công tác quản lý thu BHXH bắt buộc ở BHXH huyện Mỹ Hào tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2007 – 2010

công tác quản lý thu BHXH bắt buộc ở BHXH huyện Mỹ Hào tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2007 – 2010

LỜI CAM ĐOAN

Em xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của em

Các số liệu, kết quả trong bài khóa luận tốt nghiệp là trung thực và xuấtphát từ tình hình thực tế của đơn vị thực tập

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

ASXH An sinh xã hội

BHXH Bảo hiểm xã hội

BHTN Bảo hiểm thất nghiệp

BHYT Bảo hiểm y tế

BNN Bệnh nghề nghiệp

CNTT Công nghệ thông tin

DN Doanh nghiệp

DNNN Doanh nghiệp nhà nước

DNNQD Doanh nghiệp ngoài quốc doanh

ĐTNN Đầu tư nước ngoài

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

Chương 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH 3

1.1 Khái quát chung về BHXH 3

1.1.1 Khái niệm BHXH 3

1.1.2 Vai trò của BHXH đối với đời sống kinh tế xã hội 4

1.1.2.1 Đối với người lao động 4

1.1.2.2 Đối với tổ chức sử dụng lao động 4

1.1.2.3 Đối với xã hội 5

1.1.3 Quỹ BHXH 6

1.2 Vai trò của công tác quản lý thu BHXH 7

1.2.1 Khái niệm quản lý thu BHXH 7

1.2.2 Vai trò công tác quản lý thu BHXH 8

1.2.2.1 Tạo sự thống nhất trong hoạt động thu BHXH 8

1.2.2.2 Đảm bảo thu BHXH ổn định, bền vững, hiệu quả 9

1.2.2.3 Kiểm tra, đánh giá hoạt động thu BHXH 10

1.2.2.4 Tăng thu, bảo đảm cân đối quỹ BHXH 10

1.3 Nội dung công tác quản lý thu BHXH 11

1.3.1 Quản lý đối tượng tham gia BHXH 11

1.3.2 Quản lý mức thu BHXH 13

1.3.3 Tổ chức thu BHXH 15

1.3.3.1 Phân cấp thu một cách hợp lý 15

1.3.3.2 Lập và xét duyệt kế hoạch thu BHXH hàng năm 16

1.3.3.3 Quản lý tiền thu 17

1.3.3.4 Thông tin báo cáo 18

1.3.3.5 Quản lý hồ sơ, tài liệu 18

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu BHXH 18

1.4.1 Trình độ dân trí 19

1.4.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 19

1.4.3 Chính sách tiền lương - tiền công 19

1.4.4 Trình độ của nhà làm công tác quản lý 20

Chương 2.THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC Ở BẢO HIỂM XÃ HỘI HUYỆN MỸ HÀO TỈNH HƯNG YÊN GIAI ĐOẠN 2007 – 2010 21

2.1 Giới thiệu chung về bảo hiểm xã hội huyện Mỹ Hào 21

2.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Mỹ Hào 21

2.1.2 Vài nét về cơ quan BHXH huyện Mỹ Hào 22

2.1.2.1 Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển của BHXH huyện Mỹ Hào 22

2.1.2.2 Chức năng, nhiệm vụ của BHXH huyện Mỹ Hào 22

2.1.2.3 Hệ thống tổ chức bộ máy hoạt động của BHXH huyện Mỹ Hào 23

2.2 Thực trạng công tác thu bảo hiểm xã hội ở BHXH huyện Mỹ Hào giai đoạn 2007 – 2010 26

2.2.1 Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc 26

2.2.1.1 Đơn vị SDLĐ tham gia BHXH bắt buộc 26

2.2.1.2 Người lao động tham gia BHXH bắt buộc 30

2.2.2 Quản lý mức thu BHXH 32

2.2.3 Quy trình tổ chức thu BHXH 33

2.2.4 Kết quả thu BHXH ở BHXH huyện Mỹ Hào 35

2.2.4.1 Quỹ tiền lương làm căn cứ thu BHXH bắt buộc 35

2.2.4.2 Kết quả thu BHXH bắt buộc 40

2.2.4.3 Tình hình nợ đọng bảo hiểm xã hội 41

2.2.4.4 Dự báo kết quả thu BHXH bắt buộc trong những năm tới 43

2.2.5 Đánh giá chung về công tác quản lý thu BHXH bắt buộc ở BHXH huyện Mỹ Hào 44

2.2.5.1 Kết quả đạt được 44

2.2.5.2 Một số hạn chế 45

2.2.5.3 Nguyên nhân của hạn chế 47

Chương 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BHXH Ở BHXH HUYỆN MỸ HÀO 49

3.1 Định hướng phát triển chung của BHXH huyện Mỹ Hào năm 2011 49

3.1.1 Định hướng công tác thực hiện chính sách BHXH 49

3.1.2 Định hướng công tác quản lý thu BHXH 50

3.2 Một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu bảo hiểm xã hội ở huyện Mỹ Hào 51

3.2.1 Tăng cường quản lý và mở rộng đối tượng tham gia BHXH 51

3.2.2 Đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền, phổ biến pháp luật BHXH 53

3.2.3 Tăng cường phối kết hợp với các ban ngành liên quan 54

3.2.4 Kiện toàn bộ máy quản lý thu BHXH 56

3.2.5 Cải cách thủ tục hành chính 57

3.2.6 Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu BHXH 58

3.3 Một số khuyến nghị 59

3.3.1 Khuyến nghị với Nhà nước và cơ quan bảo hiểm xã hội Việt Nam 59

3.3.1.1 Đối với Nhà nước 59

3.3.1.2 Đối với cơ quan BHXH Việt Nam 59

3.3.2 Khuyến nghị với cơ quan bảo hiểm xã hội tỉnh Hưng Yên 60

KẾT LUẬN 63

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 64

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BẢNG BIỂU

Sơ đồ 1: Hệ thống bộ máy tổ chức BHXH huyện Mỹ Hào 25

Bảng 1: Đơn vị SDLĐ tham gia BHXH bắt buộc giai đoạn 2007 – 2010 27

Bảng 2: NLĐ tham gia BHXH bắt buộc giai đoạn 2007 – 2010 30

Bảng 3: Bảng lương tối thiểu chung giai đoạn 2007 – 2010 33

Bảng 4: Tổng quỹ lương làm căn cứ thu BHXH bắt buộc giai đoạn 2007 – 2010 36

Bảng 5: Quỹ tiền lương BHXH bắt buộc phân theo khối loại hình quản lý giai đoạn 2007 – 2010 38

Bảng 6: Kết quả thu BHXH bắt buộc giai đoạn 2007 – 2010 40

Bảng 7: Tình hình nợ đọng BHXH bắt buộc giai đoạn 2007 – 2010 42

Bảng 8: Dự báo kết quả thu BHXH bắt buộc giai đoạn 2011 – 2013 44

Bảng 9: Tình hình tham gia BHXH bắt buộc tại DNNQD giai đoạn 2007 – 2010 46

TÓM TẮT KHÓA LUẬN

Qua thời gian ra đời, tồn tại và phát triển, công tác quản lý thu BHXH ở

cơ quan BHXH huyện Mỹ Hào tỉnh Hưng yên đã đạt được nhiều thành tựunhư: thu phí ngày càng nhiều, số người tham gia BHXH ngày càng tăng, tìnhtrạng nợ đọng giảm thiểu… Tuy nhiên trên thực tế, việc triển khai hoạt độngthu của BHXH huyện Mỹ Hào tỉnh Hưng Yên vẫn còn nhiểu điểm tồn tại, bấtcập như: chưa khai thác hết lực lượng lao động, tình trạng trốn đóng, nợ đóngvẫn còn tồn tại….Điều này đã làm cho hoạt động thu của BHXH huyện MỹHào tỉnh Hưng Yên vẫn chưa đạt kết quả cao ảnh hưởng đến quyền lợi củangười lao động và làm giảm nguồn thu cho quỹ BHXH Do vậy, để công tácquản lý thu ngày càng hiệu quả cao thì cần giải quyết những vấn đề còn tồn tạinày Xuất phát từ những lý do trên em đã lựa chọn đề tài: “Công tác quản lýthu BHXH bắt buộc ở BHXH huyện Mỹ Hào tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2007 –

2010, thực trạng và giải pháp” làm đề tài nghiên cứu trong khóa luận tốtnghiệp Kết cấu của chuyên đề bao gồm ba chương

Chương 1 Lý luận chung về công tác quản lý thu BHXH

Ở chương này em xin trình bày về khái niệm BHXH, vai trò của BHXHđối với đời sống kinh tế xã hội, quỹ BHXH, vai trò của công tác quản lý thuBHXH, nội dung công tác quản lý thu và các yếu tố ảnh hưởng đến công tácquản lý thu BHXH

Chương 2 Thực trạng công tác quản lý thu BHXH bắt buộc ở BHXHhuyện Mỹ Hào tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2007 – 2010

Trong chương 2 em xin trình bày về một số kết quả ở đơn vị Từ đó, đểthấy được thực trạng công tác quản lý thu BHXH bắt buộc ở BHXH huyện

Mỹ Hào, một số thành tựu đã đạt được, khó khăn còn tồn tại và một số nguyênnhân của những khó khăn đó

Chương 3 Một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuBHXH bắt buộc ở BHXH huyện Mỹ Hào

Chương 3 em xin trình bày về định hướng phát triển chung của BHXHhuyện Mỹ Hào, một số biện pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuBHXH và đưa ra một số khuyến nghị nhằm hoàn thiện hơn nữa công tác quản

lý thu BHXH

1.1 Khái quát chung về BHXH

1.1.1 Khái niệm BHXH

Nhu cầu của con người là luôn vận động và phát triển theo chiều hướngngày càng được nâng lên Khi xã hội phát triển, con người có xu hướng mongmuốn đảm bảo an toàn cho cuộc sống của mình trước những rủi ro Có thể nóinhu cầu an toàn của loài người là nhu cầu vĩnh cửu Xuất phát từ nhu cầu thiếtthực này, bảo hiểm ra đời và phát triển cùng với sự phát triển của xã hội loàingười

Trải qua một quá trình phát dài, hiện nay BHXH đã trở thành một chínhsách lớn của Đảng và nhà nước ta, được quy định rõ trong Hiến pháp, nhằmgóp phần ổn định chính sách cho NLĐ và gia đình của họ khi không may gặprủi ro Ở Việt Nam cũng như trên thế giới, BHXH được nghiên cứu dưới nhiềugóc độ khác nhau như: góc độ tài chính, pháp luật,…Vì vậy, có thể có nhiềuđịnh nghĩa khác nhau về BHXH Tuy xuất phát ở nhiều khía cạnh, phươngdiện khác nhau, nhưng các khái niệm, định nghĩa về BHXH đều xem xétBHXH là một hình thức bảo hiểm mang tính xã hội, hoạt động phi lợi nhuận,

có sự hỗ trợ của nhà nước, chủ yếu nhằm mục đích bảo vệ thu nhập cho NLĐ

và an toàn xã hội

Một trong những khái niệm về BHXH đáng chú ý hơn cả và được xem

là phù hợp với hệ thống BHXH ở nước ta là khái niệm BHXH theo góc độpháp luật được quy định cụ thể trong Điều 3 Luật BHXH năm 2006 của Quốchội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam như sau: “BHXH là sự bảođảm, thay thế, bù đắp một phần thu nhập của NLĐ khi họ bị giảm hoặc mấtthu nhập do ốm đau, thai sản, TNLĐ - BNN, thất nghiệp, hết tuổi lao độnghoặc chết, trên cơ sở đóng vào quỹ BHXH”

Như vậy, phát sinh từ những nhu cầu của NLĐ và an toàn xã hội,BHXH đã trở thành phương thức dự phòng để khắc phục hậu quả của các rủi

ro xã hội, đảm bảo an toàn cho mọi thành viên trong xã hội, đồng thời tạođộng lực hữu hiệu để phát triển kinh tế

1.1.2 Vai trò của BHXH đối với đời sống kinh tế xã hội

Trong điều kiện phát triền nền kinh tế thị trường theo định hướngXHCN hiện nay, BHXH càng trở nên quan trọng trong việc góp phần đảm bảo

công tác xã hội và phát triển xã hội một cách bền vững Nó giữ vai trò quantrọng không chỉ đối với NLĐ mà còn có ý nghĩa to lớn đối với tổ chức SDLĐ

và toàn xã hội, cụ thể:

1.1.2.1 Đối với người lao động

BHXH được hình thành và phát triển chủ yếu là nhằm đảm bảo chínhsách cho NLĐ và người thân của họ khi gặp phải những khó khăn, làm giảmhoặc mất một phần thu nhập Do đó, BHXH có vai trò vô cùng quan trọng đốivới đối tượng này BHXH không chỉ là quyền lợi cho NLĐ mà nó còn thể hiệntrách nhiệm của NLĐ đối với xã hội Một mặt, BHXH tạo điều kiện cho NLĐnhận được sự tương trợ của cộng đồng, xã hội khi ốm đau, thai sản,… Mặtkhác, cũng là cơ hội để mỗi người thực hiện trách nhiệm tương trợ cho nhữngkhó khăn của các thành viên khác trong cộng đồng, khắc phục hậu quả vàkhống chế rủi ro trong lao động ở mức độ cần thiết

Khi tham gia vào hệ thống BHXH, việc chi dùng cá nhân của NLĐđược nâng cao hiệu quả cho họ tiết kiệm được một khoản tiền nhỏ, đều đặnhàng tháng để chi dùng khi già cả, mất sức lao động… Đây không chỉ lànguồn hỗ trợ về vật chất mà còn là nguồn động viên tinh thần to lớn đối vớimỗi cá nhân khi gặp khó khăn, giúp họ ổn định về mặt tâm lý, ổn định chínhsách cho bản thân và gia đình khi gặp bất trắc Khi đã có một chỗ dựa vữngchắc, NLĐ sẽ cảm giác yên tâm hơn trong cuộc sống lao động, làm việc hếtsức mình để nâng cao năng suất lao động

1.1.2.2 Đối với tổ chức sử dụng lao động

BHXH ngoài việc mang lại các lợi ích thiết thực cho NLĐ, nó còn giúpcho các tổ chức SDLĐ ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh Thông quaviệc phân phối các chi phí cho NLĐ một cách hợp lý Bởi vì, nếu không cóBHXH, người SDLĐ sẽ trả tiền BHXH cùng tiền lương hàng tháng cho NLĐ

để họ tự quản lý và sử dụng nguồn tiền vào các mục đích khác nhau, khôngphải lúc nào cũng mang lại hiệu quả như mong đợi Đặc biệt, khi NLĐ khôngmay bị ốm đau, tai nạn lao động… không có khoản tiền tiết kiệm, dự phòng đểchi dùng cuộc sống của họ bị ảnh hưởng dẫn đến chất lượng lao động cũng bịảnh hưởng theo Vì vậy, qua việc phân phối chi phí cho NLĐ hợp lý, BHXHgóp phần làm cho quá trình sản xuất kinh doanh được ổn định, hoạt động liên

tục và hiệu quả, tăng cường mối quan hệ bền chắc giữa các thành viên trongquan hệ lao động.

Mặt khác, BHXH tạo điều kiện để người SDLĐ có trách nhiệm vớiNLĐ trong suốt cuộc đời NLĐ cho những đóng góp của họ đối với doanhnghiệp, làm cho quan hệ lao động giữa chủ SDLĐ với NLĐ có tính nhân vănsâu sắc hơn

Bên cạnh đó, BHXH còn giúp đơn vị SDLĐ ổn định nguồn chi ngay cảkhi có rủi ro không đáng có xảy ra Nhờ đó mà các khoản chi phí được chủđộng hạch toán, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong sản xuất kinh doanh

mà không bị phụ thuộc quá nhiều vào hoàn cảnh khách quan Tuy nhiên, chính

vì những lợi ích mà BHXH mang lại cho đơn vị SDLĐ không phải là nhữnglợi ích trực tiếp nên nhiều doanh nghiệp, đơn vị SDLĐ chưa thực sự coi trọng

và có nhận thức đúng đắn về vai trò của BHXH

1.1.2.3 Đối với xã hội

BHXH là một chính sách xã hội luôn được Đảng và Nhà nước ta coitrọng Bởi đúng như tên gọi đã phản ánh, BHXH không chỉ có vai trò quantrọng đối với NLĐ và người SDLĐ mà nó còn có những vai trò xã hội to lớnnhư:

Tạo ra một cơ chế chia sẻ rõ ràng, để nâng cao tính cộng đồng xã hội,củng cố truyền thống đoàn kết, gắn bó giữa các thành viên trong xã hội Tuykhông nhằm mục đích sinh lợi, kinh doanh nhưng BHXH được xem như mộtcông cụ phân phối, sử dụng nguồn quỹ dự phòng hiệu quả nhất cho việc giảmhậu quả rủi ro, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội Thông qua hoạt độngBHXH, những rủi ro trong đời sống NLĐ được dàn trải theo nhiều chiều, tạo

ra khả năng giải quyết an toàn nhất, với chi phí thấp nhất

BHXH vốn là trụ cột chính trong bốn trụ cột chính của hệ thống ASXHcủa nhà nước ta hiện nay Căn cứ vào mức độ bao phủ của chính sách BHXH

mà các nhà hoạch định chính sách xã hội sẽ thiết kế những mạng lưới an sinhkhác nhau Do đó, phát triển BHXH chính là cơ sở để phát triển các bộ phậnkhác nhau của hệ thống an sinh xã hội

Có thể nói nhìn vào hệ thống BHXH của mỗi quốc gia có thể biết đượctrình độ phát triển của quốc gia đó Nếu kinh tế chậm phát triển, xã hội lạc

hậu, đời sống nhân dân thấp kém thì hệ thống BHXH cũng chậm phát triển ởmức tương đối Bởi vì, chỉ khi kinh tế phát triển, những nhu cầu cần thiết nhấtđược đảm bảo thì người dân mới nghĩ đến nhu cầu cao hơn Mặt khác, thôngqua hệ thống BHXH, trình độ tổ chức, quản lý rủi ro xã hội của nhà nước,trình độ văn hóa của cộng đồng được nâng cao.

Ngoài ra, hệ thống BHXH cũng góp phần vào việc huy động vốn đầu

tư, làm cho thị trường tài chính phong phú và kinh tế phát triển Do quỹBHXH có nguồn tiền nhàn rỗi được đem đi đầu tư đảm bảo an toàn và tăngtrưởng quỹ, mang lại lợi ích cho tất cả các chủ thể trong quan hệ BHXH

Như vậy, vai trò của BHXH là rất lớn đối với NLĐ, người SDLĐ vàtoàn xã hội Đối với Việt Nam hiện nay, với chức năng của mình, BHXH đang

là một khâu không thể thiếu trong việc thực hiện mục tiêu “dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”, góp phần vào ổn định và pháttriển kinh tế đất nước

1.1.3 Quỹ BHXH

Bất kì một hoạt động kinh tế - xã hội nào muốn thực hiện được đều phải

có một nguồn tài chính riêng Đối với hoạt động BHXH, quỹ BHXH đượchiểu là một quỹ tài chính độc lập, tập trung, được tồn tích dần từ sự đóng gópcủa các bên tham gia BHXH và các nguồn thu hợp pháp khác và được Nhànước bảo hộ; được sử dụng để chi trả các chế độ BHXH cho NLĐ theo quyđịnh của pháp luật BHXH [4] Theo đó, quỹ BHXH bắt buộc ở Việt Namđược hình thành từ các nguồn sau:

- Người SDLĐ đóng theo quy định hiện hành

- NLĐ đóng theo quy định hiện hành

- Tiền sinh lời của hoạt động đầu tư từ quỹ BHXH

- Chi phí quản lý quỹ BHXH bao gồm: chi phí hành chính, chi lương,khấu hao tài sản cố định và các khoản chi sự nghiệp khác theo quy định hiệnhành

- Chi khen thưởng người SDLĐ thực hiện tốt công tác bảo hộ lao động,phòng ngừa TNLĐ – BNN, chi dự phòng… theo quy định của Nhà nước

- Đầu tư để bảo toàn và tăng trưởng quỹ theo quy định của Luật BHXH.Hiện nay quỹ BHXH bắt buộc được chia thành ba thành phần đó là:+ Quỹ ốm đau, thai sản

+ Quỹ hưu trí, tử tuất

+ Quỹ TNLĐ - BNN

Quỹ BHXH bắt buộc ở nước ta được tổ chức theo nguyên tắc tập trung,tạo lập một quỹ tiền tệ chung Do đó, vấn đề quản lý quỹ sao cho đảm bảoquyền lợi của tất cả các thành viên tham gia đóng góp là rất quan trọng Đặcbiệt, công tác quản lý thu BHXH hiện nay còn tồn tại nhiều bất cập cần phảigiải quyết, có biện pháp xử lý triệt để Vì vậy, không chỉ riêng ngành BHXH

mà các ban ngành liên quan cần có sự quam tâm đúng mức hơn với nhữngthực trạng này

1.2 Vai trò của công tác quản lý thu BHXH

1.2.1 Khái niệm quản lý thu BHXH

Cũng như các tổ chức kinh tế - chính trị - xã hội khác, tổ chức BHXHmuốn tồn tại và phát triển phải có một tài chính riêng để chi dùng cho công tácthực hiện chính sách, chế độ Do đó, thu BHXH là nhân tố có tính chất quyếtđịnh đến sự tồn tại và phát triển của BHXH ở bất kì một quốc gia nào trên thếgiới

Thu BHXH là việc nhà nước dùng quyền lực của mình bắt buộc các đốitượng phải đóng BHXH theo mức phí quy định hoặc cho phép một số đốitượng được tự nguyện tham gia, lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phùhợp với thu nhập của mình Trên cơ sở đó hình thành một quỹ tiền tệ tập trungnhằm mục đích bảo đảm cho các hoạt động BHXH.[5]

Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy hiệu quả thu BHXH nói chung vàthu BHXH đối với hình thức bắt buộc nói riêng thường đạt được kết quả

không cao Trong nền kinh tế nhiều thành phần như Việt Nam hiện nay, lợiích của các bên tham gia BHXH là khác nhau Đơn vị SDLĐ thì luôn muốn tối

đa hóa lợi nhuận, tối thiểu hóa chi phí Trong khi đó, NLĐ thì lại muốn đónggóp ít nhất mà lại được hưởng nhiều nhất Qũy BHXH là có hạn, để đảm bảocho mọi hoạt động được bền vững, cơ quan BHXH phải luôn tiến hành cânđối quỹ sao cho hợp lý nhất Chính những mâu thuẫn về lợi ích trên và có thểđảm bảo lợi ích hợp pháp cũng như trách nhiệm của các bên tham gia cần phải

có người trọng tài là Nhà nước Với chức năng cai trị, Nhà nước sẽ sử dụngquyền lực của mình xây dựng các cơ chế, chính sách nhằm nâng cao hiệu quảcông tác thu và quản lý thu BHXH

Trước khi đi đến khái niệm công tác quản lý thu BHXH cần phải hiểuthế nào là quản lý? Có nhiều cách hiểu khác nhau về quản lý Nhưng xét vềmặt bản chất, quản lý chính là sự tác động có kế hoạch, sắp xếp, tổ chức, chỉhuy, kiểm tra các chủ thể quản lý, các quá trình xã hội và hoạt động của conngười để chúng phát triển phù hợp với quy luật, đạt tới mục đích đề ra của tổchức và đúng với ý chí của nhà nước quản lý với chi phí thấp nhất

Quản lý thu BHXH là sự tác động có tổ chức của chủ thể quản lý đểđiều chỉnh các hoạt động thu Sự tác động đó được thực hiện bằng hệ thốngcác biện pháp hành chính, kinh tế và pháp luật nhằm đạt được mục tiêu thuđúng đối tượng, thu đủ số lượng và không để thất thu tiền đóng BHXH, đảmbảo thời gian theo quy định.[5]

1.2.2 Vai trò công tác quản lý thu BHXH

1.2.2.1 Tạo sự thống nhất trong hoạt động thu BHXH

Hoạt động thu BHXH vốn có tính chất đặc thù khác với các hoạt độngkhác đó là: đối tượng thu BHXH đa dạng, phức tạp, bao gồm nhiều thànhphần kinh tế khác nhau, độ tuổi, thu nhập và vị trí địa lý vùng miền cũngkhông thống nhất Do đó, nếu không có sự chỉ đạo thống nhất giữ các cấpquản lý thì hoạt động thu BHXH sẽ không đạt được hiệu quả cao

Hiện nay, ngành BHXH của nước ta được quản lý theo ngành dọc, hệthống đại lý bảo hiểm ở các xã cũng khá lớn Thông qua công tác quản lý, quátrình tổ chức thực hiện chính sách BHXH giữa các cấp khác nhau được thốngnhất Việc thống nhất giữa những người bị quản lý và người quản lý sẽ làmgiảm chi phí, tiền của và công sức cho các cơ quan BHXH

Như vậy, thông qua hoạt động quản lý những nội dung quan trọng củahoạt động thu BHXH được thống nhất về đối tượng thu, biểu mẫu, hồ sơ thu,quy trình thu nộp BHXH… Đồng thời giúp cho cơ quan BHXH nắm chắcđược các nguồn thu, từ các đối tượng khác nhau để đưa ra các biện pháp nângcao hiệu quả các nguồn thu đó

1.2.2.2 Đảm bảo thu BHXH ổn định, bền vững, hiệu quả

Thu BHXH có vai trò rất quan trọng trong việc cân đối quỹ BHXH.Tính ổn định và bền vững, hiệu quả của hoạt động thu BHXH là một mục tiêu

mà bất kì một hệ thống BHXH của quốc gia nào cũng mong muốn đạt được.Bởi vì BHXH là một phần quan trọng của hệ thống ASXH Khi hoạt động thuBHXH ổn định, bền vững và hiệu quả cũng có nghĩa là hệ thống an sinh xãhội được đảm bảo, tạo tiền đề cho sự phát triển kinh tế Tuy nhiên, để đạtđược những mục tiêu quan trọng này trong quá trình thu BHXH đòi hỏi phảiđảm bảo một số yếu tố nhất định Với chức năng của mình, công tác quản lýthu BHXH sẽ đảm bảo hoạt động thu BHXH ổn định, bền vững, hiệu quảthông qua:

Thứ nhất, công tác quản lý sẽ giúp định hướng công tác thu BHXH mộtcách đúng đắn, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia trongmỗi thời kì trên cơ sở xác định mục tiêu chung của hoạt động thu BHXH đólà: thu đúng, thu đủ, thu không để thất thoát, từ đó hướng mọi nỗ lực cá nhân,

tổ chức vào mục tiêu chung đó

Thứ hai, nhờ việc “chỉ huy” liên tục của người quản lý mà quá trình thuBHXH với rất nhiều yếu tố phức tạp đã được tổ chức, điều hòa, phối hợp nhịpnhàng, hướng dẫn hoạt động của các cá nhân trong hệ thống BHXH, giúp tăngcường tính ổn định trong hệ thống nhằm đạt được mục tiêu đề ra

Thứ ba, công tác thu BHXH có thể tạo động lực cho mọi người trong tổchức BHXH Do đó, trong vấn đề này, quản lý giữ vai trò đảm nhiệm, thôngqua công tác đánh giá sẽ khen thưởng cho các cá nhân, tổ chức thu BHXH cóthành tích tốt, đạt kết quả cao, đồng thời uốn nắn những sai lệch hoặc nhữngbiểu hiện tiêu cực làm thất thoát quỹ BHXH, làm ảnh hưởng đến lợi ích củangười tham gia

1.2.2.3 Kiểm tra, đánh giá hoạt động thu BHXH

Thu BHXH là một nội dung của tài chính BHXH mà thông thường bất

kì một hoạt động nào liên quan đến tài chính đều rất dễ mắc phải tình trạngthất thoát, vô ý hoặc cố ý làm sai, ảnh hưởng đến quyền lợi của người thamgia, không thể hiện ý nghĩa, tầm quan trọng của hệ thống BHXH Mặt khác,quá trình thực hiện thu BHXH được tiến hành theo ba cấp, nếu không có côngtác quản lý trong quá trình thu nộp sẽ dẫn đến quỹ BHXH bị thất thoát Đểgiải quyết mặt hạn chế này, người quản lý sẽ đảm nhiệm công tác kiểm tra,đánh giá hoạt động thu BHXH một cách kịp thời và toàn diện, sát với thực tế,

để có những điều chỉnh kịp thời sau khi đánh giá

Ngoài ra, công tác quản lý thu BHXH còn có vai trò to lớn trong việctạo ra nguồn tiền tạm thời nhàn rỗi trên thị trường tài chính để đầu tư pháttriển kinh tế - xã hội đất nước, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội Nếu côngtác quản lý thu thực sự được thực hiện tốt

Như vậy, nếu công tác quản lý thu BHXH đạt hiệu quả cao, sẽ có nhiềuđối tượng được tham gia vào hệ thống BHXH Qua đó, số tiền huy động vàoquỹ BHXH ngày càng cao, được đảm bảo an toàn Ngược lại, khi quản lý thuBHXH đạt hiệu quả thấp cũng có nghĩa là số huy động vào quỹ BHXH cũngthấp tương ứng, đây chính là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự mất cân đốiquỹ BHXH

1.2.2.4 Tăng thu, bảo đảm cân đối quỹ BHXH

Thu BHXH là một trong những nguyên nhân dẫn đến mất cân đối quỹBHXH Vì vậy công tác quản lý thu BHXH cũng có ảnh hưởng không nhỏđến việc cân đối quỹ hiện nay Cũng như các loại hình bảo hiểm khác, BHXHcũng được hoạt động theo quy luật số đông Số đông người tham gia đóngBHXH để chi trả cho số ít người đủ điều kiện hưởng trợ cấp Vì vậy, nếu có ítngười tham gia đóng BHXH thì số thu ít, không đảm bảo đủ tiền chi trả chocác chế độ BHXH Công tác thu BHXH được thực hiện không tốt, khai tháckhông hết nguồn thu, không đủ số phải thu…chắc chắn sẽ dẫn đến hậu quả thukhông đủ chi, quỹ bị mất cân đối Vì vậy, phải tăng nhanh số người tham giađóng BHXH thông qua công tác quản lý thu BHXH Khi vấn đề thu BHXHđược quản lý chặt chẽ, đem lại hiệu quả, nguồn thu BHXH sẽ được cải thiện,thu tăng, đảm bảo mối quan hệ giữa các yếu tố cấu thành thu và chi của quỹ

BHXH trong một thời kì nhất định bằng nhau hoặc tương đương.

1.3 Nội dung công tác quản lý thu BHXH

Mỗi quốc gia trên thế giới có điều kiện kinh tế xã hội khác nhau, do đóviệc ban hành chính sách, chế độ BHXH của mỗi nước cũng mang những nétđặc thù riêng Tuy nhiên, cấu trúc của chính sách BHXH thường giống nhau

vì vậy nội dung của công tác quản lý thu BHXH đều gắn chặt với các vấn đề

cơ bản, đó là: tổ chức quản lý đối tượng tham gia BHXH, quản lý nguồn tiềnđóng góp vào quỹ và quá trình tổ chức thu BHXH

1.3.1 Quản lý đối tượng tham gia BHXH

Một trong những nội dung của công tác quản lý thu BHXH là quản lýđối thượng tham gia, mà cụ thể là NLĐ và người SDLĐ Đầu tiên về đốitượng tham gia BHXH, việc làm rất cần thiết là phải quản lý được các đơn vịSDLĐ thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc theo các địa bàn hành chính quản

lý, kể cả những người buôn bán nhỏ, hộ sản xuất KD trong các làng nghềtruyền thống có thuê mướn và SDLĐ thuộc đối tượng bắt buộc tham giaBHXH Sau khi xác định đầy đủ các đối tượng thuộc diện tham gia BHXHtheo luật định, tổ chức BHXH sẽ tiến hành hướng dẫn các chủ SDLĐ đăng kítham gia BHXH cho NLĐ thuộc phạm vi đơn vị, đồng thời tiến hành quản lý

và kiểm tra việc thực hiện đóng đúng quy định của Nhà nước về hoạt độngBHXH của các đơn vị SDLĐ này

Quy trình quản lý thu BHXH là tổng thể các công việc cần phải tiếnhành để đạt được mục tiêu đã đề ra với hiệu quả cao nhất Để thực hiện tốtnhất mục tiêu của công tác thu BHXH cần thiết phải tiến hành một quy trìnhthu kế hoạch tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị sử dụng lao động tham gia

và cán bộ chuyên trách thu của cơ quan BHXH Hiện nay, căn cứ vào thờigian đơn vị SDLĐ tham gia mà có 02 quy trình thu riêng sau:

* Đối với các đơn vị SDLĐ lần đầu tiên tham gia BHXH, quy trình

quản lý thu BHXH gồm các bước công việc theo thứ tự sau:

- Đơn vị SDLĐ lập hồ sơ đăng kí tham gia BHXH bao gồm:

+ Công văn gửi BHXH tỉnh, thành phố xin đăng kí tham gia BHXH.+ Bảng kê khai danh sách số lao động tham gia BHXH

- Sau khi nhận được hồ sơ của đơn vị SDLĐ, BHXH tỉnh, huyện sẽthẩm định tính hợp lệ của hồ sơ, tính toán mức đóng, cấp sổ và tổ chức thu.

* Đối với đơn vị SDLĐ đang tham gia BHXH, quy trình quản lý thuBHXH bao gồm các công việc sau:

- Lâp bảng kê khai danh sach lao động tham gia BHXH;

- Lập bảng kê khai tăng giảm lao động và quỹ lương đóng BHXH;

- BHXH tỉnh tiến hành thẩm định bảng kê khai và tiến hành thu, cấp sổBHXH bổ sung cho các đối tượng mới tham gia BHXH

Qua công tác quản lý thu, tổ chức BHXH sẽ nắm bắt được số lượng cácđơn vị SDLĐ và số lao động thuộc diện tham gia BHXH trên địa bàn huyện,tỉnh… Đây là việc làm rất cần thiết để tiến hành các nghiệp vụ tiếp theo củacông tác thu BHXH

Việc xác định các thành viên tham gia hệ thống BHXH là một trongnhững nhiệm vụ lớn và quan trọng nhất của công tác quản lý thu BHXH Căn

cứ vào loại hình BHXH, đối tượng tham gia có thể được phân thành hai loạibắt buộc và tự nguyện Theo điều 2 Luật BHXH quy định về đối tượng NLĐtham gia BHXH bắt buộc là công dân Việt Nam đó là:

+ Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợpđồng lao động có thời hạn từ đủ ba tháng trở lên;

+ Cán bộ, công chức, viên chức;

+ Công nhân quốc phòng, công nhân an ninh;

+ Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân, sĩ quan Hạ sĩquan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân, người làm công tác cơ yếuhưởng lương như đối với quân đội nhân dân, công an nhân dân;

+ Hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội nhân dân và hạ sĩ quan , chiến sĩ công annhân dân phục vụ có thời hạn;

+ Người làm việc có thời hạn ở nước ngoài mà trước đó đã đóng BHXHbắt buộc;

Đối với người SDLĐ tham gia BHXH bắt buộc Luật BHXH quy địnhbao gồm: cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ

chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị - xã hội - nghềnghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội khác, cơ quan, tổ chứcnước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam, DN, HTX, hộ

KD cá thể, tổ hợp tác, tổ chức khác và cá nhân có thuê mướn, sử dụng và trảcông cho lao động

Nhiệm vụ của người làm công tác quản lý thu BHXH là phải xác định

rõ đối tượng thuộc phạm vi mình quản lý phải tham gia BHXH, từ đó cónhững biện pháp thực hiện công tác thu BHXH tốt hơn Để quản lý dễ dàng,

cơ quan BHXH thường phối hợp với các cơ quan cấp phép cho DN hoạt động

để nắm rõ số lượng đơn vị SDLĐ trên địa bàn

Khi tiến hành quản lý việc đăng kí tham gia vào hệ thống BHXH củachủ SDLĐ, cơ quan BHXH sẽ đưa ra các tiêu thức, yêu cầu bắt buộc chủSDLĐ có trách nhiệm cung cấp thông tin như: tên đơn vị, loại hình hoạt động

KD, số lao động hiện có… đối với NLĐ cần phải cung cấp thông tin về tên,năm sinh, giới tính, … Việc cung cấp những thông tin này sẽ tránh được sựtrùng lặp giữa các đối tượng và sẽ được cơ quan BHXH mã hoá bằng dãy kí tự

để cho công tác quản lý trở nên dễ dàng, thuận tiện hơn, tiết kiệm thời gian

Danh sách lao động trong từng đơn vị sẽ do mỗi đơn vị tự lập theo mẫuquy định của BHXH Việt Nam, nhằm đảm bảo sự thống nhất trong thủ tụchành chính Bên cạnh đó sự biến động tăng giảm lao động của đơn vị cũngđược cập nhật thường xuyên, liên lạc để bảo vệ quyền lợi của NLĐ

1.3.2 Quản lý mức thu BHXH

Xuất phát từ mục đích của BHXH là nhằm bù đắp hoặc thay thế mộtphần thu nhập cho NLĐ khi họ không may gặp rủi ro cho nên khi thiết kếkhoản đóng góp vào quỹ BHXH hầu hết các quốc gia trên thế giới đều căn cứvào thu nhập, tiền lương - tiền công của NLĐ, thực hiện khấu trừ tiền lươngcủa NLĐ và các khoản đóng góp của chủ SDLĐ chuyển khoản về đơn vị quản

lý thực hiện BHXH

Thông thường mức đóng góp BHXH thường căn cứ vào tiền lương củaNLĐ (lương chính, các khoản phục cấp…) và tổng quỹ lương của toàn doanhnghiệp Ở nước ta tiền lương – tiền công tháng đóng BHXH bắt buộc đượcquy định cụ thể trong Luật BHXH như sau:

- Đối với NLĐ thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do nhà nướcquy định thì tiền lương tháng đóng BHXH là tiền lương theo cấp bậc, quânhàm và các khoản phụ chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâmniên nghề (nếu có) Tiền lương này được tính trên cơ sở mức tiền lương tốithiểu chung.

- Đối với NLĐ đóng BHXH theo chế độ tiền lương do người SDLĐ quyđịnh tiền lương, tiền công tháng đóng BHXH là mức tiền lương, tiền công ghitrong hợp đồng lao động cùng với các khoản phụ cấp (nếu có) nhưng khôngthấp hơn mức lương tối thiểu chung do Nhà nước quy định

Để quản lý được nguồn đóng góp này, cơ quan BHXH cần phải theo dõichặt chẽ diễn biến thu nhập của từng cá nhân NLĐ trong từng đơn vị SDLĐ.Thường xuyên thực hiện kiểm tra, đối chiếu tổng quỹ lương của đơn vị thamgia hàng tháng, trên cơ sở đó tính số tiền mỗi bên phải nộp vào quỹ BHXH.Bản kê khai tiền lương, tiền công làm căn cứ đóng BHXH của NLĐ và bản kêkhai tổng quỹ lương sẽ do mỗi đơn vị lập theo biểu mẫu của BHXH Việt Namcùng với sự biến động của số người tham gia BHXH, mức lương, tiền lươngthay đổi của từng NLĐ

Do đặc thù công tác thu BHXH là phải thu nhiều đối tượng bằng nhiềuhình thức khác nhau (tiền mặt, chuyển khoản ) nên với mỗi hình thức chuyểntiền đều phải quản lý chặt chẽ để tránh nhầm lẫn, thất thoát

Thông thường các hệ thống BHXH được tổ hoạt động nghiệp vụ theo

mô hình ba cấp (cơ quan cấp Trung ương, cấp vùng và cấp địa phương) hoặchai cấp (cơ quan cấp Trung ương và cơ quan cấp vùng) Mỗi hệ thống BHXHthực hiện nhiều phương pháp khác nhau để thu các khoản đóng góp (như: trựctiếp bằng tiền mặt, bằng séc hoặc chuyển khoản) Vấn đề quan trọng của côngtác quản lý thu BHXH chính là có thủ tục nhận tiền đóng của các chủ thể thamgia một cách an toàn, trách gây thất thoát

Mức đóng BHXH của mỗi nước chịu sự chi phối của rất nhiều yếu tốkhác nhau như: đặc điểm dân số, điều kiện kinh tế - xã hội, sự văn minh củangười dân, căn cứ đóng và tỷ lệ hưởng của người tham gia như thế nào… Do

đó người quản lý phải nắm vững những yếu tố cơ bản này để đưa ra mức đóngphù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của quốc gia mình trong mỗi thời kìnhất định để đem lại hiệu quả tốt nhất cho chính sách BHXH Mặt khác, cơ

quan quản lý nhà nước về BHXH phải xây dựng được mức đóng phù hợp vớitất cả các đối tượng, tương quan tỷ lệ đóng giữa người SDLĐ và người NLĐkhông được quá chêch lệch, không được làm cho chủ SDLĐ muốn trốn tránhtrách nhiệm tham gia BHXH cho NLĐ.

Sau khi đã thiết kế được mức đóng phù hợp, mức đóng góp của từngđơn vị và từng NLĐ sẽ được quản lý chặt chẽ trên cơ sở danh sách tham giaBHXH của từng đơn vị Mức lương hoặc tiền công của từng NLĐ và tổng quỹlương của người tham gia trong từng vùng đơn vị trực thuộc sao cho chỉ tiêunày luôn khớp với nhau

Theo Luật BHXH năm 2006 của Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủnghĩa Việt Nam, mức đóng BHXH bắt buộc hàng tháng là 20% tổng quỹ tiềnlương – tiền công của NLĐ Trong đó, NLĐ đóng 5% mức tiền lương, tiềncông vào quỹ hưu trí và tử tuất (từ năm 2010 trở đi, cứ hai năm một lần đóngthêm 1% cho đến khi đạt mức đóng 8%); người SDLĐ đóng 15% trên tổngquỹ tiền lương, tiền công đóng BHXH của NLĐ như sau:

+ 3% vào quỹ ốm đau và thai sản; trong đó, người SDLĐ giữ lại 2% đểchi trả kịp thời cho NLĐ đủ điều kiện hưởng theo quy định và thực hiện quyếttoán hàng quý với tổ chức BHXH,

- BHXH cấp tỉnh tổ chức thu BHXH của các đơn vị SDLĐ đóng trênđịa bàn tỉnh bao gồm các đơn vị:

+ Do Trung ương quản lý;

+ Do Tỉnh trực tiếp quản lý;

+ DN có vốn đầu tư nước ngoài;

+ Đơn vị, tổ chức quốc tế;

+ DN ngoài quốc doanh có sử dụng lao động lớn;

+ Cơ quan, tổ chức, DN đưa lao động Việt Nam đi làm việc có thời hạn

ở nước ngoài;

+ Đơn vị mà BHXH huyện không đủ điều kiện thu

- BHXH cấp huyện thu BHXH của các đơn vị có trụ sở và tài khoản tạiđịa bàn huyện bao gồm:

+ Đơn vị do huyện trực tiếp quản lý;

+ Đơn vị ngoài quốc doanh có SDLĐ từ 10 lao động trở lên;

+ Xã, phường, thị trấn;

+ Đơn vị khác do BHXH tỉnh giao nhiệm vụ thu

Căn cứ vào sự phân cấp trên BHXH các cấp sẽ tiến hành xác địnhnhững đối tượng nào hiện đang hoạt động trên địa bàn thuộc phạm vi mìnhquản lý Từ đó xác định số lao động ở từng đơn vị SDLĐ để có kế hoạch tổchức thu cụ thể Sau đó phân chia công việc quản lý thu cho từng cán bộtrong đơn vị, mỗi cán bộ quản lý một khu vực khác nhau để công việc không

bị chồng chéo lên nhau

1.3.3.2 Lập và xét duyệt kế hoạch thu BHXH hàng năm

Đối với đơn vị SDLĐ, hằng năm đơn vị SDLĐ có trách nhiệm đối chiếu

số lao động quỹ tiền lương và mức nộp BHXH thực tế cho cơ quan BHXHtrực tiếp quản lý trước ngày 10/10 hàng năm

Đối với cơ quan BHXH huyện, hàng năm BHXH cấp huyện căn cứ tìnhhình thực hiện năm trước và khả năng mở rộng NLĐ tham gia BHXH trên địabàn, lập hai bản “Kế hoạch thu BHXH, BHYT bắt buộc” năm sau (theo mẫu

số 13 - TBH), gửi BHXH tỉnh một bản trước ngày 05/11 hàng năm

Đối với BHXH tỉnh: hàng năm lập hai bản dự toán thu BHXH, BHYT

đối với NLĐ do tỉnh quản lý, đồng thời tổng hợp toàn tỉnh, lập hai bản “Kếhoạch thu BHXH, BHYT bắt buộc” năm sau (theo mẫu số 13 – TBH), gửiBHXH Việt Nam một bản trước ngày 15/11 hàng năm Đồng thời, bên cạnh

đó, căn cứ vào dự toán thu BHXH Việt Nam giao, tiến hành phân bổ dự toánthu cho các đơn vị trực thuộc tỉnh, huyện trước ngày 20/1 hàng năm

Riêng đối với BHXH thuộc Bộ quốc phòng, Bộ công an, Ban cơ yếuChính phủ lập kế hoạch thu BHXH gửi trực tiếp lên BHXH Việt Nam trướcngày 15/11 hàng năm

Đối với BHXH Việt Nam: BHXH Việt Nam sẽ căn cứ vào tình hìnhthực hiện kế hoạch năm trước và khả năng phát triển lao động năm sau của cácđịa phương, tổng hợp, lập và giao dự toán thu BHXH, BHYT cho BHXH tỉnh,BHXH thuộc Bộ quốc phòng, Bộ công an và Ban cơ yếu Chính phủ trướcngày 10/01 hàng năm

Thông qua việc lập và xét kế hoạch thu BHXH, BHXH các cấp sẽ địnhlượng được khối lượng công việc phải làm trong thời gian tới Cán bộ quản lýthu sẽ quản lý xem khoảng thời gian lập kế hoạch của đơn vị mình đã đúngvới thời gian quy định chưa Đồng thời dựa vào kế hoạch thu BHXH hàngnăm tiến hành công tác quản lý các nguồn thu, triển khai công tác nghiệp vụchuyên môn

1.3.3.3 Quản lý tiền thu

Theo quy định, BHXH cấp tỉnh, huyện không được sử dụng tiền thuBHXH vào bất cứ mục đích gì Trong một số trường hợp đặc biệt phải có sựchấp nhận bằng văn bản của Tổng giám đốc BHXH Việt Nam

Hàng quý, BHXH tỉnh và huyện có trách nhiệm quyết toán số tiền 2%đơn vị được giữ lại, xác định số tiền chênh lệch, thừa, thiếu, đồng thời gửithông báo quyết toán cho phòng thu hoặc bộ phận thu để thực hiện thu kịpthời số tiền người SDLĐ chưa chi hết vào đầu tháng của quý sau

BHXH Việt Nam sẽ thẩm định số thu BHXH tăng theo 06 tháng hoặchàng năm đối với BHXH tỉnh, BHXH thuộc Bộ quốc phòng, Bộ công an vàBan cơ yếu chính phủ

Mỗi cấp quản lý có những chức năng và nhiệm vụ khác nhau Do đóviệc quản lý và sử dụng tiền thu BHXH cũng có những điểm khác nhau Hoạt

động BHXH là hoạt động không vì mục đích sinh lợi, quỹ BHXH là quỹ tiền

tệ tập trung, thống nhất Chính vì vậy, tiền thu BHXH phải được quản lý chặtchẽ, mọi khoản chi hoặc thu đều phải theo đúng quy định và được quyết toán

rõ ràng, đảm bảo quyền lợi cho người tham gia

1.3.3.4 Thông tin báo cáo

Công tác thông tin báo cáo trong quản lý thu là rất cần thiết, đảm bảomọi thông tin đều được cập nhật thường xuyên, liên tục Trong công tác thôngtin báo cáo, các đơn vị thường sử dụng hệ thống biểu mẫu đã được BHXHViệt Nam quy định sẵn Vì vậy để thực hiện thông tin báo cáo theo đúng quyđịnh, cán bộ làm công tác chuyên môn phải nắm chắc từng biểu mẫu cũng nhưtrường hợp sử dụng những giấy tờ đó Bên cạnh đó, cán bộ quản lý thu cũngphải kiểm tra xem những thông tin mà đối tượng tham gia khai báo đã chínhxác hay chưa để có điều chỉnh cho phù hơp

Theo quy định, BHXH tỉnh, huyện sẽ mở sổ chi tiết thu BHXH bắt buộctheo mẫu số 07 - TBH định kỳ hàng tháng, quý, năm BHXH thuộc Bộ quốcphòng, Bộ công an và Ban cơ yếu chính phủ thực hiện báo cáo thu BHXH 6tháng đầu năm trước ngày 30/07 và báo cáo năm trước ngày 15/02 năm sau

1.3.3.5 Quản lý hồ sơ, tài liệu

Bởi vì các thông tin, dữ liệu của đối tượng tham gia thay đổi thườngxuyên và số lượng giấy tờ, văn bản liên quan khá lớn nên BHXH tỉnh, huyệnluôn phải cập nhật thông tin, dữ liệu của người tham gia BHXH để phục vụkịp thời cho công tác nội vụ và quản lý Đồng thời, BHXH tỉnh cần xây dựng

hệ thống mã số đơn vị tham gia BHXH áp dụng trên địa bàn quản lý theohướng dẫn của BHXH Việt Nam Mã số tham gia BHXH cấp cho đơn vị đểđăng kí tham gia BHXH được sử dụng thống nhất trên hồ sơ, giấy tờ, sổ sách

và báo cáo nghiệp vụ

Bên cạnh đó, BHXH các cấp, tổ chức phân loại, lưu trữ và bảo quản hồ

sơ, tài liệu, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý người tham gia

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu BHXH

Như các hoạt động kinh tế - xã hội khác, hoạt động quản lý thu BHXHcũng chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau Công tác quản lý thu BHXHthực hiện dễ dàng hay không, đạt được kết quả tốt hay xấu là phụ thuộc vào sự

tác động của nhân tố chủ yếu sau:

1.4.1 Trình độ dân trí

Có thể nói, một địa phương có trình độ dân trí cao, văn hóa xã hội pháttriển, khả năng có thể tiếp cận với thông tin, khoa học - kỹ thuật của ngườidân dễ dàng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các chính sách xã hội phát triển, đisâu vào đời sống người dân hơn so với một địa phương có trình độ dân trí kémphát triển

Đối với chính sách BHXH, trong điều kiện trình độ nhận thức củangười dân tiến bộ thì việc đưa chính sách vào thực tiễn cuộc sống cũng trở nênđơn giản hơn rất nhiều Người dân nhanh chóng nắm bắt được ý nghĩa to lớncủa chính sách, chế độ BHXH thông qua công tác thông tin tuyên truyền của

tổ chức BHXH Khi nhận thức của đại bộ phận người dân, đặc biệt là NLĐ vàngười SDLĐ được nâng lên rõ rệt sẽ tác động tích cực đến công tác quản lýthu BHXH, giảm bớt tình trạng trốn đóng, nợ đọng BHXH đã và đang gây khókhăn cho công tác quản lý thu BHXH

1.4.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

Điều kiện kinh tế - xã hội cũng là một trong những nhân tố quan trọngtác động đến công tác quản lý thu BHXH Theo tháp nhu cầu của Maslow,nhu cầu được bảo hiểm của con người chỉ được nghĩ đến khi những nhu cầucần thiết về ăn, mặc, ở đã được đảm bảo Vì vây, chỉ khi nào kinh tế xã hộiphát triển, đời sống vật chất của mọi người dân trong xã hội được cải thiện thìchính sách BHXH mới phát huy được vai trò to lớn của mình

Khi kinh tế phát triển, số lượng NLĐ có việc làm sẽ tăng lên do có sự

mở rộng về quy mô sản xuất xã hội Từ đó làm cho đối tượng thuộc diện thamgia BHXH không ngừng được tăng lên NLĐ và người SDLĐ không vì lợi íchkinh tế trước mắt mà tìm mọi cách né tránh chính sách xã hội thiết thực này

1.4.3 Chính sách tiền lương - tiền công

Căn cứ theo tốc độ phát triển kinh tế trong nước cũng như trên thế giới,chính sách tiền lương tiền công cũng được điều chỉnh liên tục sao cho phù hợpvới những thay đổi đó Trong chế độ BHXH ở nước ta, tiền lương tiền côngcủa NLĐ và tổng quỹ lương của đơn vị SDLĐ được dùng làm căn cứ để tínhđóng BHXH Hàng năm, Chính phủ thường có Nghị định điều chỉnh tiền

lương tối thiểu chung Qua đó tiền lương làm căn cứ đóng BHXH cũng tăngtheo Sự biến động thường xuyên liên tục này làm cho công tác quản lý thugặp một số khó khăn nhất định Nếu cán bộ làm công tác quản lý không nhạybén với tình hình thực tế, chủ động, sáng tạo thì quỹ BHXH khó có thể đảmbảo thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, an toàn và tăng trưởng quỹ.

1.4.4 Trình độ của nhà làm công tác quản lý

Bên cạnh những nhân tố khách quan trên thì công tác quản lý thuBHXH còn chịu ảnh hưởng của nhân tố chủ quan từ chính các nhà làm côngtác quản lý Để nắm bắt được những thay đổi tăng, giảm của đối tượng thamgia, diễn biến tiền lương làm căn cứ đóng BHXH …cán bộ chuyên quản lý thuphải đảm bảo đủ năng lực về trình độ chuyên môn, khả năng nhận định vàphân tích tính hình, có tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình trong công việc…Nhưvậy, công tác quản lý thu mới đạt hiệu quả cao, phát hiện kịp thời những tìnhhuống sai phạm để có biện pháp xử lý triệt để

Ngoài ra, công tác quản lý thu BHXH còn chịu tác động của yếu tố cơ

sở vật chất kỹ thuật phục vụ công tác nghiệp vụ chuyên môn hiện đại hay đãlỗi thời lạc hậu, sự quan tâm của các chủ thể liên quan đến chính sách…Vìvậy, để công tác quản lý thu BHXH đạt được kết quả tốt nhất, cán bộ trongngành BHXH đặc biệt là cán bộ quản lý thu cần phải quan tâm toàn diện đếncác nhân tố ảnh hưởng đến quá trình quản lý thu BHXH như đã phân tích ởtrên

Chương 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU BẢO HIỂM XÃ HỘI BẮT BUỘC Ở BẢO HIỂM XÃ HỘI HUYỆN MỸ HÀO

TỈNH HƯNG YÊN GIAI ĐOẠN 2007 – 2010

2.1 Giới thiệu chung về bảo hiểm xã hội huyện Mỹ Hào

2.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Mỹ Hào

Hưng Yên là một tỉnh thuộc khu vực Bắc Bộ, có vị trí địa lý khá thuận lợicho sự phát triển kinh tế - xã hội Vốn nằm trong vùng kinh tế trọng điểmBắc Bộ, xung quanh tiếp giáp với tỉnh Hải Dương, Thái Bình, Bắc Ninh, HàNam (là những tỉnh đang có bước tiến mới về kinh tế - xã hội ), lại nằm trọntrong vùng tam giác lưu thông Hà Nội - Hải phòng - Quảng Ninh, Hưng Yên

đã và đang tận dụng lợi thế đó từng bước khẳng định mình Huyện Mỹ Hàođược xem như huyện có tốc độ phát triển kinh tế - xã hội khá nhanh vài nămgần đây, trở thành lá cờ đầu trong phong trào phát triển kinh tế - xã hội bềnvững của tỉnh Cùng với vị trí địa lý thuận lợi, huyện Mỹ Hào đang dần hìnhthành nên các KCN lớn như: KCN Phố Nối A, KCN Phố Nối B, KCN MinhĐức…tập trung một lượng không nhỏ lao động Có thể nói đây là “mảnh đấttốt” cho chính sách BHXH phát triển

Hiện nay theo địa bàn hành chính quản lý thì huyện Mỹ Hào bao gồm có

12 xã và 01 thị trấn Huyện Mỹ Hào nằm ở phía Bắc của tỉnh Hưng Yên, phíabắc giáp với huyện Văn Lâm, phía tây giáp với huyện Yên Mỹ, phía nam giápvới huyện Ân Thi (đều của tỉnh Hưng Yên), phía đông giáp với tỉnh HảiDương Từ Mỹ Hào có các tuyến đường giao thông lớn nối với các trung tâmcông nghiệp, kinh tế - văn hoá như: quốc lộ 5 chạy từ Hà Nội xuyên qua thịtrấn Bần, quốc lộ 39 đi thành phố Hưng Yên sang tỉnh Thái Bình, quốc lộ 38ranh giới với tỉnh Hải Dương Với tổng diện tích 79,1 km2 dân số ước tínhnăm 2010 là 91.200 người Mỹ Hào được xem là huyện có mật độ dân số caotrong đồng bằng sông Hồng (1.153 người/km2 ) Đặc biệt dân số trong dộ tuổilao động chiếm khoảng 46.512 người bằng 51% dân số toàn huyện, chủ yếuhiện nay đã có việc làm Đây là một yếu tố thuận lợi cho chính sách BHXH đivào cuộc sống

Sau hơn 10 năm tái lập tỉnh, huyện Mỹ Hào đá có những bước phát triểnvượt bậc Từ một huyện thuần nông (nông nghiệp chiếm 61% tỷ trọng năm1999) thì hiện nay cơ cấu kinh tế của huyện đã có sự chuyển dịch mạnh mẽ.Năm 2010 cơ cấu kinh tế đạt tỷ lệ: nông nghiệp 8,7% - công nghiệp, tiểu thủcông nghiệp 63,3% - thương mại, dịch vụ 28%; thu nhập bình quân đầu ngườiđạt 1.800USD/người/năm Tổng thu ngân sách trên địa bàn huyện Mỹ Hàonăm 2010 đạt 240 tỷ đồng.

2.1.2 Vài nét về cơ quan BHXH huyện Mỹ Hào

2.1.2.1 Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển của BHXH huyện Mỹ Hào

BHXH huyện Mỹ Hào mà tiền thân là BHXH huyện Mỹ Văn đượcthành lập tháng 10/1995 Căn cứ theo Quyết định số 1995/2000/QĐ – TCCBcủa Tổng giám đốc BHXH Việt Nam, từ tháng 01/2000 BHXH huyện MỹVăn chia tách thành BHXH huyện Mỹ Hào và BHXH huyện Yên Mỹ

Hiện nay, BHXH huyện đã có 13 cán bộ công chức; trong đó, 11 người

có trình độ đại học và 2 người có trình độ cao đảng, 12 đảng viên Đội ngũ cán

bộ, công chức luôn phát huy tốt truyền thống đoàn kết thống nhất, giúp đỡnhau cùng tiến bộ, luôn chủ động sáng tạo trong công việc và tâm huyết vớingành; có phẩm chất đạo đức trong sáng, có tác phong làm việc và thái độphục vụ đối tượng đúng mực, đã góp phần có hiệu quả vào thực hiện nhiệm vụchính trị của Ngành

Liên tục trong mười năm qua, BHXH huyện luôn hoàn thành vượt mứcchỉ tiêu kế hoạch mà ngành BHXH và ủy ban nhân dân tỉnh giao, năm sau caohơn năm trước, đảm bảo ổn định và phát triển bền vững, góp phần quan trọngvào sự phát triển, uy tín, thương hiệu của BHXH nói chung và sự đảm bảo ansinh xã hội trên địa bàn tỉnh nói riêng Với những thành tích nêu trên, trongmười năm qua, bảo hiểm xã hội huyện Mỹ Hào đã liên tục được Tổng giámđốc BHXH Việt Nam, Chủ tịch UBND huyện Mỹ Hào trao tặng bằng khen …

2.1.2.2 Chức năng, nhiệm vụ của BHXH huyện Mỹ Hào

Theo quy định tại quyết định số 1620/2002/QĐ - BHXH - TCCB ngày17/12/2002 của Tổng giám đốc BHXH Việt Nam thì BHXH các huyện nóichung và BHXH Mỹ Hào nói riêng có chức năng và nhiệm vụ sau:

- Về chức năng, BHXH huyện Mỹ Hào là cơ quan trực thuộc BHXH

tỉnh Hưng Yên nằm trong hệ thống tổ chức BHXH Việt Nam, có chức nănggiúp Giám đốc BHXH tỉnh tổ chức thực hiện chế độ chính sách BHXH,BHYT trên địa bàn huyện; chịu sự quản lý trực tiếp của Giám đốc BHXH tỉnh

và chịu sự quản lý hành chính trên địa bàn lãnh thổ của UBND huyện MỹHào

- Về nhiệm vụ, BHXH huyện Mỹ Hào có những nhiệm vụ sau:

+ Xây dựng chương trình, kế hoạch năm trình Giám đốc BHXH tỉnhphê duyệt và tổ chức thực hiện

+ Hướng dẫn đơn vị sử dụng lao động lập danh sách tham gia BHXH,đôn đốc theo dõi việc thu nộp BHXH, BHYT của các đơn vị trên địa bànhuyện hoặc trực thu BHXH theo phân cấp của BHXH tỉnh và BHXH ViệtNam

+ Tiếp nhận hồ sơ, danh sách, kinh phí, giải quyết các chế độ BHXH,BHYT; tổ chức chi trả cho các đối tượng hưởng các chế độ BHXH do BHXHtỉnh chuyển đến theo phân cấp Theo dõi việc thay đổi địa chỉ, danh sách tănggiảm đối tượng hưởng chế độ trong quá trình chi trả

+ Tiếp nhận đơn thư khiếu nại, tố cáo về chế độ chính sách BHXH đểgiải quyết theo thẩm quyền hoặc báo cáo với BHXH tỉnh để xem xét giảiquyết

+ Tổ chức cấp sổ BHXH, thẻ BHYT cho các đối tượng tham gia theophân cấp

+ Tổ chức thực hiện chương trinh kế hoạch cải cách theo chỉ đạo củaBHXH tỉnh, tiếp nhận và trả kết quả giải quyết theo cơ chế một cửa

+ Tổ chức ký hợp đồng trách nhiệm và quản lý mạng lưới đại lý chi trảBHXH ở cấp xã, thị trấn

+ Quản lý các đối tượng tham gia BHYT tự nguyện và BHYT bắt buộctheo quy định của BHXH tại các cơ sở khám chữa bệnh

+ Thực hiện công tác thông tin tuyên truyền, giải thích chính sách, chế

độ, pháp luật về BHXH, BHYT cho người lao động trên địa bàn

2.1.2.3 Hệ thống tổ chức bộ máy hoạt động của BHXH huyện Mỹ Hào

Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội nhanh chóng của huyện Mỹ Hào,

BHXH huyện Mỹ Hào cũng như các cơ quan HCSN khác đã tiến hành củng

cố bộ máy hoạt động của mình sao cho đảm bảo đủ năng lực thực hiện nhiệm

vụ giao phó Toàn đơn vị có 13 đồng chí, được giao giữ những trọng trách vànhiệm vụ khác nhau Mỗi cán bộ chuyên trách, đảm nhiệm một nhiệm vụ như:chuyên thực hiện công tác thu, giải quyết chế độ, tiếp nhận hồ sơ… Cơ quanBHXH Mỹ Hào có 11 cán bộ có trình độ đại học (chiếm 84,6%), 2 cán bộ cótrình độ cao đẳng (chiếm 15,4%) Cụ thể cơ cấu tổ chức cán bộ của BHXHhuyện Mỹ Hào được tổ chức như sau:

- Giám đốc: là người đứng đầu cơ quan BHXH huyện, phụ trách côngtác tổ chức, chế độ BHXH, kế toán, giám định BHYT, công tác kiểm tra thiđua khen thưởng, bộ phận sổ thẻ

- Phó giám đốc: phụ trách công tác thu, bộ phận tiếp nhận và trả kếtquả, tiếp dân Khi Giám đốc đi vắng, thay mặt giám đốc điều hành toàn bộhoạt động cơ quan

- Bộ phận thu gồm 3 cán bộ, có nhiệm vụ hướng dẫn các đơn vị sử dụnglao động tham gia BHXH, đôn đốc việc nộp BHXH trên địa bàn theo phân cấpcủa BHXH tỉnh, lập kế hoạch thu BHXH hàng quý, hang năm, báo cáo kết quảthu BHXH về tỉnh theo quy định

- Bộ phận kế hoạch tài chính gồm 1 cán bộ có nhiệm vụ theo dõi vàquản lý hoạt động tài chính của đơn vị, tổ chức hoạch toán, kế toán, hàngtháng tiếp nhận kinh phí và tổ chức chi trả cho đối tượng hưởng các chế độBHXH, BHYT trên địa bàn huyện

- Bộ phận chế độ chính sách gồm 1 cán bộ, phụ trách chế độ BHXH,chuyên quản chế độ ngắn hạn BHXH, đối tượng hưởng mất sức lao động theoNghi định 613, bảo hiểm thất nghiệp, thủ quỹ, công tác tuyên truyền

- Bộ phận giám định y tế gồm 2 cán bộ, có nhiệm vụ trực giám địnhBHYT tại trung tâm y tế Mỹ Hào Tổng hợp, làm báo cáo tháng, quý giámđịnh BHYT tại trung tâm y tế Mỹ Hào

- Bộ phận sổ thẻ gồm 2 cán bộ, phụ trách sổ BHXH và thẻ BHYT Tổnghợp báo cáo tình hình cấp, quản lý sổ BHXH, thẻ BHYT trên địa bàn theođúng quy định

- Bộ phận giao dịch một cửa nhận giải quyết hồ sơ gồm 2 cán bộ tổ

chức tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả giải quyết, tư vấn chế độ chính sáchBHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp, quản lý và lưu trữ hồ sơ tài liệu.

Sơ đồ 1: Hệ thống bộ máy tổ chức BHXH Mỹ Hào

(Nguồn: BHXH huyện Mỹ Hào)

Có thể nói trong hệ thống bộ máy hoạt động BHXH thì phòng thực hiệnnghiệp vụ thu BHXH là phòng phải đảm nhiệm nhiều công việc nhất Phòngnày có chức năng tổ chức thu BHXH, BHYT, BHXH thất nghiệp theo đúngquy định của pháp luật, tiến hành kiểm tra, đôn đốc, quản lý công tác thuBHXH, BHYT tại các đơn vị tham gia trên địa bàn huyện Mỹ Hào Căn cứvào kế hoạch thu hàng năm, sự phát triển đối tượng tham gia trên địa bànhuyện, đồng thời nhằm năng cao hiệu quả công tác quản lý thu, Giám đốcBHXH Mỹ Hào đã thành lập bộ phận thu bao gồm 03 đồng chí Mỗi đồng chíchuyên trách thu một khối, ngành khác nhau

Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, cơ sở vật chất kỹ thuậtcủa BHXH huyện Mỹ Hào cũng không ngừng được cải tiến Hiện nay, với dãynhà ba tầng khang trang, các phòng ban đã được trang bị hệ thống máy in,máy tính có kết nối mạnh internet, tạo điều kiện cho đội ngũ cán bộ dễ dàngtiếp cận thông tin mới, mở mang vốn kiến thức chuyên môn Riêng đối vớiphòng quản lý thu, BHXH huyện cũng đã trang bị 03 máy tính cùng với 01

Giám đốcPhó giám đốc

Phòng

thu

Phòng

kế toán

Phòng chế

độ, chính sách

Phòng

sổ thẻ

Phòng tiếp nhận, trả kết quả

Phòng giám định BHYT

máy in để phục vụ cho công tác nghiệp vụ được thực hiện nhanh gọn, dễ dàng.

2.2 Thực trạng công tác thu bảo hiểm xã hội ở BHXH huyện Mỹ Hào giai đoạn 2007 – 2010

2.2.1 Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc

2.2.1.1 Đơn vị SDLĐ tham gia BHXH bắt buộc

Quản lý các đơn vị sử dụng lao động thuộc diện tham gia BHXH, BHYT,BHTN theo địa bàn hành chính huyện là việc làm rất cần thiết Trên cơ sở đóthì mới tiến hành các nghiệp vụ tiếp theo của công tác thu Muốn nắm bắtđược sự tăng, giảm số lao động tham gia BHXH cần phải xác định được đơn

vị SDLĐ nào thuộc diện phải tham gia, đơn vị nào còn đang hoạt động và đơn

Theo đúng quy định của các Nghị định, Thông tư hướng dẫn thực hiệnchính sách BHXH tại các cơ sở, mỗi đơn vị SDLĐ tham gia BHXH ngườiSDLĐ đều đã được mã hóa thành những dãy số cụ thể do BHXH tỉnh cấp.Việc này đã tạo điều kiện cho công tác quản lý thu BHXH đối với các đơn vịSDLĐ trở nên đơn giản gọn nhẹ hơn

Đến định kỳ quyết toán, BHXH huyện Mỹ Hào cũng tiến hành gửithông báo chi tiết, cụ thể theo mẫu số 08 - TBH về tình hình thu nộp BHXHcủa từng đơn vị đến trụ sở của đơn vị đó Để mỗi đơn vị SDLĐ nắm được tìnhhình thu nộp BHXH của đơn vị mình Thông qua công tác nghiệp vụ này đãtạo nên mối liên kết chặt chẽ giữa tổ chức SDLĐ và cơ quan BHXH Trongmấy năm gần đây số đơn vị tham gia BHXH không ngừng tăng lên Số liệu cụthể được thể hiện chi tiết qua bảng số liệu sau:

Bảng 1: Đơn vị SDLĐ tham gia BHXH bắt buộc giai đoạn 2007 – 2010

Số ĐV đã TG

Số ĐV phải TG

Số ĐV đã TG

Số ĐV phải TG

Số ĐV đã TG

Số ĐV phải TG

Số ĐV đã TG

(Nguồn: BHXH huyện Mỹ Hào)

Qua bảng số liệu cho thấy, số đơn vị tham gia đóng BHXH bắt buộccho NLĐ tăng dần theo từng năm Năm 2007 có 164 đơn vị tham gia, năm

2008 tăng lên 184 đơn vị (tăng 20 đơn vị so với năm 2007, tương ứng tăng12,2%) và đến năm 2009 đã tăng lên 204 đơn vị (tăng 40 đơn vị, tương ứngtăng 24,39% so với năm 2007) Năm 2010 có 226 đơn vị tham gia đóng

BHXH bắt buộc cho NLĐ (tăng 10,78% so với năm 2009 và tăng 37,8% sovới năm 2007)

Trong tổng số đơn vị SDLĐ đã tham gia BHXH bắt buộc trên thì số đơn

vị SDLĐ thuộc khối DN ngoài quốc doanh luôn chiếm tỷ trọng lớn Cụ thể,năm 2007 chiếm 39,02 %, năm 2008 chiếm 42,39%, năm 2009 chiếm 45,59%,năm 2010 chiếm 49,12% và trong tương lai con số này còn có thể cao hơnnữa Bên cạnh đó số đơn vị SDLĐ thuộc DN có vốn đầu tư nước ngoài cũng

có sự gia tăng mạnh mẽ (năm 2007 chỉ chiếm 1,22%, năm 2008 tăng lên3,26%, đến năm 2009 đã tăng lên là 5,39% và năm 2010 tăng lên là 5,75%)

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng DN ngoài quốc doanh giữ vai trò chủđạo và DN có vốn đầu tư nước ngoài có sự gia tăng đột biến trong tổng số đơn

vị tham gia BHXH bắt buộc là do:

Từ năm 2007 Luật BHXH đi vào thực hiện trong đó có quy định bất cứđợn vị SDLĐ nào có SDLĐ ký hợp đồng lao động từ đủ ba tháng trở lên hoặchợp đồng không xác định thời hạn (mà không cần căn cứ vào số lượng laođộng của đơn vị như trước kia) đều phải tham gia BHXH cho NLĐ Từ đó làmcho tổng số đơn vị tham gia BHXH của khối này ngày càng phát triển

Năm 2006 Việt Nam gia nhập WTO Kết quả của sự gia nhập này đãtạo nên hành lang pháp lý thông thoáng, tạo điều kiện thuận lợi cho Việt Namnói chung và các địa phương trong cả nước nói riêng phát triển kinh tế Huyện

Mỹ Hào vốn có vị trí địa lý, giao thông thuận lợi nên thu hút được khá nhiềunhà đầu tư nước ngoài vào huyện mở DN hoạt động sản xuất kinh doanh Từ

đó làm cho số lượng đơn vị SDLĐ thuộc diện phải tham gia BHXH tăng lênđáng kể

Hiện nay ở huyện Mỹ Hào đang có sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh

mẽ Từ một huyện thuần nông như trước kia (nông nghiệp chiếm tới 61% tỷtrọng năm 1999), hiện nay ngành công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp đã vượtlên giữ vai trò chủ đạo với 63,3% tỷ trọng, hình thành lên một số KCN lớnnhư: KCN Phố Nối A, KCN Phố Nối B, KCN Minh Đức… Đặc biệt huyện

Mỹ Hào đang phấn đấu trở thành thị xã công nghiệp của tỉnh Hưng Yên Do

đó số lượng DN ngoài quốc doanh và DN có vốn đầu tư nước ngoài tăng lênqua các năm là một tất yếu

Trong khi khối DN ngoài nhà nước có sự gia tăng mạnh mẽ thì khối DN

nhà nước lại có xu hướng chững lại và có thể sẽ giảm dần Bởi vì theo chươngtrình cải tổ lại, cổ phần hoá DN nhà nước, giảm bớt gánh nặng cho ngân sáchNhà nước thì khối này đang có xu hướng chững lại, dần giảm đi tỷ trọng trong

cơ cấu khối ngành kinh tế tham gia Cụ thể năm 2007 chỉ chiếm 4,27%, năm

2008 giảm xuống 3,80% và năm 2009 còn 3,43% và đến năm 2010 chỉ còn3,1% mặc dù số lượng không thay đổi qua các năm

Bên cạnh đó, các khối ngành thuộc khu vực mang tính chất HCSN cũng

có những biến động không lớn do tính chất khối ngành ít thay đổi, thường làkhông tăng hoặc có tăng cũng ở mức rất nhỏ và tỷ lệ tham gia đạt 100%

Tuy nhiên số đơn vị có SDLĐ đã tham gia so với số đơn vị thuộc diệntham gia BHXH bắt buộc cho NLĐ trong các năm vẫn còn thấp Năm 2007 sốđơn vị đã tham gia so với số đơn vị thuộc diện tham gia là 34,82%, năm 2008

là 36,81%, năm 2009 là 35,78%, năm 2010 là 40,84% Vẫn còn nhiều đơn vị

sử dụng lao động chưa tham gia BHXH bắt buộc, còn né tránh không đóngBHXH cho NLĐ, hầu hết tập trung ở các cơ sở kinh tế tư nhân, ngoài công lập

và các doanh nghiệp ngoài quốc doanh Tình trạng này xảy ra chủ yếu do một

số nguyên nhân sau đây:

Các cơ sơ kinh tế tư nhân chủ yếu hoạt động với quy mô nhỏ, khả năngtài chính có hạn, sử dụng ít lao động và lao động lại không ổn định, thườngxuyên biến động Hơn nữa, nhận thức về BHXH của NLĐ và NSDLĐ thuộckhu vực kinh tế ngoài nhà nước còn nhiều hạn chế, NSDLĐ và NLĐ chưanhận thức đúng đắn về BHXH, chưa chấp hành nghiêm chỉnh quy định củapháp luật, vẫn cố tình trốn tránh trách nhiệm tham gia BHXH cho NLĐ

Ngoài ra, một số doanh nghiệp làm ăn không đạt kết quả như mongmuốn, thậm chí nhiều doanh nghiệp còn làm ăn thua lỗ, lâm vào cảnh nợ nần

và tìm cách trốn đóng BHXH cho NLĐ

2.2.1.2 Người lao động tham gia BHXH bắt buộc

Bảng 2: Người lao động tham gia BHXH bắt buộc giai đoạn 2007 – 2010

LĐ đã TG

LĐ phải TG

LĐ đã TG

LĐ phải TG

LĐ đã TG

LĐ phải TG

LĐ đã TG

(Nguồn: BHXH huyện Mỹ Hào)

Qua bảng số liệu trên ta thấy số lao động tham gia BHXH bắt buộc ởhuyện Mỹ Hào đã có những chuyển biến đáng kể và không ngừng tăng lên.Năm 2007 có 9.911 người tham gia BHXH bắt buộc, sang năm 2008 có10.786 người tham gia (tăng 8,83% so với năm 2007), sang năm 2009 có11.984 người tham gia (tăng 20,92% so với năm 2007, tương ứng với tăng