Công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH tại BHXH huyện Yên Hưng tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2007 – 2010, thực trạng và giải pháp

Công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH tại BHXH huyện Yên Hưng tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2007 – 2010, thực trạng và giải pháp

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi Các số liệu, kếtquả nêu trong báo cáo thực tập tốt nghiệp là trung thực xuất phát từ tình hìnhthực tế của đơn vị thực tập

Sinh viên thực hiện

Nguyễn Thu Trang

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

BHYT : Bảo hiểm y tế

Mục tiêu của Đảng và Nhà nước ta trong những năm qua là mở rộngphạm vi bao phủ của BHXH để hướng tới công bằng, an sinh xã hội và pháttriển bền vững hệ thống BHXH Để thực hiện mục tiêu ấy, việc quản lý đốitượng tham gia BHXH giữ vai trò rất quan trọng Do vậy, em đã chọn đề tài:

“Công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH tại BHXH huyện Yên Hưng tỉnhQuảng Ninh giai đoạn 2007 – 2010, thực trạng và giải pháp” Kết cấu bài khoáluận của em gồm 3 chương, trong đó:

Chương I, em xin đưa ra các khái niệm về BHXH và quản lý đối tượngtham gia BHXH, một số vấn đề về quản lý đối tượng tham gia BHXH và cuốicùng là các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý đối tượng tham giaBHXH như là: chính sách BHXH, tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế, nhậnthức của người tham gia, công tác thông tin tuyên truyền, ứng dụng công nghệthông tin…

Chương II về thực trạng công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH tạiBHXH huyện Yên Hưng – Quảng Ninh trong giai đoạn 2007 – 2010 Trongchương này, em xin làm rõ về thực trạng của một số công tác như: quản lýdanh sách đối tượng tham gia BHXH, quản lý sổ BHXH, quản lý hồ sơ, quản

lý tiền lương làm căn cứ đóng và mức đóng BHXH Từ đó, rút ra một số thànhtựu đạt được và hạn chế còn tồn tại trong công tác quản lý đối tượng tham giaBHXH của cơ quan BHXH huyện Yên Hưng

Cuối cùng trong chương III, từ những hạn chế còn tồn tại em xin đưa ramột số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý đối tượng tham gia BHXHtại BHXH huyện Yên Hưng như: tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật

về BHXH, quản lý chặt chẽ đối tượng tham gia, cải cách thủ tục hành chính và

sử dụng chế tài xử phạt vi phạm pháp luật về BHXH, nâng cao năng lực quản

lý và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ BHXH huyện Yên Hưng, tăngcường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đối tượng tham gia BHXH

và phối hợp với các cấp chính quyền địa phương

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BHXH VÀ QUẢN LÝ ĐỐI TƯỢNG THAM GIA BHXH 3

1.1 Khái niệm, sự cần thiết và vai trò của BHXH 3

1.1.1 Khái niệm 3

1.1.2 Sự cần thiết khách quan của BHXH 4

1.1.3 Vai trò của BHXH 5

1.2 Một số vấn đề về quản lý đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội 7

1.2.1 Khái niệm quản lý đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội 7

1.2.2 Đối tượng quản lý 7

1.2.3 Phạm vi quản lý 10

1.2.4 Nội dung quản lý đối tượng tham gia BHXH 10

1.2.5 Quy trình quản lý đối tượng tham gia BHXH 11

1.2.6 Vai trò của quản lý đối tượng tham gia BHXH 15

1.2.7 Công cụ quản lý đối tượng tham gia BHXH 15

1.2.8 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH 17

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐỐI TƯỢNG THAM GIA BHXH TẠI BHXH HUYỆN YÊN HƯNG TỈNH QUẢNG NINH GIAI ĐOẠN 2007 - 2010 20

2.1 Giới thiệu chung về huyện Yên Hưng và Bảo hiểm xã hội huyện Yên Hưng 20

2.1.1 Khái quát đặc điểm kinh tế xã hội huyện Yên Hưng 20

2.1.2 Giới thiệu chung về Bảo hiểm xã hội huyện Yên Hưng 21

2.2 Thực trạng công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH tại BHXH huyện Yên Hưng 22

2.2.1 Quản lý danh sách đối tượng tham gia BHXH 22

2.2.1.1 Quản lý danh sách đối tượng tham gia BHXH bắt buộc 22

2.2.1.2 Quản lý danh sách đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp 26

2.2.1.3 Quản lý danh sách đối tượng tham gia BHXH tự nguyện 27

2.2.2 Quản lý sổ BHXH 28

2.2.2.1 Công tác quản lý sổ BHXH bắt buộc 28

2.2.2.2 Công tác quản lý sổ BHXH tự nguyện 30

2.2.3 Quản lý hồ sơ 31

2.2.3.1 Quản lý hồ sơ tham gia BHXH 31

2.2.3.2 Quản lý hồ sơ hưởng BHXH 32

2.2.4 Quản lý tiền lương làm căn cứ đóng và mức đóng BHXH 37

2.2.4.1 Quản lý tiền lương làm căn cứ đóng và mức đóng BHXH bắt buộc 37

2.2.4.2 Quản lý tiền lương làm căn cứ đóng và mức đóng bảo hiểm thất nghiệp 39

2.2.4.3 Quản lý tiền lương làm căn cứ đóng và mức đóng BHXH tự nguyện 40

2.3 Đánh giá thực trạng công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH ở BHXH huyện Yên Hưng tỉnh Quảng Ninh 41

2.3.1 Những thành tựu đạt được 41

2.3.2 Những hạn chế còn tồn tại 43

2.3.3 Nguyên nhân của những mặt hạn chế 45

CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP VÀ KHUYẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐỐI TƯỢNG THAM GIA BHXH TẠI BHXH HUYỆN YÊN HƯNG TỈNH QUẢNG NINH 49

3.1 Định hướng phát triển hoạt động của Bảo hiểm xã hội huyện Yên Hưng trong những năm tới 49

3.1.1 Định hướng về công tác BHXH 49

3.1.2 Định hướng về công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH 50

3.2 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý đối tượng tham gia

BHXH tại BHXH huyện Yên Hưng 50

3.2.1 Tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật về BHXH 50

3.2.2 Quản lý chặt chẽ đối tượng tham gia BHXH 51

3.2.3 Cải cách thủ tục hành chính và sử dụng chế tài xử phạt vi phạm pháp luật về BHXH 53

3.2.4 Nâng cao năng lực quản lý và tinh thần trách nhiệm đội ngũ cán bộ của BHXH huyện Yên Hưng 53

3.2.5 Tăng cường ứng dụng CNTT trong quản lý đối tượng tham gia BHXH 54

3.2.6 Phối hợp với các cấp chính quyền địa phương 55

3.3 Một số khuyến nghị nhằm hoàn thiện công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH tại BHXH huyện Yên Hưng 56

3.3.1 Khuyến nghị đối với nhà nước: 56

3.3.2 Khuyến nghị đối với BHXH Việt Nam: 56

3.3.3 Khuyến nghị đối với BHXH tỉnh Quảng Ninh: 57

3.3.4 Khuyến nghị đối với BHXH huyện Yên Hưng: 57

KẾT LUẬN 59

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 60

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1: Tình hình tham gia BHXH bắt buộc (2007 - 2010) 23

Bảng 2: Tình hình tham gia bảo hiểm thất nghiệp (2009 - 2010) 26

Bảng 3: Tình hình tham gia BHXH tự nguyện (2008 - 2010) 27

Bảng 4: Quản lý cấp sổ BHXH bắt buộc (2007 - 2010) 29

Bảng 5: Quản lý công tác chốt sổ BHXH bắt buộc (2007 – 2010) 30

Bảng 6: Quản lý cấp và chốt sổ BHXH tự nguyện (2008 - 2010) 31

Bảng 7: Quản lý hồ sơ tham gia BHXH (2007 – 2010) 31

Bảng 8: Số người hưởng chế độ ốm đau, thai sản, TNLĐ – BNN, DSPHSK (2007 – 2010) 33

Bảng 9: Số người hưởng chế độ hưu trí (2007 – 2010) 35

Bảng 10: Số người hưởng chế độ tử tuất (2007 – 2010) 36

Bảng11: Số người hưởng chế độ BHXH một lần (2007 – 2010) 37

Bảng 12: Tổng quỹ lương và số thu BHXH bắt buộc (2007 – 2010) 38

Bảng 13: Tổng quỹ lương và số thu bảo hiểm thất nghiệp (2009 – 2010) 40

Bảng 14: Số thu BHXH tự nguyện (2008 – 2010) 41

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Chính sách BHXH là một trong những chính sách lớn của Đảng và Nhànước ta Mục đích của chính sách là bảo đảm sự thay thế hoặc bù đắp mộtphần thu nhập cho người lao động khi họ gặp rủi ro ốm đau, bệnh tật hay tuổigià, góp phần đảm bảo an toàn đời sống của người lao động và gia đình họđồng thời giữ ổn định xã hội

Hoạt động BHXH càng hiệu quả hơn, đặc biệt sau năm 1995 khi ngànhBHXH được thành lập, thì phạm vi và đối tượng tham gia BHXH ngày càngđược mở rộng Đối với BHXH huyện Yên Hưng – Quảng Ninh trong nhữngnăm qua đã đạt được những kết quả đáng mừng về công tác quản lý đối tượngtham gia BHXH như: đối tượng tham gia BHXH ngày càng tăng, thu quỹBHXH tăng,… Bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận đó còn nhiều vướngmắc tồn tại như: còn nhiều doanh nghiệp ngoài quốc doanh chưa tham giaBHXH, hoặc trốn đóng, nợ đọng BHXH, công tác tuyên truyền chính sách cònchưa sâu rộng và phổ biến, chưa khai thác hết số lao động trên địa bàn để họtham gia …

Nhận thức được tầm quan trọng của công tác quản lý đối tượng tham giaBHXH đối với BHXH huyện Yên Hưng Em xin chọn đề tài:

“ Công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH tại BHXH huyện Yên Hưng tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2007 – 2010, thực trạng và giải pháp”

2 Mục đích nghiên cứu của khoá luận

Việc nghiên cứu đề tài này khoá luận này sẽ nhằm mục đích làm rõ hơnvai trò của công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH, đánh giá một cáchtổng quát và có hệ thống thực trạng quản lý đối tượng tham gia BHXH tạiBHXH huyện Yên Hưng trong giai đoạn vừa qua Đồng thời, qua đó đưa ramột số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH

ở địa phương

3 Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của đề tài: nghiên cứu các vấn đề về quản lý đốitượng tham gia BHXH tại huyện Yên Hưng giai đoạn 2007 - 2010

Đối tượng nghiên cứu: thực trạng công tác quản lý đối tượng tham giaBHXH tại BHXH huyện Yên Hưng – Quảng Ninh.

4 Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu

Đề tài này sẽ phản ánh, phân tích một cách chi tiết và tổng hợp về thựctrạng công tác thực hiện chính sách BHXH nói chung và công tác quản lý đốitượng tham gia BHXH tại huyện Yên Hưng – Quảng Ninh nói riêng

Thông qua việc phân tích thực trạng công tác quản lý đối tượng tham giaBHXH tại BHXH huyện Yên Hưng có thể đưa ra một số giải pháp nhằm hoànthiện hơn công tác nghiệp vụ này

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp phân tích

- Phương pháp so sánh

- Một số phương pháp khác

6 Kết cấu của khoá luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận, bài khoá luận tốt nghiệp của em đượckết cấu thành ba chương chính Cụ thể đó là:

Chương I: Một số lý luận chung về BHXH và quản lý đối tượng tham

gia BHXH

Chương II: Thực trạng công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH tại

BHXH huyện Yên Hưng - Quảng Ninh giai đoạn 2007 - 2010

Chương III: Một số giải pháp và khuyến nghị nhằm hoàn thiện công tác

quản lý đối tượng tham gia BHXH tại BHXH huyện Yên Hưng - Quảng Ninh.Bài khoá luận của em chắc chắn còn nhiều hạn chế, em rất mong nhậnđược nhiều sự đóng góp, ý kiến của các thầy cô giáo

Em xin chân thành cảm ơn!

CHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BHXH VÀ QUẢN

LÝ ĐỐI TƯỢNG THAM GIA BHXH

1.1 Khái niệm, sự cần thiết và vai trò của BHXH

1.1.1 Khái niệm

Tuyên ngôn về nhân quyền của Liên Hợp Quốc thông qua ngày10/12/1948 đã xác nhận “Tất cả mọi người, với tư cách là thành viên của xãhội, có quyền hưởng bảo hiểm xã hội” Bảo hiểm xã hội là một bộ phận cấuthành quan trọng của vấn đề an sinh xã hội, là cơ chế chính trong hệ thống ansinh xã hội Vì thế, chính sách bảo hiểm xã hội trước tiên là một trong cácchính sách an sinh xã hội

Cơ sở của hệ thống BHXH là dựa trên sự đóng góp nhằm bảo vệ sứckhỏe và thu nhập, gồm các phương pháp thoát khỏi rủi ro và đóng góp tàichính vào quỹ BHXH BHXH là nhu cầu tất yếu của người lao động, được rađời và phát triển cùng với sự phát triển của xã hội

Tuy đã có lịch sử phát triển lâu dài nhưng đến nay vẫn chưa có địnhnghĩa thống nhất về BHXH và BHXH được nhìn nhận dưới nhiều giác độkhác nhau

Từ giác độ pháp luật: BHXH là một chế định bảo vệ người lao động sửdụng nguồn đóng góp của mình, đóng góp của người sử dụng lao động (nếucó) và được sự tài trợ, bảo hộ của Nhà nước nhằm trợ cấp vật chất cho ngườilao động được bảo hiểm và gia đình họ trong trường hợp bị giảm hoặc mất thunhập bình thường do ốm đau, tai nạn lao động hoặc hết tuổi lao động theo quyđịnh của pháp luật hoặc người lao động bị chết

Dưới giác độ tài chính: BHXH là quá trình san sẻ rủi ro và san sẻ tàichính giữa những người tham gia BHXH theo quy định của pháp luật

Ở Việt Nam, BHXH là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước ta thểhiện tinh thần nhân đạo và nhân văn cao cả “ mỗi người vì mọi người, mọingười vì mỗi người” Làm sao để cho dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằngvăn minh là một mục tiêu hàng đầu mà Đảng và Nhà nước ta quan tâm

Theo Luật BHXH Việt Nam được Quốc hội thông qua ngày 29/6/2006,

“BHXH là sự đảm bảo thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập của người laođộng khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn lao động,

bệnh nghề nghiệp, thấp nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết, trên cơ sở đóngvào quỹ BHXH”

Theo cách tiếp cận từ thu nhập, BHXH là sự bảo đảm cho người lao độngkhi họ gặp khó khăn, bị giảm hoặc mất thu nhập, khi bị giảm hoặc mất khảnăng lao động thông qua việc hình thành và sử dụng quỹ tài chính tập trung do

sự đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động và Nhà nước.BHXH có mục đích cuối cùng là hướng tới sự phát triển của các cá nhân, từ

đó tạo tiền đề cho sự phát triển của cộng đồng và của toàn xã hội

Hiện nay, mặc dù khái niệm BHXH chưa thống nhất, nhưng chúng đềuphản ánh bản chất của BHXH Đó là sự đảm bảo lợi ích của người lao độngkhi tham gia vào BHXH trong những trường hợp phát sinh các nhu cầu về bảohiểm Nó cùng với các chính sách an toàn lao động khác hình thành nên mộtmạng lưới an toàn trong xã hội để bảo vệ cho người lao động khi họ gặp phảinhững rủi ro hay rơi vào tình trạng không còn nguồn thu nhập thì có nhữngkhoản trợ cấp nhất định để sinh sống

1.1.2 Sự cần thiết khách quan của BHXH

Lao động là hoạt động thường xuyên của con người để tạo ra của cải vậtchất, để lao động được con người cần có sức khoẻ và một khả năng lao độngnhất định Thế nhưng trong cuộc sống không phải người lao động nào cũng cóthể trạng tốt như nhau và có may mắn như nhau để hoàn thành tốt nhiệm vụlao động của mình và tạo ra cho mình một cuộc sống sung túc và ấm no Hơnnữa trong cuộc sống luôn thường trực những rủi ro, bất hạnh như ốm đau, tainạn, hay già yếu, chết hoặc thiếu công việc làm do những ảnh hưởng của tựnhiên, của những điều kiện sống và sinh hoạt cũng như các tác nhân xã hộikhác

Khi chẳng may con người rơi vào những trường hợp đó, nhu cầu thiếtyếu không những không mất đi Trái lại, còn gia tăng thêm Do vậy, muốn tồntại con người phải tìm những biện pháp để vượt lên trên hoàn cảnh và khắcphục những khó khăn Để vượt qua những lúc khốn khó đó thì ngoài sự nỗ lựccủa bản thân và gia đình, người lao động cần được sự hỗ trợ của cộng đồngtập thể của các tổ chức cơ quan Nhà nước nước và xã hội Sự hỗ trợ nàykhông thể chỉ bằng tinh thần là sự cảm thông, sự động viên thăm hỏi chungchung , mà còn phải cụ thể hoá nó bằng hiện vật và nguồn vật chất cần thiết,

nhằm nhanh chóng phục hồi sức khoẻ, duy trì sức lao động xã hội góp phầnlàm giảm bớt những khó khăn của bản thân và gia đình người lao động khi cónhững hẫng hụt về thu nhập trong các trường hợp bị ốm đau, thai sản, tai nạnlao động và bệnh nghề nghiệp, mất việc làm, hoặc khó khăn khi về già… Lúcnày, tất cả những rủi ro đó đã trở thành mối đe dọa đối với cuộc sống bìnhthường của người lao động, sự đối mặt với cuộc sống thật nan giải Tình cảnhnày đưa đến những hành động tập thể phát huy truyền thống tương thân, tương

ái vốn có từ trong nhân dân, đồng thời cũng đòi hỏi giới chủ, giới thợ và Nhànước từng bước can thiệp để duy trì lực lượng nhân công cần thiết cho xã hội

Sự mâu thuẫn giữa giới chủ và giới thợ có nguồn gốc từ Chế độ Chiếmhữu nô lệ, khi mà sở hữu tư nhân tư liệu sản xuất mới xuất hiện Sự mâu thuẫnnày trải qua nhiều thời kỳ và đi cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội Theothời gian trình độ chuyên môn và nhận thức của người lao động về BHXHngày càng được nâng cao, cách chủ động khắc phục khi không may gặp phảirủi ro xảy ra ngày càng hoàn thiện Thế nhưng, chỉ đến khi có sự ra đời củaBHXH thì những tranh chấp cũng như những khó khăn mới được giải quyếtmột cách ổn thỏa và có hiệu quả nhất Đó cũng chính là cách giải quyết chungnhất cho xã hội loài người trong quá trình phát triển của đất nước

Sự xuất hiện của BHXH là một tất yếu khách quan khi mà mọi thànhviên trong xã hội đều cảm thấy sự cần thiết phải tham gia hệ thống BHXH và

sự cần thiết phải tiến hành bảo hiểm cho người lao động Vì vậy, BHXH đãtrở thành nhu cầu và quyền lợi của người lao động và được thừa nhận là mộtnhu cầu tất yếu khách quan, một trong những quyền lợi của con người

1.1.3 Vai trò của BHXH

BHXH ra đời và phát triển đã ngày càng khẳng định được vai trò củamình trên nhiều phương diện khác nhau trong thực tế cuộc sống cũng nhưtrong phát triển kinh tế Có thể khái quát vai trò của BHXH trên các mặt sau:

Một là, BHXH góp phần ổn định đời sống của người lao động tham gia

BHXH, những người tham gia BHXH sẽ được thay thế hoặc bù đắp một phầnthu nhập khi họ bị suy giảm, mất khả năng lao động, mất việc làm, chết Nhờ

có sự thay thế hoặc bù đắp thu nhập kịp thời mà người lao động khắc phụcnhanh chóng được những tổn thất về vật chất, nhanh phục hồi sức khỏe, ổnđịnh cuộc sống để tiếp tục quá trình hoạt động bình thường

Hai là, BHXH góp phần đảm bảo an toàn, ổn định cho toàn bộ nền kinh

tế xã hội Để phòng ngừa, hạn chế tổn thất, các đơn vị kinh tế phải đề ra cácquy định chặt chẽ về an toàn lao động buộc mọi người phải tuân thủ Khi córủi ro xảy ra với người lao động, quỹ BHXH kịp thời hỗ trợ, tạo điều kiện chongười lao động nhanh ổn định cuộc sống và sản xuất… Tất cả những yếu tố đógóp phần quan trọng làm ổn định nền kinh tế xã hội

Ba là, BHXH làm tăng thêm mối quan hệ gắn bó giữa người lao động,

người sử dụng lao động và Nhà nước Người lao động, người sử dụng laođộng, Nhà nước đều tham gia đóng góp vào quỹ BHXH, điều đó làm cho:

 Người lao động có trách nhiệm hơn trong công việc, trong lao động sảnxuất

 Người sử dụng lao động tham gia đóng góp vào quỹ BHXH cho ngườilao động được hưởng các chế độ BHXH cũng thấy rõ trách nhiệm củamình đối với người lao động

 Nhà nước vừa tham gia đóng góp, vừa điều hành hoạt động của quỹBHXH, đảm bảo sự công bằng, bình đẳng, cho mọi đối tượng thụhưởng…

 Điều đó làm tăng thêm mối quan hệ gắn bó giữa Nhà nước- người sửdụng lao động- người lao động, góp phần ổn định nền kinh tế xã hội

Bốn là, BHXH góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và công bằng xã

hội Qũy BHXH được sử dụng để chi trả các chế độ BHXH cho người laođộng và gia đình họ, phần nhàn rỗi được đầu tư vào các hoạt động sản xuất,kinh doanh để bảo tồn và tăng trưởng quỹ Như vậy, xét trên cả phương diện,chi trả các chế độ BHXH cũng như đầu tư tăng trưởng quỹ, hoạt động của quỹBHXH đều góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế Mặt khác, phân phốitrong BHXH là sự phân phối lại theo hướng có lợi cho những người có thunhập thấp; là sự chuyển dịch thu nhập của những người khỏe mạnh, may mắn

có việc làm ổn định cho những người ốm, yếu, gặp phải những biến cố rủi rotrong lao động sản xuất và trong cuộc sống Vì vậy, BHXH góp phần làmgiảm bớt gánh khoảng cách giữa những người giàu và người nghèo, góp phầnbảo đảm sự công bằng xã hội

Năm là, BHXH là trụ cột của hệ thống ASXH, góp phần điều tiết các

chính sách, các chương trình ASXH của mỗi quốc gia Khi BHXH phát triển,

số đối tượng tham gia và hưởng BHXH được mở rộng sẽ góp phần nâng caođời sống của người lao động nói riêng và dân cư nói chung, từ đó sẽ góp phầnlàm giảm số đối tượng được hưởng các chính sách ASXH khác như ưu đãi xãhội, cứu trợ xã hội và làm giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước

Sáu là, đối với Việt nam ta BHXH trực tiếp thể hiện vai trò mục tiêu, lý

tưởng, bản chất tốt đẹp của chế độ chính trị, xã hội mà Đảng, Nhà nước vànhân dân đã và đang phấn đấu, xây dựng đất nước Việt nam dân giàu nướcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

1.2 Một số vấn đề về quản lý đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội

1.2.1 Khái niệm quản lý đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội

- Khái niệm quản lý

Quản lý là sự tác động có kế hoạch, sắp xếp có tổ chức, chỉ huy, điềukhiển, hướng dẫn, kiểm tra của các chủ thể quản lý (cá nhân hay tổ chức) đốivới các quá trình xã hội và hoạt động của con người, để chúng phát triển phùhợp với quy luật, đạt tới mục đích đề ra của tổ chức và đúng với ý chí của nhànước quản lý với chi phí thấp nhất

- Khái niệm quản lý đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội

Quản lý đối tượng tham gia BHXH là sự tác động có kế hoạch, có tổchức của cơ quan BHXH đối với quá trình tham gia BHXH của các đối tượngthông qua việc quản lý danh sách tham gia; hồ sơ tham gia; sổ BHXH; mứclương; tổng quỹ lương, mức đóng góp vào quỹ BHXH , nhằm đảm bảo quyềnlợi và nghĩa vụ của các đối tượng tham gia theo luật định

1.2.2 Đối tượng quản lý

 Người lao động tham gia BHXH

Người lao động tham gia BHXH tuỳ theo loại hình BHXH do Chính phủquy định áp dụng trong từng thời kỳ

- Người lao động tham gia hình thức BHXH bắt buộc:

Theo quy định tại Điều 2 – Nghị định số 152/2006/NĐ-CP ngày22/12/2006 và Thông tư số 03/2007/ TT-BLĐTBXH ngày 30/01/2007, đốitượng tham gia BHXH bắt buộc được quy định như sau:

Người LĐ tham gia BHXH bắt buộc là công dân Việt Nam, gồm:

+ Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ,công chức;

+ Người làm việc theo HĐLĐ có thời hạn từ đủ 3 tháng trở lên và HĐLĐkhông xác định thời hạn theo quy định của pháp luật về LĐ;

+ Người LĐ, xã viên, kể cả cán bộ quản lý làm việc và hưởng tiền côngtheo HĐLĐ từ đủ 3 tháng trở lên trong HTX, Liên hiệp HTX thành lập, hoạtđộng theo Luật HTX;

+ Công nhân quốc phòng, công nhân công an làm việc trong các doanhnghiệp thuộc LLVT;

+ Người LĐ theo quy định nói trên được cử đi học, thực tập, công táctrong và ngoài nước mà vẫn hưởng tiền lương hoặc tiền công ở trong nước;+ Người LĐ đã tham gia BHXH bắt buộc mà chưa nhận BHXH 1 lầntrước khi đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo quy định của pháp luật vềngười LĐ Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng Bao gồm:

Hợp đồng với tổ chức sự nghiệp, doanh nghiệp được phép hoạt động dịch

vụ đưa người LĐ đi làm việc ở nước ngoài, doanh nghiệp đưa LĐ đi làm việc

ở nước ngoài dưới hình thức thực tập, nâng cao tay nghề và doanh nghiệp đầu

tư ra nước ngoài có đưa người LĐ đi làm việc ở nước ngoài;

Hợp đồng với doanh nghiệp Việt Nam trúng thầu, nhận thầu công trình ởnước ngoài;

Hợp đồng cá nhân

* Đối với quân nhân, công an nhân dân và người làm công tác cơ yếuhưởng lương như đối với quân nhân, công an nhân dân, được quy định tạiNghị định số 68/2007/NĐ-CP ngày 19/4/2007 như sau:

+ Người lao động thuộc diện hưởng lương, bao gồm:

Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân;

Sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ và sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuậtCông an nhân dân;

Người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân, công

an nhân dân;

+ Người lao động thuộc diện hưởng trợ cấp, bao gồm:

Hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội nhân dân;

Hạ sĩ quan, chiến sĩ Công an nhân dân

- Người lao động tham gia hình thức BHXH tự nguyện:

Là những công dân Việt Nam, trong độ tuổi lao động không thuộc đối

tượng áp dụng BHXH bắt buộc

 Người sử dụng lao động tham gia BHXH bắt buộc, bao gồm:

+ Doanh nghiệp thành lập, hoạt động theo Luật doanh nghiệp;

+ Các Công ty Nhà nước thành lập theo Luật doanh nghiệp Nhà nướcđang trong thời gian chuyển đổi thành Công ty TNHH hoặc Công ty Cổ phầntheo Luật doanh nghiệp;

+ Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp của Nhà nước;

+ Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – XH, tổ chức chính trị XH – nghềnghiệp, tổ chức XH – nghề nghiệp, tổ chức XH khác;

+ Tổ chức, đơn vị hoạt động theo quy định của pháp luật;

+ Cơ sở ngoài công lập hoạt động trong các lĩnh vực: giáo dục - đào tạo;

y tế; văn hoá; TDTT; khoa học và công nghệ; môi trường; xã hội; dân số, giađình, bảo vệ chăm sóc trẻ em và các ngành sự nghiệp khác;

+ Hợp tác xã, Liên hiệp HTX thành lập, hoạt động theo Luật HTX;

+ Hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, tổ chức khác và cá nhân có thuê ướn, sử dụng và trả công cho người LĐ theo quy định của pháp luật LĐ;

m-+ Cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trênlãnh thổ Việt Nam có sử dụng LĐ là người Việt Nam, trừ trường hợp Điều -

ước quốc tế mà nước CHXHCN Việt Nam ký kết hoặc tham gia có quy địnhkhác.

- Người sử dụng lao động tham gia BHXH bắt buộc đối với quân nhân, công an nhân dân, người làm công tác cơ yếu, bao gồm:

+ Các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Ban Cơ yếuChính phủ;

+ Cơ quan, tổ chức khác sử dụng người làm công tác cơ yếu;

+ Doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Ban Cơ yếuChính phủ

1.2.3 Phạm vi quản lý

- Quản lý các đơn vị sử dụng lao động thuộc diện tham gia BHXH bắtbuộc, bảo hiểm thất nghiệp, BHYT trên địa bàn quản lý theo sự phân cấp quảnlý;

- Quản lý người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, bảo hiểmthất nghiệp, BHYT trong từng đơn vị sử dụng lao động thuộc diện tham giaBHXH bắt buộc và những người lao động tham gia BHXH tự nguyện trên địabàn quản lý theo sự phân cấp quản lý;

- Quản lý mức tiền lương hoặc tiền công đóng BHXH, bảo hiểm thấtnghiệp, BHYT của những người lao động tham gia BHXH bắt buộc, bảo hiểmthất nghiệp, BHYT và tổng quỹ tiền lương, tiền công đóng BHXH bắt buộc,bảo hiểm thất nghiệp, BHYT của các đơn vị sử dụng lao động tham giaBHXH, bảo hiểm thất nghiệp, BHYT;

- Quản lý mức thu nhập đăng ký đóng BHXH tự nguyện của người laođộng tham gia BHXH tự nguyện, mức đóng BHYT của người tự nguyện thamgia BHYT

1.2.4 Nội dung quản lý đối tượng tham gia BHXH

- Quản lý danh sách lao động tham gia BHXH bắt buộc, BHYT bắt buộc,bảo hiểm thất nghiệp trong từng đơn vị sử dụng lao động; danh sách điềuchỉnh lao động, mức lương đóng BHXH bắt buộc, BHYT bắt buộc, bảo hiểmthất nghiệp (trường hợp tăng, giảm lao động và mức đóng BHXH, BHYT, bảohiểm thất nghiệp)

- Quản lý danh sách lao động tham gia BHXH tự nguyện, BHYT tựnguyện.

- Quản lý mức tiền lương, tiền công hoặc thu nhập làm căn cứ đóngBHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp Bảng kê khai mức tiền lương, tiền cônghoặc mức thu nhập làm căn cứ đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp dođơn vị sử dụng lao động, đơn vị quản lý đối tượng tham gia BHYT và ngườitham gia lập theo mẫu quy định của BHXH Việt Nam

- Quản lý tổng quỹ tiền lương, tiền công hoặc thu nhập làm căn cứ đóngBHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp của từng đơn vị tham gia BHXH,BHYT, bảo hiểm thất nghiệp Bảng kê khai tổng quỹ tiền lương, tiền công…

do đơn vị quản lý đối tượng tham gia lập theo mẫu của BHXH Việt Nam

- Quản lý mức đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp của từng đơn

vị và từng người tham gia trên cơ sở danh sách tham gia BHXH, BHYT, bảohiểm thất nghiệp và bảng kê khai mức tiền lương, tiền công hoặc mức thunhập làm căn cứ đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp do đơn vị sử dụnglao động, đơn vị quản lý đối tượng tham gia BHYT lập

- Cấp và quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT cho người tham gia BHXH vàhàng năm ghi bổ sung vào sổ BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp theo cáctiêu thức ghi trong sổ và quy định của pháp luật về BHXH

- Tổ chức thu BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp

1.2.5 Quy trình quản lý đối tượng tham gia BHXH

 Đăng ký tham gia Bảo hiểm xã hội:

Thông thường việc đăng ký tham gia BHXHBB do nhà nước quy địnhđến từng đơn vị SDLĐ, trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày giao kết HĐLĐ,hợp đồng làm việc hoặc hợp đồng tuyển dụng Hồ sơ của từng NLĐ tham giađược người SDLĐ nộp lên cơ quan BHXH

- Thủ tục đăng ký tham gia BHXH lần đầu

+ Người lao động: kê khai 03 bản “Tờ khai tham gia BHXH, BHYT bắt

buộc” (Mẫu số 01-TBH) nộp cho NSDLĐ; trường hợp đã được cấp sổ BHXHthì không phải kê khai mà chỉ nộp sổ BHXH

+ Người sử dụng lao động: Kiểm tra, đối chiếu Tờ khai tham gia BHXH

với hồ sơ gốc của từng NLĐ; ký xác nhận và phải chịu trách nhiệm về nhữngnội dung trên Tờ khai của NLĐ; lập 02 bản “Danh sách lao động tham giaBHXH, BHYT bắt buộc” (Mẫu số 02a –TBH) và bản sao quyết định thành lậphoặc chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc giấy phép hoạt động; trường hợpNSDLĐ là cá nhân thì phải nộp bản hợp đồng lao động

Trong thời hạn không quá 30 ngày kể từ ngày ký hợp đồng lao động hoặcquyết định tuyển dụng, NSDLĐ phải nộp toàn bộ hồ sơ theo quy định đã nêu

ở trên và sổ BHXH của NLĐ (nếu có) cho cơ quan BHXH

+ Cơ quan BHXH:

Tiếp nhận hồ sơ, kiểm tra số lượng, tính hợp pháp của các loại giấy tờ,đối chiếu với hồ sơ của NLĐ; ghi mã số quản lý đơn vị và từng NLĐ trêndanh sách và trên Tờ khai tham gia BHXH bắt buộc (mã đơn vị và NLĐ ghitheo quy định của BHXH Việt Nam) Trường hợp hồ sơ chưa đủ, cơ quanBHXH phải hướng dẫn cụ thể để đơn vị hoàn thiện

Ký, đóng dấu vào “Danh sách lao động tham gia BHXH, BHYT bắtbuộc” (Mẫu số 02a –TBH); trong thời gian không quá 5 ngày làm việc kể từngày nhận đủ hồ sơ phải trả lại đơn vị 01 bản Danh sách để đơn vị thực hiệnđóng BHXH, BHYT, cơ quan BHXH lưu 01 bản Danh sách; riêng 03 Tờ khai(Mẫu số 01-TBH) của người lao động sau khi cấp sổ BHXH hoàn chỉnh thì trảlại đơn vị 02 Tờ khai cùng với sổ BHXH

- Trường hợp có biến động về lao động; tiền lương hoặc mức đóng BHXH, BHYT:

+ Tăng lao động: Lập 02 danh sách (mẫu số 02a - TBH) kê khai các

trường hợp lao động tăng do tuyển dụng hoặc chuyển từ đơn vị khác đến; lập

03 tờ khai (Mẫu số 01 – TBH) kèm theo bản gốc các Quyết định tuyển dụnghoặc hợp đồng lao động, bản sao giấy khai sinh của người lao động Đối vớingười lao động từ nơi khác chuyển đến thì nộp bản ghi quá trình đóng BHXH,BHTN

Hồ sơ nêu trên gửi cho cơ quan BHXH trong vòng 30 ngày kể từ ngày kýhợp đồng lao động hoặc quyết định tuyển dụng

+ Giảm lao động, điều chỉnh số tiền đóng BHXH bắt buộc, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp: Lập 02 bản danh sách điều chỉnh (mẫu số 03a - TBH) kèm

theo bản chính các Quyết định liên quan đến tuyển dụng, thôi việc, ngừngviệc… và các Quyết định về tiền lương, tiền công hoặc Hợp đồng lao độngcủa người lao động

+ Cơ quan BHXH: Tiếp nhận, kiểm tra, thẩm định hồ sơ; ký, đóng dấu

vào danh sách lao động tham gia BHXH, BHYT; các Tờ khai (nếu có), thôngbáo cho đơn vị đóng BHXH, BHYT; cấp sổ BHXH, thẻ BHYT kịp thời chongười lao động

 Đối chiếu hồ sơ tham gia:

Sau khi đã nhận đầy đủ hồ sơ tham gia của các ĐVSDLĐ nộp lên, bộphận tiếp nhận – quản lý hồ sơ phân loại, chuyển hồ sơ cho các bộ phận nhưsau:

- Chuyển cho bộ phận Thu danh sách lao động tham gia BHXH theo mẫu02a-TBH

- Chuyển cho bộ phận Cấp sổ thẻ toàn bộ hồ sơ cấp sổ BHXH còn lại

Bộ phận cấp sổ thẻ thẩm định tờ khai của người tham gia BHXH, nhậptoàn bộ thông tin trên tờ khai vào chương trình SMS, nhập khoảng số sổ theodanh sách NLĐ của ĐVvà ghi số sổ BHXH vào tờ khai của từng NLĐ

 Cấp sổ Bảo hiểm xã hội:

Sổ BHXH được cấp cho người tham gia BHXH để theo dõi việc đónghưởng các chế độ BHXH và là cơ sở để giải quyết các chế độ BHXH theo quyđịnh của luật BHXH Mẫu sổ BHXH do tổ chức BHXH quy định

Sau khi đã thẩm định xong, bộ phận cấp sổ thẻ thực hiện in Tổ chứcBHXH có trách nhiệm cấp sổ BHXH cho từng NLĐ trong thời hạn 30 ngày,

kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ đối với người tham gia BHXHBB Trườnghợp không cấp sổ thì cơ quan BHXH phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do

 Quản lý sổ Bảo hiểm xã hội:

+ Đối với NLĐ

NLĐ chỉ trực tiếp quản lý sổ BHXH khi di chuyển từ ĐV làm việc nàysang ĐV làm việc khác hoặc chấm dứt HĐLĐ, hợp đồng làm việc NLĐ có

trách nhiệm giữ gìn, bảo quản số BHXH, không làm mất mát, hư hỏng, sửachữa các nội dung thông tin trong sổ…

Khi ký kết HĐLĐ, hợp đồng làm việc mới thì NLĐ phải nộp sổ BHXHcho người SDLĐ mới để tiếp tục theo dõi, ghi chép và thực hiện việc thu nộpBHXH và giải quyết các chế độ BHXH

+ Đối với NSDLĐ

Người SDLĐ có trách nhiệm lưu giữ, bảo quản sổ BHXH cho NLĐthuộc phạm vi quản lý trong suốt quá trình NLĐ làm việc tại đơn vị Khi NLĐchấm dứt HĐLĐ, hợp đồng làm việc thì người SDLĐ phải giao lại sổ choNLĐ

Thực hiện ghi sổ theo quy định của tổ chức BHXH Quản lý danh sáchngười được cấp sổ và tham gia BHXH thuộc ĐV và báo cáo số tăng, giảmtheo từng thời kỳ Nộp lại sổ BHXH cho cơ quan BHXH khi giải quyết chế độhưu trí hoặc hưởng BHXH một lần cho NLĐ

+ Đối với cơ quan Bảo hiểm xã hội

Phải mở sổ theo dõi trong quá trình tiếp nhận, cấp sổ BHXH cho NLĐ

Sổ bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển, bảo quản đều được lưu riêng

và phải có biên bản ghi rõ số lượng, hiện trạng, nguyên nhân

Sổ bị các đối tượng tham gia làm hỏng trong quá trình quản lý, ghi chépphải nộp lại, lập bản kê khai theo dõi, báo cáo BHXH Việt Nam để xử lý

Sổ BHXH thu hồi để giải quyết chế độ chính sách cho NLĐ thì được lưucùng hồ sơ hưởng BHXH

Tổ chức quản lý danh sách NLĐ tham gia BHXH theo từng ĐVsử dụnglao động được cấp sổ và tham gia BHXH trên địa bàn và phạm vi phụ trách.Hàng quý báo cáo danh sách người tăng giảm về cấp sổ để gửi cơ quan BHXHcấp trên

Cơ quan BHXH tỉnh thành phố trực thuộc trung ương hàng tháng báo cáoBHXH Việt Nam tổng số người đã được cấp sổ BHXH, tổng danh sách NLĐtham gia BHXH, tổng quỹ tiền lương và mức phải đóng BHXH và báo cáo số

đã thu BHXH

1.2.6 Vai trò của quản lý đối tượng tham gia BHXH

- Làm cơ sở cho việc tổ chức hoạt động thu BHXH, BHYT, bảo hiểmthất nghiệp đúng đối tượng, đủ số lượng theo đúng quy định của pháp luật vềBHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp và đúng thời gian quy định;

- Là điều kiện bảo đảm thực hiện quyền tham gia BHXH, BHYT, bảohiểm thất nghiệp của người lao động, của đơn vị sử dụng lao động và của côngdân theo quy định của pháp luật về BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp;

- Góp phần khai thác triệt để đối tượng tham gia BHXH, BHYT, bảohiểm thất nghiệp nhằm thực hiện mục tiêu mở rộng phạm vi “che phủ” củaBHXH, tiến tới thực hiện BHXH, BHYT cho mọi người vì sự an sinh và côngbằng xã hội theo chủ trương của Nhà nước;

- Làm cơ sở giải quyết quyền lợi hưởng BHXH, BHYT, bảo hiểm thấtnghiệp cho các đối tượng tham gia theo đúng quy định của Luật BHXH,BHYT, bảo hiểm thất nghiệp;

- Góp phần tích cực vào việc phòng ngừa, hạn chế những hành vi vi pháppháp luật về BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp của tổ chức, cá nhân có liênquan trong quá trình thực hiện pháp luật về BHXH, BHYT, bảo hiểm thấtnghiệp

1.2.7 Công cụ quản lý đối tượng tham gia BHXH

- Cơ sở pháp lý:

Hệ thống pháp luật là công cụ cơ bản và quan trọng để thực hiện việcquản lý đối tượng tham gia BHXH Bởi lẽ, đối tượng tham gia BHXH thườngđược quy định cụ thể trong các văn bản pháp luật

Hệ thống pháp luật mà các nhà quản trị có thể dựa vào đó để quản lý đốitượng tham gia BHXH bao gồm: pháp luật về LĐ, pháp luật về BHXH và cácvăn bản quy phạm pháp luật khác liên quan, như: Luật doanh nghiệp, LuậtHợp tác xã, Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân, Luật Sĩ quan Công an nhândân

- Thông qua hệ thống tổ chức bộ máy của BHXH và các nhà quản trịBHXH làm việc trong từng cấp quản trị của hệ thống tổ chức BHXH từ trungương đến địa phương

Một cơ cấu tổ chức bộ máy BHXH được thiết kế khoa học, có sự phâncông, phân cấp hợp lý, cụ thể, rõ ràng, cùng với sự phối hợp hoạt động mộtcách nhịp nhàng, thống nhất sẽ là một trong những công cụ chính để thực hiệnviệc quản lý đối tượng tham gia BHXH.

- Hồ sơ tham gia và thủ tục thực hiện:

Hồ sơ tham gia BHXH là những quy định về các loại văn bản giấy tờ cầnthiết và các thủ tục hành chính mà đối tượng tham gia BHXH phải thực hiện.Trong đó, quy định rõ hồ sơ tham gia đối với người lao động và hồ sơ thamgia đối với các đơn vị sử dụng lao động Đây là một trong những công cụkhông thể thiếu đối với bất kỳ một hệ thống BHXH nào, cho dù BHXH ở cácnước phát triển cũng vậy

Trong quá trình quản trị, các công việc của nhà quản trị liên quan đến hồ

sơ của đối tượng luôn chiếm một tỷ trọng lớn, theo dõi và quản lý lâu dài

- Công nghệ thông tin:

Khi xã hội phát triển, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tácquản trị BHXH nói chung, quản lý đối tượng tham gia BHXH nói riêng là mộtviệc làm tất yếu Khi công nghệ thông tin được sử dụng làm công cụ quản lýđối tượng tham gia, thì các thủ tục hành chính được cải cách, hiệu quả quản trịcủa tổ chức BHXH sẽ tốt hơn

- Các cơ quan, tổ chức hữu quan:

Hoạt động BHXH liên quan đến nhiều cơ quan, tổ chức Do đó, việcquản trị đối tượng tham gia BHXH đòi hỏi cần có sự phối kết hợp giữa tổchức BHXH với các cơ quan, tổ chức hữu quan khác trong việc kiểm soát sựtuân thủ pháp luật của người lao động và các đơn vị sử dụng lao động Các cơquan hữu quan thường bao gồm: các cơ quan quản lý nhà nước về BHXH, các

tổ chức đại diện người lao động và đại diện người sử dụng lao động, các cơquan thanh tra BHXH, các cơ quan cấp phép thành lập đơn vị sử dụng laođộng hoặc cấp phép hoạt động, các tổ chức ngân hàng, kho bạc…

1.2.8 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH

- Chính sách Bảo hiểm xã hội:

Chính sách bảo hiểm xã hội là một yếu tố không thể thiếu trong quá trìnhquản lý, nó có ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng và hiệu quả của công tácquản lý nói chung và có vai trò quan trọng trong việc quản lý đối tượng thamgia bảo hiểm xã hội nói riêng

Trong quá trình tổ chức, quản lý bảo hiểm xã hội, các chế độ, chính sáchbảo hiểm xã hội, các văn bản pháp luật về bảo hiểm xã hội là những công cụ

cơ bản và quan trọng để thực hiện việc quản lý đối tượng tham gia bảo hiểm

xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế và có tác động trực tiếp đến đốitượng tham gia bảo hiểm xã hội Thông qua các chính sách bảo hiểm xã hội,các đối tượng thể hiện được quyền lợi và nghĩa vụ của mình, đồng thời giúpcho công tác quản lý các đối tượng được dễ dàng, công bằng và minh bạchhơn Chính vì thế sự thay đổi về chính sách bảo hiểm xã hội, các văn bản phápluật về bảo hiểm xã hội đều ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý đốitượng tham gia bảo hiểm xã hội

- Cơ cấu dân số:

Nếu một quốc gia có dân số già, tức là lực lượng lao động chiếm tỉ trọngthấp trong dân số sẽ dẫn đến tình trạng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hộicũng thấp theo Ngược lại, nếu một quốc gia có dân số trẻ thì lực lượng laođộng trong xã hội sẽ tăng lên, sẽ có nhiều người tham gia vào thị trường laođộng, được ký kết các hợp đồng lao động, làm tăng số đối tượng tham gia bảohiểm xã hội

Vì vậy, một quốc gia có dân số già hay dân số trẻ sẽ có ảnh hưởng trựctiếp đến lực lượng lao động bị thất nghiệp Từ đó ảnh hưởng đến công tácquản lý đối tượng bảo hiểm xã hội nói chung và công tác quản lý đối tượngbảo hiểm thất nghiệp nói riêng

- Tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế:

Tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế và thu nhập bình quân trên đầu người.Tốc độ tăng trưởng kinh tế của một quốc gia phản ánh khả năng tiết kiệm vàđầu tư tiêu dùng của nhà nước Vì thế một quốc gia có tốc độ tăng trưởng kinh

tế cao và ổn định thì đời sống của người dân ở quốc gia đó cũng cao, tình hìnhsản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp sẽ gặp nhiều thuận lợi hơn vì thếcác chủ lao động sẽ sẵn sàng tham gia BHXH cho NLĐ ở doanh nghiệp họ.Đây là một điều kiện quan trọng để cho NLĐ tham gia BHXH.

- Nhận thức của người tham gia:

Nhận thức của người tham gia là yếu tố được quan tâm hàng đầu trongviệc triển khai và thực hiện chính sách BHXH cũng như công tác quản lý đốitượng tham gia Nếu cả NLĐ và NSDLD đều có những nhận thức đúng đắn vềBHXH thì họ sẽ tích cực thực hiện đầy đủ quyền tham gia của mình

Tuy nhiên, hiện tượng cả NLĐ và NSDLĐ chỉ quan tâm đến lợi ích trướcmắt mà không có cái nhìn lâu dài đang xảy ra gây khó khăn cho công tác quản

lý đối tượng tham gia BHXH Nhiều chủ SDLĐ cho rằng họ không nhữngkhông thu được lợi ích gì từ việc tham gia đóng BHXH cho NLĐ mà còn bịthiệt thòi vì phải chi ra một khoản chi phí khá lớn, điều đó làm giảm khả năngcạnh tranh của DN họ trên thị trường nên đã cố tình không trốn đóng BHXH.Bên cạnh đó, sự trốn tránh trách nhiệm đóng BHXH của các chủ SDLĐ cònnhận được sự đồng tình, ủng hộ từ phía NLĐ thông qua việc NLĐ thỏa thuậnvới chủ trả thẳng tiền đóng BHXH vào tiền lương, hoặc lo sợ bị mất việc làmkhiến họ không dám lên tiếng đòi quyền lợi

Như vậy sự không hiểu biết của NLĐ và NSDLĐ là một trở ngại lớn chocông tác quản lý đối tượng tham gia, là nguyên nhân chính của các hành vitrốn đóng BHXH, gây ảnh hưởng đến quyền vè lợi ích của NLĐ

- Công tác thông tin tuyên truyền:

Công tác thông tin tuyên truyền có vai trò to lớn trong việc nâng caonhận thức của người dân về vai trò của bảo hiểm xã hội trong đời sống Nếunhư thực hiện tốt công tác này sẽ giúp cho đối tượng tham gia hiểu rõ về chế

độ, chính sách BHXH theo quy định của luật pháp, làm thay đổi thái độ đốivới công tác BHXH theo hướng tích cực, phù hợp với pháp luật Ngoài ra,tuyên truyền BHXH còn có tác dụng cổ vũ động viên NLĐ cùng các đươn vịSDLĐ tự giác, tích cực thực hiện đúng quyền lợi và nghĩa vụ khi tham giaBHXH theo đúng quy định của pháp luật, đấu tranh loại bỏ những hành vigian lận, trái pháp luật nhằm mục đích trục lợi

Bởi vậy, tuyên truyền giúp cho các đối tượng hiểu được lợi ích từ chínhsách này sẽ khuyến khích các đối tượng tham gia nhiều hơn, chấp hành đúngcác thủ tục hơn trong quy trình tham gia, giúp việc quản lý đối tượng tham giađược thực hiện tốt hơn.

- Ứng dụng công nghệ thông tin:

Khi xã hội phát triển, công nghệ thông tin sẽ ngày càng hiện đại Vì vậy,việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản trị bảo hiểm xã hội nóichung, quản lý đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội nói riêng là một nhân tốquan trọng trong công tác quản lý đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội Khicông nghệ thông tin được sử dụng làm công cụ quản lý đối tượng tham giabảo hiểm xã hội thì các thủ tục hành chính được cải cách, hiệu quả quản trịcủa tổ chức BHXH sẽ tốt hơn

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐỐI TƯỢNG THAM GIA BHXH TẠI BHXH HUYỆN YÊN HƯNG TỈNH QUẢNG NINH GIAI ĐOẠN 2007 - 2010

2.1 Giới thiệu chung về huyện Yên Hưng và Bảo hiểm xã hội huyện Yên Hưng

2.1.1 Khái quát đặc điểm kinh tế xã hội huyện Yên Hưng

Huyện Yên Hưng nằm phía tây nam tỉnh Quảng Ninh, phía bắc là thị xã

Uông Bí và huyện Hoành Bồ, phía đông và nam là thành phố Hạ Long vàbiển, phía tây là huyện Thủy Nguyên (Hải Phòng), được nối bởi phà Phà Rừng

nằm trên quốc lộ 10 Huyện có diện tích 331km², dân số là 145.000 người(2009), gồm có 18 xã và 1 thị trấn là Quảng Yên

Huyện Yên Hưng là vùng đất được phân chia ranh giới bởi Sông Chanh.Huyện chia làm hai vùng có diện tích gần tương đương nhau là Hà Nam và HàBắc Vùng Hà Bắc có địa hình chủ yếu là đồi núi bát úp, với các đồi núi thấp.Đất chủ yếu là đất feralit đỏ vàng Đất đai thuận lợi cho việc trồng vây hoamàu và cây công nghiệp như thông, heo tai tượng, xà cừ có giá trị kinh tế cao.Vùng Hà Nam là vùng có địa hình bằng phẳng Vốn là vùng đất được bồi lắng

ở cửa sông Bạch Đằng Vùng đất này được bao bọc xung quanh là hệ thống đêvới chiều dài 34 Km Đất đai ở đây khá màu mỡ phù hợp cho việc trồng câynông nghiệp như lúa nước Vùng này còn là vựa lúa lớn của tỉnh Quảng Ninh.Yên Hưng là huyện ven biển nhưng địa hình khá đa dạng, có núi có sông,

có rừng, có đồng bằng và các bãi bồi ven sông biển Nơi đây có khí hậu tronglành, có nguồn lợi lớn về thuỷ sản và là nơi nghỉ dưỡng lý tưởng so với nhiềuđịa phương khác trong tỉnh và trên cả nước

Là một huyện có vị trí ven biển nên các tài nguyên biển được coi là ưuthế nổi trội của Yên Hưng, đặc biệt là nuôi trồng đánh bắt và chế biến thuỷ hảisản Các ngành kinh tế khác như du lịch dịch vụ, nông lâm nghiệp, vận tảithủy… là những ngành kinh tế thế mạnh của huyện Trong những năm quanền kinh tế của huyện đã phát triển trên nhiều lĩnh vực, bộ mặt kinh tế xã hộicủa huyện có nhiều đổi thay tích cực

2.1.2 Giới thiệu chung về Bảo hiểm xã hội huyện Yên Hưng

Ngày 23/8/1995 Tổng Giám Đốc BHXH Việt Nam ra quyết định số134QĐ/TC - CB thành lập BHXH huyện Yên Hưng với chức năng, nhiệm vụ

cơ bản là: Xây dựng chương trình lập kế hoạch, tổ chức thực hiện chính sáchBHXH, tổ chức thu BHXH, quản lý chi BHXH kịp thời, giám định chi khámchữa bệnh ở các bệnh viện đúng quy định

BHXH huyện Yên Hưng được thành lập trên cơ sở thống nhất các tổchức BHXH thuộc Phòng Tổ chức Lao động – Thương binh xã hội và Liênđoàn Lao động huyện Ngay từ khi thành lập về tổ chức bộ máy và cơ sở vậtchất ngành rất khó khăn thiếu thốn Trình độ chính trị, trình độ chuyên mônnhiệm vụ về chính sách BHXH không đồng đều, nơi làm việc chật chội, trang

bị thiếu thốn, công việc mới nên áp lực trong công tác rất lớn có lúc rất căngthẳng song ngành BHXH Yên Hưng đã vượt lên khó khăn vất vả, đoàn kếtcùng thống nhất, nhận thức là muốn thực hiện chính sách BHXH phải làm thậttốt công tác giải quyết Chính sách BHXH cho người làm việc trong các cơquan đơn vị đã đủ điều kiện hưởng BHXH Chính từ làm tốt công tác này mộtmặt đảm bảo quyền lợi cho người lao động mặt khác tạo lập niềm tin chongười là đối tượng BHXH và làm chuyển biến về nhận thức cho người laođộng đã, sắp và sẽ tham gia BHXH

Được sự quan tâm và lãnh đạo trực tiếp của huyện uỷ, HĐND, UBNDhuyện: BHXH Yên Hưng đã nhanh chóng ổn định tổ chức đi vào hoạt độnghiệu quả trong công tác Đến nay, trụ sở của BHXH huyện Yên Hưng đượcxây dựng tương đối khang trang, các bộ phận chức năng được sắp xếp theomột hệ thống hợp lý Các bộ phận đều được trang bị máy tính phục vụ chocông việc được nhanh chóng và đạt hiệu quả cao, mỗi cán bộ được trang bịmột máy tính riêng và máy in, phần mềm phục vụ cho công việc tạo điều kiệnthuận lợi cho công tác lưu trữ hồ sơ, cho việc chi trả cho các chế độ…

So với những ngày đầu mới thành lập thì trình độ chuyên môn nghiệp vụ,chính trị của đội ngũ cán bộ của của đơn vị được nâng lên rõ rệt để bắt kịp với

xu hướng phát triển chung của xã hội Công tác tổ chức cán bộ, đào tạo bồidưỡng là một trong những yếu tố quyết định đối với việc tổ chức và thực hiệnthắng lợi các nhiệm vụ mà cấp trên giao

2.2 Thực trạng công tác quản lý đối tượng tham gia BHXH tại BHXH huyện Yên Hưng

2.2.1 Quản lý danh sách đối tượng tham gia BHXH

2.2.1.1 Quản lý danh sách đối tượng tham gia BHXH bắt buộc

Đối tượng tham gia BHXH được hiểu là đối tượng quản lý của hệ thốngBHXH, là các cá nhân và thể nhân có lợi ích và nghĩa vụ liên quan đến quỹBHXH, thuộc phạm vi điều chỉnh và thực hiện chính sách chế độ BHXH Đócũng chính là đối tượng có nghĩa vụ đóng góp BHXH theo luật định, đồngthời được thụ hưởng quyền lợi từ quỹ BHXH theo chế độ quy định của Nhànước và pháp luật Một trong các mục tiêu của BHXH huyện Yên Hưng làquản lý cho được các đối tượng tham gia BHXH phù hợp với chức năng,nhiệm vụ mà BHXH tỉnh Quảng Ninh giao phó Tình hình tham gia BHXHcủa BHXH huyện Yên Hưng giai đoạn 2007 – 2010 được thể hiện qua bảngthống kê sau đây:

Bảng 1: Tình hình tham gia BHXH bắt buộc (2007 - 2010)

Số đơn vị (đơn vị)

Số người (người)

Số đơn vị (đơn vị)

Số người (người)

Số đơn

vị (đơn vị)

Số người (người)

Nguồn: BHXH huyện Yên Hưng

Nhìn chung, số đơn vị sử dụng lao động và số lao động tham gia BHXH

đều tăng nhưng tăng chậm Qua 4 năm từ năm 2007 đến năm 2010 có khối

ngành tăng cả về số đơn vị tham gia và cả số người tham gia Cụ thể, số đơn vịtham gia và số lao động tham gia BHXH tăng giảm qua 4 năm như sau:

 Đối với khối doanh nghiệp ngoài Quốc doanh:

Đất nước ta đang trên con đường đổi mới, thực hiện quá trình côngnghiệp hoá, hiện đại hoá và hội nhập kinh tế quốc tế Khu vực doanh nghiệpngoài quốc doanh (DNNQD) trước đây chưa được quan tâm đúng mức, nayđược Đảng và Nhà nước ta khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để pháttriển Hoà vào xu hướng chung của cả nước, khối doanh nghiệp ngoài quốcdoanh ở huyện Yên Hưng cũng đạt được những chuyển biến đáng kể Doanhnghiệp đóng trên địa bàn huyện chủ yếu là doanh nghiệp có quy mô vừa vànhỏ, số lao động không lớn

Nhìn qua bảng số liệu ta thấy số đơn vị tham gia BHXH trong khốingành này có xu hướng tăng, qua 4 năm từ 2007 đến 2010 tăng 17 đơn vịtương ứng 113,3% Tuy nhiên, số đơn vị và số lao động đăng ký tham giaBHXH vẫn chưa đúng với số doanh nghiệp và số lao động thực tế phải thamgia BHXH bắt buộc trên địa bàn huyện Năm 2008, số đơn vị tham gia BHXHtăng 4 đơn vị tương ứng với 97 lao động so với năm 2007 Năm 2009, sốdoanh nghiệp tham gia BHXH tăng 9 đơn vị so với năm 2008 tương ứng với

120 lao động, đây là năm có biến động mạnh nhất trong 4 năm, so với thực tếthì số doanh nghiệp tham gia BHXH chiếm 77,78% (số doanh nghiệp thực tếphải tham gia BHXH của huyện là 36 đơn vị), số lao động thực tế là 1325 laođộng tức là còn 10,87% lao động chưa tham gia BHXH Đến năm 2010, tuyhuyện có 32 doanh nghiệp tham gia BHXH, tăng 4 doanh nghiệp nhưng số laođộng tham gia BHXH lại giảm 97 người so với năm 2009, trong thực tế huyện

có 40 doanh nghiệp với tổng số lao động là 1412 lao động, như vậy còn 20%doanh nghiệp và 23,23% người lao động thuộc diện phải tham gia BHXH bắtbuộc mà chưa tham gia Nguyên nhân chủ yếu là do ý thức chấp hành luậtBHXH của các chủ doanh nghiệp chưa cao và nhận thức về BHXH của NLĐcòn thấp, do vậy nhiều doanh nghiệp không tham gia BHXH cho bảo vệ, tạpvụ…

 Đối với khối hành chính sự nghiệp

Huyện Yên Hưng là một huyện thuần nông đang trong quá trình chuyểndịch cơ cấu sản xuất từ nông nghiệp sang sản xuất công nghiệp Nên trên địabàn huyện đối tượng tham gia BHXH chủ yếu là các đơn vị hành chính sự

nghiệp Đây là khối có các đơn vị sử dụng nguồn ngân sách nhà nước là chủyếu lại có số người tham gia BHXH lớn nhất trong 4 khối ngành.

Khối này có số đơn vị tham gia BHXH tăng đều qua 4 năm từ 75 đơn vị(năm 2007) lên 78 đơn vị (năm 2010), cùng với sự gia tăng của số đơn vị thamgia BHXH là sự tăng lên về số người tham gia, qua 4 năm tăng 267 lao động

Số người tham gia tăng mạnh nhất vào năm 2009, số tăng là 4,8% tương ứngvới 125 lao động so với năm 2008

 Đối với khối ngoài công lập:

Khối ngoài công lập tại huyện Yên Hưng bao gồm các trường mầm non

và các trường phổ thông dân lập Đây là khối có số đơn vị tham gia BHXH ítnhất trong 4 khối Số đơn vị tham gia BHXH qua 4 năm từ 2007 đến 2010không thay đổi, luôn giữ ở mức 5 đơn vị Trên đại bàn huyện hiện nay chỉ có 5

cơ sở ngoài công lập và đều tham gia BHXH

Nhìn vào bảng số liệu ta thấy, tuy số đơn vị tham gia BHXH không tăngthêm nhưng số lao động tham gia BHXH qua 4 năm lại có xu hướng giảm,năm 2010 số lao động tham gia BHXH của khối này giảm 3,4% tương ứng với

11 người so với năm 2007 Đặc biệt năm 2010, số lao động tham gia BHXHgiảm 1,9% tương ứng với 6 người, nguyên nhân là do một số người lao độngđến tuổi nghỉ hưu hoặc chuyển đi nơi khác

 Đối với khối UBND xã, phường:

Các đơn vị tham gia BHXH trong khối này chỉ có UBND của 19 xã vàthị trấn Qua bảng số liệu ta thấy trong suốt 4 năm (2007 – 2009) số đơn vịtham gia BHXH không thay đổi, luôn giữ ở mức 19 đơn vị Mặc dù vậy qua 4năm số lao động tham gia BHXH của khối này tăng 7,7% tương ứng với 23người Cụ thể từ năm 2007 đến năm 2009 số lao động tham gia BHXH củakhối này tăng 9,0% tương ứng với 27 người tuy nhiên đến năm 2010 số laođộng tham gia BHXH lại giảm 1,2% so với năm 2009 tương ứng với 4 người

Có thể thấy là số lao động tham gia BHXH trung bình ở khối này chỉ khoảng

16 người, 17 người/ đơn vị tham gia BHXH, nguyên nhân là do số lao động tạimỗi đơn vị không nhiều

Như vậy có thể thấy số đơn vị tham gia BHXH ở các khối ngành nhìnchung đều tăng qua 4 năm (2007 - 2010) Tuy nhiên, riêng năm 2009, số lao

động ở các khối ngành đều tăng lên làm cho số lao động tham gia BHXHtrong năm này cao hơn so với 3 năm kia Qua bảng số liệu và những phân tíchtrên cũng cho thấy lao động tham gia BHXH tại huyện Yên Hưng chủ yếu làlao động làm việc trong các cơ quan nhà nước, số người tham gia BHXHchiếm hơn 60% tổng số lao động tham gia BHXH trên toàn huyện, trong khi

đó khối doanh nghiệp của huyện thì còn rất nhiều doanh nghiệp chưa tham giaBHXH cho người lao động

2.2.1.2 Quản lý danh sách đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp

Trong nền kinh tế thị trường, thất nghiệp xảy ra là tất yếu khách quan docác yếu tố thị trường lao động luôn có xu hướng cung nhiều hơn cầu, do ápdụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, do cạnh tranh… Do vậy, cần phải có cácgiải pháp nhằm hạn chế và giải quyết thất nghiệp Từ ngày 01-01-2009 chínhsách bảo hiểm thất nghiệp lần đầu tiên được thực hiện Đối tượng áp dụng bảohiểm thất nghiệp là những người trong độ tuổi lao động, có sức lao động, bịmất việc làm nhưng luôn sẵn sàng trở lại làm việc Mới chỉ qua 2 năm thựchiện nhưng tình hình tham gia bảo hiểm thất nghiệp ở huyện Yên Hưng đã thuđược kết quả cao Cụ thể, tình hình tham gia bảo hiểm thất nghiệp ở huyệnYên Hưng được thể hiện qua bảng sau:

Bảng 2: Tình hình tham gia bảo hiểm thất nghiệp (2009 - 2010)

Nguồn: BHXH huyện Yên Hưng

Nhìn vào bảng số liệu ta thấy, tổng số người tham gia bảo hiểm thấtnghiệp tăng lên đáng kể qua 2 năm Năm 2010, tổng số người tham gia bảo

hiểm thất nghiệp tăng 70,63% tương đương với 1270 người so với năm 2009.

Do số người tham gia bảo hiểm thất nghiệp ở các khối ngành đều tăng lên qua

2 năm, trong đó khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng thấp nhất là 38người, khối ngoài công lập tăng 68 người, riêng khối HCSN là tăng cao nhấttrong 3 khối ngành với 1164 người tương ứng với 228,7% so với năm 2009

Dự báo đối tượng của bảo hiểm thất nghiệp khó khăn hơn một số chế độBHXH khác, nguyên nhân là do dự báo thất nghiệp có nhiều yếu tố tác độngnhư sự chuyển dịch lao động trong cơ chế thị trường, do thay đổi cơ cấu sảnxuất, thay đổi công nghệ… Bên cạnh đó, lực lượng lao động có tính chuyểndịch lớn do các doanh nghiệp thiếu tính bền vững, ổn định hoặc do người laođộng, nhất là lao động nhập cư thường hay thay đổi nơi làm việc và nơi cư trú

2.2.1.3 Quản lý danh sách đối tượng tham gia BHXH tự nguyện

Trong bối cảnh hiện nay, khi nền kinh tế thị trường với sự tồn tại củanhiều thành phần kinh tế đã được khẳng định ở nước ta thì nhu cầu về BHXHđược tăng lên rất nhiều Do vậy, ngày 01-01-2008 chính sách BHXH tựnguyện được triển khai nhằm bảo đảm quyền tham gia BHXH cho mọi ngườilao động thuộc mọi tầng lớp nhân dân trên cơ sở vận động, khuyến khích họtiết kiệm chi tiêu khi còn trong độ tuổi lao động, có sức khoẻ, có việc làm, cóthu nhập hãy tham gia đóng góp cho quỹ BHXH, để khi không may gặp rủi ro

xã hội hoặc khi tuổi già và khi từ trần thì được hưởng trợ cấp từ quỹ BHXH;bảo đảm ổn định cuộc sống cho NLĐ và gia đình họ, giảm bớt gánh nặng choNgân sách Nhà nước, cho cộng đồng, góp phần đảm bảo công bằng và an sinh

xã hội Qua 3 năm thực hiện chính sách BHXH tự nguyện BHXH huyện YênHưng đã đạt được kết quả như sau:

Bảng 3: Tình hình tham gia BHXH tự nguyện (2008 - 2010)

Nguồn: BHXH huyện Yên Hưng

Nhìn chung số người tham gia BHXH tự nguyện ở huyện Yên Hưng vẫncòn thấp Năm 2008 có 67 người tham gia đến năm 2010 số người tham gia