Sự phát triển của thương mại Việt Nam và những điều chỉnh trong chính sách thương mại của Việt Nam

Sự phát triển của thương mại Việt Nam và những điều chỉnh trong chính sách thương mại của Việt Nam

Sự phát triển của thơng mại Việt Nam và những điều chỉnh trong chính sách thơng mại của Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực

Lời nói đầu

Cách day 10 - 15 năm một hoạt động nào đó mang tính chất quốc tế, hay khuvực diễn ra tại nớc ta đã trở thành sự kiện bất ngờ, lạ lẫm đối với ngời dân Việt Namthì ngày nay, qua báo chí, truyền thanh truyền hình hàng ngày chúng ta có thể thấycác tổ chức quốc tế, khu vực, các hoạt động văn hoá thể thao, chính trị, đặc biệt làkinh tế diễn ra tại Việt Nam

Chính trị ngoại giao có sự kiện: Tổng thống Mỹ Biclintơn và gia đình đến ViệtNam vào tháng 4 - 2001 (bây giờ là cựu tổng thống)

Văn hoá thể thao có: Liên hoan quốc tế tại Việt Nam, thể thao Việt Nam quenthuộc với các huy chơng vàng, bạc ngang tầm với khu vực quốc tế năm 2002Seagame 22 diễn ra tại nớc ta

Nổi bật nhất là kinh tế: Các Hội nghị khu vực, quốc tế tại Việt Nam, đó là hộinghị EMM - 3 và ASM - 33, Việt Nam là thành viên của ASEAN, Hiệp định Thơngmại Việt - Mỹ ký kết

Đồng thời nhìn ra thế giới ta cũng có thể thấy các quốc gia ngày càng gầnnhau hơn: ta có ASEAN 10 thành viên đầy đủ, các quốc gia Châu Âu hình thành

đồng tiền chung ERO Trung Quốc gia nhập WTO, toàn cầu hoá hay hội nhậpquốc tế không còn xa lạ với chúng ta nữa Và hơn bao giờ hết, bài toán hội nhậpkinh tế quốc tế đã làm đau đầu không chỉ Chính phủ mà đối với mỗi một doanhnghiệp, mỗi một chủ thể tham gia vào nền kinh tế nớc ta Chúng ta không thể khônghội nhập kinh tế quốc tế nhng chung ta hội nhập nh thế nào, chúng ta đang cónhững thuận lợi và phải khắc phục khó khăn nào để hội nhập kinh tế với khu vực vàquốc tế

Đảng và Nhà nớc ta đã và đang từng bớc đề ra phù hợp đúng đắn cho vấn đềhội nhập kinh tế quốc tế

Năm 1997 Luật Đầu t nớc ngoài ra đời cũng thể hiển chủ trơng của Đảng đợcxác định qua đại hội VIII (1996) "đẩy nhanh quốc tế hội nhập kinh tế khu vực vàthế giới" Đại hội Đảng (4/2001) vừa qua cũng đã xác định bối cảnh quốc tế tronggiai đoạn 2000 - 2010, đó là "Toàn cầy hoá kinh tế là xu thế khách quan, lôi cuốncác nớc vừa thúc đẩy hợp tác, vừa tăng sức ép cạnh tranh và tính tuỳ thuộc lẫn

nhau giữa các nền kinh tế" cũng chính vì vậy Đại hội Đảng IX cũng khẳng địnhquan điểm hội nhập kinh tế quốc tế: "Gắn chặt việc xây dựng nền kinh tế độc lập tựchủ với chủ động hội nhập kinh tế quốc tế".

Nh vậy ta có thể thấy nghiên cứu vấn đề hội nhập kinh tế quốc tế của ViệtNam hiện nay đã trở thành mối quan tâm chung của tất cả mọi ngời, những ngời màtrực tiếp hay gián tiếp tham gia vào nền kinh tế quốc dân

Là một sinh viên kinh tế tôi không dám đa ra một cách nhìn tổng quát đầy đủ,sâu sắc về vấn đề chủ nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam Đây mới chỉ là cách nhìncòn mang nhiều ý kiến chủ quan, một kiến thức còn nhiều thiếu sót, rất mong đợc

sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo

Tôi xin chân thành cảm ơn thầy giáo Mai Hữu Thực đã hớng dẫn, giúp tôihoàn thành đề án này

Nội dung

I Tính tất yếu của hội nhập kinh tế quốc tế

1 Xu thế toàn cầu hoá hiện nay

1.1 Khái niệm chung về toàn cầu hoá

Ngày nay, cụm từ "toàn cầu hoá" không còn xa lạ đối với chúng ta đặc biệt làgiới tri thức trẻ và những ngời quan tâm đến các vấn đề của thế giới Tuy nhiên córất nhiều cách nhìn nhận về toàn cầu hoá ở nét khái quát nhất, tổ chức OECD (Tổchức hợp tác và phát triển kinh tế) đã coi toàn cầu hoá là quá trình mở rộng tới

"một hoạt vấn đề cũng mang lại sự đổi thay cho nền chính trị và kinh tế ngày naytrên quy mô toàn cầu" Đó là các vấn đề: Khả năng có thể tồn tại của hệ thống th-

ơng mại thế giới, nhu cầu ngày càng tăng của sự hội nhập có "chiều sâu" về chínhsách quốc tế và sự giám sát rõ ràng tính độc lập tự chủ trong chính sách kinh tếquốc gia; sự tác động của cuộc cách mạng công nghệ; tầm quan trọng của sự đổithay trong các hệ thống quản lý các tập đoàn Công ty lớn, hay trong hệ thống tổchức công nghệ hoá là cơ sở cho sức cạnh tranh của các nớc, các Công ty; sự đadạng hoá ngày càng tăng giữa các nớc phát triển, nạn đói nghèo và nguy cơ một tỷ

lệ lớn dân số trên trái đất bị loại trừ; những vấn đề nghiêm trọng về nạn thất nghiệp

và những khác biệt về tiền lơng về mức thu nhập đang ngày càng tăng lên ở nhữngnớc phát triển nhất, sự thay đổi của vai trò Chính phủ

Để có cái nhìn rõ ràng hơn ta có thể hiểu quá trình toàn cầu hoá bao gồm: Thứ nhất: là sự gia tăng mạnh mẽ, vợt khỏi các đờng biên giới quốc gia tới quymô quốc tế, của các luồng giao lu hàng hoá, dịch vụ thơng mại, đầu t, tài chính,công nghệ, công nghệ nhân lực

Thứ hai là: sự hình thành và phát triển các thị trờng thống nhất trên phạm vitoàn cầu và khu vực, cũng nh sự hình thành và phát triển các định chế và các cơ chế

điều tiết quốc tế để quản lý các hoạt động và giao dịch kinh tế quốc tế

Thực tế không phải bây giớ toàn cầu hoá mới bắt đầu hình thành và phát triển,

mà nó đã có tiền đề từ rất lâu trong lịch sử Có ngời cho rằng những tiền đề này đã

có từ thời kỳ mở đầu của chủ nghĩa t bản, trên cơ sở quá trình xã hội hoá của lực ợng sản xuất trên qui mô thế giới Chính vì thế phải khẳng định lại rằng toàn cầuhoá là một quá trình Hơn nữa, đây là một xu thế khách quan là quy luật tất yếutrong sự phát triển của xã hội loài ngời Khẳng định trên dựa vào những căn cứ, cơ

l-sở thực tế sau:

1.2 Tất yếu của toàn cầu hoá:

Một là, một nền chủ nghĩa toàn cầu đang xuất hiện.

Thế giới đã trải qua 3 cuộc cách mạng công nghiệp : lần thứ I: từ thế kỷ XVIII,lần thứ II từ cuối thế kỷ XIX và lần thứ III từ nửa cuối thế kỷ XX trở lại đây Nhữngtiến bộ về khoa học - kỹ thuật và công nghệ của ba cuộc cách mạng này đã làmgiảm chi phí vận tải quốc tế xuống cả chục lần và giảm chi phí liên lạc viễn thôngxuống vài trăm lần; đã có tác động cực kỳ quá trình đến toàn bộ quan hệ kinh tếquốc tế, đã biến các công nghiệp mang tính quốc gia thành công nghiệp toàn cầu.Lấy công nghiệp may mặc làm ví dụ Trớc đây với một máy may dù có hiện đại đến

đâu thì sản phẩm cũng chỉ bán trong một địa phơng, một quốc gia hay một khu vựcchi phí vận chuyển liên lạc quá cao đã làm mất hết lợi thế so sánh nếu đ a sản phẩmnày đến thị trờng xa xôi Nhng ngày nay, Công ty NIKE chỉ nắm hai khâu: sángtạo, thiết kế và phân phối toàn cầu, còn sản xuất do Công ty các nớc thực hiện cũng

đã làm cho công nghiệp may mặc có tính toàn cầu Hàng loạt công nghệ sản xuất

xe máy, ô tô, máy tính điện tử máy bay ngày càng toàn cấu hoá sâu rộng Tínhtoàn cầu ở đây thể hiện ngay từ khâu sản xuất, đó là phân công chuyên môn hoácho nhiều nớc, đến khâu phân phối; tiêu thụ trên toàn cầu Từ việc giảm chi phí vàcớc phí giao thông liên lạc, vận chuyển nhờ vào việc tạo ra đờng sắt, tàu hoả, và tàubiển chạy bằng hơi nớc, ô tô, máy bay cho đến những thập niên gần đây một cuộcgiảm cớc phí giao thông liên lạc và viễn thông mới lại diễn ra dựa trên cơ sở điệntoán, số hoá, truyền thông vệ tinh, soi quang học mạng Internet đã khuếch đại mạnh

mẽ lân sóng toàn cầu hoá đang diễn ra trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội, đặc biệt

là kinh tế

Nh vậy, nhờ có công nghệ toàn cầu phát triển, sự hợp tác giữa các tập đoànkinh doanh, các quốc gia có thể mở rộng từ sản xuất đến phân phối trên phạm vitoàn cầu, những quan hệ tuỳ thuộc lẫn nhau cùng có lợi phát triển Đây là cơ sở đầutiên của nền kinh tế toàn cầy thống nhất

Hai là: các quan hệ kinh tế toàn cầu ngày càng phát triển:

Chính nền công nghệ toàn cầu phát triển mạnh mẽ đã trở thành cơ sở cho cácquan hệ kinh tế toàn cầu Trớc hết là quan hệ thơng mại, chi phí vận tải liên lạcgiảm đi thì khả năng buôn bán trao đổi giữa địa phơng quốc gia, khu vực tăng lên.Cùng với nó quá trình phân công chuyên môn hoá sản xuất diễn ra giữa các quốcgia, liên tục càng dễ dàng Các linh kiện của máy bay Boing, ô tô, máy tính đãkhông phải là sản phẩm của một bớc mà của rất nhiều nơi trên thế giới

Thơng mại toàn cầu, sản xuất chuyên môn hoá toàn cầu đã kéo theo đồng vốn,

tiền tệ, dịch vụ vận động trên phạm vi toàn cầu Ngày nay, lợng buôn bán tiền tệtoàn cầu đã vợt xa con số 1500 tỷ USD Trong đó, ta thấy rằng, thơng mại điện tửxuất hiện và phát triển với tốc độ chóng mặt.

Sự phát triển của công nghệ toàn cầu và các quan hệ kinh tế toàn cầy đã ngàycàng xung đột với các thể chế quốc gia, rào cản quốc gia Các quốc gia các khu vực,xích lại gần nhau hơn qua các tổ chức liên kết kinh tế mang bản chất chính trịnhiều hơn, những thập niên 40, xuất hiện khối liên kết kinh tế giữa Mỹ - Tây Âu -Nhật và Hội đồng tơng trợ kinh tế SEV giữa các quốc gia xã hội chủ nghĩa Cho

đến nay lại hình thành nên các tổ chức nh APEC, AFTA, NAFTA, Đặc biệt quátrình quốc tế hoá về tài chính đẩy mạnh nhanh chóng: hình thành nên Quỹ tiền tệQuốc tế (IMF), Ngân hàng thế giới (WB), Liên nớc kinh tế và tiền tệ Châu Âu gần

11 nớc thành viên với đồng tiền chung là đồng EURO Cùng với các tổ chức liênkết kinh tế là sự ra đời các cam kết này đã, đang và sẽ công kích mạnh mẽ vào cácbức tờng thành quốc gia, rào cản quốc gia Các nớc thành viên của tổ chức thơngmại thế giới (WTO) cũng đã cam kết một lộ trịnh giảm bỏ hàng rào Ngay cả đốivới Mỹ, trong xu thế toàn cầu hoá hiện nay gây sức ép thơng mại đối với các nớc có

vẻ nh đã mất hiệu lực, với dấu hiệu là Mỹ đã ký tối huệ quốc (MFN) đối với TrungQuốc

Ba là: những vấn đề kinh tế toàn cầu ngày càng xuất hiện nhiều trở nên bứcxúc và ngày càng đòi hỏi phải có sự phối hợp toàn cầu Không có khó khăn gì để cóthể nhận ra các vấn đề nổi cộm hiện nay của kinh tế toàn cầu Môi trờng ngày càng

bị phá hoại, tài nguyên thiên nhiên ngày càng cạn kiệt; dân số thế giới tăng nhanh

đến mức nảy sinh nguy cơ bùng nổ dân số; đồng vốn toàn cầu vận động tự do không

có sự điều tiết là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến các cuộc khủng hoàng liên tiếpChâu Âu, Châu Mỹ, Châu á trong thời gian vừa qua; chiến tranh lạnh chấm dứt,

đồng nghĩa với nó là kết thúc sự đối đầu giữa các siêu cờng, mở ra thời kỳ hợp tác,hoà bình, phát triển mới

Những vấn đề này đã trở thành tất yếu khách quan đẩy đến toàn cầu hoá kinh

tế với những đặc trng chủ yếu: Thứ nhất là, các hàng rào quan thuế và phi thuế quan

đang giảm dần và sẽ bị xoá bỏ theo các cam kết quốc tế đa phơng và toàn cầu, tức

là các biên giới quốc gia về thơng mại đầu t đang tiên vong Thứ hai là, các Công tycủa các quốc gia có quyền kinh doanh tự do ở mọi quốc gia, trên các lĩnh vực camkết, không phân biệt đối xử; thực chất là sự xoá bỏ các biên giới về đầu t, dịch vụ vàcác lĩnh vực kinh tế khác

Tuy nhiên, đến đây chúng ta lại phải đối mặt với hàng loạt câu hỏi: làm thếnào để giải quyết sự trói buộc của hệ thống tiền tệ quốc gia với hàng trăng đồngtiền khác nhau, trao đổi theo các tỷ giá thả nổi bấp bênh? Làm thế nào để dung hợp

đợc với hệ thống luật pháp các quốc gia thủ cựu? Có cấn đến "một bàn tay hữu hìnhtoàn cầu" không? Và nh vậy toàn cầu hoá kinh tế không thể tránh khỏi toàn cầu hoá

về chính trị, an ninh, văn hoá, xã hội ?

1.3 Hai mặt của toàn cầu hoá

Có ngời đã cho rằng: toàn cầu hoá là con dao hai lỡi Thực tế cũng đã cho thấykhi diễn ra hội nghị, diễn đàn bàn về vấn đề đẩy mạnh toàn cầu hoá thì bên cạnh sựủng hộ của một bộ phận quần chung là thái độ kịch liệt phản đối, biểu tình gay gắtcủa không ít ngời lao động khác Tại sao vậy? Quả thực, toàn cầu hoá không manglại cơ hội phát triển cho tất cả quốc gia, tất cả ngời lao động trên thế giới Toàn cầuhoá không hẳn là một tơng lai rực sáng không phải là một thiên đờng cho các nềnkinh tế mà toàn cầu hoá là lò lửa, là một quá trình thử thách, đấu tranh sinh tồn.Mỗi mặt tích cực mà nó mang lại luôn đi với mặt hạn chế nảy sinh từ đó

Toàn cầu hoá đa ra một thị trờng tiêu thụ mở rộng cho hàng hoá dịch vụ Thịtrờng không hạn chế một nớc, một khu vực, hay một châu lục nữa mà đã là thị trờngtoàn cầu Lúc này không ai khác chính bản thân sản phẩm quyết định sự tồn tại của

nó Mỗi hàng hoá và dịch vụ phải đứng trớc một môi trờng cạnh tranh gay gắt Nềnkinh tế của các quốc gia riêng lẻ chịu sức ép vô cùng lớn từ bên ngoài Không nhìn

đâu xa, Việt Nam là một ví dụ phù hợp cho vấn đề này Quả thực, hàng hoá ViệtNam ngày nay đã có mặt nhiều nơi trên thế giới và ban đầu đã gây uy tín khôngnhỏ thị trờng nớc ngoài ở Việt Nam không chỉ là gạo, cà phê, thuỷ hải sản màcòn là sản phẩm may mặc, hàng thủ công mỹ nghệ không ít các Công ty TNHH

t nhân Việt Nam có nhiều chi nhánh ở nớc ngoài Đây là dấu hiệu của khả năngcạnh tranh lành mạnh của hàng hoá, dịch vụ nớc ta Bên cạnh đó, thị trờng ViệtNam đã đang và sẽ xuất hiện ngày càng nhiều hàng hoá mang nhãn hiệu của các n-

ớc khu vực và thế giới, đặc biệt là Trung Quốc Việt Nam đang phải cạnh tranh vớinhững u thế của ngời bạn láng giềng "khổng lồ", đó là: giá rẻ, mẫu mã đẹp, phongphú đa dạng và với cả tâm lý "thích dùng đồ ngoại" của ngời dân nớc ta Với nhữngkhó khăn đang phải đối mặt liệu các doanh nghiệp Việt Nam có đứng bên bờ "phásản" hay không?

Một tác động tích cực của toàn cầu hoá mà không thể không nhắc đến Có thểnói đây là lợi ích hiện diện rõ ràng nhất đối với các nớc đang phát triển và chậm

phát triển Đó là dòng chuyển vốn, công nghệ, kỹ thuật, phơng pháp quản lý tiêntiến từ các nớc phát triển Cơ hội này mở ra khả năng cho các nớc nhận rút ngắnkhoảng cách về thời gian và tiết kiệm tiền bạc cho giai đoạn từ nghiên cứu cho đếnkhi triển khai, ứng dụng Đây cũng là lợi thế cho các nớc đang phát triển có điềukiện đi tắt, đơn đầu mọi phơng tiện Nhng cũng chính dòng chảy vốn, công nghệ,kinh tế, phơng pháp quản lý tiên tiến này tạo ra một thế lực cạnh tranh đối với cácnền kinh tế quốc gia trì trệ, kém hiệu quả Trong một giới hạn nào đó, dòng dichuyển này là nguyên nhân đẩy các doanh nghiệp Nhà nớc vào tình trạng phá sản,

đi kèm là tỷ lệ thất nghiệp tăng lên, nảy sinh hàng loạt vấn đề cho xã hội Chính phủcần giải quyết

Một biểu hiện của toàn cầu hoá hiện nay là hình thành các khối liên kết kinh

tế cùng với cam kết, thoả thuận nhằm dỡ bỏ dần hàng rào thuế quan Đây là điềukiện quá trình thực hiện nguyên tắc bình đẳng, không phân biệt đối xử trong kinh tếtrong các quan hệ mua bán và giao lu quốc tế Không những thế các nớc chậm pháttriển đợc hởng u đãi đặc biệt, chế độ tối huệ quốc, đợc cung cấp thông tin tự do mậudịch, liên minh thuế quan, đợc bảo đảm các quyền thông qua các tổ chức quám sát,giám định quốc tế Chính vì vậy, các nớc chậm phát triển có điều kiện cải thiệnquốc tế hoá không, liệu các chính sách tài chính có bắt kịp yêu cầu của xu thế thời

đại? Các cuộc khủng hoảng Đông Nam á, Brazin, Nga, trong những năm 1997

-1998 vẫn còn là những bài học sâu sắc cảnh báo cho các nớc có tình hình tơng tự

Điểm cuối cùng nh phần tất yếu của xu thế toàn cầu hoá đã trình bày, đó là cácvấn đề mang tính toàn cầu mà không một quốc gia nào có thể tự mình giải quyết

đơn lẻ Xu thế toàn cầu hoá tạo nền sự liên kết, hợp tác giữa các quốc gia để cùng

có lợi, tạo ra sức mạnh tổng hợp chống lại sự phân biệt đối xử sự đan xen phụ thộclẫn nhau có còn có tác động hai mặt, các nền kinh tế sẽ nhạy cảm hơn với các biến

động quốc tế, nhng đồng thời những rủi ro có tính chất cá biệt cũng đợc phân tán

Do đó các nớc đang phát triển có thể đạt đợc sự ổn định tơng đối vốn hết sức cầnthiết

Trong thơng mại và giải quyết tranh chấp dựa trên những định chế kinh tế tàichính bình đẳng Đây là điều kiện để các nớc chậm phát triển phát huy tối đa lợi thếcủa mình Tuy nhiên nền kinh tế toàn cầu hoá sẽ phụ thuộc ngày càng nhiều vào các

tổ chức quốc tế và khu vực: các hiệp định đa phơng, Công ty xuyên quốc gia, liênminh kinh tế, tài chính mà trong một chừng mực nhất định nằm ngoài tầm kiểmsoát của các Chính phủ Nh vậy, mặt khác, một mặt trái của nền kinh tế tài chính là

sự suy giảm bản sắc dân tộc, chủ quyền kinh tế song lại gia tăng sức ép kinh tế,chính trị Sự hạn chế về khả năng kiểm soát của các cổ phần còn biểu hiện ở tìnhtrạng tội phạm xuyên quốc gia, việc truyền bá nền văn hoá phi nhân bản

Toàn cầu hoá là con dao hai lỡi, nhng là xu thế tất yếu khách quan mà bất kỳnền kinh tế nào cũng không thể đứng ngoài cuộc Vì vậy việc sử dụng nó nh thế nào

để mang lại hiệu quả cao nhất là cả một nghệ thuật tinh xảo

2 Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam

2.1 Việt Nam tất yếu chủ động hội nhập kinh tế quốc tế

Trong xu thế toàn cầu hoá ngày một phát triển mạnh mẽ, các quốc gia nhậpkinh tế quốc tế ngày càng phụ thuộc lẫn nhau ở mức độ này hay mức độ khác, thìviệc đóng cửa với thế giới là đi ngợc xu thế thời đại và khó tránh khỏi tình trạng lạchậu, chậm phát triển Trái lại, mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế, tuy có thể phảitrả giá nhất định (nh chúng ta đã xem xét mặt trái của toàn cầu hoá) song đó là yêucầu tất yếu hớng tới sự phát triển của mỗi nớc Việt Nam cũng không nằm ngoàiquy hoạch chung này

Hội nhập kinh tế quốc tế là một nội dung căn bản của toàn cầu hoá, nội dungthứ hai là tự do hoá kinh tế Nh vậy, nên hiểu toàn cầu hoá là một quá trình quốc tếkinh tế bao gồm hai quá trình phát triển song song (đã nêu trên tự do hoá kinh tế vàhội nhập kinh tế quốc tế) thì toàn cầu hoá có nghĩa là các quan hệ kinh tế khôngnhững đợc tự do phát triển trên phạm vi toàn cầu mà còn phải tuân theo những camkết toàn cầu đa dạng Do đó Đảng và Nhà nớc ta đã xác định t tởng đúng đắn chonền kinh tế nớc ta Chủ động hội nhập, chỉ có chủ động hội nhập thì nớc ta mới giữgìn đợc bản sắc dân tộc trong tốc độ toàn cầu hoá hiện nay Chỉ có chủ động hộinhập mới đón bắt đợc những nguy cơ tiềm ẩn và giành lấy những cơ hội quý báo

để phát triển kinh tế trong nền kinh tế toàn cầu đa dạng, phong phú Chỉ có chủ

động hội nhập, Đảng và Nhà nớc mới có đợc những quyết định sáng suốt trong quátrình toàn cầu hoá kinh tế gắn liền với toàn cầu hoá về chính trị, văn hoá, xã hội.Khi nghiên cứu cuộc khủng hoàn kinh tế Thái Lan năm 1997, các nhà kinh tếhọc cho rằng: toàn cầu hoá tự bản thân nó không là nguyên nhân của cuộc khủnghoảng mà chính là cái cách thức ngời ta điều hành quá trình của cuộc khủng hoảngtoàn cầu hoá Tham gia vào một nền kinh tế thế giới rộng lớn hơn có thể là một sựtrợ giúp cho nền kinh tế trong nớc phát triển song chắc chắn rằng: thành công haythất bại của các nớc chủ yếu dựa vào công nhân của nớc đó dựa bào các chính sách

và đầu t của Chính phủ Các nhà kinh tế học cũng đã khẳng định: các nớc mà hiện

nay đang vấp phải vô vàn khó khăn trong quá trình hội nhập thì không phải là họkhông biết lợi dụng hiện tợng toàn cầu hoá mà bởi vì họ đã không thể trang bị chomình một cách kịp thời những thể chế và những cán bộ điều hành cần thiết để làmchủ quá trình hội nhập toàn cầu Lấy Thái Lan làm ví dụ Một trong những nguyênnhân dẫn đến sự sụp đổ nền kinh tế năm 1997 là do Thái Lan đã không làm chủ đợcdòng vốn từ nớc ngoài Từ những năm 1990 Thái Lan đã dỡ bỏ hết mọi hàng ràokiểm soát ngặt nghèo sự dịch chuyển t bản qua biên giới, do đó dòng chảy t bản đã

ào ạt vào Thái Lan dới hình thức đầu t ngắn hạn, và sau đó lại rút ra hết sức nhanhchóng gây nên sự rối loạn thị trờng tài chính Do đó các nhà kinh tế đã đa ra cácbiện pháp chủ yếu để cần thiết, tiếp tục một chính sách kinh tế vĩ mô lành mạnh, cảicách thể chế và làm chủ dòng chảy t bản quốc tế Nh vậy có nghĩa là Thái Lan phảitham giatt quốc tế một cách ổn định tốc độ vừa phải và thực sự chủ động trong quátrình hội nhập đó bằng những hành lang thể chế Bởi vì nếu không chủ động thì sự

tự do hoá sẽ dẫn đến tình trạng vô Chính phủ, nền kinh tế không tồn tại và phát triểnlâu dài đợc

Bởi vì Thái Lan cũng là một quốc gia thuộc Châu á, cùng chung những điềukiện tự nhiên và xã hội với Việt Nam, cũng vấp phải những khó khăn mà nớc ta

đang trải qua Cho nên nền kinh tế Thái Lan là một bài học đắt giá đối với nớc ta

về vấn đề hội nhập kinh tế quốc tế Và cũng từ đó để thấy rằng chủ động hội nhậpkinh tế toàn cầy là con đờng đúng đắn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình phát triểncủa nớc ta

2.2 Nội dung và hình thức hội nhập kinh tế quốc tế

Với kim chỉ nam nh trên, việc nghiên cứu nội dung và hình thức hội nhập kinh

tế quốc tế không chỉ là nhu cầu cấp bách mà còn là nhiệm vụ quan trọng sự pháttriển kinh tế đất nớc

2.2.1 Nội dung hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay

Tổ chức thơng mại thế giới (WTO) hiện nay có thể là một tổ chức kinh tế toàncầu có sức mạnh nhất với các Hiệp nghị có nội dung có tính chất chi phối các kinh

tế quốc tế thể hiện rõ nhất nội dung hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay Các vấn đềmang tính nguyên tắc đợc rút từ đợc cam kết ông đàm phán (diễn ra từ khi hiệp địnhchung về thơng mại và thiếc quan GATT năm 1947 tại Genevơi cho đến nay) Đólà:

Về thơng mại hàng hoá

Thứ nhất là, giảm thuế nhập khẩu và bỏ hàng rào phi quan thuế Thuế nhập

khẩu cao và các biện pháp phi quan thuế thực tế là hàng rào ngăn cản quá trình hộinhập quốc tế của các quốc gia Các biện pháp phi quan thuế đã phát triển hết sứctinh vi và đa dạng và không có cách nào định lợng đợc các hàng rào đa dạng này ởkhông ít các nớc, mức thuế nhập khẩu thấp nhng hàng rào phi quan thuế tinh vi đãkhông cho hàng hoá nhập vào Chính vì vậy, ngời ta đã kết luận là phải sớm xoá bỏhàng rào này và quy về biện pháp bảo hộ duy nhất là thuế nhập khẩu Với hàng ràonày, ngời ta có thể định lợng cao thấp, cam kết hạ dần hàng rào và quan trọng là cóthể kiểm soát việc thực hiện cam kết Mức thuế suất đối với hàng nhập khẩu từ cácnớc công nghiệp sẽ giảm từ 6,3% xuống 3,9% Đối với mức giảm thuế quan cácthành viên WTO (tức là GATT) cam kết thực hiện tự do hoá thơng mại và dịch vụ,chống bán phá giá, đảm bảo quyền sở hữu trí tựu

Thứ hai là công nhận quyền kinh doanh xuất nhập khẩu của các chủ thể và cánhân trong và ngoài nớc trên lãnh thổ của mình

Lấy Mỹ và Việt Nam làm ví dụ Nguyên tắc này cho phép các Công ty ViệtNam sang Mỹ kinh doanh xuất nhập khẩu và ngợc lại với tất cả mọi quyền nhCông ty của nớc sở tại, có nghĩa là sẽ thiết lập một môi trờng kinh doanh bình đẳng

ở mọi quốc gia, tạo ra một thế giới tơng đối thống nhất với các chsủ thể kinh doanh

và quyền hoạt động toàn cầu Đây là con đờng phát triển bởi áp lực cạnh tranh sẽtăng lên, động lực phát triển sẽ tăng cờng Bởi vì sự xuất hiện của các Công ty nớcngoài hùng mạnh vào hoạt động thì buộc các Công ty trong nớc phải vơn mình đểtồn taị và phát triển

Về thơng mại dịch vụ:

Hiệp định dịch vụ của WTO quy định các nớc mở cửa thị trờng dịch vụ chonhau theo 4 phơng thức: (1) cung cấp dịch vụ qua biên giới từ lãnh thổ của nớcthành viên này sang lãnh thổ thành viên khác (2) tiêu dùng ngoài lãnh thổ (3) hiệndiện thơng mại của Công ty một nớc thành viên lãnh thổ một thành viên khác vớicác hình thức lập liên doanh, chi nhánh, Công ty 100% vốn đầu t nớc ngoài (4)hiện diện chủ nhân, di chuyển t nhân WTO cũng đã quy định: khi đàm phán mởcửa thị trờng dịch vụ, các nớc phát triển theo phơng pháp loại trừ tức là không chấpnhận dịch vụ nào thì đa ra đàm phán, còn các nớc đang phát triển đợc quyền chỉ đa

ra đàm phán lĩnh vực nào đợc chọn mở cửa

Về đầu t, WTO cha có đợc một hiệp định chung mà mới chỉ có một số quy

đọnh về đầu t có liên quan đến thơng mại

WTO cũng đã có những quy định trong các lĩnh vực khác

Hiệp định về bảo vệ quyền sở hữu trì trệ.

Quy định không phân biệt đối xử, nguyên tắc đối xử quốc gia áp dụng cho các

đầu t và dịch vụ tức là không phân biệt đối xử hàng nhập khẩu hàng sản xuất trongnớc

Quy định về việc công bố công khai và minh hạch tất cả các chính sách kinh

tế, thơng mại của các nớc thành viên

Cho phép các nớc có hành động tự vệ trong trờng hợp cần thiết để bảo vệ cáncân thanh toán, ngành công nghiệp non trẻ bị bên ngoài tấn công

Quy định về chế độ u đãi cho các nớc đang phát triển, những nớc có nền kinh

tế chuyển đổi về lộ trình thực hiện cam kết, có thể kéo dài 5 năm

Các quốc gia muốn tham gia nhập WTO phải đàm phán, nội dung chủ yếu của

đàm phán là lộ trình dài, ngắn thực hiện các vấn đề có tính nguyên tắc nêu trênchung không thể đàm phán không thực hiện

2.2.2 Các hình thức hội nhập kinh tế quốc tế

Với sự phát triển ngày càng đa dạng, phức tạp của các quan hệ kinh tế thìcũng thể hiện ngày càng nhiều các hình thức hội nhập kinh tế quốc tế ở đây chỉnêu lên ba hình thức cơ bản, chủ yếu hiện nay

1 - Các hiệp nghị kinh tế thơng mại song phơng

Đây là hình thức hội nhập quốc tế phổ biến nhất và quan trọng nhất không chỉ

đối với các nớc phát triển mà đối với cả các nớc đang phát triển Mỹ là nớc có nềnkinh tế phát triển nhất, hội nhập kinh tế quốc tế với vai trò chi phối song chủ yếu

và trớc hết vẫn đa vào các hiệp nghị kinh tế thơng mại hai bên: Mỹ Nhật, Mỹ Châu Âu Nhật Bản hay các nớc NIESS cũng vậy Các quốc gia này, tay khôngtham gia vào các khối kinh tế song các quan hệ hai bên của họ cũng đủ sức tạo racạnh tranh những lợi thế so sánh có lợi cho họ trong cạnh tranh quốc tế Ví dụ, cácquốc gia ký hiệp định kinh tế, thơng mại với Mỹ, dù chỉ là quan hệ giữa hai nớcnhng tổng lợng thị trờng hàng hoá dịch vụ đầu t đã không thua kém bất kỳ một khốikinh tế nào Mặc dù vậy các hiệp định kinh tế dù có rộng lớn đến đâu vẫn có nhữnghạn chế, đó là khi phải đối diện với các vấn đề mang tính toàn cầu, những khối kinh

-tế hùng mạnh

2 - Các khối kinh tế khu vực

Hiện nay, trên thế giới có thể kể đến hàng chục khối kinh tế khu vực khácnhau, nhng hoạt động nổi bật hơn cả là: EU (Liên minh Châu Âu) NAFTA (Khốikinh tế Bắc Mỹ), AFTA (khu vực mậu dịch tự do ASEAN), APEC (Diễn đãn kinh tế

Châu á - Thái Bình Dơng) Tuy nhiên mức độ hợp tác của các khối kinh tế nàykhác nhau Có khi chỉ dừng lại ở mức độ thỏa thuận buôn bán, có khối đã thoảthuận xoá bỏ hoàn toàn hàng rào thuế quan và phi thuế quan trong khối, có khối đãlập ra liên minh thuế quan, tạo lập ra cả một thị trờng chung cho phép tự do thơngmại hàng hoá, dịch vụ vốn, lao động Nấc thang phát triển cao nhất hiện nay củacác khối kinh tế là liên minh kinh tế Liên minh Châu Âu (EU) bắt đầu hoạt động

từ năm 1992 với các chính sách: tiền tệ, tài chính, thơng mại công nghệ, an ninhchung, quốc hội, toà án, đồng tiền chung

Việc ra đời các khối kinh tế có tác động quan trọng, thúc đẩy tự do hoá thơngmại đầu ra, thúc đẩy quá trình mở cửa thị trờng các quốc gia, tạo lập ra những khuvực thị trờng rộng lớn, thúc đẩy quá trình toàn cầu hoá tiên tiến

3 - Những tổ chức kinh tế toàn cầu:

Thứ nhất là các tổ chức kinh tế có tác dụng điều chỉnh các quan hệ kinh tế toàncầu hiện có: Tổ chức Thơng mại thế giới (WTO); Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF), Ngânhàng thế giới (WB), một số tổ chức kinh tế của Liên hiệp quốc: VNDP, G8 (G7Nga), Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế DECD Hoạt động nổi bật nhất hiệnnay vẫn là WTO, IMF, WB Tuy nhiên, cho đến nay mới chỉ có những cam kết quốc

tế về thơng mại hàng hoá là tơng đối có hiệu lực, còn các lĩnh vực chính sách tiền

tệ, đầu t chu chuyển vốn, bảo vệ, tiêu chuẩn về lao động và di chuyển lao độngquốc tế, chống tham nhũng vẫn cần có luật lệ toàn cầu hữu hiệu hơn Ngay cảhoạt động của IMF và WB cũng chỉ kiểm soát một phần dòng vốn, tiền tệ chínhthức của Nhà nớc, còn việc buôn bán tiền tệ, và dòng vốn t nhân vẫn vận độngngoài vòng kiểm soát Do đó việc cải tổ thích hợp những tổ chức này là điều cầnthiết trong thời gian tới

Thứ hai là các tổ chức kinh doanh toàn cầu: đó là các Công ty xuyên quốc giavới các con số đáng kể: 60.000 Công ty xuyên quốc gia với 500.000 chi nhánh, nắm25% sản xuất thế giới, 50% mậu dịch quốc tế, 90% với đầu t trực tiếp, trên 80% bảnquyền kỹ thuật và công nghệ mới Các đặc trng mới hiện nay của các Công tyxuyên quốc gia là: (1) làn sóng sát nhập gia tăng, chứng tỏ sức cạnh tranh toàn cầungày càng mạnh, đòi hỏi vốn, công nghệ mạng lới phân phối ngày càng cao; (2)các Công ty nhỏ và vừa cũng gia tăng hoạt động xuyên quốc gia, đặc biệt trongdịch vụ; (3) ở các nớc đang phát triển xuất hiện các Công ty xuyên quốc gia củamình hoạt động ở nhiều nớc; (4) các Công ty xuyên quốc gia ở các nớc phát triển.Nếu không có các Công ty xuyên quốc gia thì sự hội nhập chỉ dừng lại hoạt động

xuất nhập khẩu, thu hút nớc ngoài vào nớc mình Do đó có thể dự báo: các Công tyxuyên quốc gia sẽ là hình thức doanh nghiệp cơ bản trong tơng lai.

2.3 Một số lợi ích bớc đầu nớc ta đạt đợc trong tiến trình hội nhập kinh tếquốc tế

Mặc dù vấp phải rất nhiều khó khăn, song nhìn lại những năm qua, tiến trìnhhội nhập kinh tế quốc tế vẫn không ngừng đợc mở rộng và bớc đầu đã đa lại nhữnglợi ích đáng kể, không thể phủ nhận cho đất nớc

Một là, thông qua các hiệp ớc song phơng và đa phơng, cho đến nay, nớc ta đã

có quan hệ với 165 nớc trên thế giới (tại thời điểm năm 2000 là 154 nớc), kimngạch xuất khẩu tăng từ 677,8 núp/USD năm 1986 lên 14,3 tỷ USD năm 2000, năm

2001 tăng 4,5% Trong cùng thời gian kim ngạch nhập khẩu tăng tơng ứng từ 1,83

tỷ núp/USD lên 15,2 tỷ USD Từ chỗ nhập siêu tơng đối lớn vào nửa những năm 80

đến nay cán cân xuất - nhập gần đạt cân bằng, từ cuối những năm 90, nớc ta đã cónhững mặt hàng xuất khẩu đạt trên 1 tỷ USD nh: dầu thô, gạo, hàng dệt may, giàydép, chế biến thuỷ sản

Cuối năm 2001, hiệp định thơng mại Việt - Mỹ chính thức hiệu lực mở ra chohàng hoá dịch vụ Việt Nam một thị trờng rộng mở và đầy thách thức cùng thời giannày việc Trung Quốc gia nhập WTO, tạo điều kiện cho Việt Nam xâm nhập thị tr-ờng với 1,3 tỷ dân và chắc chắn cơ hội mở rộng thị trờng ra khu vực từng bớc thếgiới vẫn cha dừng ở đó

Hai là, song song với việc xâm nhập thị trờng quốc tế, Việt Nam đã tăng khảnăng thu hút vốn đầu t từ nớc ngoài Kể từ khi có luật đầu t nớc ngoài tại Việt Nam

đợc chính thức ban hành đầu năm 1988 và từng bớc đợc điều chỉnh đến cuối năm

2000 đã có trên 700 Công ty thuộc 62 nớc và vùng lãnh thổ đầu t trực tiếp vào nớctă với hơn 3.000 dự án, có tổng số vốn đăng ký trên 36 tỷ USD trong đó vốn đã thựchiện 17 tỷ USD

Mặc dù do khủng hoảng tài chính - tiền tệ trong khu vực và sự chậm đổi mớitrong chính sách kinh tế, song sự đóng góp của khu vực kinh tế có vốn đầu t nớcngoài vẫn có xu hớng gia tăng những năm gần đây, cụ thể là tỷ trọng của khu vựcnày trong GDP tăng lên, 6,3% năm 1995; 7,4% năm 1996; 9,1% năm 1997; 9,8%năm 1998; 10% năm 1999; trên 10% năm 2000 và đến hết ngày 30/10/2001 cả nớcthêm 1,9 tỷ USD vốn đầu t nớc ngoài tăng 200% về vốn so với cùng kỳ năm 2000.Bên cạnh đó, ngoài thúc đẩy tăng trởng kinh tế, các dự án có vốn đầu t nớc ngoàitạo ra khoảng 35 việc làm trực tiếp và hàng chục vạn việc làm gián tiếp

Hiện nay Việt Nam đợc đánh giá là đặc điểm an toàn nhất khu vực Châu á Thái Bình Dơng Đây có phải là cơ hội cho dòng chảy vốn đầu t nớc ngoài vàoViệt Nam tăng lên?

-Ba là, không chỉ các dòng vốn trực tiếp, nhiều tiến bộ kỹ thuật và công nghệmới đợc đa vào nớc ta Trong những dự án liên doanh hoặc 100% vốn nớc ngoàithuộc các ngành bu chính viễn thông, dầu khí, điện, điện tử, dệt may, da giày cáccông nghệ đợc chuyển giao là tơng đối hiện đại Mặc dù vẫn có những công nghệtrung bình không còn phù hợp với các nớc Mỹ, Nhật nhng vẫn có hiệu quả ở nớc

ta trong một số ngành sự khác do yêu cầu sử dụng lao động của các công nghệ đócao, có khả năng tạo thêm nhiều việc làm mới

Quả thực thu hút vốn đầu t trực tiếp đồng thời tiếp nhận chuyển giao côngnghệ và sử dụng nó có hiệu quả là con đờng thích hợp với trình độ Việt Nam hiệnnay hơn cả, mặc dù nớc ta vẫn có khả năng nhập khẩu công nghệ từ bên ngoài vào.Bốn là, mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế còn tạo điều kiện giao lu các nguồnlực giữa nớc ta và thế giới trong đó nguồn nhân lực trí tuệ và tay nghề cao có tầmquan trọng đặc biệt trong sự phát triển Nguồn nhân lực Việt Nam khá dồi dào:song lại đang có những hạn chế nên đã đa đến tình trạng hiện nay là: thừa nhiều lao

động giản đơn cha đợc đào tạo nhng lại thiếu nghiêm trọng lao động kỹ thuật biếtkinh doanh Trong tình hình này, thông qua con đờng hội nhập kinh tế quốc tế, mốinăm nớc ta xuất khẩu từ 24 - 25 ngàn lao động đồng thời thực hiện hợp đồng giacông chế biến xuất khẩu Do đó đã giảm bớt sức ép về việc làm trong nớc lại vừahọc hỏi những kinh nghiệm về quản lý điều hành công nghệ tiên tiến

Cả bốn thành quả bớc đầu trong tiến trình chủ động hội nhập nói trên đều lànhững nhân tố mới của tăng trởng kinh tế, đồng thời mang lại những lợi ích quantrọng cho nền kinh tế đất nớc Chúng lại tiếp tục khẳng định t tởng đúng đắn chủ

động hội nhập kinh tế quốc tế của Đảng, Nhà nớc, là nguồn cổ đông cho những bớc

đi tiếp theo trong tiến trình hội nhập, tham gia toàn cầu hoá

II ti

n trình thực trạng hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

1 Tiến trình hội nhập trong thời gian vừa qua của Việt Nam

Nghiên cứu vấn đề này ta mới nhận thấy rằng: chính sách mở cửa hội nhậpkinh tế quốc tế để phát triển đất nớc không phải là một điều hoàn toàn mới mẻ đốivới Đảng và Nhà nớc ta Nó chính là sự kế thừa, phát triển và vận động sáng tạo và

từng hoàn cảnh, từng giai đoạn của đất nớc những luận điểm mà Chủ tịch Hồ ChíMinh nêu lên ngay từ khi nớc Việt Nam dân chủ cộng hoà vừa mới ra đời Trongbài trả lời phỏng vấn của các nhà báo ngày 23 tháng 10 nă, 1945, Ngời đã nói:

"Chúng ta hoan nghênh những ngời Pháp muốn đem t bản xứ ta khai thác nhữngnguồn nguyên liệu cha có ai khai thác Chúng ta sẽ mời những nàh chuyên mônPháp, cũng nh Mỹ, Nga hay Tàu đến đây giúp việc cho chúng ta trong việc kiếnthiết quốc gia " cuối năm 1946 trong "Lời kêu gọi Liên hiệp quốc" Ngời lại viết

"Trong chính sách đối ngoại của mình, nhân dân Việt Nam sẽ tuân thủ nhữngnguyên tắc dới đây":

1) Đối với Lào và Miên (Campuchia), nớc Việt Nam luôn tôn trọng nền độclập của hai nớc đó và bày tỏ lòng mong muốn hợp tác trên cơ sở bình đẳng tuyệt

đối giữa các nớc có chủ quyền

2) Đối với các nớc dân chủ, nớc Việt Nam sẵn sàng thực thi chính sách mở cửa

và hợp tác trong mọi lĩnh vực:

Một là nớc Việt Nam dành sự tiếp nhận thuận lợi cho đầu t của nhà t bản, nhà

kỹ thuật nớc ngoài trong tất cả các ngành kỹ nghệ của mình

Hai là, nớc Việt Nam sẵn sàng mở rộng các cảng, sân bay và đờng xá giaothông cho việc buôn bán quá cảnh quốc tế

Ba là, nớc Việt Nam tham gia một tổ chức hợp tác quốc tế dới sự lãnh đạo củaLiên hiệp quốc

Tuy nhiên trong thời gian đó, do hoàn cảnh lịch sử, quan hệ quốc tế của nớc tachỉ giới hạn trong Hội đồng tơng trợ kinh tế (SEV) khối liên kết kinh tế xã hội chủnghĩa Có nghĩa là Việt Nam chỉ có quan hệ kinh tế với các nớc xã hội chủ nghĩa,

mà chủ yếu là nớc ta dựa vào sự giúp đỡ của họ, đặc biệt là Liên Bang Xô Viết.Tiếp theo đó là hai cuộc kháng chiến trờng kỳ thần thánh chống Pháp vàchống Mỹ của dân ta Mọi nguồn lực, sức ngời, sức của đểu đợc tập trung tối đa chochiến tranh, các vấn đề khác tạm thời gác lại

Đến khi đất nớc hoàn toàn giải phóng, nớc ta lại tập trung khôi phục nền kinh

tế theo cơ chế kế hoạch hoá tập trung có sự giúp đỡ to lớn của xã hội chủ nghĩatrong Hợp đồng tơng trợ kinh tế (SEV)?

Đồng thời nhận thấy xu thế toàn cầu hoá đang ngày càng tăng lên, các quốcgia ở mức độ này hay mức độ khác đều tuỳ thuộc vào nhau, do đó nếu nớc nào đóngcửa với thế giới là đi ngợc xu thế của thời đại mà mở cửa và hội nhập kinh tế quốc

tế là yêu cầu tất yếu hớng tới sự phát triển Đại hội VI của Đảng (12 - 1986), trong

khi quyết định chuyển từ mô hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấpsang mô hình kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủ nghĩa, thì cũng đồng thời chủtrơng: Việt Nam phải tham gia ngày càng rộng rãi vào sự phân công lao động quốc

tế, tích cực phát triển quan hệ kinh tế và khoa học, kỹ thuật với các nớc, các tổ chứcquốc tế và t nhân nớc ngoài trên nguyên tắc bình đẳng cùng có lợi

Tuy nhiên trong tình hình cuộc chiến tranh lạnh lúc đó tiếp diễn, Mỹ vẫnngoan cố kéo dàu việc bao vây, cấm vận chống lại nớc ta thì việc thực hiện chínhsách mở cửa và hội nhậ kinh tế quốc tế của Việt Nam những năm tiếp theo đó chủyếu nghiêng về một phía - Liên Xô và các nớc chủ nghĩa xã hội trong Hội đồng t-

ơng trợ kinh tế (SEU)

Phải trải qua gần 5 năm đổi mới, nền kinh tế thị trờng định hớng xã hội chủnghĩa ở nớc ta bắt đầu vận hành có kết quả, đồng thời đứng trớc thực tế của các nớcxã hội chủ nghĩa Đông Âu đã sụp đổ, Liên Xô cũng đang trợt dài tới bờ vực của sựtan rã, đại hội VII của Đảng (6 - 1991) mới đề ra các luận điểm có ý nghĩa phơngchâm chỉ đạo, tổng quát cho việc thị trờng chính sách mở cửa và hội nhập kinh tếquốc tế rộng rãi ở nớc ta "Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nớc trong cộng

đồng thế giới, phấn đấu vì hoà bình độc lập và phát triển"; "Đa dạng hoá, đa phơnghoá quan hệ kinh tế với mọi quốc gia, mọi tổ chức kinh tế trên nguyên tắc tôn trọng

độc lập, chủ quyền bình đẳng và cùng có lợi"

Đại hội Đảng lần thứ VIII ( 6- 1996) tiếp tục cụ thể hoá các luận điểm trên vàquyết định "đẩy nhanh quá trình hội nhậ kinh tế khu vực và thế giới" Nghị quyếthội nghị Trung ơng lần thứ IV khoá VIII (12 - 1997) cũng đã đa ra nguyên tắc hộinhập kinh tế quốc tế của nớc ta

Một là, trên vấn đề phát huy nội lực, thực hiện nhất quán lâu dài chính sáchthu hút nguồn lực bên ngoài

Hai là, tiến hành khẩn trơng, vững chắc việc đàm phán Hiệp định Thơng mạiViệt - Mỹ, gia nhập APEC và WTO

Ba là, có kế hoạch cụ thể để chủ động thực hiện các cam kết trong khu vựcAFTA

Gần đây nhất, Đại hội IX của Đảng (4 - 2001) tiếp tục vạch ra phơng châm chotiến trình hội nhập kinh tế quốc tế trong thời gian 10 năm tới 2001 - 2010: " nânglên một bớc mới gắn với việc thực hiện các cam keets quốc tế đòi hỏi chúng ta phải

ra sức nâng cao hiệu quả sức cạnh tranh và khả năng độc lập tự chủ của nền kinh tế,tham gia có hiệu quả vào phân công lao động quốc tế" Nghị quyết Đại hội Đảng

lần này lại nhấn mạnh thêm: "Chủ động hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực theotinh thần tối đa nội lực, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, bảo đảm độc lập, tự chủ

và định hớng xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích dân tộc, an ninh quốc gia, giữ gìn bảnsắc văn hoá dân tộc, bảo vệ môi trờng"

Quán triệt t tởng Hồ Chí Minh và những luận điểm có ý nghĩa phơng châm chỉ

đạo hành động của Đảng, 15b năm qua cùng với việc đẩy mạnh sự nghiệp đổi mớitoàn diện đất nớc, Nhà nớc ta lần lợt thi hành một loạt biện pháp để thúc đẩy tiếntrình mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế

Tháng 12 - 1987, Quốc hội nớc ta thông qua Luật đầu t nớc ngoài Việt Nam vàcho đến nay vẫn liên tục đợc bổ sung, sửa đổi để phù hợp với tình hình trong nớc

và quốc tế từng giai đoạn

Năm 1989, Việt Nam đã mở các cuộc đàm phán để nối lại quan hệ quỹ tiền tệquốc tế (IMF) và Ngân hàng thế giới (WB) và đến tháng 10 - 1993 đã bình thờnghoá quan hệ tín dụng với hai tổ chức tài chính, tiền tệ lớn nhất thế giới này

Tháng 7/1995, Việt Nam chính thức gia nhập ASEAN, và từ ngày 01/01/1999bắt đầu thực hiện cam kết trong khuôn khổ khu vực mậu dịch tự do ASEAN tứcAFTA, cũng tháng 7 này, Việt Nam đã ký kết Hiệp định chung về hợp tác kinh tế,khoa học, kỹ thuật, và một số lĩnh vực khác với cộng đồng Châu Âu (nay là Liênminh Châu Âu EU), đồng thời bình thờng hoá quan hệ với Mỹ

Tháng 3/1996 Việt Nam tham gia với t cách thành viên sáng lập diễn đàn hợptác kinh tế á - Âu (ASEM)

Tháng 11/1998, Hiệp định Thơng mại Việt Nam - Hoa Kỳ đã đợc ký kết vàsau bao nhiêu nỗ lực, Hiệp định chính thức có hiệu lực vào ngày 10/12/2001 màkhông kèm theo cái gọi là Đạo luật nhân quyền nghị viện và tổng thống Mỹ đ a ra

Đây là bớc tiến thuận lợi trong quá trình gia nhập WTO của nớc ta Mà trớc đó,cuối năm 1994, Nhà nớc ta đã gửi đơn xin gia nhập vào tổ chức này, hiện đangtrong quá trình đàm phán để đợc kết nạp

Tháng 9 /2001, tại Hà Nội đã diễn ra hội nghị Bộ trởng kinh tế các nớc á - Âulần thứ 3 (EMM - 3) và Hội nghị Bộ trởng kinh tế ASEAN lần thứ 33 và điều phốiviện Châu á của EMM - 3 và đã hoàn thành một cách tốt đẹp bạn bè đã biết đến mộtViệt Nam đang cố gắng bứt lên, một Việt Nam có tiềm năng và nội lực dồi dào,

đón nhận đầu t của các nớc trong khu vực và quốc tế, một Việt Nam sẵn sàng hộinhập kinh tế quốc tế

2 Thực trạng hội nhập kinh tế của Việt Nam hiện nay