Phân tích tình hình thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn từ sau khủng hoảng tài chính thế giới xảy ra đến nay

Phân tích tình hình thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn từ sau khủng hoảng tài chính thế giới xảy ra đến nay

A.PHẦN GIỚI THIỆU CHƯƠNG 1 : GIỚI THIỆU1.1.Lý do chọn đề tài

Nền kinh tế Việt Nam khi gia nhập WTO ( ngày 7/11/2006 ) đã có sự pháttriển đáng kể Trong sự phát triển đó phải kể đến thị trường tài chính mà đặc biệt là thịtrường chứng khoán (TTCK), đã đóng góp không nhỏ trong sự phát triển chung củanền kinh tế Với quy mô thị trường tăng mạnh qua các năm Trong năm 2006, vốn hóacủa thị trường chứng khoán chỉ chiếm khoảng 22% GDP thì năm 2007 đã lên tới hơn40% GDP Về chỉ số Vn-Index đã lập kỷ lục Lần đầu tiên trong lịch sử 7 năm hìnhthành TTCK, hàn thử biểu đạt đỉnh 1.170,67 điểm vào ngày 12/3/2007 Nhưng từ cuốinăm 2007 đến nay, tình hình kinh tế thế giới và trong nước có nhiều sự biến độngmạnh mẽ về tỷ giá, nhiên liệu, thiên tai, dịch bệnh , đặc biết là những biến động của thịtrường tài chính do ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng tài chính thế giới có nguồn gốc

từ khủng hoảng tài chính ở Hoa Kỳ ( bắt đầu xảy ra năm 2007 và chính thức bùng nổnăm 2008 sau đó lan rộng sang các nước khác trên thế giới cũng trong 2008) đã dẫnđến sự đổ vỡ hàng loạt hệ thống ngân hàng, tình trạng đói tín dụng, tình trạng sụt giáchứng khoán và mất giá tiền tệ quy mô lớn ở nhiều nước trên thế giới, …điều này thểhiện rõ nét ở thị trường tài chính thế giới nói chung và cả châu Á nói riêng trong đó cóViệt Nam

Thị trường tài chính Việt Nam cũng chịu nhiều ảnh hưởng đặc biệt là TTCK trong giai đoạn này TTCK Việt Nam diễn biến rất phức tạp Điển hình là liên tiếp sựsụt giảm giá chứng khoán trên hai sàn giao dịch Hà Nội và TP HCM Chỉ số VN-Indexngày 9/1/2007 đã rơi xống mức thấp nhất so với cùng kỳ năm 2006 với 879,41 điểm.Đến 9 tháng đầu năm 2008 chỉ số VN-Index biến động tăng giảm rất phức tạp Đáy thịtrường đã được xác lập khi kết thúc phiên giao dịch ngày 20/6/2008 với 366,02 điểm.Nhưng đến ngày 23/10/2008 thì chỉ số VN-Index đã chính thức phá đáy kỷ lục với360,43 điểm Vì thế đã gây thiệt hại không nhỏ đến sự ổn định và phát triển chung củanền kinh tế Việt Nam Hơn nữa, TTCK của một nước tăng trưởng cao, bền vững làbiểu hiện của nền kinh tế của quốc gia đó phát triển thịnh vượng, ổn định, và an toàn.Cho nên để TTCK Việt Nam vượt qua những khó khăn do khủng hoảng tài chinh thế

giới và phát triển toàn diện , bền vững TTCK trong tương lai chúng ta phải nghiên cứunhững vấn đề ảnh hưởng đến sự suy giảm của TTCK để đưa ra các chính sách pháttriển thích hợp trong thời gian tới Vì tầm quan trọng trên, cho nên rất cần thiết nghiên

cứu đề tài “Phân tích tình hình thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn từ sau

khủng hoảng tài chính thế giới xảy ra đến nay” Đó là lý do em chọn đề tài này 1.2 Mục tiêu nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu chung.

Phân tích tình hình TTCK Việt Nam từ sau khủng hoảng tài chính xảy racho đến nay, từ đó đề xuất các giải pháp để phát triển TTCK Việt Nam trong thời giansắp tới

1.3.2 Phạm vi thời gian (Giai đoạn hoặc thời điểm thực hiện nghiên cứu) :

Tuy cuộc khủng hoảng bắt đầu có những dấu hiệu xảy ra đầu tiên ở Mỹ năm

2007 nhưng cho tới năm 2008 cuộc khủng hoảng mới chính thức bùng nổ ,sau đó lan rộng sang các nước khác trên thế giới,và ảnh hưởng tới TTCKViệt Nam Mặt khác do han chế về thời gian thực hiên nên đề tài sử dụng

số liệu từ năm 2008 – 06/2010

1.3.3 Đối tượng nghiên cứu : Nhà đầu tư và các công ty chứng khoán Việt Nam

giai đoạn 2008 – 06/2010

CHƯƠNG 2 : PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU2.1 Phương pháp luận : Khung lý thuyết nghiên cứu

2.1.1 Khái niệm về chứng khoán

Chứng khoán là chứng chỉ hoặc bút toán ghi sổ, là bằng chứng xác nhận cácquyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu chứng khoán đối với tài sản hoặc vốn của

tổ chức phát hành1 Chứng khoán tồn tại dưới nhiều hình thức khác nhau Theo luậtchứng khoán Việt Nam Chứng khoán bao gồm :

 Cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ đầu tư

 Quyền mua cổ phần , chứng quyền , quyền chọn mua , quyền chọn bán , hợpđồng tương lai , nhóm chứng khoán hoặc chỉ số chứng khoán

2.1.2 Khái niệm Thị trường chứng khoán.

Thị trường chứng khoán trong điều kiện của nền kinh tế hiện đại, được quan

niệm là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch mua bán chứng khoán trung và dài hạn.Hay nói cách khác , TTCK là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi , mua bán , chuyểnnhượng các laoij chứng khoán ,qua đó thay đổi chủ thể nắm giữ chứng khoán2

Thị trường chứng khoán là một bộ phận của thị trường vốn,cấu thành thị trường tài chính Vị trí của TTCK trong hệ thống thị trường tài chính được thể hiện qua sơ đồ sauđây3

1 Nguồn : Điều 6 , Luật Chứng khoán Việt Nam năm 2006

2 GS.TS Lê Văn Tư , Thị Trường chứng khoán , NXB Thống Kê 2006,trang 3

3 Giáo trình Thị trường chứng khoán , Học viện tài chính (TS.Bạch Đức Hiền chủ biên),NXB Tài chính 2008, trang 10

Thị trường tài chính

Thị trường tài chính

ngắn hạn (thị trường

tiền tệ )

Thị trường tài chính dài hạn(thị trường

vốn)

Thị trường tín dụng

dài hạn Thị trường cầm cố

Thị trường chứng khoán

Việc mua bán này được tiến hành ở thị trường sơ cấp khi người mua mua được chứngkhoán lần đầu từ những người phát hành, và ở những thị trường thứ cấp khi có sự mua

đi bán lại các chứng khoán đã được phát hành ở thị trường sơ cấp Hình thái điển hìnhcủa thị trường chứng khoán là Sở giao dịch chứng khoán (tiếng Anh gọi là StockExchange) Tại Sở giao dịch chứng khoán, các lệnh mua và bán chứng khoán đượckhớp để hình thành giá giao dịch

2.1.3 Các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán Việt Nam

 Chính phủ và chính quyền địa phương phát hành các loại trái phiếu Chính phủ

và trái phiếu địa phương nhằm huy động các nguồn vốn phục vụ cho mục đích

sử dụng và đầu tư ,phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế ,xã hội

 Doanh nghiệp : Phát hành các loại cổ phiếu ,trái phiếu , các loại chứng khoánphái sinh ,…nhằm phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh

 Các tổ chức tài chính : phát hành các công cụ tài chính như các trái phiếu, ,tínphiếu ,chứng chỉ thụ hưởng phục vụ cho hoạt động của mình

 Nhà đầu tư

Nhà đầu tư chứng khoán là : “tổ chức cá nhân Việt Nam và tổ chức cá nhânnước ngoài tham gia đầu tư trên TTCK5”.Những nhà đầu tư này có thể tự mình trựctiếp tham gia đầu tư hoặc thông qua các chủ thể khác thực hiện việc đầu tư

 Các tổ chức kinh doanh trên thị trường chứng khoán

Các tổ chức kinh doanh trên TTCK bao gồm: công ty chứng khoán, quỹ đầu

tư chứng khoán, các trung gian tài chính

 Các tổ chức có liên quan đến thị trường chứng khoán : Các tổ chức có

liên quan đến thị trường chứng khoán bao gồm: cơ quan quản lý Nhà nước,

Ủy ban chứng khoán nhà nước , sở giao dịch chứng khoán, hiệp hội các nhà

4 Nguồn : TS.Lê Thị Nguyệt Châu ,Giáo trình Pháp luật về chứng khoán và Thị trường chứng khoán , Tủ sách Đại Học Cần Thơ ,2009,trang 12

5 Khoản 10 điều 6 Luật chứng khoán Việt Nam.

kinh doanh chứng khoán, tổ chức lưu ký và thanh toán bù trừ chứng khoán,công ty dịch vụ máy tính chứng khoán, các tổ chức tài trợ chứng khoán,công ty đánh giá hệ số tín nhiệm6

2.1.4 Phân loại cơ bản của thị trường chứng khoán Việt Nam

Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra các giao dịch, mua bán những sảnphẩm tài chính (cổ phiếu, trái phiếu, các khoản vay ngân hàng có kỳ hạn trên 1 năm).Sau đây là một số cách phân loại TTCK cơ bản7:

 Căn cứ vào sự luân chuyển các nguồn vốn Thị trường chứng khoán đượcchia thành thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp

 Thị trường sơ cấp : Thị trường sơ cấp là thị trường mua bán các chứngkhoán mới phát hành Trên thị trường này, vốn từ nhà đầu tư sẽ được chuyển sang nhàphát hành thông qua việc nhà đầu tư mua các chứng khoán mới phát hành

 Thị trường thứ cấp : Thị trường thứ cấp là nơi giao dịch các chứng khoán

đã được phát hành trên thị trường sơ cấp, đảm bảo tính thanh khoản cho các chứngkhoán đã phát hành

 Căn cứ vào phương thức hoạt động của thị trường : Thị trường chứng khoánđược phân thành thị trường tập trung (Sở giao dịch chứng khoán) và phi tậptrung (thị trường OTC)

 Căn cứ vào hàng hoá trên thị trường : Thị trường chứng khoán cũng có thểđược phân thành các thị trường: thị trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu,thị trường các công cụ chứng khoán phái sinh

2.2 Phương pháp nghiên cứu.

2.2.1 Phương pháp thu thập số liệu.

Chuyên đề sử dụng phương pháp thu thập số liệu về chỉ số VN-Index vàbiểu đồ biến động giao dịch chứng khoán thứ cấp về giá và khối lượng chứng khoántrên internet, sử dụng thông tin về tình hình hoạt động của TTCK Việt Nam hiện naytrên sách , báo , tạp chí chuyên môn và các cơ sở dữ liệu điện tử Proquest và Hinary

2.2.2 Phương pháp phân tích số liệu.

6 Bùi Thị Kim Yến , Giáo trình Thị trường chứng khoán ,NXB Hà Nội ,trang 26

7 Bùi Văn Trịnh , Luu Thanh Đức Hải , giáo trình Thị trường chứng khoán , Tủ sách Đại Học Cần Thơ,1995, trang 36 , 37

Phương pháp phân tích thống kê mô tả và so sánh các số liệu thứ cấp đã thu

thập được từ tình hình hoạt động của TTCK Việt Nam để thực hiện mục tiêu của đềtài

B PHẦN NỘI DUNG

CHƯƠNG 1 : PHÂN TÍCH TÌNH HÌNH THỊ TRƯỜNG CHỨNG

KHOÁN VIỆT NAM GIAI ĐOẠN TỪ 2008 -20101.1 Tình hình TTCK Việt Nam trong năm 2008

Thị trường đi xuống là xu hướng chủ đạo trong năm 2008, xu hướng này bắt đầu từ đỉnh VN-Index 1,104 điểm vào ngày 10/10/2007.Trong năm 2008 nhà đầu tư trên cả hai sàn HOSE và HASTC đẩy mạnh việc bán ra các loại cổ phiếu mình đang nắm giữ nhằm thu hồi vốn

Đơn vị : 1 cổ phiếu , tỷ đồng

Tháng

khối lượng giao dịch

Giá trị giao dịch

Khối lượng giao dịch

Giá trị giao dịch

Bảng 1 : Thống kê khối lượng và giá trị giao dịch tai 2 sở giao dịch chứng

khoán Hồ Chí Minh và Hà Nội năm 2008 8

Nguyên nhân là do khởi đầu năm 2008 ,TTCK đã đón nhận nhiều thông tin bất lợi từ chính sách tiền tệ của nhà nước nhằm khống ché lạm phát đang ở mức cao hai con số.Mặt khác ,NHNN thực thi chính sách thắt chặt tiền tệ , rút tiền mặt khỏi lưu thông khiến các NHTM thiếu tiền mặt buộc phải tăng lãi suất huy động vốn TTCK lúc này rơi vào xu hướng xuống giá Do lãi suất cao khiến nhiều nhà đầu tư rời bỏ thị trường đẩy mạnh bán cổ phiếu gửi tiền vào ngân hàng vừa có lợi nhuận cao vừa an toàn

8 Nguồn số liệu : www.hnx.vn phần thống kê thị trường & www.hsx.vn phần thống kê giao dịch

Trong tháng 6 cuối năm 2008 nhà đầu tư trên 2 sàn giao dịch đẩy mạnh việc bán chứng khoán mà mình đang nắm giữ do lo sợ ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh

tế thế giới sẽ làm cho giá chứng khoán ngày càng giảm và một phần do tâm lý bầy đànthấy thị trường đang có xu hướng bán ra nên họ bán theo làm giá cổ phiếu ngày càng giảm khiến giá trị giao dịch trên 2 sàn cũng giảm theo

Do tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới và tình hình trong nước trong gia đoạn này thêm vào đó là việc bán ra ồ ạt tất cả các loại chứng khoán trên thị trường lúc

này đã gây ảnh hưởng không tốt tới VN – Index và HASTC – Index Trong năm 2008 hai chỉ số này giảm điểm liên tục

Hình 1 : Diễn biến của VN – Index và HASTC – Index trong năm 2008

Ngày 25/03 VN-Index đóng cửa tại 496.64 điểm, chính thức phá đáy 500 Điều này đã khiến cho UBCKNN quyết định điều chỉnh biên độ dao động giá CP và CCQ tại HOSE từ +-5% xuống +-1%, tại HASTC từ +-10% xuống +-2% Việc thu hẹp

biên độ giao dịch bắt đầu thực hiện từ ngày 27/03/2008.VN-Index đã rớt liên tục từ 1,100 điểm còn 496 điểm (giảm hơn 50%),

Ngoài các tin xấu đến dồn dập, thị trường cổ phiếu còn đón nhận một lượng hàng bán ra bất chấp mọi giá trong thời điểm này, đó là lượng hàng giải chấp từ các hợp đồng Repo của các công ty chứng khoán và ngân hàng thương mại Một lượng hàng rất lớn được tung ra bán trong khoảng thời gian đầu tháng 5 đến giữa tháng 6 ở hầu hết các mã Bluechip : STB, SSI, VNM, FPT, REE, DPM, PPC … vì đây là các mã

có tính thanh khoản cao, mức vốn hóa thị trường lớn nên thường được đa số các công

ty chứng khoán chấp nhận ký hợp đồng Repo với khách hàng của họ.Các yếu tố trên kết hợp lại đã kéo VN-Index tụt dộc không phanh vượt qua mốc 400 điểm một cách dễdàng và chạm đáy 367 điểm vào ngày 11/06/2008.Thống kê giao dịch cho thấy sức cầu (mua) toàn thị trường 2 sàn HOSE và HASTC trong giai đoạn

15/5 - 15/6 chỉ đạt trung bình 140 tỷ đồng/ngày, mức thấp nhất từ năm 2006 đến nay

Bước sang đầu tháng 9 thị trường lại tiếp tục chu kỳ giảm giá dài hạn, đặc biệt chịu ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng tài chính của Mỹ đang lên đến đỉnh điểm

HASTC lần đầu tiên giảm dưới mốc 100 điểm sau hơn 3 năm thành lập, đạt 97.6 vào ngày 27/11, còn VN-Index thì gần chạm mốc 300 điểm đạt 303.54 vào hôm đó

Hàng loạt tin tức xấu trong vòng 2 tuần về các ngân hàng lớn nhất nước Mỹ làm chao đảo thị trường tài chính toàn cầu Thị trường chứng khoán thế giới từ Mỹ, Châu Âu, Nhật tới các nước Châu Á đều tụt dốc không phanh, và TTCK Việt Nam cũng không ngoại lệ.Trước tình hình trên các nhà đầu tư đẩy mạnh việc bán ra các cổ phiếu đang nắm dữ càng làm giá cổ phiếu bị tụt giảm

Chung tay với Chính phủ các nước trên thế giới nhằm ngăn đà suy thoái kinh tế.NHNN cũng đã liên tục 5 lần cắt giảm lãi suất cơ bản từ 14%/năm còn 8.5% vào chiềungày 22/12/2008,Và trong giai đoạn này thị trường sẽ có xu hướng đi ngang, do nhiều mã chứng khoán niêm yết có giá thị trường thấp hơn giá sổ sách đáng kể

1.2 Tình hình của TTCK Việt Nam trong năm 2009 - 10/2010.

Mặc dù chịu ảnh hưởng rất lớn từ cuộc khủng hoảng tài chính thế giới ,nhưng TTCK Việt Nam đã nhanh chóng tăng trưởng trở lại theo đà phục hồi kinh tế.Nền kinh

tế thế giới nói chung và nên kinh tế Việt Nam nói riêng đã thoát khỏi suy thoái và xác lập đáy trong quý II năm 2009 năm 2009 là giai đoạn thị trường hồi phục TTCK

Tháng

khối lượng giao dịch

Giá trị giao dịch

khối lượng giao dịch

Giá trị giao dịch

Bảng 2: Thống kê khối lượng và giá trị giao dịch tai 2 sở giao dịch chứng khoán

Hồ Chí Minh và Hà Nội năm 2009

TTCK không còn tình trạng bán ồ ạt hang loạt các loại chứng khoán như trước Nhà đầu đã lấy lại niềm tin về thị trường Trong năm 2009 Nhà nước quyết địnhchuyển đổi Trung tâm giao dịch chứng khoán Hà Nội thành Sở giao dịch chứng khoán

Hà Nội để đáp ứng nhu cầu phát triển của thị trường chứng khoán đây là tin vui cho TTCK Việt Nam Trong năm 2009 các chính sách điều hành kinh tế vĩ mô của nhà nước và chính phủ và tình hình kinh tế trên thế giới có nhiều chuyển biến tích cực :

- Chính phủ công bố gói kích cầu 1 tỷ USD

- Quốc hội giữ nguyên mức tăng trưởng GDP 5%

- Ủy ban chứng khoán yêu cầu ngừng hoạt động Repo

- Chỉ số Dow jones vượt 10000 điểm

- Các chỉ số chứng khoán của các thị trường khác cũng bắt đầu tăng lên báo hiệu sự phục hồi của nên kinh tế thế giới

Bảng 3: Các chỉ số CK cơ bản của Việt Nam và một số nước khác tháng 12/2009.) Tất cả đều tác động tích cực đến nền kinh tế nước ta nói chung và thị trường chứng khoán nói riêng TTCK tăng trưởng rất tích cực và tăng mạnh trong 6 tháng cuối năm 2009

Giai đoạn 6 tháng cuối năm 2009 ,những chính sách tiền tệ của Nhà nước ban hành giai đoạn trước giờ đây đa phát huy hiệu quả cao độ giúp cho nên kinh tế cả nước

đi lên Đây là một thuận lợi để TTCK phục hồi và lấy lại đà tăng trưởng Giá các loại

chứng khoán trên thị trường bắt đầu tăng gia trở lại làm giá trị của các phiên giao dịch tăng đáng kể

Tất cả đều tác động một cách tích cực tới 2 chỉ số của TTCK Việt Nam là VN-Index và HNX – Index VN – Index Từ mốc thấp nhất 235 điểm tại thời điểm cuối tháng 2/2009 Chỉ số VN-Index xác lập những đỉnh cao trên 600 trong năm này

Hình 2: Sự tăng điểm của VN-index trong năm 2009

Nếu tính từ 01/01/2009 đến 31/12/2009 VN-index tăng thêm 171,96 điểm từ 312,79 lên 494,77 tương đương với mức tăng 58% Nếu tính từ đáy thấp nhất trong