tự giải quyết dưới sự hướng dẫn của GV

Bài 5: Cho 0,01 mol amino axit A tác dụng vừa

đủ với 80 ml dung dịch HCl 0,125M; sau phản

ứng đem cơ cạn thì thu được 1,815g muối Nếu

trung hồ A bằng một lượng vừa đủ NaOH thì

thấy tỉ lệ mol giữa A và NaOH là 1:1

a) Xác định CTPT và CTCT của A, biết rằng

Bài 5:

Giải a) CTCT của A

Trang 29

phân tử của A có mạch cacbon không phân nhánh

và A thuộc loại α-amino axit

b) Viết CTCT các đồng phân có thể của A và gọi

tên chúng theo danh pháp thế, khi

- thay đổi vị trí nhóm amino.

- thay đổi cấu tạo gốc hiđrocacbon và nhóm

- Viết PTHH của các phản ứng tổng hợp ra các polime

3 Thái độ: Một số hợp chất polime là những loại vật liệu gần gũi trong cuộc sống.

II CHUẨN BỊ: Các bảng tổng kết, sơ đồ, hình vẽ liên quan đến bài học.

Đàm thoại gợi mở, trực quan, thảo luận nhóm

1 Kiểm tra bài cũ: Viết phương trình phản ứng tạo polime từ các monome sau: CH2=CH2,H2N[CH2]5COOH và cho biết tên của các phản ứng đó

2 Bài mới:

ĐẠI C ƯƠ NG VỀ POLIME (t 1 )

định nghĩa về polime

HS cho thí dụ Giải thích các khái niệm như: hệ

số polime hoá, monome

I – KHÁI NIỆM:

-Polime là những hợp chất có phân tử khối lớn

do nhiều đơn vị cơ sở (gọi là mắt xích) liên kết

với nhau tạo nên

Thí duï: polietilen ( CH2 CH2) , nilon-6 NH [CHn ( 2]5 CO )n

- n: Hệ số polime hoá hay độ polime hoá.

- Các phân tử như:

CH2=CH2, H2N[CH2]5COOH: là monome

Trang 30

HS đọc SGK và cho biết cách gọi tên polime

Vận dụng vào một số thí dụ cụ thể (Viết PTHH,

chỉ rõ monome, hệ số trùng hợp)

GV hãy dựa vào sách giáo khoa xác định sự

phân loại của polime ? Và cho một số ví dụ?

* Tên gọi: Ghép từ poli trước tên monome Nếu

tên của monome gồm hai cụm từ trở lên thì được đặt trong dấu ngoặc đơn.

Thí dụ:

polietilen CH ( 2 CH2) poli(vinyl clorua) CHn; ( 2 CHCl )n

* Một số polime cĩ tên riêng(tên thơng thường) :

- polime thiên nhiên: tinh bột

- polime bán tổng hợp: tơ visco, tơ axetat

trúc phân tử polime Cho thí dụ

GV sử dụng mơ hình các kiểu mạch polime để

minh hoạ cho HS

II – ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC

-Mạch khơng phân nhánh: amilozơ,PE…

-Mạch phân nhánh: amilopectin, glicogen,…-Mạng khơng gian: cao su lưu hố, nhựa bakelit,

…

ooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo ooooooooooooooooooooooooooooooooo oooooooooooo o o o o ooooooooooooooooo

oooo

oooo o

oo o

a) b) c)

a) mạng không phân nhánh b) mạng phân nhánh c) mạng không gian

HS nghiên cứu SGK và cho biết một số tính

chất vật lí của polime

GV lấy một số tác dụng về các sản phẩm polime

trong đời sống và sản xuất để chứng minh thêm

cho tính chất vật lí của các sản phẩm polime

III – TÍNH CHẤT VẬT LÍ

-Các polime hầu hết là những chất rắn, khơng bay hơi, khơng cĩ nhiệt độ nĩng chảy xác định -Polime khi nĩng chảy cho chất lỏng nhớt, để nguội rắn lại gọi là chất nhiệt dẻo Polime khơngnĩng chảy, khi đun bị phân huỷ gọi là chất nhiệt rắn

- Khơng thấm khí, khơng tan trong các dung mơithơng thường

- Một số cĩ tính dẻo, tính đàn hồi, cách điện, cách nhiệt và bán dẫn

GV hãy dự đốn tính chất hố học của polime?

vì sao?

GVgiới thiệu các phản ứng hố học của polime

Cho hs nghiên cứu SGK và viết các PTHH để

Tinh bột Glucozơ

-Polime trùng hợp bị nhiệt phân ở nhiệt độ thích hợp tạo thành các đoạn ngắn, cuối cùng thành

monome ban đầu (phản ứng giải trùng hợp hay phản ứng đepolime hố)

Trang 31

300 0 C n

V CỦNG CỐ: Hệ số polime hoá là gì ? Có thể xác định chính xác hệ số polime hoá được không ?

VD: Tính hệ số polime hoá của PE, PVC và xenlulozơ, biết rằng phân tử khối trung bình của chúng lần lượt là: 420.000, 250.000 và 1.620.000

Tiết 20

ĐẠI CƯƠNG VỀ POLIME (t 2 )

1 Bài cũ: Cho biết sự phân loại polime? đặc điểm của mỗi loại? cho ví dụ? làm BT 1,2,6?

Trang 32

mạch polime chuyển nhựa rezol thành nhựa

ta đã được học Em hãy cho biết một monome

muốn tham gia được phản ứng trùng hợp thì về

đặc điểm cấu tạo, phân tử monome đó phải thoã

mãn đặc điểm cấu tạo như thế nào ?

GV bổ sung thêm điều kiện nếu HS nêu ra chưa

đầy đủ và lấy một số thí dụ để chứng minh

-Phản ứng chuyển nhựa rezol thành nhựa rezit

→ Điều kiện cần về cấu tạo của monome tham

gia phản ứng trùng hợp là trong phân tử phải có

liên kết bội (CH2=CH2, Cl, CH-CH2,…) hoặc là vòng kém bền có thể mở ranhư:

chúng ta đã được học Em hãy cho biết một

monome muốn tham gia được phản ứng trùng

ngưng thì về đặc điểm cấu tạo, phân tử monome

đó phải thoã mãn đặc điểm cấu tạo như thế nào ?

GV bổ sung thêm điều kiện nếu HS nêu ra chưa

đầy đủ và lấy một số thí dụ để chứng minh

2 Phản ứng trùng ngưng

Thí dụ:

ax ε- aminocaproic policaproamit + nH2O

ax terephtalic etylen glicol

nHOOC-C6H4-COOH + nHOCH2-CH2OH t0

CO C6H4-CO OC2H4 O n + 2nH2O

poli(etylen terephtalat)

→ Trùng ngưng là quá trình kết hợp nhiều phân

tử nhỏ (monome) thành phân tử lớn (polime) đồng thời giải phóng những phân tử nhỏ khác (thí dụ H2O).

→ Điều kiện cần về cấu tạo của monome tham

gia phản ứng trùng ngưng là trong phân tử phải

có ít nhất hai nhóm chức có khả năng phản

Trang 33

Vũ Văn Cường ứng.

HS nghiên cứu SGK để biết được một số ứng

dụng quan trọng của các polime

VI – ỨNG DỤNG: Vật liệu polime phục vụ cho

sản xuất và đời sống: Chất dẻo, tơ sợi, cao su, keo dán

3 CỦNG CỐ

1 Polime nào sau đây được tổng hợp bằng phản ứng trùng hợp ?

2 Polime nào sau đây được tổng hợp bằng phản ứng trùng ngưng ?

3 Từ các sản phẩm hoá dầu (C6H6 và CH2=CH2) có thể tổng hợp được polistiren, chất được dùng

để sản xuất nhựa trao đổi ion Hãy viết các PTHH của phản ứng xảy ra (có thể dùng thêm các hợp chất vô cơ cần thiết)

- Giải các bài tập polime

3 Thái độ: HS thấy được những ưu điểm và tầm quan trọng của các vật liệu polime trong đời sống

và sản xuất

- Các mẫu polime, cao su, tơ, keo dán,…

- Các tranh ảnh, hình vẽ, tư liệu liên quan đến bài giảng

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC :

Đàm thoại nêu vấn đề, trực quan, thảo luận nhóm

1 Kiểm tra bài cũ: Phân biệt sự trùng hợp và trùng ngưng về các mặt: phản ứng, monome và phân

tử khối của polime so với monome Lấy thí dụ minh hoạ.(Làm bài tập số 4 SGK)?

2 Bài mới:

VẬT LIỆU POLIME (t 1 )

GV nêu vấn đề: Hiện nay do tác dụng của môi

trường xung quanh (không khí, nước, khí thải,

…) kim loại và hợp kim bị ăn mòn rất nhiều,

trong khi đó các khoáng sản này ngày càng cạn

kiệt Vì vậy việc đi tìm các nguyên liệu mới là

cần thiết Một trong các giải pháp là điều chế vật

liệu polime

I – CHẤT DẺO

1 Khái niệm về chất dẻo và vật liệu compozit

- Chất dẻo là vật liệu polime có tính dẻo.

- TP chất dẻo gồm: polime, chất hoá dẻo, chất

độn, chất phụ gia(chất màu- chất hoá rắn- chất ổn định )

- Vật liệu compozit là vật liệu hỗn hợp gồm ít

nhất hai thành phần phân tán vào nhau và không tan vào nhau.

Trang 34

Gv yêu cầu HS đọc SGK và cho biết định nghĩa

về chất dẻo, vật liệu compozit Thế nào là tính

dẻo ? Cho thí dụ khi nghiên cứu SGK

- Thành phần của vật liệu compozit gồm chất

nền (polime), chất độn và các chất phụ gia khác

Các chất nền cĩ thể là nhựa nhiệt dẻo hay nhựa nhiệt rắn Chất độn cĩ thể là sợi (bơng, đay, poliamit, amiăng,…) hoặc bột (silicat, bột nhẹ (CaCO3), bột tan (3MgO.4SiO2.2H2O),…

GV yêu cầu HS viết PTHH của phản ứng trùng

hợp PE?

HS nêu những tính chất lí hố đặc trưng, ứng

dụng của PE, đặc điểm của PE?

2 Một số polime dùng làm chất dẻo

a) Polietilen (PE): CH2 CH2 n

-T/C: PE là chất dẻo mềm, nĩng chảy ở nhiệt độ

trên 1100C, cĩ tính “trơ tương đối”

-Ứng dụng: được dùng làm màng mỏng, vật li

nCl

hợp PVC?

dụng của PVC, đặc điểm của PVC?

-T/C: PVC là chất rắn vơ định hình, cách điện

tốt, bền với axit

-Ứng dụng: được dùng làm vật liệu cách điện,

ống dẫn nước, vải che mưa

hợp PMM?

dụng của PMM, đặc điểm của PMM?

c) Poli (metyl metacylat) : CH2 C

COOCH3

CH3

n

-T/C: Là chất rắn trong suốt cho ánh sáng truyền

qua tốt (gần 90%), cứng, bền với nhiệt

-Ứng dụng: dùng chế tạo thuỷ tinh hữu cơ

plexiglat

hợp PPF, nêu những tính chất lí hố đặc trưng,

ứng dụng của PPF, đặc điểm của PPF

GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK và cho biết các

loại tơ và đặc điểm của nĩ

- Cĩ 3 dạng: Nhựa novolac, nhựa rezol và nhựa rezit

- Sơ đồ điều chế nhựa novolac:

OH +nCH2O

- Điều chế nhựa rezol: Đun nĩng hỗn hợp phenol

và fomanđehit theo tỉ lệ mol 1:1,2 (xt kiềm), thu được nhựa rezol

- Điều chế nhựa rezit:

Nhựa rezol >để nguội1400C Nhựa rezit

Trang 35

bông, len, tơ tằm

b) Tơ hoá học (chế tạo bằng phương pháp hoá

học)

- Tơ tổng hợp (chế tạo từ polime tổng hợp): tơ

poliamit (nilon, capron), tơ vinylic thế (vinilon, nitron,…)

- Tơ bán tổng hợp hay tơ nhân tạo (xuất phát từ

polime thiên nhiên nhưng được chế biến thêm bằng con đường hoá học): tơ visco, tơ xenlulozơ axetat,…

V CỦNG CỐ:

Bài tập về nhà: 2, 4 trang 72 SGK

Tiết 22

Bài 14: VẬT LIỆU POLIME (t 2 )

1 Bài cũ : Viết PTPỨ điều chế các polime được dùng làm chất dẻo ?

2 Bài mới :

HS đọc SGK, sau đó viết PTHH của phản ứng

tổng hợp tơ nilon-6,6 và nêu những đặc điểm

của loại tơ này

3 Một số loại tơ tổng hợp thường gặp a) Tơ nilon-6,6: Thuộc tơ poliamit

hexametylen điamin axit ađipic

H2N CH2]6 NH2 + nHOOC-[CH2]4-COOH

NH [CH2]6 NHCO [CH2]4 CO n + 2nH2O poli(hexametylen añipamit) hay nilon-6,6

Trang 36

HS đọc SGK, sau đó viết PTHH của phản ứng

tổng hợp tơ nitron và nêu những đặc điểm của

loại tơ này

HS đọc SGK và quan sát sợi dây sao su làm

mẫu của GV, cho biết định nghĩa cao su, phân

loại cao su

cấu trúc phân tử của sao su thiên nhiên

HS nghiên cứu SGK và cho biết tính chất của

cao su thiên nhiên và tính chất của nó

GV liên hệ nước ta do điều kiện đất đai và khí

hậu rất thuận tiện cho việc trồng cây sao su,

cây công nghiệp có giá trị cao

GV hãy nhận xét về cấu trúc của 2 dạng mạch

cao su trên?

HS nghiên cứu SGK và cho biết định nghĩa cao

su tổng hợp

HS nghiên cứu SGK, sau đó viết PTHH của

phản ứng tổng hợp cao su buna và cho biết

những đặc điểm của loại cao su này

HS nghiên cứu SGK, sau đó viết PTHH của

phản ứng tổng hợp cao su buna-S và buna-N

và cho biết những đặc điểm của loại cao su

này

- - Tính chất: Tơ nilon-6,6 dai, bền, mềm mại,

óng mượt, ít thấm nước, giặt mau khô nhưng kémbền với nhiệt, với axit và kiềm

- Ứng dụng: Dệt vải may mặc, vải lót săm lốp xe,

dệt bít tất, bện làm dây cáp, dây dù, đan lưới,…

b) Tơ nitron (hay olon): Thuộc tơ vinylic

- Tính chất: Dai, bền với nhiệt và giữ nhiệt tốt.

- Ứng dụng: Dệt vải, may quần áo ấm, bện len

đan áo rét

III – CAO SU

1 Khái niệm: Cao su là vật liệu có tính đàn hồi.

2 Phân loại: Có hai loại cao su: Cao su thiên

nhiên và cao su tổng hợp

a) Cao su thiên nhiên

Cấu tạo:

Cao su thieân nhieân 250-3000C isopren

- Cao su thiên nhiên là polime của isopren:

- Bản chất của quá trình lưu hoá cao su (đun nóng

b) Cao su tổng hợp: Là loại vật liệu polime

tương tự cao su thiên nhiên, thường được điều



 

nS ,t0

CS thiên nhiên(CS thô) Cao su lưu hóa

Mạch không nhánh Mạng không gian

 Cao su buna-S và buna-N

n

buta-1,3-ñien stiren cao su buna-S

Trang 37

HS nghiên cứu SGK, sau đó cho biết định

nghĩa keo dán và nêu bản chất của keo dán

HS nghiên cứu SGK và liên hệ thực tế sau đó

cho biết định nghĩa nhựa vá xăm và cách dùng

nó

GV yêu cầu HS nêu những đặc điểm cấu tạo

của keo dán epoxi, sau khi nghiên cứu SGK

GV yêu cầu HS nghiên cứu SGK, sau đó viết

PTHH của phản ứng tổng hợp keo dán

ure-fomađehit và nêu đặc điểm của loại keo dán

này

nH2N-CO-NH2 + nCH2O H+, t0 nH2N-CO-NH-CH2OH

monomemetylolure ure fomanñehit

CH2 CH CH CH2+ n

n t0xt,p CH2 CH CH CH2 CH buta-1,3-ñien acrilonitrin cao su buna-N

CH2 CH

IV – KEO DÁN TỔNG HỢP

1 Khái niệm: Keo dán là vật liệu có khả năng

kết dính hai mảnh vật liệu rắn giống hoặc khác nhau mà không làm biến đổi bản chất của các vật liệu được kết dính.

2 Một số loại keo dán tổng hợp thông dụng a) Nhựa vá săm: Là dung dịch đặc của cao su

trong dung môi hữu cơ

b) Keo dán epoxi: Làm từ polime có chứa nhóm

epoxi

CH2 CHO

Câu1 Trong các nhận xét dưới đây, nhận xét nào không đúng ?

A Một số chất dẻo là polime nguyên chất

B Đa số chất dẻo, ngoài thành phần cơ bản là polime còn có các thành phần khác.

C Một số vật liệu compozit chỉ là polime  D Vật liệu compozit chứa polime và các thành phần

khác

Câu 2 Tơ nilon-6,6 thuộc loại

A tơ nhân tạo B tơ bán tổng hợp C tơ thiên nhiên D tơ tổng hợp

Câu 3 Tơ visco không thuộc loại

A tơ hoá học B tơ tổng hợp C tơ bán tổng hợp D tơ nhân tạo

Câu 4 Nhựa phenol-fomanđehit được điều chế bằng cách đun nóng phenol với dung dịch

A CH3COOH trong môi trường axit. B CH3CHO trong môi trường axit.

C HCOOH trong môi trường axit D HCHO trong môi trường axit 

Tiết 23

Bài 15 : LUYỆN TẬP: POLIME VÀ VẬT LIỆU POLIME

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Củng cố những hiểu biết về các phương pháp điều chế polime

- Củng cố kiến thức về cấu tạo mạch polime

2 Kĩ năng:

- So sánh hai phản ứng trùng hợp và trùng ngưng để điều chế polime (định nghĩa, sản phẩm, điềukiện)

- Giải các bài tập về hợp chất polime

II CHUẨN BỊ: Hệ thống câu hỏi về lí thuyết và chọn các bài tập tiêu biểu cho bài học.

III PHƯƠNG PHÁP: Nêu vấn đề + đàm thoại + hoạt động nhóm.

1 Kiểm tra bài cũ: Viết các PTHH của phản ứng tổng hợp PVC, PVA từ etilen.

2 Bài mới:

Trang 38

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG KIẾN THỨC

HS căn cứ vào các kiến thức đã học về polime

và vật liệu polime để chọn đáp án phù hợp

Bài 1: Phát biểu nào sau đây không đúng ?

A Polime là hợp chất có phân tử khối lớn do

nhiều mắt xích liên kết với nhau tạo nên

B Những phân tử nhỏ có liên kết đôi hoặc vòng

Bài 2: Nhóm vật liệu nào được chế tạo từ

polime thiên nhiên ?

A Tơ visco, tơ tằm, sao su buna, keo dán gỗ.

B Tơ visco, tơ tằm, phim ảnh 

C Cao su isopren, tơ visco, nilon-6, keo dán gỗ.

D Nhựa bakelit, tơ tằm, tơ axetat.

Trang 39

HS phân tích đặc điểm cấu tạo của mỗi polime

để tìm ra công thức của monome tương ứng

HS viết CTCT của các monome GV quan sát

HS làm và hướng dẫn

GV ?: Em hãy cho biết thành phần nguyên tố

của da thật và da giả khác nhau như thế nào ?

GV giới thiệu cách phân biệt

Bài 3: Cho biết các monome được dùng để điều

a) Viết các PTHH của phản ứng điều chế các

chất theo sơ đồ sau:

- Stiren → polistiren

- Axit -aminoenantoic (H2N-[CH2]6-COOH) → polienantamit (nilon-7)

Trang 40

HS viết PTHH của các phản ứng

GV hướng dẫn HS giải quyết bài toán

Câu 5:

a) Viết các PTHH của phản ứng điều chế các

chất theo sơ đồ sau:

- Stiren → polistiren

- Axit -aminoenantoic (H2N-[CH2]6-COOH) → polienantamit (nilon-7)

b) Để điều chế 1 tấn mỗi loại polime trên cần

bao nhiêu tấn monome mỗi loại, biết rằng hiệu suất của cả 2 quá trình điều chế là 90%

Giải a) PTHH

b) Khối lượng monome mỗi loại

Theo (1), muốn điều chế 1 tấn polistiren cần

1,11 90

+ Sự đông tụ của protein khi đun nóng

+Phản ứng màu của protein (phản ứng biure)

+ Tính chất của PE, PVC, sợi len, sợi xenlulozơ khi đun nóng (tính chất của một vài vật liẹupolime khi đun nóng)

+ Phản ứng của PE, PVC, sợi len, sợi xenlulozơ với kiềm (phản ứng của vật liệu polime vớikiềm)

2 Kĩ năng: Sử dụng dụng cụ, hoá chất để tiến hành thành công một số thí nghiệm về tính chất của

polime và vật liệu polime thường gặp

Định dạng
Số trang	83
Dung lượng	1,87 MB