TIỂU LUẬN MÔN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VĂN HÓA PHONG BÌ TRONG BỆNH VIỆN Ở VIỆT NAM

TIỂU LUẬN MÔN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP VĂN HÓA PHONG BÌ TRONG BỆNH VIỆN Ở VIỆT NAM Phong bì đã xuất hiện ở nhiều lĩnh vực trong xã hội Việt Nam, thậm chí còn được coi như một loại “văn hóa”, nhưng phong bì trong bệnh viện có vẻ gây phản cảm hơn vì không ít trường hợp đưa phong bì, người bệnh đang ở lằn ranh giữa sự sống và cái chết.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP HCM VIỆN ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC

-ššššš -TIỂU LUẬN MÔN: VĂN HÓA DOANH NGHIỆP

Đề tài:

VĂN HÓA PHONG BÌ TRONG BỆNH VIỆN Ở VIỆT NAM

GVHD : TS HUỲNH THANH TÚ NTH : NHÓM 2 - Đ3QTKD - K21

Tp Hồ Chí Minh, 03/2013

DANH SÁCH NHÓM

Số thứ tự Họ và tên Ngày sinh Điểm quá trình

1 Trịnh Trung Thành 21/12/1981

2 Hoàng Minh Thắng 01/04/1987

3 Trần Thị Phương Thảo 23/12/1987

4 Hoàng Thị Hương Thảo 06/11/1987

5 Nguyễn Hương Thảo 17/07/1987

6 Văn Nữ Phương Thảo 05/12/1987

7 Nguyễn Đan Thi 11/08/1986

8 Trần Thị Thúy 24/04/1984

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 2

PHẦN 1: CHỦ THỂ - BÁC SĨ 2

PHẦN 2: KHÁCH THỂ - BỆNH NHÂN 6

PHẦN 3: CƠ QUAN QUẢN LÝ – BỆNH VIỆN 11

KẾT LUẬN 16

MỞ ĐẦU

Phong bì đã xuất hiện ở nhiều lĩnh vực trong xã hội Việt Nam, thậm chí còn được coi như một loại “văn hóa”, nhưng phong bì trong bệnh viện có vẻ gây phản cảm hơn vì không ít trường hợp đưa phong bì, người bệnh đang ở lằn ranh giữa sự sống và cái chết

Người Việt Nam vốn giàu tình cảm gia đình, họ sẵn sàng bán nhà cửa, bán ruộng vườn để chạy chữa cho người thân Nhưng vì bệnh viện quá tải, vì thiếu thầy thuốc, thiếu giường nằm, vì lương thầy thuốc còn thấp, vì nhiều người muốn được nhận dịch vụ tốt hơn dần dần đã nảy sinh “văn hóa” phong bì ở nơi cần tình người nhất Người giàu phong bì, người nghèo phong bì, ai ai cũng phong bì, khiến trên diễn đàn Quốc hội một đại biểu đã phải than thở không tưởng tượng được bệnh nhân ăn cơm từ thiện để dành tiền cho vào phong bì gửi bác sĩ

Khảo sát Công bố giữa năm 2011 của Công đoàn y tế VN tại năm bệnh viện lớn ở Hà Nội cho thấy khoảng 45% bệnh nhân và người nhà không hài lòng với dịch

vụ y tế và các thủ tục hành chính Đây là căn nguyên của cuộc vận động thực hiện y đức, trong đó có mục “nói không với phong bì” mà sau này báo giới gọi là cuộc vận động nói không với phong bì Nhưng chưa đầy một năm sau, cuộc vận động này đã chết yểu bởi những người có trách nhiệm nhất như lãnh đạo các vụ, cục thuộc Bộ Y tế đều không đồng tình

Vì vậy, nhóm 2 quyết định chọn đề tài “Văn hóa phong bì trong bệnh viện ở

Việt Nam” làm chủ đề cho bài thuyết trình môn Văn hóa doanh nghiệp của nhóm để

làm rõ hơn vấn đề qua góc nhìn từ các bên liên quan

NỘI DUNG

PHẦN 1: CHỦ THỂ - BÁC SĨ

Tiểu nhóm 1:

Nguyễn Hương Thảo

Trịnh Trung Thành

Hoàng Minh Thắng

I THỰC TRẠNG

- Theo công bố của hội thảo về chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI), có 31% người tham gia khảo sát cho biết đưa hối lộ là cần thiết khi

đi khám chữa bệnh trong khu vực nhà nước

- Việc đưa phong bì trở thành phong trào và gần như “một bệnh xã hội”

- Khẩu hiệu “Nói không với phong bì” đang được tuyên truyền khắp nơi hiện nay nhưng không hiệu quả

- Cách đối xử chưa tích cực của các nhân viên y tế đối với bệnh nhân

II NGUYÊN NHÂN

- Khi nhu cầu khám chữa bệnh quá lớn, dẫn đến sự quá tải trong công việc đối với các nhân viên y tế, mà bệnh nhân ai cũng muốn được việc mình trước nên nghĩ rằng phong bì chính là cách để họ nhận được sự ưu tiên từ bác sĩ

- Nguyên nhân thứ hai là do lương y tế quá thấp, đứng thứ 16/18 ngành nghề, không đủ đảm bảo cho cuộc sống thì rất khó có thể yêu cầu các nhân viên y tế yên tâm làm việc với thái độ tích cực mà không nhận tiền lót tay từ bệnh nhân, trong khi họ phải mất nhiều thời gian đào tạo và công việc chịu sức ép rất lớn

- Vì nguồn nhân lực y tế không đủ đáp ứng cho nhu cầu khám chữa bệnh của người dân với mức độ gia tăng dân số cao như ngày nay

- Bên cạnh đó, cơ chế tự chủ của các bệnh viện hiện nay - trong đó thầy thuốc can dự trực tiếp vào thu tiền của người bệnh, thông qua viện phí - đang góp phần nuôi dưỡng nạn “phong bì bệnh viện”

Trong khi đó, chúng ta lại chưa làm tốt cách thức người bệnh trả tiền thông qua bảo hiểm y tế, nhìn chung chúng ta thích cách thu tiền trực tiếp từ người bệnh (mà quen gọi là viện phí) Nên nhớ viện phí là tiền trực tiếp mà người bệnh tự trả sau khi đã được khám chữa bệnh Đồng thời nó cũng đẩy người thầy thuốc vào mối quan hệ trực tiếp với bệnh nhân thông qua đồng tiền

III Ý KIẾN NGƯỜI TRONG CUỘC

- Nói đến vấn đề phong bì trong ngành y cần nhìn cả hai mặt, chứ không chỉ có lỗi của người thầy thuốc

- Đừng chê tất cả cho người thầy thuốc Không phải cái phong bì nào cũng là tội lỗi Sau khi cứu chữa cho bệnh nhân, để tỏ lòng biết ơn, bệnh nhân đưa phong

bì với tinh thần hết sức chân thành Nhưng những tấm lòng chân thành ấy khác

xa với ý định dùng phong bì để đẩy người thầy thuốc vào vị trí làm thuê, làm mướn và thậm chí để sai khiến

- Cần khẳng định là không phải tất cả người thầy thuốc đều nhận phong bì Và không phải người thầy thuốc nào cũng thích cái phong bì ấy Có khi còn cảm thấy có gì xúc phạm đến bản thân

- Tự chủ trong quản lý bệnh viện là cần thiết, tự chủ để nâng cao tính năng động trong quản lý Nhưng tổ chức để thực hiện tự chủ mà người thầy thuốc phải liên quan trực tiếp đến việc thu tiền, thậm chí để họ hiểu rằng có thu nhiều thì phúc lợi mới nhiều và lương của họ mới được tăng Làm như thế chẳng khác nào đã đẩy người thầy thuốc vào sự tự mưu sinh, tự kiếm lương để sống Thế thì dứt khoát người thầy thuốc phải coi bệnh nhân là đối tượng thu Không có cách nào khác được Và đương nhiên là dẫn đến tiêu cực

- Sống giữa những áp lực nặng nề:

 Lời tâm sự của 1 bác sĩ: “Mỗi ngày tôi khám 100 bệnh nhân, bạn thử tưởng tượng mà xem, nếu khám 100 bệnh nhân/ngày mà tôi chỉ phải làm

khoảng 2-3 ngày như thế thì tôi cố chịu được Nhưng thực tế là nó lặp đi lặp lại triền miên, có tài thánh thì tôi cũng khó có thể vui vẻ”

 Áp lực phải khám được nhiều bệnh nhân nhất có thể, áp lực phải làm đúng chuyên môn trong điều kiện thời gian chỉ có 5-7 phút/người, áp lực phải tươi cười với người bệnh và người bệnh nào cũng lo lắng, sợ sệt, muốn hỏi rất nhiều nhưng bác sĩ không thể có đủ thời gian để trả lời từng người một Do đó khiến bệnh nhân cảm thấy chưa được đối xử một cách tích cực

 Các bác sĩ phải sống giữa những áp lực của cả xã hội khi ngành y, bác sĩ luôn nằm trong tâm điểm chỉ trích của báo chí, của dư luận

 Hầu như các anh chị nhà báo luôn đứng về phía bệnh nhân – điều đó không sai Nhưng đã ai đặt địa vị vào một bác sỹ để hiểu những nỗi vất

vả của họ?

- Những đồng tiền cay đắng:

 Mỗi bác sĩ học hành vất vả hơn hẳn các ngành khác Khi ra trường phải tiếp tục học mới được làm việc, tựu chung mất khoảng 10 năm để có thể hành nghề Đi làm còn liên tục trực đêm với thù lao rẻ mạt

 Trong khi đó lương bổng của họ không khác gì công chức Nhà nước bình thường

 Cũng có không ít trường hợp bệnh nhân đưa phong bì một cách sỗ sàng khiến bác sĩ bị xúc phạm

IV KIẾN NGHỊ

- Điều chỉnh cơ chế quản lý: Vấn đề đặt ra là phải tổ chức tự chủ bệnh viện thế

nào? Có để người thầy thuốc phải can dự và quan tâm trực tiếp đến đồng tiền của từng bệnh nhân không? Đó cũng chính là một bài toán để giải quyết vấn đề

y đức cũng như nạn phong bì Đừng để thầy thuốc can dự trực tiếp vào thu tiền của người bệnh càng nhiều càng tốt

- Nhân viên y tế cần rèn luyện nâng cao y đức không chỉ là cư xử nhã nhặn, thân thiện với bệnh nhân mà còn bao gồm cả việc nâng cao trình độ chuyên môn để giúp bệnh nhân điều trị khỏi bệnh tật, giảm tải để giúp bệnh nhân cảm thấy thoải mái khi điều trị tại bệnh viện

- Thu nhập của nhân viên y tế được nâng lên thì sẽ hạn chế tình trạng thiếu y đức

do cơ chế thị trường

- Tăng cường y tế cơ sở tuyến dưới

- Cần giảm nhu cầu khám chữa bệnh Muốn vậy, hãy phát động tinh thần tập thể dục, lối sống lành mạnh (bỏ bia rượu, thuốc lá) - những thứ dễ khiến người ta phải vào viện nhiều

- Cần tiến hướng tới bảo hiểm y tế toàn dân để việc khám chữa bệnh sẽ công bằng, văn minh, không có chỗ cho phong bì chen vào

V KẾT LUẬN

Khắc phục vấn nạn này trong bệnh viện không dễ nhưng nếu chúng ta có một chiến lược phát triển tổng thể (giáo dục, đào tạo, đời sống cho người thầy thuốc, cơ chế hoạt động, cơ chế tài chính ) và toàn xã hội quan tâm (trong đó có cả người nhà bệnh nhân) thì chúng ta hoàn toàn có thể giải quyết được

Thứ nữa là việc thực thi pháp luật phải nghiêm hơn Mọi người đều phải bình đẳng trước pháp luật, pháp luật dành cho mọi công dân, ai vi phạm cũng phải xử đúng người đúng tội Cuối cùng điều quan trọng nhất phải giải quyết là mọi “công bộc” của dân phải đủ sống bằng đồng lương của mình chứ không thể như hiện nay “lương là phụ, phong bì là chính”

PHẦN 2: KHÁCH THỂ - BỆNH NHÂN

Tiểu nhóm 2:

Trần Thị Phương Thảo

Văn Nữ Phương Thảo

Trần Thị Thúy

“Văn hóa phong bì” là một thuật ngữ dùng để ám chỉ hành vi nhận tiền “bồi dưỡng” của bệnh nhân hoặc người nhà bệnh nhân điều trị tại các bệnh viện ở Việt Nam “Văn hóa phong bì” tồn tại và được chấp nhận như một “luật bất thành văn” tại hầu hết bệnh viện ở Việt Nam Hẳn là chẳng ai trong chúng ta còn lấy làm lạ về

“chuyện thường ngày ở bệnh viện” này nữa, ngày ngày chúng ta vẫn kể cho nhau nghe

về việc đưa phong bì cho bác sĩ để được vào phòng khám nhanh hơn, được khám kỹ hơn, được điều trị tốt hơn, đưa phong bì cho y tá, điều dưỡng để được chích thuốc nhẹ nhàng hơn, được rửa vết thương kỹ hơn và ít đau hơn,… Đường đi của những chiếc phong bì này dường như thật thênh thang và êm ái bởi lẽ được trải thảm bởi sự đồng tình của Ban Quản lý bệnh viện, sự thờ ơ của Bộ Y tế hay “sự tình nguyện đầy cam chịu” của bệnh nhân?

Chúng tôi xin đưa ra một số ví dụ điển hình về vấn nạn trên và tin chắc rằng mọi người đều không nghi ngờ về tính xác thực của chúng, bởi lẽ chúng ta đã biết đến rất nhiều:

Ví dụ 1:

Chuyện xảy ra tại bệnh viện phụ sản Từ Dũ, Tp.HCM Một thai phụ được siêu

âm và cho biết là nhau thai quấn cổ, có thắt nút Vì thế thai phụ này và gia đình rất lo lắng và mong đến ngày thai nhi đủ lớn để có thể mổ lấy em bé ra, tránh gây nguy hiểm cho bà mẹ và em bé càng sớm càng tốt Đến ngày thai phụ chuyển dạ được đưa đến bệnh viện và yêu cầu được sinh mổ nhưng bác sĩ từ chối mổ và bảo phải chờ vì không có phòng mổ Quá sốt ruột, gia đình bệnh nhân đã đưa cho bác sĩ 2.000.000

đồng Mười lăm phút sau, thai phụ được đưa vào phòng mổ!!! May mắn là mẹ tròn con vuông Chúng ta cần suy ngẫm giá trị hữu dụng của 2.000.000 đồng này.

Ví dụ 2:

TAND huyện Ea H’Leo (Đắk Lắk) từng tuyên phạt bị cáo Đỗ Văn Bảo (nguyên trưởng khoa Ngoại của BV Đa khoa huyện Ea H’Leo) 20 tháng tù về tội nhận hối lộ Trước đó, ngày 2-5-2012, tại BV Đa khoa huyện Ea H’Leo, Bảo bị bắt quả tang đang nhận hối lộ 2,8 triệu đồng của Phạm Duy Quyên và Nguyễn Xuân Thủy để giúp ghi thêm thương tích vào giấy chứng thương của Thủy

HĐXX nhận định hành vi của bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn, nhận trên 2 triệu đồng để giúp Thủy nên cần có mức hình phạt tương ứng.

Theo nghiên cứu của Sinh viên Trường Đại học Mở Tp.HCM - Trần Thị Mai đề tài "Hiện tượng đưa phong bì tại bệnh viện ở TP.HCM" và đã đạt "Giải thưởng sinh viên nghiên cứu khoa học Euréka 2012" Tác giả phát ra 200 bảng hỏi cho người nhà bệnh nhân tại bốn bệnh viện lớn ở TP.HCM Trong 146 bảng hợp lệ thu lại, số người nói có biết hiện tượng đưa phong bì cho nhân viên y tế chiếm 76% Nghiên cứu cũng cho biết Chi phí đưa phong bì cho nhân viên y tế như sau:

Chi phí đưa phong bì Y tá Bác sĩ

Người % Người %

20.000-50.000 đồng 47 43,9 3 3,0

100.000-200.000 đồng 49 45,8 29 29,3

300.000-500.000 đồng 8 7,5 39 39,4

600.000-1.000.000 đồng 3 2,8 15 15,2

Trên 1 triệu đồng 13 13,1

Tổng 107 100 99 100

Đã có rất nhiều phản ứng từ công chúng dành cho Ngành Y tế để khắc phục tình trạng lạm quyền ở các bệnh viện, lợi dụng tình trạng bệnh tật của bệnh nhân để

trục lợi cá nhân, và không hoàn thành trách nhiệm của người làm nghề cứu người khi không được “bồi dưỡng” Tuy không phải tất cả mọi người làm ngành y đều như thế, nhưng vấn nạn này đã ăn sâu tạo thành gốc rễ và lan tỏa trong các bệnh viện và cũng không có dấu hiệu giảm tăng trưởng Trong cuộc họp Quốc hội năm 2012, Đại biểu

Nguyễn Sỹ Thương (Ninh Thuận) phát biểu: “Ngành Y tế nói KHÔNG với phong

bì, nhưng hết đời Bộ Trưởng này đến Bộ Trưởng khác vấn nạn trên không giảm?”

Đứng ở khía cạnh là bệnh nhân, chúng tôi thực sự mong muốn Bộ Y tế, Ban Quản lý của các bệnh viện có những biện pháp cứng rắn để loại trừ vấn nạn này góp phần giữ vững sự thanh cao của những người làm nghề y và bảo vệ quyền lợi chính đáng của bệnh nhân, đồng thời kêu gọi bệnh nhân cùng người nhà bệnh nhân đồng lòng nói “KHÔNG” nạn tiêu cực này

Tiểu nhóm chúng tôi xin nêu ra đây một số phân tích nhằm làm rõ mặt trái của vấn đề này:

- Bệnh nhân khi đến bệnh viện để được tư vấn hoặc điều trị khi họ có vấn đề về sức khỏe và rất cần sự giúp đỡ tận tình, chu đáo từ bác sĩ và bệnh viện Đối với rất

nhiều người nghèo trong xã hội này, bệnh tật là một gánh nặng mà họ đã phải đeo

mang cùng với gánh nặng về tài chính khi “ghé thăm” bác sĩ Các loại chi phí có thể

kể đến là: tiền thuốc, tiền phòng, tiền phẫu thuật, tiền ăn uống, tiền đi lại, chi phí cho người chăm sóc bệnh nhân Chưa kể nhiều bệnh nhân còn phải có chế độ ăn uống đặc

biệt cũng như chăm sóc đặc biệt Thế nhưng, còn có thêm một loại chi phí chẳng bao

giờ được ghi trong hóa đơn điều trị, đó là “tiền bồi dưỡng” cho bác sĩ và điều

dưỡng Chuyện bồi dưỡng cho bác sĩ 1.000.000 đồng sau ca phẫu thuật hay vài trăm ngàn sau một đỡ đẻ, 50.000 đồng gửi chị hộ lý “uống cà phê” cho một lần tắm em bé

sơ sinh, hay 20.000 đồng coi như trả công cho cô điều dưỡng sau mỗi lần thay ga giường… Thật nhức nhối khi ngoài hành lang các bệnh viện, mỗi ngày có hàng trăm bệnh nhân và người nhà bệnh nhân phải sống bằng những bát cơm từ thiện để chống chọi với bệnh tật và để dành phần tiền nào đó để nhét vào chiếc phong bì trắng tinh kia Những chiếc phong bì đối với bác sĩ và điều dưỡng là một khoản thu ngoài lương

lớn hơn, có khi trở thành nỗi ám ảnh nếu phải “sống” ở bệnh viện lâu ngày Vì vậy, loại trừ “văn hóa phong bì” trước tiên là thể hiện tinh thần nhân đạo chăm lo cuộc sống cho bệnh nhân và người nhà bệnh nhân, làm nhẹ đi một phần nỗi lo tài chính của

họ, phải chăng đây cũng là một liều thuốc tinh thần quý báu dành cho bệnh nhân mà bác sĩ không cần phải kê toa mà bác sĩ cũng cần phải học?

- Khi lên án việc nhận phong bì, e rằng chúng ta sẽ vấp phải sự biện hộ rằng bệnh nhân và người nhà bệnh nhân tình nguyện đưa phong bì cho y bác sĩ, chứ họ không hề yêu cầu Có thể họ nói đúng, việc đưa phong bì thường diễn ra kín đáo, tế nhị (nhưng cũng không thiếu các trường hợp công khai trước đông người) Người bệnh và thân nhân cần sự chăm sóc tốt hơn, tận tình hơn hoặc họ không có thời gian chờ đợi hoàn tất tất cả các thủ tục rườm rà ở bệnh viện vì tình trạng ở các bệnh viện lớn hiện nay luôn quá tải Bản thân người đưa phong bì chỉ muốn nhận được dịch vụ

tốt hơn nhưng bản thân người nhận phong bì đã xem trọng đồng tiền mà xem

thường những người bệnh nhân đang chờ đợi, hoặc đang cần một sự chăm sóc tốt

tương tự mà đáng lẽ họ phải được nhận cho dù không đưa phong bì, bởi lẽ đó là trách nhiệm của những người làm công việc cứu người Thiết nghĩ, nếu như các y bác sĩ đều điều trị và chăm sóc cho các bệnh nhân đưa phong bì và không đưa phong bì bằng cùng một thái độ mà mức độ trách nhiệm, thì vấn nạn đưa phong bì có còn tồn tại và

có cơ hội để phát triển thành một thông lệ đáng lên án hay không? Nếu không đưa phong bì mà bệnh nhân cũng nhận được một sự chăm sóc chu đáo, thái độ ân cần từ y bác sĩ, thì các bệnh nhân khác cũng chẳng dại gì mà đưa phong bì, hoặc họ sẽ có cách đền đáp đầy ân tình và người y bác sĩ sẽ đáng được trân trọng hơn

- Tồi tệ hơn nếu như các y bác sĩ công khai đòi hỏi “chi phí không hóa đơn” này Trường hợp này cũng không phải là hiếm Năm 2011, kết quả khảo sát trên 6.000 độc giả của báo điện tử Dân Trí cho thấy có gần 3/4 bệnh nhân đưa phong bì do BS hoặc y tá gợi ý

- Hoặc như ví dụ 2 vừa nêu trên đây, chính thói quen nhận phong bì, cũng đồng nghĩa là một hình thức nhận hối lộ, các y bác sĩ có thể tiếp tay cho tội phạm hoặc các

cá nhân phục vụ cho mục đích xấu, làm ảnh hưởng đến quyền lợi và công bằng và đạo