Vụ kiện giày mũ da Việt Nam bán phá giá vào thị trường EU , ảnh hưởng của nó đến các doanh nghiệp Việt Nam

Vụ kiện giày mũ da Việt Nam bán phá giá vào thị trường EU , ảnh hưởng của nó đến các doanh nghiệp Việt Nam

Lời mở đầu

Quan hệ thơng mại Việt Nam-EU không ngừng phát triển cùng vớitiến trình hợp tác của phía EU và đà lớn mạnh của nền kinh tế Việt Nam dochính sách đổi mới mang lại Hiện nay EU là một trong những đối tác lớncủa Việt Nam Quy mô thơng mại ngày càng đợc mở rộng Hàng năm kimngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trờng EU đều tăng trong đó giàydép là một trong những mặt hàng xuất khẩu sang thị trờng EU nhiều nhất.Giày mũ da là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành da giày và EU cũng làthị trờng chủ lực của mặt hàng này

Nhng xuất khẩu tăng cũng đồng nghĩa với kiện tụng tăng Đặc biệt khiViệt Nam đã chính thức vào WTO, đã hoà nhập với nền kinh tế toàn cầu thìcác doanh nghiệp Việt Nam càng phải đối mặt với các tranh chấp thơngmại Có rất nhiều vụ kiện xảy ra cáo buộc hàng hoá Việt Nam bán phá giá

nh vụ kiện Việt Nam bán phá giá tôm, cá ba sa…và kết thúc thvà kết thúc thờng là thiệtthòi cho các doanh nghiệp Việt Nam khi bị áp thuế chống bán phá giá Nhiều thị trờng đang trở nên khó khăn bởi hàng rào kỹ thuật thơngmại, trong đó có việc áp thuế bán phá giá đối với giày da có mũ da xuấtkhẩu từ Việt Nam vào EU Vụ kiện chống phá giá của EU đã đến hồi kếtthúc Nhng hết vụ kiện này không có nghĩa là không có vụ khác…và kết thúc thChính vụkiện này đã tiêu biểu cho những chính sách cản trở tự do hoá thơng mại,bảo hộ cho nền sản xuất trong nớc, đi ngợc lại với tiến trình hội nhập kinh

tế thế giới

Nh vậy các vụ kiện chống bán phá giá đã trở thành một phần của

th-ơng mại quốc tế Việc nghiên cứu cũng nh tìm cách phòng tránh, ứng phóvới các vụ kiện chống bán phá giá hiện nay là vô cùng quan trọng Nhậnthấy tính cấp thiết của việc này, sau một thời gian tìm hiểu và nghiên cứu

em đã quyết định chọn đề tài:

Vụ kiện giày có mũ da của Việt Nam bán phá giá vào thị tr

“Vụ kiện giày có mũ da của Việt Nam bán phá giá vào thị tr ờng EU năm 2005-2006 và ảnh hởng của nó đến các doanh nghiệp ngành sản xuất da giày Việt Nam”

Đề án của em ngoài phần mở đầu và kết luận gồm có ba chơng:

Chơng I: Diễn biến vụ kiện của EU với giày mũ da Việt Nam và

động cơ đằng sau vụ kiện

Chơng II: Phản ứng của các nớc đối với vụ kiện và tác động của

vụ kiện tới các doanh nghiệp sản xuất da giày Việt Nam

Chơng III: Bài học kinh nghiệm từ vụ kiện và giải pháp cho các doanh nghiệp Việt Nam trong tiến trình hội nhập

Do thời gian nghiên cứu cha đợc lâu và kiến thức còn hạn chế nên đề

án của em không tránh khỏi những sai sót mong các thày cô góp ý để đề áncủa em đợc hoàn thiện hơn Em xin chân thành cảm ơn các thày cô trongkhoa Kinh tế và Kinh doanh quốc tế đặc biệt là Tiến sĩ Bùi Huy Nhợng đãtận tình giúp đỡ em hoàn thành bản đề án này

Chơng I: Diễn biến vụ kiện của EU với giày mũ

da Việt Nam và động cơ đằng sau vụ kiện

i Diễn biến vụ kiện của EU đối với giày mũ da Việt Nam

Vụ kiện do Liên minh Sản xuất giày da Châu Âu đứng đơn kiện 62doanh nghiệp Việt Nam về việc bán phá giá đối với 33 mã sản phẩm giày

mũ da xuất khẩu sang EU

Theo thống kê của Liên minh Châu Âu (EU), so với năm 2003, lợnggiày sản xuất của EU năm 2004 giảm 10%, trong khi lợng giày xuất khẩucủa Việt Nam vào EU liên tục tăng nhng giá bán lại giảm khoảng 30% và bịcho là đã gây thiệt hại cho nghành công nghiệp da giày của EU

Ngày 07/07/2005, Uỷ ban Châu Âu (EC) đã tuyên bố khởi kiện ViệtNam về việc bán phá giá các sản phẩm giầy dép đợc làm bằng da tự nhiênvào EU Việc khởi kiện này do Hiệp hội các nhà sản xuất giày dép Châu Âuthực hiện Con số bị kiện lên tới 121,7 triệu đôi, xấp xỉ 40% tổng số giàyxuất khẩu từ Việt Nam, và chiếm 65% kim nghạch xuất khẩu sang EU

Vụ kiện sẽ đợc điều tra trong vòng 15 tháng kể từ ngày thông báo vàcác biện pháp áp dụng tạm thời có thể đợc áp dụng không quá 09 tháng kể

từ ngày thông báo Trong thời hạn 06 tháng kể từ khi có kết luận và biệnpháp tạm thời, các doanh nghiệp đợc quyền khiếu nại trớc khi hội đồng raquyết định cuối cùng

Khó khăn lớn nhất của Việt Nam trong việc đối mặt với vụ kiện này là

EU cha công nhận Việt Nam có nền kinh tế thị trờng

Ngày 14/05/2005 do Việt Nam cha đợc công nhận là nền kinh tế thị ờng nên EC đã quyết định chọn Brazil là nớc có nền kinh tế thị trờng để lậpcơ sở tính toán Đại diện Hiệp hội da giày Việt Nam đã có ý kiến đến cácchuyên gia của Tổng vụ Thơng mại Châu Âu về việc chọn Brazil làm nớcthay thế là không hợp lý Bởi vì các điều kiện sản xuất của Brazil khác xaViệt Nam, các chi phí thờng cao hơn rất nhiều Theo các doanh nghiệp dagiày Việt Nam , việc chọn Indonesia-một nớc trong khu vực Đông Nam á,

tr-có các điều kiện sản xuất gần giống với Việt Nam là phù hợp hơn Brazil.Tuy vậy các doanh nghiệp Indonesia từ chối cộng tác với Hiệp hội da giàyViệt Nam May mắn là 05 doanh nghiệp giày của Thái Lan nhận lời làmtham chiếu trong vụ kiện này Nhng EU lại dội một gáo nớc lạnh khi phớt

lờ ý kiến của các doanh nghiệp Việt Nam chọn Thái Lan là nớc tham chiếu.Ngày 18/07/2005 EU đã yêu cầu các doanh nghiệp Việt Nam khaithông tin cần thiết về doanh nghiệp nh: địa chỉ, doanh số, các hoạt động củadoanh nghiệp trong việc sản xuất các sản phẩm có liên quan Việc cungcấp thông tin là rất cần thiết vì nó cho thấy doanh nghiệp đồng ý về việc cóthể đợc lựa chọn để điều tra mẫu Nếu không, EC sẽ dựa vào thông tin cósẵn do nguyên đơn cung cấp để điều tra, điều này sẽ bất lợi cho doanh

nghiệp Tính đến ngày 1/8/2005, đã có 115 doanh nghiệp Việt Nam khai vàgửi mẫu điều tra thông tin sang EU.

Tiếp đó, Uỷ ban Châu Âu (EC) thông báo sẽ cử 02 nhóm chuyên giagồm 04 ngời vào Việt Nam để điều tra trực tiếp các doanh nghiệp đợc lựachọn trong vụ kiện Theo cách làm việc của EU, trong thời hạn 15 ngày kể

từ khi bắt đầu vụ kiện, các doanh nghiệp xuất khẩu phải đa danh sách cáccông ty vào nhóm mẫu điều tra Tuy nhiên, bày tỏ thái độ tôn trọng nớcxuất khẩu, EU đã để cho Việt Nam giới thiệu danh sách những doanhnghiệp trong nhóm mẫu để kiểm tra

Từ ngày 19/09/2005 đến ngày 14/10/2005, các chuyên gia EU tiếnhành điều tra tại chỗ 08 công ty đã đợc lựa chọn trong vụ kiện chống bánphá giá mặt hàng giầy mũ da vào thị trờng Châu Âu Các công ty thuộcdiện điều tra của EC bao gồm: Công ty Pou Yuen Việt Nam, Công ty PouChen Việt Nam, Công ty Taekang Vina, Công ty liên doanh Kainan, Công

ty giày 32, Công ty Dona Biti’s, Công ty xuất khẩu Bình Tiên, Công ty giày

da Hải Phòng Trong thời gian này các doanh nghiệp phải có số liệu chứngminh rằng đã đảm bảo các điều kiện, tiêu chuẩn của nền kinh tế thị trờng,

để chứng minh không bán phá giá Trong giai đoạn đầu của vụ kiện này cácdoanh nghiệp Việt Nam đã có sự hợp tác rất tốt đối với EU

Trong quá trình điều tra, đoàn công tác yêu cầu các doanh nghiệp phảichứng minh đợc tất cả các khoản chi tiêu của công ty từ việc xây dựng nhàxởng, tổ chức sản xuất, trả lơng công nhân, thực hiện chính sách đối với lao

động đến chi phí sản xất trong kinh doanh Sau khi xác định đợc giá thànhsản phẩm, các doanh nghiệp phải chứng minh là không bán phá giá vào thịtrờng EU Hầu hết các doanh nghiệp đã chứng minh rằng họ chỉ chủ yếutham gia gia công cho nớc ngoài, không thể quyết định đợc giá bán sảnphẩm, do vậy không thể coi là có hành vi bán phá giá vào EU

Sau gần hai tháng kiểm tra trực tiếp 08 doanh nghiệp da giày ViệtNam, EC đã không công nhận 08 doanh nghiệp này đạt đợc các tiêu chí liênquan đến nền kinh tế thị trờng Đại diện lâm thời của EC tại Việt Nam chobiết qua cuộc điều tra này cho thấy những bằng chứng về sự can thiệp củaNhà nớc đối với hoạt động sản xuất dày gia ở Việt Nam, ví dụ nh thuê đấtkhông theo giá thị trờng, giảm thuế hoặc miễn thuế, u đãi tín dụng EU chorằng các can thiệp của nhà nớc nh vậy là không hợp với luật lệ của WTO.Lúc này đã có nguồn tin EU sẽ tăng thuế nhập khẩu đối với giày danhập khẩu từ Việt Nam lên đến 20%, tức là tăng gấp 3 lần mức thuế hiện đ-

ợc áp dụng

Ngày 17/03/2006, sau cuộc bỏ phiếu của giới chức thơng mại 25 nớc

EU, trởng cao uỷ thơng mại EU, ông Madelson tuyên bố vẫn tiếp tục ápdụng mức thuế nhập khẩu đối với giày mũ da Việt Nam nh đã đề xuất Ôngcho biết sẽ kiên quyết theo đuổi kế hoạch đánh thuế, và sẽ yêu cầu Cao uỷ

bỏ phiếu ủng hộ trong phiên họp tiếp theo Kết quả bỏ phiếu cho thấy quan

điểm trong chuyện này là rất khác nhau

Lúc này, có hai khả năng có thể xảy ra: hoặc EU sẽ giữ nguyên quyết

định nh đã công bố tăng thuế lên 16,8%, hoặc sẽ bị áp hạn ngạch dựa trênkim ngạch xuất khẩu của năn 2004 và tăng thêm 15% mỗi năm

Ngày 24/03/2006, bất chấp những quan điểm chia rẽ, sự phản đối từmột số nớc thành viên, Liên minh Châu Âu cuối cùng tuyên bố chính thức

áp thuế chống bán phá giá đối với mặt hàng giày da nhập khẩu từ ViệtNam, giáng một đòn chí tử vào ngành giày Việt Nam Mức thuế khởi đầuchỉ có 4,2%, nhng giới hạn sau lên đến 16,8%, trớc khi có một mức thuếcuối cùng đợc ban hành Mức thuế này sẽ bắt đầu đợc áp dụng từ ngày7/4/2006

Ngày03/06/2006, Cục quản lý cạnh tranh Bộ Thơng mại thông báo, Liên minh Châu Âu đã chính thức áp dụng mức thuế mới đối với giày da Việt Nam nhập khẩu vào thị trờng này.

Ngày 05/07/2006, EC đề xuất EU áp dụng hệ thống hạn ngạch đối vớigiày da nhập khẩu từ Việt Nam Đây đợc xem nh một giải pháp cho nhữngbất đồng giữa EU và Việt Nam xung quanh vấn đề bán phá giá giày da.Theo đề xuất, EU sẽ áp dụng mức thuế bình thờng 7,5% đối với 95 triệu đôigiày nhập khẩu từ Việt Nam Mức thuế sẽ đợc xem xét điều chỉnh theo từngnăm Tuy nhiên, một khi vợt qua hạn ngạch này, da giày Việt Nam sẽ phảichịu mức thuế phạt lên đến 29,5% Đề suất này cần đợc thảo luận và đợc bộtrởng thơng mại các nớc thông qua Tuy nhiên nó không nhận đợc sự đồngtình từ các nớc thành viên

Lúc này Việt Nam vẫn phủ nhận việc giày da trong nớc bán phá giávào thị trờng EU

Trớc tình hình đó đề xuất về hệ thống thuế trả chậm đã đợc đa ra nhngcũng không thành công vì gặp khó khăn về mặt pháp lý cũng nh không đợccác nớc thành viên EU ủng hộ

Ngày 27/07/2006, Uỷ ban Châu Âu đa ra kế hoạch mới về biện phápchống bán phá giá đối với mặt hàng giày sản xuất tại Việt Nam sau khi kếhoạch cũ không đợc các nớc thành viên thông qua Đề xuất mới, có tính tớinhu cầu về giày dép nhiều khi trái ngợc nhau giữa các nớc thành viên, yêucầu đánh thuế chống bán phá giá là 10% với giày mũ da của Việt Nam.Mức thuế này sẽ đợc áp dụng trong 05 năm, thấp hơn khá nhiều so với mứcsơ khởi 16,8% đa ra hồi đầu năm

Ngày 04/10/2006, với tỷ lệ đa số (13/12), Uỷ ban đại diện thờng trựccủa 25 nớc thành viên Liên minh Châu Âu đã bỏ phiếu thông qua biểu thuếchống bán phá giá đối với sản phẩm giày mũ da nhập khẩu từ Việt Nam.Theo đó EU sẽ áp mức thuế đối với các sản phẩm giày da của Việt Nam là10% thay cho mức tạm thời trớc đó là 16,8% Biện pháp này có hiệu lực từ

07/10/2006 và chỉ áp dụng trong vòng 02 năm, sau đó đợc xem xét lại, chứkhông phải 05 năm nh đề nghị ban đầu.

II Động cơ đằng sau vụ kiện

Việc EU biểu quyết thuế chống bán phá giá lên giày mũ da của Việt Nam không nói lên nhiều về những vấn đề của nớc ta, nhng lại bộc

lộ những điểm yếu nghiêm trọng về chính trị của EU: trì trệ, mâu thuẫn, bế tắc và mất cân bằng

Thứ nhất nó đã thể hiện sự trì trệ của Châu Âu:

Ai cũng biết giày là một ngành công nghiệp sử dụng nhiều lao động.Nếu nh một công nhân ngành giày ở Trung Quốc hay Việt nam chỉ cần l-

ơng không đến 100USD/tháng, thì một công nhân ở Pháp hay ý lại có thể

đòi ít nhất mỗi tháng 2000 USD Nhng năng suất thì chẳng có gì chênhlệch, thậm chí công nhân Trung Quốc hay Việt Nam còn làm ra nhiều sảnphẩm hơn trong một thời gian Hiển nhiên thấy rõ sự yếu kém về khả năngcạnh tranh của giày Châu Âu

Vậy tại sao công nhân Châu Âu không chuyển sang những ngànhkhác mà thế giới vẫn phải mua của Châu Âu, ví dụ nh công nghệ cao haycác ngành sử dụng nhiều vốn?

Quá trình hội nhập và phát triển đòi hỏi những thay đổi về cơ cấu,

nh-ng vẫn có nhữnh-ng nh-ngời khônh-ng theo kịp sự chuyển đổi Nhữnh-ng cônh-ng nhân củaPháp hay ý với hàng chục năm trong nghề giày cảm thấy khó khăn khi phảichuyển đổi sang nghề khác

Thay vì dùng các biện pháp đào tạo và khuyến khích để nền kinh tếchuyển đổi sang những ngành có sức cạnh tranh cao hơn, thì nhiều chínhphủ lại dùng bảo hộ để cố duy trì những ngành có sức cạnh tranh yếu kém.Một có gắng lội ngợc dòng thời đại

Thứ hai là đã xuất hiện những mâu thuẫn trong nội bộ EU:

Đầu tiên là giữa các quốc gia thành viên Trong quá trình biểu quyếtcủa 25 nớc trong EU, có 12 nớc (chủ yếu ở Bắc Âu) phản đối việc áp thuế,chỉ có 09 nớc (chủ yếu là Nam Âu) nh Tây Ban Nha, ý, Pháp hay Hungarybiểu quyết áp thuế Có 04 nớc bỏ phiếu trắng, nhng đợc EU tính là đồng ý

áp thuế Tiếp đến phải kể tới là mâu thuẫn giữa các tổ chức ngành nghề.Liên đoàn công nghiệp hàng thể thao Châu Âu (FESI) và Hiệp hội Ngoạithơng Châu Âu (FTA) cực lực phản đối việc áp thuế Các phân tích củaFESI cho thấy áp thuế có thể làm tăng đến 25% giá giày ở Châu Âu vàthậm chí các ngành công nghiệp khác cũng bị ảnh hởng xấu Trong khi đó,Liên đoàn Công nghiệp giày Châu Âu (CEC) cố gắng trấn an d luận là thuế

sẽ không làm tăng giá giày, không làm giảm việc làm, và không ảnh hởng

đến quyền lựa chọn của ngời tiêu dùng

Một mâu thuẫn nữa cũng phải kể đến là chính sách của Eu Khi bắt

đầu đề cập thuế chống phá giá, Cao uỷ Thơng mại Châu Âu đã tuyên bốkhông áp dụng thuế lên giày của trẻ em để trẻ em không phải chịu giá giày

tăng(chính ông đã công nhận là thuế sẽ làm tăng giá) Nhng kết quả làtháng 10 EU đã quyết định áp thuế lên cả giày trẻ em

Thứ ba, nó cũng thể hiện một sự bế tắc trong dài hạn:

Bế tắc thứ nhất đã thể hiện ở trên: Châu Âu không đủ năng động đểchuyển đổi những ngành sản xuất kém khả năng cạnh tranh Ngành giàyChâu Âu không phải là ngành duy nhất kém khả năng cạnh tranh Từ việcngành giày thành công trong việc đòi hỏi đợc bảo hộ, đến lợt các ngànhkhác cũng nối bớc đòi hỏi đợc bảo hộ

Sự đổ vỡ của vòng đàm phán Doha là sự bế tắc chung của WTO, trong

đó phải kể đến đóng góp của sự bế tắc trong những ngành cụ thể: không cókhả năng cạnh tranh mà cũng không chấp nhận chuyển đổi

Bế tắc thứ hai: việc áp thuế không thể giúp bảo hộ trong dài hạn Giàycủa Trung Quốc và Việt Nam sẽ chuyển hớng sang các thị trờng mà họkhông bị áp thuế phá giá, ví dụ nh Nhật và Mỹ Trớc tình hình đó, giày củaIndonesia và vài nớc khác sẽ rút bớt ra khỏi các thị trờng trên để nhảy vàoChâu Âu lấp chỗ trống do Trung Quốc và Việt Nam để lại Liệu EU có thểdiễn mãi màn "thuế chống phá giá" với các nớc tiếp theo?

Trong các vòng luẩn quẩn này, tất cả đều thiệt Ngời tiêu dùng mất đinhững sản phẩm quen thuộc và giá thấp Ngời sản xuất mất thêm chi phí để

điều chỉnh và tiếp thị sản phẩm vào thị trờng mới Ai đợc lợi: những chínhtrị gia đại diện cho các nhóm lợi ích, đã thành công trong việc đa ra mộtchính sách có lợi cho riêng nhóm mình

Thứ t, các quyết định đó cũng thể hiện sự mất cân bằng về chính trị:

Điều này thể hiện ở việc lợi ích của đông đảo ngời tiêu dùng ở Châu

Âu bị hy sinh, do những tổ chức đại diện cho họ không mạnh bằng những

tổ chức đại diện cho một nhóm thiểu số, đó là những ngời bị tụt lại phía sautrong công cuộc hội nhập kinh tế thế giới

Khi những tổ chức đại diện cho thiểu số lại thắng thế, đó là bằngchứng hiển nhiên về sự mất căn bằng về chính trị của EU

Những nớc Bắc âu biết rõ áp thuế chống phá giá lên giày khôngnhững không công bằng cho công nhân Trung Quốc và Việt Nam, mà còn

có hại cho ngời tiêu dùng của họ Khi họ vẫn phải chấp nhận một quyết

định nh vậy, đo cũng là sự mất cân bằng về chính trị của EU

Đó là cha tính trờng hợp nếu Trung Quốc áp dụng biện pháp trả đũa,cả những nớc trong Eu đã bỏ phiếu phản đối thuế giày da cũng bị trả đũalây Trung Quốc đã là cờng quốc thứ nhì thế giới, Trung Quốc có thể xâmnhập mọi thị trờng, nhng EU không dễ gì tìm đợc một thị trờng nào kháchấp dẫn hơn Trung Quốc

Đến thời điểm trớc khi có nguy cơ nổ ra cuộc chiến tranh thơng mạivới Trung Quốc thì EU vẫn còn cơ hội để quyết định bãi bỏ thuế chống phágiá lên giày mũ da, để thúc đẩy việc khắc phục các yếu kém của chính

mình Đây là một quyết định chính trị khá khó khăn, nhng có lợi cho EUnhiều hơn là cho Trung Quốc và Việt Nam

Đã có quá nhiều vụ kiện chống bán phá giá nhằm vào các nớc đangphát triển Ngời ta đã không ngần ngại gọi đích danh đó là những vụ kiệnnhằm mục đích bảo hộ các ngành sản xuất ở các nớc phát triển đã mất hẳntính cạnh tranh Vì thế sẽ khó có đợc sự công bằng trong phân xử các vụkiện chống bán phá giá vì mục tiêu cuối cùng của nó không phải là sự côngbằng mà là bảo hộ Khối liên minh Châu Âu lo ngại cho rằng hàng hoá giá

rẻ nhập khẩu từ Việt Nam tràn lan trên thị trờng có thể đẩy các nhà sản xuấtnội khối đến bờ vực phá sản

EU biện hộ rằng không có ý định lợi dụng công cụ bảo vệ thơng mại

để bảo hộ cho các nhà sản xuất Châu Âu Tuy nhiên họ cho rằng cần phảiphân biệt rạch ròi cái gì là cạnh tranh gắt gao và cái gì là cạnh tranh khôngbình đẳng Nhng chúng ta có thể nhận thấy mục đích của EU là muốn nângthuế giầy nhập khẩu lên Quyết định của EU hoàn toàn mang tính chất

chính trị và chống lại những ngời tiêu dùng Giày dép Việt Nam xuất khẩu

có đến 80% là các công ty nớc ngoài gia công tại đây Mà công ty nớcngoài thì rõ ràng không đợc chính phủ Việt Nam bảo hộ về giá cả

Trong quá trình điều tra EU tiến hành rất nhiều việc gây bất lợi choViệt Nam Khi đã xác định đợc đối tợng quyết định giá da giày xuất sang

EU là thơng lái (trader) thì Ec lại kiện nhà sản xuất Có doanh nghiệp chabao giờ làm giày hoặc không xuất khẩu vào EU cũng bị kiện EC áp dụngcác luật lệ của WTO vào vụ kiện này trong khi Việt Nam cha phải là thànhviên của WTO Khi cho rằng các nớc bị kiện trợ cấp cho ngành da giày họkhông nghĩ rằng ngay ở EU một con bò cũng đợc trợ cấp 07 euro Nghĩa làmột tổ chức vẫn tồn tại sự bảo hộ lại đi kiện một nớc mà không chắc chắn

có sự bảo hộ Không phải ngẫu nhiên mà EU chọn Brazil nh là nớc thay thế

để tính giá trị thông thờng Sự lựa chọn này bất lợi lớn cho các doanhnghiệp Việt Nam khi điều kiện kinh tế của Brazil cao hơn nhiều so với ViệtNam Điều này là có lợi cho EU

Một bất lợi lớn của Việt Nam trong vụ kiện này là cùng bị kiện vớiTrung Quốc EU chủ yếu nhằm đến hàng giày dép rẻ tiền của Trung Quốcchứ không phải của Việt Nam Kể từ khi xoá hạn ngạch, số lợng giày dépxuất khẩu của Trung Quốc đã tăng lên tới 700% Vị trí thị phần của TrungQuốc lớn hơn nhiều so với Việt Nam và do đó đích ngắm của EU đối vớitrung Quốc cũng lớn hơn

Chơng II: Phản ứng của các nớc đối với vụ kiện và tác động của vụ kiện tới các doanh

nghiệp sản xuất da giày Việt Nam

I.Phản ứng từ các nớc đối với vụ kiện của EU đối với giày

mũ da Việt Nam

1.Phản ứng của Việt Nam

Trớc đây EU dành chế độ u đãi hàng hoá cho Việt Nam xuất khẩusang với mức thế giày dép là 4,4%(trong khi của Trung Quốc là 8,5%), nh-

ng nay EU lại kiện, khiến nhiều doanh nghiệp Việt Nam không khỏi ngỡngàng

Ngay từ khi có thông tin về vụ kiện phía Việt Nam đã khẳng định

không bán phá giá giày da vào thị trờng EU.

Trớc tình hình này, nhiều doanh nghiệp lúng túng không biết có nêntheo đuổi vụ kiện hay không Có doanh nghiệp cho rằng, những điều khoản

EC đa ra là rất vô lý, nên họ không theo đuổi vụ kiện Các doanh nghiệpkhông theo đuổi vụ kiện này dự định sẽ mở thị trờng sang hớng khác

Tuy nhiên có nhiều ý kiến cho rằng các doanh nghiệp Việt Nam nêntham gia vụ kiện để bảo vệ quyền lợi của cá nhân doanh nghiệp và cả ngành

da giày nói chung Thậm chí, nh ông Vũ Văn Minh, Chủ tịch hội đồng quảntrị Công ty Vina Giày, thành viên Hội da giày Thành phố Hồ Chí Minh(S.L.A), Hiệp hội Da giày Việt Nam (LEFASO), thì các doanh nghiệpkhông có tên trong danh sách bị kiện, cũng nên liên hệ với EC để tham gia

vụ kiện, bảo vệ quyền lợi của mình

Ngay từ khi EC bắt đầu vụ kiện, các doanh nghiệp Việt Nam đã cótinh thần hợp tác tốt với EC Nhng gáo nớc lạnh đầu tiên đã dội thẳng vàotinh thần hợp tác ấy khi 08 doanh nghiệp nằm trong danh sách điều tra mẫucủa EC đã không đợc công nhận là hoạt động trong nền kinh tế thị trờng.Vẫn không nản lòng, một chiến dịch “Vụ kiện giày có mũ da của Việt Nam bán phá giá vào thị trhợp tác toàn diện” của cácdoanh nghiệp đã đợc thực hiện nhằm minh oan cho ngành da giày trong n-

ớc Những doanh nghiệp tâm huyết cũng cố gắng chứng minh họ tự bơnchải kinh doanh chẳng đợc ai hỗ trợ

Liên tục trong gần một tháng ròng rã giữa trời Tây giá rét (tháng12/2005), đoàn doanh nghiệp đi đến từng nớc thành viên chủ chốt của EUchỉ để nói chúng ta sản xuất theo cơ chế nào, vì sao giá cả của chúng tacạnh tranh, ngành da giày không đợc nhà nớc trợ giá mà hầu hết là tự thânvận động Tuy nhiên kết quả không vẫn hoàn không

Chính phủ Việt Nam cũng khẳng định không can thiệp và không trợgiá cho các hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp da giày Lợi thếcạnh tranh của doanh nghiệp là do chi phí lao động thấp và công nghệ hiện

đại Các doanh nghiệp sản xuất giày da Việt Nam hoạt động theo nguyêntắc kinh tế thị trờng, họ đợc tự do kinh doanh và cạnh tranh công bằng.Việc miễn giảm tiền thuê đất nếu có cũng chỉ là sự khuyến khích đầu t màkhông nên xem là sự bóp méo chi phí sản xuất

ActionAid Việt Nam và Hiệp hội Da giày Việt Nam (LEFASO) đã tiếnhành khảo sát và đánh giá những tác động tiêu cực của vụ kiện đối với đờisống và việc làm của công nhân tại 21 doanh nghiệp sản xuất giày mũ daxuất khẩu vào thị trờng EU ở 07 tỉnh thành trong cả nớc Báo cáo nghiêncứu này cùng với lá th tập thể với 2000 chữ kí của của các công nhân dagiày đã đợc gửi tới phiên điều trần tai EC về vụ kiện tại Brussels (Bỉ) vào

ngày 02/06/2006 ActionAid (AAV) đã lên tiếng kêu gọi EC xem xét lại

quyết định áp thuế chống bán phá giá đối với giày mũ da Việt Nam mộtcách thấu tình đạt lý, trên cơ sở thơng mại công bằng, bình đẳng và nhân

đạo

Ngày 06/10, Bộ Thơng mại cũng chính thức có phản ứng trớc việc EC

áp thuế 10% đối với giày mũ da Việt Nam Thứ trởng Bộ Thơng mại LêDanh Vĩnh đã đề nghị EC không áp dụng biện pháp này Theo ông mứcthuế này là quá cao Một lần nữa ông khẳng định các doanh nghiệp ViệtNam hoàn toàn không bán phá giá giày có mũ da vào EU, xuất khẩu giày

có mũ da của Việt Nam không phải là nguyên nhân gây thiệt hại và đe doạgây thiệt hại vật chất cho ngành công nghiệp giày da của EU, mọi quyết

định áp thuế chống bán phá giá với giày da Việt Nam đều không côngbằng, không phản ứng đúng thực tế sản xuất và xuất khẩu giày da ở ViệtNam

Thứ trởng Bộ Thơng mại Phan Thế Ruệ đã cho rằng: việc các nhà sảnxuất Châu Âu và Uỷ ban Châu Âu đề xuất áp dụng thuế chống bán phá giá

là đi ngợc với tinh thần tự do hoá thợng mại cộng đồng Châu Âu khởi xớng

và thúc đẩy Điều này cũng trái với mục tiêu của các trơng trình trợ giúpxoá đói giảm nghèo mà Uỷ ban Châu Âu và các nớc dành cho Việt Nam

Bà Đinh Thị Mỹ Loan, Cục trởng Cục quản lý cạnh tranh, Bộ thơngmại ngay sau khi có phán quyết áp thuế đã khẳng định rằng các doanhnghiệp Việt Nam không bán phá giá Theo bà thì việc áp thuế chống bánphá giá sơ bộ của EC là không phản ánh thực tế

Đại diện Hiệp hội da giày Việt nam, ông Nguyễn Gia Thảo- Chủ tịchHiệp hội Da giày Việt Nam cũng đã có ý kiến phản đối việc EU áp mứcthuế 10% đối với giày mũ da nhập từ Việt Nam và cho đây là biện pháp bảo

hộ mâụ dịch

Ngày 10/8/2006, ngời phát ngôn Bộ ngoại giao Việt Nam Lê Dũngkhẳng định các doanh nghiệp sản xuất giày daViệt Nam không bán phá giávào thị trờng EU và cho rằng đề xuất của EC về áp thuế chống bán phá giá

đối vơí Việt Nam đi ngợc với chủ trơng tự do hoá thơng mại

Việc áp thuế này cũng bị các công ty đến từ Châu Âu đặt cơ sở sảnxuất ở Việt Nam phản đối

2.Phản ứng của các nớc thành viên EU

2.1.Các ý kiến ủng hộ Việt Nam

Khi EU đa ra mức thuế chống bán phá giá đối với giày da nhập khẩu

từ Việt Nam thì đã có những bất đồng sâu sắc giữa các nớc Bắc Âu và Nam

Âu 13 nớc, chủ yếu là các nớc Bắc Âu, đứng đầu là Thuỵ Điển, cũng nhgiới nhập khẩu và bán lẻ da giày EU phản đối việc áp thuế này vì cho rằng

đây là hành động bảo hộ và làm ảnh hởng đến tiêu dùng Châu Âu do giátăng Thuỵ Điển đã đa ra đề nghị chỉ áp thuế chống bán phá giá khi số lợngnhập khẩu vợt quá Quotas

Các quốc gia thành viên khác nh Anh, Ireland, Pháp, Hà Lan phản đốiquyết định này vì thuế này có thể đẩy giá lên cao và khiến cho các nhà bán

lẻ chịu thiệt hại Trong đó, 06 nớc gồm Ireland, Bỉ, Anh, Pháp, Đanh Mạch,

Hà Lan quyết định thành lập Liên minh giày trẻ em để chống lại việc EU ápthuế chống bán phá giá từ giày da tới giày trẻ em

Chính phủ các nớc thành viên EU đã nhiều lần bác bỏ đề nghị của EC

về việc áp dụng các mức áp thuế chống phá giá đối với sản phẩm giày dacuả Việt Nam

Phát biểu trớc báo giới tại Brusels ( Bỉ), ngày 04/08, ngời phát ngôncủa EU, ông Peter Power cho biết Uỷ ban cố vấn chống phá giá không tánthành đề xuất ngày 26/07 của EC, theo đó áp dụng mức thuế 10% đối vớigiày da nhập khẩu từ Việt Nam Ông Power thừa nhận rằng nội bộ EU

đang bị chia rẽ trong vấn đề này Một số nớc ủng hộ tự do thơng mại trongkhi một số khác lại yêu cầu phải bảo hộ ngành giày da của châu Âu trớc lànsóng hàng nhập khẩu giá rẻ

Trớc đó, các nớc EU cũng đã nói “Vụ kiện giày có mũ da của Việt Nam bán phá giá vào thị trkhông” với một đề nghị khác của

EC về áp dụng một hệ thống thuế quy định mức hạn ngạch đối với giày danhập khẩu từ Việt Nam

Chủ tịch Hiệp hội các nhà nhập khẩu và bán lẻ giày dép Châu Âu(FAIR) Paul Verrips cho rằng hệ thống thơng mại của EU còn tồn tại nhiềusai lầm mang tính thủ tục và cần đợc điều tra tổng thể Quyết định áp thuếchống bán phá giá này là một trong những sai lầm nh vậy Ông cho biếtFAIR quyết tâm làm rõ vấn đề này

Liên minh ngành hàng thể thao châu Âu (FESI), với các thành viên lớn

và nổi tiếng thế giới nh Nike và Adidas, đã lên tiếng cảnh báo Uỷ ban Châu

Âu rằng việc đánh thuế nhập khẩu chống bán phá giá đối với các sản phẩmgiày thể thao sản xuất tại Trung Quốc và Việt Nam có thể khiến ngànhhàng này cuả Châu Âu mất đi 640000 việc làm thu nhập cao đặc biệt làtrong các bộ phận thiết kế, tiếp thị và hậu cần

Các công ty Châu Âu đã tính tới khả năng khởi kiện EU về quyết

định áp thuế chống bán phá giá với giày da nhập từ Việt Nam.

Hiệp hội các nhà bán lẻ Anh (BRC) nêu rõ việc áp thuế chống phá giánày chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi của một số nhà sản xuất kém khả năng cạnhtranh ở Châu Âu, trong khi lại gây thiệt hại cho ngời tiêu dùng và các nhàphân phối lẻ

Tán đồng quan điểm này, Liên đoàn ngành sản xuất đồ thể thao Châu

Âu khẳng định áp thuế chống phá giá sẽ ảnh hởng tiêu cực tới quan hệ Việt Nam

EU-Hãng sản xuất giày Clarks, nhà bán lẻ lớn nhất của Anh, đã chỉ tríchquyết định của Uỷ ban Thơng mại của EU về áp đặt mức thuế chống bánphá giá với giày da xuất khẩu của Việt Nam Giám đốc tài chính của hãng,

ông Martin Salisbury cho rằng quyết định này đang đe doạ đến hoạt độngcủa họ tại Việt Nam

Chủ tịch Hiệp hội da giày Đức cũng khẳng định quyết định này của

EU là một sai lầm Theo ông, biện pháp EU đa ra là nhằm bảo vệ ngành dagiày cuả EU trớc nguồn hàng rẻ từ Việt Nam Báo Thơng mại của Đức cũng

có bài viết chỉ trích quyết định của EU và cảnh báo quyết định đó có thểlàm 10000 công nhân ở các nớc EU mất việc

2.2.Các ý kiến ủng hộ việc đánh thuế

Khi EU đa ra biện pháp áp thuế thì đã nhận đợc sự ủng hộ tuyệt đốicủa các nớc nh Italia và Bồ Đào Nha, những nớc muốn bảo vệ ngành sảnxuất giày nội địa Họ kiên quyết đòi áp thuế với Việt Nam với lý do mặthàng da giày của chúng ta đã bán phá giá làm giảm mức cạnh tranh trong n-

ớc Thậm chí khi EU đa ra yêu cầu đánh thuế 10% với giày da Việt Nam,

đề xuất này đã vấp phải những sự phản đối từ một số nớc sản xuất giày tạiChâu Âu, ví nh Italia Nớc này cho rằng mức thuế trên là thấp và đề nghịnâng lên nữa

Có một số nớc trớc đây phản đối quyết định áp thuế cũng đã tỏ ý thỏahiệp, nh nớc Aó Họ đề xuất áp dụng mức thuế 10% trong vòng một nămsau đó sẽ xem xét điều chỉnh lại Đề nghị của Aó đã tác động mạnh đếnliên minh các nớc ủng hộ thơng mại tự do.

Các tổ chức tiêu dùng, nhà bán lẻ và chế tạo sản xuất hàng hoá ở Châu

á chỉ trích EU tìm cách đạt mục tiêu của riêng mình bằng cách trừng phạtcác nớc, nơi châu Âu có hoạt động sản xuất ngày càng tăng

Trung Quốc-quốc gia cùng bị khởi kiện với Việt Nam đã khởi kiện EU

về mức thuế chống bán phá giá với nớc này

Tuy vậy, cũng có quốc gia lợi dụng việc áp thuế này một cách triệt

để Bộ thơng mại ấn Độ đã chuẩn bị một chơng trình hành động cho ngành sản xuất và xuất khẩu của nớc này nhằm tận dụng lợi thế từ quyết định của EU Ông Joosim Ramesh, Quốc vụ khanh Bộ thơng mại

và Công nghiệp ấn Độ cho rằng việc áp thuế này tạo cơ hội cho ngành

da giày của ấn Độ Bởi gần 63% các sản phẩm giày da xuất khẩu của nớc này là sang thị trờng EU Ông đã khuyến cáo các nhà sản xuất và xuất khẩu giày da của ấn Độ tranh thủ cơ hội này để đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trờng EU.

II.Tác động của vụ kiện đối với các doanh nghiệp, ngời lao