Sáng kiến kinh nghiệm Tuổi trẻ học tập và làm theo tấm gương Bác Hồ

Giúp cho nhận ra những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam, những giá trị nhân dân của dân tộc, khơi gợi cho các em niềm tự hào là con rồng cháu tiên, là người con của một đất nước anh hùng…. Song song với việc học tập theo tấm gương của Bác, các em con biết được nhiều về lịch sử dân tộc Việt Nam, về những năm tháng chiến tranh đau thương, mất mát, …Qua đó, các em có ý thức trân trọng hơn những gì mà các em được hưởng hôm nay, và có ý chí quyết tâm cố gắng học tập tốt để xứng đáng là cháu ngoan Bác Hồ

PHẦN MỞ ĐẦU

I Bối cảnh của đề tài

"Thanh niên là người chủ tương lai của đất nước Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên Thanh niên muốn làm người chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải làm việc để chuẩn bị cái tương lai đó ”

(Thư gửi các bạn thanh niên, ngày 17-81947,sđđ, trang 185-186)

Hơn 60 năm trôi qua, nhưng lời cặn dặn của Bác vẫn có ý nghĩa rất to lớn đối với toàn dântộc Việt Nam, nhất là trong giai đoạn hiện nay khi mà nước ta đã mở cửa giao lưu và hợp tác với cácnước trên thế giới thì việc Học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh lạicàng có ý nghĩa to lớn hơn, khi mà hiện nay một bộ phận thanh thiếu niên của chúng ta có biểu hiện

lơ là, có lối sống thực dụng chạy theo danh vọng, vật chất, xa rời các giá trị truyền thống tốt đẹp củadân tộc, chỉ biết lo vun vén và hưởng lợi cho bản thân

"Một năm khởi đầu từ mùa xuân Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuân của xã

hội” Người nói :"Với một thế hệ thanh niên hăng hái, kiên cường chúng ta nhất định thành công trong nhiệm vụ bảo vệ và thống nhất đất nước ”

(Gửi thanh niên và nhi đồng toàn quốc nhân dịp tết sắp đến tháng 1-1946, sđđ, tập 4 trang 167)

Do vậy, chăm lo, bồi dưỡng cho thế hệ mai sau là nhiệm vụ hàng đầu, được ghi nhận nhiều

trong giáo dục nhất là giáo dục đạo đức cho các em Bởi lẽ thanh niên là những thế hệ trẻ, năngđộng, là chủ nhân sau này của đất nước, thì việc học tập và làm theo tấm gương của Bác trong bốicảnh hiện nay là yêu cầu bức thiết cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội Chủ

thì phần lớn những vấn nạn trong xã hội xảy ra thì lứa tuổi thanh thiếu niên chiếm đa số, trong đó không ít những trường hợp các em chỉ 12 tuổi, những em có hoàn cảnh kém may mắn hay đáng nói hơn đó là những em có những điều kiện sống sung túc, đầy đủ những vẫn phạm tội hay phạm tội với những lý do hết sức đơn giản và ngây ngô, với nhiều lí do trẻ con như trong học sinh thì xảy ra

án mạng chỉ vì một cái nhìn, một kiểu tóc, một chiếc điện thoại ….không dừng lại ở các em học sinh, tình hình suy giảm đạo đức còn lan rộng ra ở một số cán bộ, đảng viên Nhà nước, những người được mệnh danh là đày tớ của nhân dân, và mức suy thoái này buộc những người chủ đó không khỏi giật mình, bởi vì họ nghĩ tại sao “đày tớ” của mình dám lộng hành đến như thế, bởi vì lúc nào họ cũng nghĩ làm “đày tớ” là phải phục vụ cho dân nhưng hóa ra không phải thế, vị trí này

đã thay đổi rồi Thử hình dung ra mức lương của vị lãnh đạo bên công ty đô thị cấp nước hơn 2tỷ một năm, chắc hẳn chúng ta sẽ không thể nào tin được, làm gì có chuyện đó xảy ra khi mà những cán bộ nhân viên công tác trong các ngành tương tự chỉ tạm đủ sống, hay nói đúng hơn là hơi thiếu trong điều kiện vật giá leo thang như hiện nay Có những người nói một cách cay đắng, chua xót rằng nếu sau này có con họ sẽ cho con họ xin vào công tác trong ngành đó Câu nói của họ phần nào nói lên sự bất lực, mất lòng tin vào cuộc sống công bằng, dân chủ, văn minh.

Là một giáo viên giảng dạy bộ môn giáo dục công dân thì việc giáo dục đạo đức cho các em là

nhiệm vụ được đặt lên hàng đầu, là mang tính cấp thiết Theo Khổng Tử “Nhân chi sơ tánh bản thiện”, con người mới sinh ra là mang bản tánh lương thiện, tốt hay xấu là do môi trường sinh sống

dục đạo đức cho các em ngay từ bây giờ là rất quan trọng, bởi vì các em như là những tờ giấy trắng,chúng ta hãy vẽ lên đó những điều hay, những đạo lý tốt đẹp của dân tộc, về những giá trị nhân nhân

để các em biết được và tự hào rằng mình là con rồng cháu tiên, là con của Âu Cơ và Lạc LongQuân Hãy sớm định hình nhân cách cho các em, giúp các em nhận ra những giá trị quý báu của dântộc, tránh xa những lối sống thực dụng, chạy theo nhu cầu vật chất, xem nhẹ tình cảm gia đình, bàngquang vô trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội

Xuất phát từ những nguyên nhân trên, để góp phần vào việc giáo dục thế hệ mầm non, những

chủ nhân tương lai của đất nước thì việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ

Chí Minh” đối với giáo viên là nhiệm vụ quan trọng đặt lên hàng đầu

“…các thầy giáo, các cô giáo phải gần gũi dân chúng Các thầy giáo cũng như các trí thức khác là lao động trí óc Lao động trí óc phải biết sinh hoạt của nhân dân, nếu chỉ giở sách đọc thì không đủ Phải yêu dân, yêu học trò…”

(Nói chuyện tại lớp hướng dẫn giáo viên cấp 2, cấp 3 và Hội nghị sư phạm, tháng 7-1956, tập

8, trang 225 )

Mỗi giáo viên phải không ngừng học tập và rèn luyện theo tấm gương đạo đức, phong cách của

Bác, để trở thành những người thầy có đủ tài và đầy tâm Đó là lý do tại sao tôi chọn đề tài “Học tập

và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”

III Phạm vi nguyên cứu

Sáng kiến kinh nghiệm này được nghiên cứu từ năm học 2013-2014 đối với tất cả học sinh trường THCS Phan Chu Trinh

IV Điểm mới trong kết quả nghiên cứu

Giúp cho các em học sinh nhận ra những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam,những giá trị nhân dân của dân tộc, khơi gợi cho các em niềm tự hào là con rồng cháu tiên, là người

con của một đất nước anh hùng… trong việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong

cách Hồ Chí Minh”

Song song với việc học tập theo tấm gương của Bác, các em con biết được nhiều về lịch sử dântộc Việt Nam, về những năm tháng chiến tranh đau thương, mất mát, …Qua đó, các em có ý thứctrân trọng hơn những gì mà các em được hưởng hôm nay, và có ý chí quyết tâm cố gắng học tập tốt

để xứng đáng là cháu ngoan Bác Hồ

1 Phải siêng học

2 Phải giữ sạch sẽ

3 Phải giữ kỉ luật

4 Phải làm theo đời sống mới

5 Phải thương yêu giúp đỡ cha mẹ, anh em

Thư gửi các cháu thiếu nhi năm 1946, tập 4, trang 421

NỘI DUNG

I Cơ sở Lý luận

“Trong giáo dục không những phải có tri thức phổ thông mà phải có đạo đức cách mạng Có tài phải có đức Có tài mà không có đức, tham ô hủ hóa có hại cho nước Có đức mà không

có tài như ông bụt ngồi trong chùa, không giúp ích gì được ai”.

(Bác nói chuyện tại lớp chỉnh huấn trung, cao cấp của Bộ Quốc Phòng và các lớp trung cấp của các tổng Cục, tháng 5 năm 1957.)

Trong mỗi lần nói và bàn về một vấn đề nào đó, Bác đều đề cập đến vấn đề đạo đức, đặc biệt là đạo đức trong ngành giáo dục, điều đó cho thấy tầm quan trọng của đạo đức trong giáo dục

Ngay sau khi cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công, Người đã đặt biệt chú ý đến việc giáo dục đạo đức cho cán bộ, đảng viên Người kiên quyết chống lại nguy cơ xa rời quần

chúng Người đã cảnh báo: “Một dân tộc, một Đảng và mỗi con người ngày hôm qua là vĩ đại,

có sức hấp dẫn lớn, không nhất định ngày hôm nay và ngay mai vẫn được mọi người yêu mến và

ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân” Trong tác phẩm lý luận đầu tiên Bác viết để huấn luyện những người chiến sĩ yêu nước là cuốn sách “Đường Kách mệnh” trong đó Bác đã khẳng định đạo đức là gốc của người Cách mạng, Bác đã nêu

lên 23 điểm thuộc tư cách một người cách mệnh.

Người viết “ Cũng như sông có nguồn thì mới có nước, không có nguồn thì sông cạn cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì

dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”.

“Đạo đức cách mạng không phải trên trời rơi xuống, nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”

(Đạo đức cách mạng, tháng 12-1958, sđđ, tập 9, trang 293)

Hay bài “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” nhân kỉ niệm 39

năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03-02-1930) Bác cũng đề cập đến vấn đề đạo đức và cho đến khi Người đi xa đã để lại cho dân tộc ta bảng Di Chúc trong đó Người cũng

căn dặn và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục đạo đức ‘Mỗi đảng viên và cán bộ phải thật sự thấm nhuần đạo đức cách mạng, thật sự cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư”.

Tư tưởng đạo đức của Bác là bắt đầu nguồn từ

truyền thống đạo đức của dân tộc ta từ xưa đến nay, nó được hình thành và phát triển trong quá trìnhdựng nước và giữ nước của dân tộc ta Là kết tinh của những gì tốt đẹp của con người Việt Nam nhưcâu nói của đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng

“Học Bác để mỗi người tốt hơn, trong sáng hơn và dân tộc ta mãi trường tồn”

Những điều Bác làm, những lời Bác căn dặn cho thế hệ hệ mai sau và đã được toàn Đảng,toàn dân ta ghi nhớ và làm theo lời Bác

Thực hiện chỉ thị 23-CT/TW, ngày 27-3-2003 của ban Bí thư Trung ương Đảng khóa IX vàcùng với việc triển khai thực hiện nghị quyết Đại hội X của Đảng, Bộ chính trị quyết định tổ chức

cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong toàn Đảng, toàn dân

từ ngày kỉ niệm 77 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam Đây là một chủ trương lớn vừa mangtính cấp thiết, vừa mang ý nghĩa to lớn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam trongbối cảnh hiện nay

II Thực trạng của vấn đề

Nước ta đang trong quá trình hội nhập, giao lưu với các nước trên thế giới Đây chính là cơhội để ta giao lưu học hỏi và tiếp thu những tiến bộ về khoa học kĩ thuật, những nét đặc trưng củanhững nền văn hóa của mỗi dân tộc, bên cạnh đó cũng đặt ra nhiều thách thức trước những cái xấu

Hồ Chủ Tịch sống mãi trong sự nghiệp của chúng ta

tràn vào làm tiêm nhiễm và đầu độc không ítthế hệ trẻ, những thế hệ được đặt rất nhiều kỳvọng vào tương lai nhưng lại đang có nhữngbiểu hiện mất phương hướng, xa rời lí tưởngsống chỉ biết hưởng thụ

Gần đây, dư luận hết sức bàng hoàng

và cảm thấy bị sốc khi chứng kiến vụ hôi biavào trưa ngày 04 tháng 12 khi xe tải chở1.500 thùng bia đi từ thành phố Hồ Chí Minh

ra thành phố Phan Thiết, khi đến vòng xoayTam Hiệp (thành phố Biên Hòa) bất ngờ gặp tai nạn khiến cho hàng ngàn thùng bia trên xe đổ àoxuống đường

Nhân cơ hội đó, người dân xung quanh đã lao

vào “hôi bia”, mặc cho tài xế khóc, van xin… hành động “hôi bia” ấy chẳng khác nào một

vụ cướp giữa ban ngày, cướp trắng trợn, và tôi

cũng không hiểu những người “hôi bia” ấy tại

sao lại có thể dửng dưng vô cảm khi người tài

xế khóc, van xin… mà khệ nệ khuân vác

những thùng bia, thậm chí có những còn thông minh nhanh trí kêu xe ba gác đến chở với nét

mặt hân hoan, vội vã Và khi khuân vác nhữngthùng bia ấy về uống họ chắc họ cảm thấyngon lắm, vì đây là chiến tích là thành công của họ, liệu con cháu của họ sẽ nghĩ gì đây khi biết họlàm như vậy, thử hỏi họ sẽ dạy bảo thế hệ mai sau như thế nào khi chính họ đã ngang nhiên bán rẻ

đi lương tâm, lòng tự tôn của dân tộc Chúng ta còn nhớ thảm họa sống thần kinh hoàng đã xảy ratrên đất nước Nhật Bản, trong khi chờ đợi cứu trợ từng người, từng người xếp hàng để đến lượtmình nhận đồ cứu trợ, không hề có cảnh chen lấn xô đẩy Một việc làm buộc

chúng phải nhìn lại qua vụ “hôi bia”.

Người dân Nhật xếp hàng nhận quà cứu trợ sau trận sóng thần Người Việt Nam chen nhau ăn và nhận quà

Một tình huống cũng không nhận được sự đồng tình của dư luận khi vào ngày 25 tháng 10 năm

2014 hàng ngàn người đã phải chen lấn nhau để được ăn một bữa sushi miễn phí Cảnh chen lấn xô

4

Cảnh hôi bia trưa ngày 04-12-2013

đẩy, lời nói hậm hực của những bạn trẻ khi chủ cửa hàng thông báo hết thức ăn cũng tạo cho dư luận

những cái nhìn đau xót hơn Ông bà ta từng nói “Miếng ăn là miếng tồi tàn, mất miếng ăn thì lộn ruột lộn gan lên đầu” “Miếng ăn là miếng nhục” Có nhất thiết phải vì miếng ăn mà những người

đó phải chen lấn, xô đẩy nhau như thế không? Liệu khi bạn bè Quốc tế nhìn thấy cảnh này họ sẽnghĩ gì đây? Chẳng lẽ đất nước chúng ta nghèo đói đến như mức phải làm như vậy sao?

Căm phẫn và đau xót hơn là vụ bác sĩphẫu thuật thẫm mĩ, phi tang ném, giấu xác bệnhnhân, hay vụ bảo mẫu bạo hành trẻ em một việclàm không nên có ở một ngành được mệnh danh

là lương y như từ mẫu, là cha là mẹ…dư luậnchưa hết bàng hoàng chuyện này thì liên tiếpnhiều chuyện khác xảy ra mà ở ngành nào, lĩnhvực nào cũng có như bên an toàn vệ sinh thựcphẩm thì chuyện thịt bẩn, nội tạng động ôi thiuthối rửa được công khai vận chuyển và hậu quả

là người tiêu dùng hứng chịu

Tham nhũng ở nước ta là một vấn đề

nhức nhối trong xã hội Trích tờ Vietnam Investment Review số 699 ngày 7/3/2005 viết thì tham nhũng tại Việt Nam đã gây “thiệt hại cho nguồn ngân sách chính phủ ước lượng 30% của đầu tư hạ tầng”.

Đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nói: "Hiện tượng hư hỏng, tham nhũng, tiêu cực đúng là lắm lúc nghĩ hết sức sốt ruột, nhìn vào đâu cũng thấy, sờ vào đâu cũng có "

Khi nhắc đến tham nhũng trong khi tiếp xúc cử tri Thành phố Hồ Chí Minh tháng 5-2011,

Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã nói:"Trước đây chỉ một con sâu làm rầu nồi canh, nay thì nhiều con sâu lắm Nghe mà thấy xấu hổ, không nhẽ cứ để hoài như vậy Mai kia người ta nói một bầy sâu, tất cả là sâu hết thì đâu có được Một con sâu đã nguy hiểm rồi, một bầy sâu là 'chết' cái đất nước này."

Xin dẫn lời phát biểu của các Đại biểu góp ý dự thảo văn kiện trình Đại hội đại biểu toàn

quốc lần thứ XI của Đảng, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Đăng Trừng ví rằng: “Chống tham nhũng ở nước ta giống như dòng văn học cuối thế kỉ 19, hiện thực phê phán, thấy hiện trạng nhưng không có giải pháp tháo gỡ”

Phát biểu trong phiên thảo luận dự thảo văn kiện trên, Đại biểu Nguyễn Bá Thuyền (Lâm

Đồng) nói: “Chống tham nhũng phải như quét cầu thang, quét từ trên quét xuống chứ không phải quét từ dưới quét lên”

Các đại biểu Quốc hội Nguyễn Tấn Trịnh (Quảng Nam) và Nguyễn Thanh Tân (Hà Tĩnh) lo

lắng khi người dân sụt giảm niềm tin "cứ thấy cán bộ chạy xe hơi là dân bảo ông này tham nhũng.

Họ đồn đại đồng chí này có bao nhiêu tiền, đồng chí kia có con thăng tiến quá nhanh, người nhà đồng chí nọ nắm các ngành kinh tế chủ đạo".

Trong phần chất vấn Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũngtại kỳ họp Quốc hội, đại biểu Lê Như Tiến cũng bày tỏmong muốn sẽ nhận được câu trả lời của thủ tướng về việc

xử lý “quốc nạn” tham nhũng, ông thẳng thắn chất vấn Thủ tướng: “Thủ tướng đã đề nghị cắt bỏ hoặc trực tiếp

cắt bỏ được bao nhiêu ung nhọt, quốc nạn tham nhũng?" Sao Thủ tướng im lặng mãi? Tôi hy vọng và chờ đợi Thủ tướng trả lời” Tuy nhiên, ông cũng cho biết, cho đến thời

Bảo mẫu hành hạ trẻ em

điểm hiện tại ông vẫn chưa nhận được văn bản trả lời của Thủ tướng và cũng chưa thấy câu trả lờitrên Cổng thông tin điện tử của Chính phủ

Theo cuộc khảo sát 95 quốc gia trên thế giới của Tổ chứcMinh bạch Quốc tế về nạn tham nhũng năm 2013 cho biết 30% dân Việt Nam đã phải đút lót nhânviên công quyền 55% số người được hỏi cho rằng tham nhũng tăng lên 38% số người tin rằng các

nỗ lực của Chính phủ Việt Nam nhằm chống tham nhũng là không có hiệu quả

Chỉ số tham nhũng của Việt Nam

Năm Chỉ số, điểm 1-10 (<5 điểm là có mức tham nhũng cao)

sau năm 2011 là 0-100 điểm (<50 là tham nhũng cao) Hạng

Tân (Hà Tĩnh): cứ thấy cán bộ chạy xe hơi là dân bảo ông này tham nhũng Họ đồn đại đồng chí này có bao nhiêu tiền, đồng chí kia có con thăng tiến quá nhanh, người nhà đồng chí nọ nắm các ngành kinh tế chủ đạo" Người dân không thắc mắc sao được khi mà những ông, bà cán bộ ấy giàu

nhanh thế, không hiểu họ làm kinh tế gì mà giỏi thế không biết, chỉ có mấy năm đâu mà giàu lên

thấy rõ, trong khi con cái, vợ (chồng) mấy ông, bà cán bộ ấy không làm gì mà cũng được tậu nhà to,

sắm xe để cưỡi,… không như họ suốt đời lao động vất vả mà không có gì, thử nghe những lời tâm

sự than thở của những người dân mới cảm thấy chua xót làm sao, làm ruộng vất vả thế không đủtiền để nuôi thằng con học đại học, cứ cuối tháng là chạy tiền hụt hơi, chạy hoài cũng hết hai họ Bíquá cầm cái sổ đỏ lên Ngân hàng hỏi vay một số tiền, gặp mặt cán bộ mặt khó đăm đăm, đòi hết thủtục này đến thủ tục khác, hành đi đi lại lại hết 2 tuần mới được xét duyệt Ông nói cứ nghe nói đến

cơ quan nhà nước là ớn, mệt hơn phải chạy tiền bên ngoài Cái kiểu hành dân của nhân viên ngânhàng như trên không phải là mới so với những hình thức nhũng nhiễu hạch sách hiện nay, có trămkiểu hành dân Vậy mà lúc nào cũng nói là hết lòng phục vụ nhân dân

Theo nghiên cứu của Diễn đàn Doanh nghiệp thường niên 2013 (VBF), diễn ra ngày 3 tháng

12 năm 2014, có 4 ngành ảnh hưởng rất lớn đến tham nhũng là hải quan, thuế, cấp giấy phép vàquản lý đất đai.…đó là những ngành thường xuyên tiếp xúc với người dân Do vậy, lợi dụng việcnày một số cán bộ thoái hóa, biến chất đã nhũng nhiễu, gây phiền hà hạch sách người dân và cácdoanh nghiệp để vòi tiền, nếu người dân và các doanh nghiệp không đáp ứng được thì sẽ làm ảnhhưởng đến tiến trình công việc

Đại biểu Lê Như Tiến

Các vấn đề bức xúc nhất đối với Việt Nam, theo quan điểm của CBCC, doanh nghiệp và người dân (%)

Hết nhũng nhiễu hạch sách người dân, họ còn quay sang đục khoét tiền của Nhà nước, củanhân dân với nhiều thủ đoạn tinh vi hơn Năm 2013 là năm có nhiều vụ tham nhũng đáng ghi nhậnnhư vụ mua ụ nổi 83M với giá 9 triệu USD ở Vinalines của Dương Chí Dũng chỉ là đống sắt vụn,siêu lừa ngân hàng Vietinbank Huỳnh Thị Huyền Như hơn 4 nghìn tỷ đồng, hay trường hợp ngườichết từ năm 1997 đến nay (năm 2013) vẫn được nhận tiền trợ cấp…và còn rất nhiều những thủ đoạntham nhũng khác nữa, được thực hiện với những thủ đoạn hết sức tinh vi, bởi vì chính những người

đó là những người đang được Đảng và nhân dân đặt và gửi trọn niềm tin vào cho họ, thay vì cốnghiến cho đất nước, phục vụ cho nhân dân thì họ lại quay ngược lại bắt nhân dân phục vụ cho mình,

để thỏa mãn nhu cầu cá nhân Chúng ta không còn lạ gì khi nghe tin ông A làm chức này mua nhàcho bồ nhí, hay chở bồ nhí đi du lịch… nói như Bác Hồ những điều các đồng chí được học thì lại

không làm, lại đi làm những điều không được học

Thời sự Đài truyền hình Việt Nam vào lúc 19h hàng ngày thường có chuyên mục “Dân hỏi,

Bộ Trưởng trả lời”, nhất là câu hỏi liên quan đến lĩnh vực hành chính Theo người dân, bộ máy nhà

nước ta xuất hiện biểu hiện quan liêu cửa quyền, sáchnhiễu người dân, tạo khoảng cách giữa dân và cán bộnhà nước Điều này được biểu hiện ở khâu tiếp dân,khi mà mọi giao dịch được thông qua một cửa sổ,người dân muốn cần gì thì chỉ được giao tiếp trongmột lổ nhỏ, hay một vách ngăn Ở bên ngoài thì dânngoài khép nép để đợi giải quyết, ở bên trong váchngăn, hay lổ nhỏ thì cán bộ ngồi với nhiều tư thế khácnhau như gác chân, hoặc thoải mái ăn uống, cười

đùa…liệu có phải “hành dân là chính”, ở đây quan có

phải là “đày tớ” của nhân dân không? Hay cán bộ nhà

Công an xã huyện Hải Lăng (Quảng Trị) tổ chức “giao lưu” giờ làm việc nước là ông, là bà của người dân?

Ăn xén, ăn bớt là một trong những cách đục khoét tiền của người dân, chẳng hạn như ăn bớtvật tư xây dựng công trình cầu đường, nhà cửa, ăn chặn tiền công của nhân viên như gia hạn hợpđồng lao động của công nhân để nâng mức lương của mình lên dẫn đến tình trạng cầu đường chưanghiệm thu đã hỏng nặng, chỉ một trận mưa là đã ngập đường (giống như sông) lúc này thì họ quy

là do tại thiên tai, tại thời tiết và viện dẫn với nhiều lý do khác nhau, chung quy với nhiều lý do

khách quan và hậu quả là người dân phải è cổ ra đóng thuế.

Đây là câu trả lời thường gặp:

“Nguyên nhân đường xuống cấp thì tôi chịu, không biết!”.

Tôi xin nhường câu trả lời này cho mọi người Có

lẽ, những người cán bộ trên không được học nhiều chonên mới không hiểu được những đạo lí, những điều Bácdạy, điều này thì không thể nào có được, bởi vì nếu họkhông được học nhiều thì làm sao được bổ nhiệm vào các

vị trí đó, hay là có sự nhầm lẫn nào đây? Hay là họ hiểunhầm ý là làm cách mạng là làm chủ, còn dân chỉ là côngbộc, là người đầy tớ của họ? Xã hội vẫn thiếu gì nhữngngười làm quan như thế mà có ai làm được gì đâu? Báochí vẫn nói nhiều về họ nhưng chỉ là cơn gió thổi qua làmmát lòng một số người, rồi đâu thì vẫn vào đấy Bởi vì căn bệnh đó như cây cổ thụ có tuổi lâu rồi,

nếu có giỏi thì phải đốn cả gốc đấy? Nói như Đại biểu Nguyễn Bá Thuyền (Lâm Đồng) nói: “Chống tham nhũng phải như quét cầu thang, quét từ trên quét xuống chứ không phải quét từ dưới quét lên”

Với trách nhiệm của người giáo viên buộc tôi phải suy nghĩ, mặc dù tuổi đời và tuổi nghề còn

ít, nhưng tôi nhận thấy rằng việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” là rất cần thiết, và tôi sẽ đem những gì tôi học được từ tấm gương, từ lời nói của Bác truyền

đạt lại cho các em, giúp các em có cách nhìn và nhận thức đúng hơn về bổn phận và trách nhiệm củangười công dân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước

Bác nói: “ Các thầy giáo, cô giáo phải gần gũi dân chúng Các thầy cô giáo cũng như các trí thức khác lao động trí óc Lao động trí óc phải biết sinh hoạt của nhân dân, nếu chỉ giở sách đọc thì không đủ Phải yêu dân, yêu học trò, gần gũi nhau, gần gũi cha mẹ học trò Giáo dục ở trường

và ở gia đình có quan hệ với nhau Các chú, các cô phải thi đua trao đổi kinh nghiệm Bác nói thế

là đủ Văn hay không cần nói dài.”

(Nói chuyện tại lớp hướng dẫn giáo viên cấp 2, cấp 3 và Hội nghị sư phạm, tháng 7-1956,

sđđ, tập 8, trang 225)

III Những nội dung “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”

1 Những phẩm chất đạo đức cơ bản của

Hồ Chí Minh trong thời đại ngày nay 1.1 Trung với nước, hiếu với dân

Trung, hiếu là đạo đức truyền thống của dântộc ta hàng nghìn năm, đã được Bác kế thừa,vận dụng và phát triển trong điều kiện mới

Trung với nước là trung thành vô hạn với sự

nghiệp dựng nước, giữ nước, phát triển đất

nước, làm cho đất nước “sánh vai với cường quốc năm châu” Từ một đất nước không có

tên trên bản đồ thế giới, giờ thế giới đã đượcbiết đến ta nhiều hơn và có một cách nhìnkhác về đất nước và con người Việt Nam Nước là của dân, dân là chủ đất nước, trung thành với

nước là trung thành với dân, vì lợi ích nhân dân, “bao nhiêu quyền hạn đều của dân”; “bao nhiêu lợi ích đều vì dân”…

Hiếu với dân nghĩa là cán bộ đảng viên nhà nước “vừa là người lãnh đạo, vừa là đầy tớ trung thành của dân” Làm công bộc phục vụ cho nhân dân Điều này được Bác nói rõ trong lần Bác đến

thăm công nhân, cán bộ dệt nhà máy Nam Định năm 1962 Mọi người trong các phân xưởng đềulàm việc Bác đi qua một phòng thấy có ba người ngồi Bác hỏi:

Đường bộ biến thành đường thủy

- Các cô, chú làm gì ở đây?

Lúc đó, anh Đoàn Duy Bảo đứng lên thưa:

-Dạ thưa Bác, đây là bàn tiết kiệm của ngân hàng đặt tại nhà máy

Bác cầm một quyển sổ lên và hỏi

-Nhà máy có bao nhiêu người gửi tiền tiết kiệm?

Anh Bảo thưa:

Dạ có tám mươi phần trăm người gửi ạ

- Thế còn hai mươi phần trăm nữa thì sao?

Anh Bảo báo cáo:

- Dạ, do hoàn canh gia đình khó khăn

Thấy cán bộ ngân hàng trả lời chưa đúng vào câu hỏi hơi khó, Bác tìm hiểu sang vấn đề khác

- Mỗi lần được gửi bao nhiêu?

- Dạ, gửi từ một đồng trở lên ạ

Bác nói:

- Thế Bác có một hào, có gửi được không?

Câu hỏi ấy của Bác đã khiến cho từ Giám đốc nhà máy, Bí thư, cán bộ ngân hàng….đềukhông trả lời được

Mãi đến năm 1996, anh Bảo khi nào đã trở thành ông cụ mới hiểu và nói với cán bộ ngânhàng trẻ rằng:

“Mãi về sau tôi mới hiểu ra rằng ngân hàng nhà nước ta là nhà nước của Dân, do Dân, vì Dân, giúp đỡ người nghèo, lo cho người nghèo có vốn để sống, để làm kinh tế, để có tiền gửi ngân hàng, để nuôi ngân hàng và phải tạo mọi điều kiện để có thể thu hút được nhiều tiền tiết kiệm…”

Một câu hỏi đơn giản ấy nhưng mãi đến một phần tư thế kỉ thì anh Bảo mới hiểu được

Trung với nước, hiếu với dân là phẩm chất hàng đầu của đạo đức cách mạng Người dạy, đối

với mỗi cán bộ đảng viên, phải “tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân”, và hơn nữa phải

“tận trung với nước, tận hiếu với dân”.

Trung với nước, hiếu với dân là phải gắn bó với dân, gần dân, dựa vào dân, lấy dân làm gốc.Phải nắm vững dân tình, hiểu rõ dân, quan tâm cải thiện dân sinh, nâng cao dân trí, làm cho dân hiểunghĩa vụ và quyền lợi của người làm chủ đất nước Trong báo Pháp luật ra số 297 ngày 02 tháng 11

năm 2013 có chuyên mục Cà phê sáng với tiêu đề “Bênh cán bộ”

- Cậu nghe gì chưa, mấy ngày nay trên nghị trường các đại biểu bức xúc dữ lắm việc cán bộngày càng xa dân Đại biểu nói dân đóng thuế nuôi cán bộ, mua điện thoại cho cán bộ, trả tiền điệnthoại cho cán bộ, nhưng khi dân có việc cần gọi thì cán bộ không nghe

- Nói thế là oan cho cán bộ Cán bộ bận họp tối ngày, công cán trong ngoài nước, đâu ngồikhông chờ trả lời điện thoại của dân

- Đại biểu còn hài ra dân muốn gặp lãnh đạo để phản ánh tâm tư, nguyện vọng nhưng gửi đơnlên thì chưa chắc đã đến; đến chỗ tiếp dân cũng không gặp đồng chí cấp cao

- Ôi, đồng chí cấp cao thi lịch càng kín Thời gian bây giờ là vàng bạc, đâu để lãng phí ngồichờ

- Đại biểu còn bêu khi dân gặp rắc rối nhờ đến chính quyền thì cán bộ khuyên dân nên tự bảo

mà sao cậu bênh cán bộ sốt sắng thế.?

- Tớ là dân Thời chiến tranh nuôi cán bộ, nay thời bình không bênh cán bộ thì bênh ai!?Đọc xong suy ngẫm lại thấy có chút vị chua và đắng làm sao.!?

Tư tưởng Hồ Chí Minh về trung với nước, hiếu với dân thể hiện quan điểm của Người về mốiquan hệ và nghĩa vụ của mỗi cá nhân với cộng đồng, đất nước.

1.2 Yêu thương con người, sống có nghĩa tình

Yêu thương con người là một trong những tình cảm rộng lớn của Bác, trước hết Bác dànhcho những người cùng khổ, những người lao động bị áp bức bóc lột một tình thương yêu vô bờ bến,

tình yêu thương đó thể hiện sự ham muốn tột bực trong câu nói “Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bực làm cho nước tôi hoàn toàn độc lập, đồng bào tôi được tự do, ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành” Với ham muốn đem lại hòa bình, tự do cho cả dân tộc Việt Nam mà

Bác đã không quản ngại bao khó khăn, gian khổ ra đi tìm đường cứu nước

“Bác ơi ! Tim Bác mênh mông thế

Thương cả non sông, mọi kiếp người”

Tấm lòng của Bác đối với thương binh, liệt sĩ như trong báo Cứu quốc ngày 10-3-1946 Bác

gửi đồng bào Nam Bộ, Người viết : “Tôi xin kính cẩn cúi chào vong linh các anh chị em đã bỏ thân

vì nước và các đồng bào đã hy sinh trong cuộc đấu tranh cho nước nhà Sự hy sinh đó không phải

là uổng” Như trong Thư gửi đồng bào miền Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết “Tôi nghiêng mình trước anh hồn những chiến sĩ và đồng bào Việt Nam đã vì Tổ quốc mà hy sinh anh dũng” và để ghi

nhớ công ơn những đống chí chiến sĩ đã hy sinh vì đất nước Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã đề

nghị Chính Phủ chọn một ngày nào đó trong năm để làm “Ngày thương binh” để đồng bào ta có dịp

tỏ lòng hiếu nghĩa, yêu mến thương binh Và ngày 27-7 hàng năm được lấy làm ngày thương binhliệt sĩ Báo Vệ quốc quân số 11, ra ngày 27-7-1947 đã đăng thư của Bác Ngay đầu thư Người viết :

“Đang khi Tổ quốc lâm nguy, giang sơn, sự nghiệp, mồ mả, đền chùa, nhà thờ tổ tiên ta bị uy hiếp Cha mẹ, anh em, vợ con, ao vườn, làng mạc ta bị nguy ngập Ai là người xung phong trước hết để chống cự quân thù? Đó là những chiến sĩ mà nay một số đã thành ra thương binh” Bác còn vận

động đồng bào nhường cơm, sẻ áo, giúp đỡ thương binh Bản thân Người đã xung phong góp chiếc

áo lụa, một tháng lương và tiền ăn một bữa ăn để tặng thương binh

Ngày 27-7-1948, Bác nói: “Nạn ngoại xâm như trận lụt to đe dọa tràn ngập cả non sông Tổ quốc, đe dọa cuốn trôi cả tính mạng, tài sản, chìm đắm cả bố mẹ, vợ con, dân ta Trong cơn nguy hiểm ấy, số đông thanh niên yêu quý của nước ta quyết đem xương máu của họ đắp thành một bức tường đồng, một con đê vững để ngăn cản nạn ngoại xâm tràn ngập Tổ quốc, làm hại đồng bào” Người xót xa viết : “Họ liều chết chống địch, để cho Tổ quốc và đồng bào sống Ngày nay, bố mẹ

họ mất một người con yêu quý Vợ trẻ trở nên bà góa Con dại trở nên mồ côi Trên bàn thờ gia đình thêm một linh bài tử sĩ Bàn chân tàn phế của thương binh sẽ không mọc lại được Và những tử

sĩ sẽ không thể tái sinh” Chỉ câu nói giản dị, ngắn gọn đó thôi nhưng chứa đựng trong đó bao nhiêu

tình yêu thương của Bác dành cho những đồng chí đã hy sinh vì đất nước, cho thế hệ mai sau biếtđược giá trị của hòa bình mà mình đang được hưởng không chỉ có vinh quang của dân tộc mà còn có

cả máu, xương thịt của những liệt sĩ anh hùng

Tình yêu thương của Bác không chỉ dừng lại ở những lời nói như vậy mà còn bằng nhữnghành động thiết thực, những việc làm cho ta đáng nhớ mãi như lần Bác đi thăm trại điều dưỡngthương binh ở Hà Nội, khi đến nơi nhìn thấy cảnh các anh thương binh đang chống chọi với bệnh tậtBác không khỏi xót xa, càng buồn hơn khi thấy các anh phải sống trong thời tiết oi bức, thiếu thốnmọi thứ… chứng kiến cảnh ấy, Bác đã quạt cho các anh và Bác đã đem cái máy điều hòa nhiệt độ

mà cơ quan định lắp cho mình đem lắp cho các đồng chí thương binh Hay ngày 28-7-1956 nhân dịpkhánh thành bệnh viện hữu nghị Việt Nam- Cộng hòa Dân chủ Đức, Bác đã bày tỏ ý kiến là muốnlàm tay, chân giả và công tác thương binh xã hội nói chung Trong những lá thư gửi cho anh em

thương binh, Bác không ngừng động viên anh em thương binh “Thương binh tàn chứ không phế”.

Chỉ một việc làm, một câu nói ấy của Bác những đã bao nhiêu năm trôi qua rồi mà bao thế hệmai sau này vẫn không bao giờ quên được nhưng tiếc thay, có những người đã đi ngược lại những gìBác đã dạy như lợi dụng chức vụ, quyền hạn để mà tư lợi cho cá nhân có những cán bộ trang bịcho phòng làm việc như một biệt thự, với đầy đủ những tiện nghi sang trọng và đắt tiền, trong khi

người dân lao động phải è cổ ra đóng thuế, trả lương cho họ để cuối tuần họ lợi dụng xe công (xăng,tài thuế) chở vợ con hay bồ nhí đi du lịch trong và ngoài nước…nếu có khoản thanh toán nào thì đưavào mục chi tiếp khách, lấy tiền của nhân dân ra chi trả Hay cá biệt hơn có những cán bộ lợi dụngcủa Nhà nước xài thoải mái như điện, nước, văn phòng phẩm… với quan niệm đây là của chùa,không xài bỏ phí thì uổng…bởi vì cái họ có được quá dễ dàng nên họ có cảm nhận được đâu là máu,

là nước mắt hòa lẫn trong đó một phần thân thể của chính những đồng chí chiến sĩ đã ngã xuống vìhòa bình, vì độc lập tự do của dân tộc…

Khi tết đến, dù không có tiền, bánh quà để tặng những người nghèo khổ nhưng Bác vẫn đếnthăm họ, chia sẻ tấm lòng cùng họ, khiến cho sắc xuân thêm đậm đà như tình yêu của Bác dành tặngcho chị lao công, anh công nhân…

“Không gì ngăn cản được những người lao động trên thế giới hiểu nhau và yêu thương nhau”

(Một số lời dạy và mẩu chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, 2007, nhà xuất bản

Chính trị quốc gia Hà Nội, trang 158.)

Bác thương yêu đồng bào qua từng việc nhỏ, Bác thương yêu đồng bào cả nước, kiều bào ởnước ngoài, các dân tộc anh em bị áp bức, không phân biệt dân tộc, tôn giáo, màu da….một em bé

da đen bị đói, một người con gái ở Pháp bị kết án tử hình đều làm Bác xúc động

….Anh hùng La văn Cầu, dân tộc Tày mãi mãi không quên bữa cơm của Bác đãi với rau, thịtgà…những sản phẩm do chính Bác nuôi, trồng Bác hỏi thăm mẹ Cầu, gửi quà cho mẹ, căn dặn cán

bộ tạo mọi điều kiện để Cầu về thăm mẹ, giúp đỡ gia đình Chính những việc làm đó nhiều ngườidân tộc đã lấy họ Hồ cho mình như Hồ Vai, Hồ can Lịch, Hồ văn Bột…

(Một số lời dạy và mẩu chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, 2007, nhà xuất bản

Chính trị quốc gia Hà Nội, trang 137-138.)

…đồng bào Kinh hay Thổ, Mường hay Mán, Gia rai hay Ê đê, xê Đăng hay Ba Na và các dântộc thiểu số khác, đều là con cháu Việt Nam, đều là anh em ruột thịt Chúng ta sống chết có nhau,sướng khổ cùng nhau, no đói cùng nhau

(thư Gửi Đại Hội các dân tộc thiểu số miền Nam tại Playcu,19-4-1946, sđđ,tập 4 trang 217-218)

Hay lần Bác sang thăm nước Cộng hòa Dân chủ Đức, các đồng chí ở Bộ y tế nước bạn mờiBác đi thăm một số bệnh viện, trường Đại học y khoa và cơ sở nghiên cứu khoa học ở Beclin Đếncác phòng học, các bác sĩ giới thiệu với Bác mô hình người thủy tinh trong suốt, có đầy đủ các bộphận cơ thể người và có thể lấy ra đặt vào phục vụ cho việc nghiên cứu bài giải phẩu

Khi cầm que chỉ vào trái tim, đồng chí bác sĩ nước bạn nói vui:

- Trái tim này chứa đựng bao nhiêu tình yêu…?

Bác cười nói với đồng chí người Đức:

- Ở nước chúng tôi, người ta không nói yêu nhau bằng trái tim đâu Đố đồng chí biết đấy!Bác sĩ xin chịu

Cầm lấy que, Bác khoanh một vòng tròn vào bụng người thủy tinh, rồi nói:

- Chúng tôi yêu ai, yêu bằng cả tấm lòng này

(Theo đồng chí Song Tùng, Bác Hồ- Con người và phong Cách, 2009, Nhà xuất bản trẻ,

trang 59.)

Bác không bằng lòng khi nhìn thấy nhiều cán bộ ra vẻ hăng hái, trung kiên, thấy bạn bè, đồngbào có lỗi lầm chưa tìm hiểu nguyên nhân đã vội kết tội Với Bác khi có những điều ấy Bác đềunhận lỗi về mình mong được lượng thứ Như đầu năm 1960, trong một cuộc họp cán bộ, có đồng chí

“lên án” gay gắt “bệnh lười biếng”, “công thần”, đòi phải “xử lí”…bàn cãi hồi lâu, sắp hết giờ họp,

Bác xin được phát biểu Bác nói đại ý:

“Bể nước cũng là giọt nước, giọt nước cũng là nước Trong Đảng hàng ngày là giọt nước hay là bể Nếu nói lười biếng, công thần thì cũng là tư tưởng tư sản thì mênh mông quá.”

(Bác Hồ- Con người và phong Cách, Nhà xuất bản trẻ, 2009, trang 155)

Với Bác tình yêu thương con người là một trong những phẩm chất cao đẹp nhất Trong bản

Di chúc Bác đã nhiều lần nhắc nhở, với người lao động Bác luôn động viên tinh thần họ với nhữngviệc làm cụ thể như câu chuyện về cây xanh muôn đời trong khu di tích Bác Đó là, vào một mùađông, Bác thức giấc khi nghe tiếng chổi tre quét lá bên đường của người lao công Bác biết mùa này

lá rụng nhiều, người lao công sẽ rất vất vả, do vậy, trong một lần đi công tác ở Trung Quốc Bác đãtìm về một loại cây xanh tốt cả mùa đông mà không rụng lá và nhân giống loại cây này ở Việt Nam.Cây xanh đó là cây xanh muôn đời đúng như tên gọi Bác đặt, cũng giống như tình yêu của Bác dành

cho mọi người dân Việt Nam và trên thế giới Người nói một cách cảm động “Mỗi người, mỗi gia đình đều có một nỗi đau khổ riêng; gộp những nỗi đau khổ riêng của mọi người, mỗi gia đình lại thì thành nỗi đau khổ của tôi” Tình yêu thương đó luôn mở rộng ngay với những kẻ lầm đường lạc

lối, ngay với kẻ thù, kẻ đi xâm lược đất nước ta để rồi chính những người đó phải cúi đầu trước tìnhyêu của Bác

Như Trung úy Sao, một phi công Mỹ bị hạ ở Cao Bằng, được nhân dân ta che chở, khi gặp

Bác, được nói chuyện, được ăn cơm cùng Bác, được đi cùng Bác về với Côn Minh Sao viết “Đấy là một ông tiên trong thần thoại Châu Á” Còn Saplen, báo vụ vô tuyến điện được tướng Mỹ Sênôn cử

đến làm liên lạc trung gian giữa Cụ Hồ với Đồng minh tại Tân Trào năm 1945 lại cho biết đấy là

một “ông già phúc hậu”, “Nếu Cụ Hồ là cộng sản, sự thật còn hơn thế nữa, là một lãnh tụ cộng sản, thì trên hành tinh này có một người cộng sản phương Đông, một người cộng sản Việt Nam”

(Bác Hồ- Con người và phong Cách, 2009, Nhà xuất bản trẻ, trang 186)

Người luôn nhắc nhở chúng ta phải đối xử khoan hồng với kẻ thù khi chúng thất thế, phải

làm “cho thế giới biết rằng nước ta là một dân tộc văn minh, văn minh hơn bọn đi giết người, cướp nước”.

Nhà báo Mỹ - nhà văn ĐâyvitHanbơcstơn trong cuốn sách Hồ của mình donhà xuất bản Răngđôm Haosơ ở New York

1970 ấn hành viết: “ông Hồ đã dùng tới nền văn hóa và tâm hồn của kẻ địch của ông”.

Thật vậy, xét rộng ra trong lịch sửchiến tranh, trong cuộc đấu tranh giữ nước,chống quân xâm lược giữ nước thì có lẽ chưa

có nước nào như nước ta luôn khoan hồngđối với kẻ địch như: Lê Lợi đã sửa đường,cấp lương thực cho quân Minh kéo quân vềphương Bắc, Trần Hưng Đạo cấp thuyền cho quân Nguyên ra biển Đông hay Nguyễn Huệ đã lậpđàn cho những vong hồn bị chết oan…và điều này đã được Bác vận dụng một cách sáng tạo vàođiều kiện cách mạng Việt Nam bằng những việc làm đáng trân trọng, ghi nhớ mãi trong lòng mọingười dân Việt Nam cũng như nhân dân thế giới là băng bó vết thương, nuôi dưỡng các phi công

Mỹ và đã trả họ về với gia đình, với đất nước Để rồi khi chiến tranh đã qua đi, quá khứ đã khép lạinhững trong lòng hàng trăm, hàng vạn con em của họ hay trong cả bản thân của những người từng

đi xâm lược đất nước ta lại trở về với nước ta trong tình bạn bè, tin cậy và cùng chung sống hòabình

Tình yêu của Bác vượt qua biên giới, vượt qua thời đại, qua đau thương để rồi bao nhiêu nămrồi tuy Bác đã đi xa, nhưng trong tim của bao nhiêu triệu người dân Việt Nam vẫn không thể nàoquên được Bác

1.2.1 Đối với nông dân

Trong những năm đầu khi đi Người bôn ba ra nước ngoài tìm đường cứu nước, Người đã

thứ nhất Quốc tế Cộng sản ngày 13 tháng 10 năm 1923, Người đã hâm nóng Hội nghị về một vấn đề liên

quan đến người nông dân Người nói:

“… Để minh họa với các đồng chí tình cảnh của nông dân Đông Dương, tôi phải đưa ra một so sánh: Một bên là người nông dân Nga và một bên nữa là người nông dân Đông Dương Nông dân Nga giống như một người ngồi chễm chệ trong chiếc ghế bành, còn nông dân An Nam lại giống như một người bị trói vào một chiếc cột, đầu ngược xuống đất (…) Quốc tế của các đồng chí trở thành một Quốc

tế thật sự khi mà không những nông dân phương Tây, mà cả nông dân phương Đông, nhất là nông dân ở các nước thuộc địa là những người bị bóc lột và bị áp bức nhiều hơn các đồng chí, đều tham gia Quốc tế của các đồng chí…”

(Hồ Chí Minh toàn tập, tập1)

Ngay khi quay về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Bác đã sống cùng với nhữngngười nông dân miền núi và giác ngộ họ làm cách mạng Đồng thời những người nông dân nghèo khổ và

bị áp bức ấy đã chở che, giúp đỡ Bác và các đồng chí của mình Từ Pác-Bó, Bác đã viết thơ “Dân cày” in

trên báo Việt Nam Độc Lập với tất cả sự đồng cảm sâu sắc của mình:

“Thương ôi! Những kẻ dân cày

Chân bùn tay lấm suốt ngày gian lao

Lại còn thuế nặng sưu cao

Được đồng nào đều lọt vào túi Tây

Dân ta không có ruộng cày

Bao nhiêu đất tốt về tay đồn điền

Lại còn phu dịch, tuần phiên

Làm chết xác, được đồng tiền nào đâu!

Thân người chẳng khác thân trâu

Cái phần no ấm có đâu đến mình!

Muốn phá sạch mối bất bình

Dân cày phải kiếm Việt Minh mà vào

Để cùng toàn quốc đồng bào

Đánh Pháp, Nhật gây phong trào tự do…”.

“Để có được nền độc lập, tự do và thống nhất đất nước như hiện nay biết bao chiến sĩ đã anhdũng hy sinh và trong số này phần lớn là con em nông dân, lực lượng cư dân đông đảo nhất ở nướcta.” (ngày 02/9/1945, phát biểu tại quảng trường Ba Đình Hà Nội)

Và sau ngày Bác đọc tuyên ngôn độc lập, ngày 3/9/1945, Bác lại nêu ra những nhiệm vụ cấp bách

mà một trong những vấn đề đó là “… nhân dân đang đói - Ngoài những kho chứa thóc mà Pháp, Nhật vơ

vét của nhân dân, bọn Nhật, Pháp còn bắt đồng bào chúng ta giảm bớt diện tích cấy lúa để trồng thầu dầu, đay và những thứ cây khác cần thiết cho cuộc chiến tranh của chúng Hơn nữa chúng ta còn tìm thấy hai kế hoạch của bọn cầm quyền Pháp với mục đích gây nạn đói, để ngăn trở phong trào yêu nước và bắt buộc đồng bào chúng ta phải làm việc như nô lệ Hơn hai triệu đồng bào chúng ta đã chết đói vì chính sách độc ác này Vừa rồi nạn lụt đã phá hoại tám tỉnh sản xuất lúa gạo Điều đó càng làm cho tình hình trầm trọng hơn Những người thoát chết đói nay cũng bị đói Chúng ta phải làm thế nào cho họ sống Tôi

đề nghị Chính phủ là phát động một chiến dịch tăng gia sản xuất Trong khi chờ đợi ngô, khoai và những thứ lương thực phụ khác, phải ba, bốn tháng mới có, tôi đề nghị mở một cuộc lạc quyên Mười ngày một lần, tất cả đồng bào chúng ta nhịn ăn một bữa Gạo tiết kiệm được sẽ góp lại và phát cho người nghèo”

- “Các chú biết không, người xưa nói:Dân dĩ thực vi thiên”.

Có đồng chí tưởng Bác nói nhầm bèn chữa lại:

Bác cười và giải thích: Bác nói “Dân dĩ thực vi thiên” là người xưa dạy dân lấy cái ăn làm

trời, Đảng và Chính phủ phải lo cái ăn chi dân không được để dân đói

(Một số lời dạy và mẩu chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, 2007, nhà xuất bản

Chính trị quốc gia Hà Nội, trang 167.)

Khi bước vào cuộc kháng chiến chín năm chống thực dân Pháp Bác cũng đã nhiều lần nêu

thì binh cường”

Chiến sĩ thi đua ở mặt trận thi đua giết giặc lập công thì đồng bào thi đua ở hậu phương phải

thi đua tăng gia sản xuất

“Ruộng rẫy là chiến trường Cuốc cày là vũ khí

Nhà nông là chiến sĩ Hậu phương thi đua với tiền phương”

Không phải ngẫu nhiên mà Bác lại dànhnhững trang viết và những tình cảm cao đẹpđối với những người nông dân tay lắm, chânbùn những tình cảm yêu thương như vậy?Chúng ta nên biết Bác xuất thân trong gia đìnhnhà Nho, nhưng là nhà Nho có nguồn gốc nôngdân Từ nhỏ Bác đã sống ở quê giữa nhữngngười nghèo khổ, bán mặt cho đất, bán lưngcho trời và trong quá trình Người bôn ba tìm ranước ngoài tìm đường cứu nước đã từng đi trồng nho cùng những người nông dân nghèo khổ ởBruklin nước Mỹ nên Người thấm thía được nỗi khổ, nỗi vất vả của những người làm nghề nông

Do vậy, trong những bài viết trên mặt trận công luận báo chí, Người đã biết nhiều về nông dân, tốcáo, vạch mặt sự bóc lột sức lao động của người nông dân đó là bọn địa chủ cường hào phong kiến,chính bọn địa chủ cường hào đó đã đẩy nông dân vào con đường bần cùng bằng sưu cao thuế nặng.Bác đã tìm ra và chính Người đã thực hiện cương lĩnh giải phóng người nông dân bằng cuộc cáchmạng tháng tám lịch sử Người đã để lại một di sản có một không hai trong lịch sử loài người: chândung một vị lãnh tụ bên ngoài nông dân

Cảm thông với những nổi khổ mà người nông dân phải gánh chịu, do vậy, ngay sau khi giànhđược chính quyền, tuy bận trăm công nghìn việc nhưng Bác dành thời gian quan tâm nhắc nhở từngđịa phương phải quan tâm đến việc đắp đê, quan tâm đến việc thu hoạch của nông dân và thường cónhững ý kiến đóng góp phê bình những đồng chí có tư tưởng quan liêu xa rời dân, không hòa đồnggần gũi với dân Như vào dịp Bác về Hà Đông chống hạn, khi đến một con mương chắn ngangđường, đồng chí Chủ tịch tỉnh mời Bác đi vòng để đến chỗ dễ qua hơn Nhìn thấy đồng chí Chủ tịch

tỉnh đi đôi giày bóng lộn, Bác bảo: “chú cứ đi đường ấy” Với những thanh niên là nhà báo ăn mặc bảnh bao nhưng không biết tát nước Bác phê bình và góp ý nhẹ nhàng: “Nhà báo của nông dân thì phải biết lao động như nông dân thì mới viết đúng được”

(Một số lời dạy và mẩu chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, 2007, nhà xuất bản

Chính trị quốc gia Hà Nội, trang 169-170.)

Câu nói của Bác nhẹ nhàng nhưng ý nghĩa sâu

xa, Bác phê bình những người sống xa rời quần chúng,nói là nhà báo của nông dân nhưng có hiểu được nỗivất vả cực nhọc một sương hai nắng của nông dân lànhư thế nào đâu mà viết?

Mỗi người dân Việt Nam chúng ta ai đã từngxem hình ảnh Bác đang đạp nước trên guồng chốngúng, ghi nhận trong ta một hình ảnh đẹp và giản dị vôBác hồ với nông dân

Bác hồ với nông dân