bài 2: Thế giới vật chất tồn tại khách quan

Mục tiêu bài học 1Kiến thức -Giúp HS hiểu được giới tự nhiên tồn tại khách quan -Con người và xã hội là sản phẩm của giới tự nhiên -Con người có thể nhận thức được giới tự nhiên 2Kỹ năng

Bài 2

THẾ GIỚI VẬT CHẤT TỒN TẠI KHÁCH QUAN

(2 tiết)

I Mục tiêu bài học

1)Kiến thức

-Giúp HS hiểu được giới tự nhiên tồn tại khách quan

-Con người và xã hội là sản phẩm của giới tự nhiên

-Con người có thể nhận thức được giới tự nhiên

2)Kỹ năng

-Biết nhìn nhận phân biệt một số dạng cụ thể của giới tự nhiên Biết vận dụng những kiến thức đã học từ các môn học khác để chứng minh được thế giới vật,động vật và cả con người đều có nguồn gốc từ giới tự nhiên

Lấy được những dẫn chứng để chứng minh con người có thể nhận thức, cải tạo được thể giới và xã hội

Vận dụng được kiến thức dã học để lý giải được một số vấn đề trong cuộc sống phù hợp với khả năng của HS

3)Thái độ

Tôn trọng giới tự nhiên, tích cực bảo vệ môi trường sống

Tôn trọng thực tại khách quan trong suy nghĩ và trong hành động Hoàn toàn tin tưởng vào khả năng nhận thức và cải tạo giới tự nhiên của con người

Biết phê phán những quan điểm duy tâm thần bí về nguồn gốc của con người

II Trọng tâm kiến thức

Giới tự nhiên tồn tại khách quan

Con người có thể nhận thức cải tạo thế giới khách quan

III Phương pháp và phương tiện

1)Phương pháp

Thuyết trình, đàm thoại nêu vấn đề, thảo luận liên hệ thực tiễn,trực quan sinh động, công não

2)Phương tiện

SGK, SGVmon GDCD10, văn học dân gian, ca dao, tục ngữ, thần thoại

Máy vi tính, máy chiếu để trình chiếu bài giảng powerpoin

IV Cấu trúc bài học

1)Giới tự nhiên tồn tại khách quan

2)Xã hội là một bộ phận đặc thù của giới tự nhiên

a) Con người là sản phẩm của giới tự nhiên

b) Xã hội là sản phẩm của giới tự nhiên

c) Con người có thể nhận thức, cải tạo thế giới khách quan

V Hoạt động dạy và học

1)Ổn định tổ chức

2)Kiểm tra bài cũ

3)Giảng bài mới

Tiết 1 Đặt vấn đề

Cho HS quan sát một đoạn băng hình( hoặc tranh ảnh) về những sự vật và hiện tượng của giới tự nhiên sau đó đi vào giới thiệu

Nhìn vào đoạn phim vừa rồi(bức tranh) chúng ta gọi tất cả

sự vật hiện tượng đó là giới tự nhiên.Như vậy xung quanh chúng ta tồn tại vô vàn các sự vật, hiện tượng khác nhau nhưng chúng đều thuộc về thế giới vật chất

Vậy thực sự để hiểu được thế giới vật chất bao gồm nhưng gì, chúng tồn tại như thế nào bài học hôm nay sẽ giúp cô và các em có câu trả lời xác đáng nhất

Giải quyết vấn đề

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

GV: Nêu tiêu đề

HS: Ghi bài

GV: Theo các em, giới tự nhiên

của chúng ta bao gồm những

yếu tố nào?

1, Giới tự nhiên tồn tại khách quan

HS: Con người, vũ trụ, lớp học,

bàn ghế, động vật, cây cối

GV: Nhận xét kết luận

GV giao câu hỏi thảo luận cho

từng nhóm, quy định thời gian

thảo luận

Nhóm 1: Em hãy nêu các quan

niệm khách nhau về nguồn gốc

và tồn tại của giới tự nhiên?

Nhóm 2: Em hãy làm sáng tỏ

giới tự nhiên là tự có?

Nhóm 3: Em hãy chứng minh

giới tự nhiên tồn tại khách quan

Các nhóm trả lời:

GV nhận xét, kết luận và đưa ra

câu trả lời cho từng nhóm

Nhóm 1:

Quan điểm duy tâm tôn giáo cho

rằng giới tự nhiên là do thần linh

thượng đế sáng tạo ra

Quan điểm duy vật( triết học

Mác-Lênin) khẳng định: giới tự

nhiên là cái có sẵn, là nguyên

nhân tồn tại, phát triển của chính

nó Quan điểm duy vật( triết học

Mác- Lênin) mới đúng đắn và

khẳng định

Nhóm 2

Với sự phát triển mạnh mẽ của

khoa học đặc biệt công trình

khoa học về nhân chủng, địa

chất vũ trụ đã chứng minh về

nguồn gốc của sự sống

+Từ vô cơ đến hữu cơ

+Từ chưa có sự sống đến có sự

Toàn bộ thế giới vật chất là giới

tự nhiên Như vậy con người và

xã hội là một bộ phận của giới

tự nhiên đó

-Từ động vật bậc thấp đến động

vật bậc cao

Thông qua chọn lọc tự nhiên,

chọn lọc nhân tạo trong quá

trình nhân tạo phát triển lâu dài,

giới tự nhiên mới dần dần đa

dạng, phong phú như ngày nay

Ví dụ: Học thuyết tiến hóa của

Đacuyn

Nhóm 3

Mọi sự vật hiện tượng trong giới

tự nhiên đều có quá trình hình

thành khách quan, vận động và

phát triển theo quy luật vốn có

của nó

GV kết luận, khái quát lại nội

dung cơ bản của đơn vị kiến

thức này

GV: Như phần đầu của triết học

theo nghĩa rộng thì giới tự nhiên

bao gồm cả con người và xã hội

loài người Vậy với mục 2

chúng ta sẽ tìm hiểu bản chất

của vấn đề là gì?

Chúng ta đều biết khi nhắc đến

xã hội loài người thì tất yếu phải

nhắc đến con người

Vậy con người có nguồn gốc từ

Giới tự nhiên là toàn bộ thế giới vật chất

Giới tự nhiên tồn tại khách quan

nó tự có, hình thành vận động phát triển theo những quy luật vốn có của nó

2, Xã hội loài người là một bộ phận đặc thù của giới tự nhiên

a, Con người là sản phẩm của giới tự nhiên

HS: Có nhiều ý kiến khác nhau

GV: Gợi ý quan điểm duy âm,

quan điểm duy vật đề cập đến

vấn đề này như thế nào?

+Các em sử dụng tri thức đã học

từ các môn như: lịch sử, địa lý,

sinh học để bảo vệ cho quan

điểm của mình

+Hãy chỉ ra nguyên nhân cơ bản

dẫn đến các quan niệm khác

nhau

HS: Đưa ra ý kiến

GV nhận xét, kết luận

GV: Chứng minh tính đúng đắn

quan điểm Mac-Lênin về nguồn

gốc của con người?

+Con người có nguồn gốc từ

động vật, trải qua quá trình lịch

sử phát triển lâu dài từ loài vượn

cổ tiến hóa thành người

+Con người vẫn mang những

đặc điểm sinh học của động vật

có vú như sau: Hệ tuần hoàn, hệ

tiêu hóa sinh con và nuôi con

Quan điểm duy tâm cho rằng: Con người do thần linh, thượng

đế sinh ra

Quan điểm duy vật cho rằng: Loài người có nguồn gốc từ tự nhiên và là kết quả phát triển lâu dài của giới tự nhiên

b, Quan điểm duy vật(Mac-Lênin) là quan điểm khoa học, đúng đắn đó là cơ sở nhận thức

và hoạt động của chúng ta

bằng sữa mẹ nó vẫn chi phối

đến hoạt động của con người

GV: Tuy nhiên điểm khác biệt

về bản chất giữa con người và

loài vật là gì?

HS trả lời

GV nhận xét,kết luận

GV kết luận kiến thức bằng

quan điểm triết học Mac-Lênin

Trong học thuyết tiến hóa của Đacuyn và nhiều công trình khoa học nghiên cứu khác đều là

cơ sở khoa học xác đáng để chứng minh tính đúng đắn về nguồn gốc tự nhiên của con người mà các nhà triết học duy vật trước đó đã khẳng định trong

đó trước hết là Mac-Lênin

Tuy ở con người có những điểm khác nhau về sinh học, giống loài vật nhưng con người không sống theo bản năng thích nghi một cách thụ động với môi trường tự nhiên mà biết cách cải tạo tự nhiên bắt thiên nhiên phải phục vụ nhu cầu lợi ích của mình trong cuộc sống

Con người tác động trở lại với môi trường tự nhiên, thích nghi chủ động với môi trường tự nhiên xuất phát từ lao động và hoạt động xã hội của con người tạo nên

“Bản thân của con người là sản phẩm của giới tự nhiên con người tồn tại trong môi trường

tự nhiên và cùng phát triển với môi trường tự nhiên”

Kết luận tiết 1:

Tri thức khoa học và cuộc sống cho chúng ta nhận thấy rằng: Thế giứi xung quanh ta là vô vàn, bất tận nó tồn tại một cách khách quan mà đòi hỏi chúng ta phải tôn trọng tuân theo quy luật vốn có của nó Cũng như bốn mùa: Xuân, hạ, thu, đông nối tiếp nhau theo theo dòng của thời gian và trong tự nhiên Con người là một bộ phận tất yếu không thể thiếu, thế giới tự nhiên và con người luôn gắn bó khăng khít với nhau

Tiết 2:

I.Hoạt động dạy và học

-Ổn định lớp

-Kiểm tra bài cũ

-Giảng bài mới

-Giới thiệu bài

Trong tiết học trước chúng ta đã biết giới tự nhiên tồn tại khách quan, không phụ thuộc vào ý thức của con người hay một lực lượng thần bí nào Con người cũng là sản phẩm của giới tự nhiên Hôm nay chúng ta tìm hiểu tiếp để tìm hiểu xem xã hội có nguồn gốc từ đâu? Con người có thể nhận thức được thế giới hay không?

Tiến trình giảng bài mới:

Hoạt động của GV và HS Nội dung cần đạt

GV: Xã hội có nguồn gốc từ

đâu?

HS: Quan điểm duy tâm, quan

điểm duy vật

GV: Nhận xét, kết luận

GV: Theo các em xã hội loài

người có từ bao giờ?

HS:

GV nhận xét, kết luận

GV: Theo các em xã hội loài

người đã trải qua những giai

đoạn phát triển nào?

HS: Trả lời

GV: Nhận xét kết luận

GV: Có quan điểm cho rằng

thần linh quyết định mọi sự biến

hóa của xã hội? Đúng hay sai?

HS trả lời

GV: Nhận xét, kết luận

GV: Vậy thì yếu tố chủ yếu nào

tạo nên sự phát triển của xã hội?

HS:

GV nhận xét trả lời

2,Xã hội là một bộ phận đặc thù của giới tự nhiên

b, Xã hội là sản phẩm của giới

tự nhiên

Sự ra đời của con người và xã hội là một quá trình tiến hóa lâu dài

Khi loài vượn cổ tiến hóa thành người thì đồng thời cũng hình thành nên mối quan hệ xã hội, tạo nên xã hội loài người

Xã hội loài người từ khi ra đời, phát triển từ thấp đến cao

CSNT đến CHNL đến PK đến TBCN đến XHCN

Mọi sự biến đổi của xã hội không phải do thế lực thần bí nào tạo ra

Yếu tố chủ yếu tạo nên sự biến đổi xã hội là do hoạt động của con người

GV: Dựa vào hiểu biết của bản

thân và nhưng kiến thức đã học

của bài hãy giải thích vì sao xã

hội là một bộ phận đặc thù của

giới tự nhiên?

HS:

GV:

GV: Khi đề cập vấn đề cơ bản

của triết học đồng nghĩa là

chúng ta cần phải giải quyết vấn

đề quan hệ giữa vật chất và ý

thức gồm có hai mặt trong đó

mặt thứ hai đặt ra vân đề Con

người có thể nhận thức và cải

tạo được thế giới khách quan

không?

Vậy thì theo các em, con người

Có con người mới có xã hội, con người là sản phẩm của giới tự nhiên cho nên xã hội cũng là sản phẩm của giới tự nhiên.Nhưng

là một bộ phận đặc thù của giới

tự nhiên

Vì: Xã hội là hình thức tổ chức cao nhất của giới tự nhiên, có cơ cấu mang tính lịch sử riêng,quy luật đấu tranh giai cấp, quy luật

về sự phù hợp của quan hệ sản xuất với tính chất và trình độ của lực lượng sản xuất Những quy luật này được hình thành trên cơ sở hoạt động có ý thức của con người

c, Con người có thể nhận thức cải tạo được thế giới khách quan

-Con người có thể nhận thức được thế giới khách quan

có thể nhận thức được thế giới

khách quan không? Vì sao? Cho

ví dụ?

HS: Con người có thể nhận thức

được thế giới khách quan nhờ

qua các giác quan

Mỗi giác quan thu nhận một loại

cảm giác về thuộc tính và sự vật,

hiện tượng

Ví dụ: Nhìn thấy màu sắc, ngửi

thấy mùi thơm

GV nhận xét, kết luận

GV: Các em thường hiểu cải tạo

thế giới khách quan là gì?

HS:

GV:Nhận xét kết luận

GV: Từ việc hiểu bản chất của

việc cải tạo thế giới khách quan

GV: Như vậy thì việc tiến hành

cải tạo thế giới khách quan có

một vai trò rất quan trọng

Nhưng vấn đề đặt ra cho chúng

Nhờ có các giác quan, nhờ có sự hoạt động của bộ não con người

có thể nhận thức được thế giới khách quan

Mặt khác con người nhận thức

sự vật bằng tư duy trừu tượng nhờ đó nhận thức được thuộc tính bản chất của các sự vật, hiện tượng

-Con người có thể cải tạo thế giới khách quan

Cải tạo thế giới khách quan là cải tạo tự nhiên và xã hội

Cải tạo thế giới khách quan nhằm mục đích phục vụ nhu cầu của con người

ta ở đây đó là: Liệu con người

có thể cải tạo được thế giới

khách quan không? Cho ví dụ

minh họa

HS:

GV nhận xét, kết luận

GV tổng kết: Con người hoàn

toàn có thể cải tạo được giới tự

nhiên nhưng khả năng đó phụ

thuộc vào sự nhận thức của con

người về quy luật khách quan

Và tất cả những gì đã và đang

diễn ra trong thực tế đã chứng

minh điều đó

Con người không tạo ra thế giới khách quan Nhưng con người

có thể cải tạo được thế giới khách quan Vì từ việc con người nhận thức được thế giới khách quan, từ đó con người sẽ cải tạo được thế giới tự nhiên trên cơ sở tuân theo những quy luật vận động khách quan của nó

Củng cố kiến thức và dặn dò:

1, Củng cố kiến thức: Bài tập tình huống

Có một câu chuyện hài như sau: Có hai nhà kinh doanh với hai mặt hàng khác nhau Một nhà chuyên sản xuất kinh doanh áo mưa thời trang và một nhà chuyên sản xuất kem, nước giải khát

Cả hai nhà kinh doanh đã lập nên chiến lược cạnh tranh nhau Nhưng điều chú ý trong chiến lược cạnh tranh của hai nhà kinh doanh này là thay vì đổi mới mẫu mã, nâng cao chất lượng sản phẩm thì họ lại tìm đến thày cúng Cả hai nhà kinh doanh đều

chuẩn bị rất nhiều tiền, lễ vật để dâng lên thầy cúng Nhằm thực hiện mục đích của mình đó là: Nhà kinh doanh sản xuất áo mưa thì mong thầy cúng cầu cho trời mưa Còn nhà kinh doanh sản xuất kem, nước giải khát thì mong thầy cúng cầu cho trời nắng to

Vậy qua câu chuyện trên các em có nhận xét gì về việc làm của hai nhà kinh doanh trên Em có đồng ý với các làm của họ không? Vì sao?

(Gợi ý: Liệu việc nhận thức về thế giới sự vật, hiện tượng của hai nhà kinh doanh đã đúng bản chất tồn tại của nó hay chưa? Từ đó dẫn đến hành động tìm đến thầy cúng cầu mưa, cầu nắng với mong muốn biến thời tiết theo ý muốn của con người liệu có được

không?

2, Dặn dò:

- Về nhà làm các bài tập trong SGK trang 18

- Đọc trước bài 3