Sáng kiến kinh nghiệm một số biện pháp phụ đạo học sinh yếu học tốt môn ngữ văn 6 trường thcs lạc hòa

-Là một cô giáo dạy văn phải chứng kiến rất nhiều học sinh yếu bộ môn, viết văn còn sai lỗi chính tả, dùng từ viết văn không đúng ngữ pháp, chưa biết sử dụng chính xác Tiếng Việt tôi cảm

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHỤ ĐẠO HỌC SINH YẾU HỌC TỐT

MÔN NGỮ VĂN 6 TRƯỜNG THCS LẠC HÒA

––––––––––––––––––––

Phần một: ĐẶT VẤN ĐỀ

1. Lí do chọn đề tài:

- Nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém là mục tiêu cơ bản hàng đầu, là mối quan tâm lớn đối với sự nghiệp giáo dục hiện nay Nghị quyết TW 2, khoá 2 của Đảng có xác định” Mục tiêu cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng những con người mới và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường , xây dựng và bảo vệ tổ quốc, thực hiện thành công sự nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước….làm cho trí thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kỹ năng thực hành giỏi, có tác phong công nghiệp” Như vậy, mục tiêu của giáo dục nói chung và nhà trường phổ thông nói riêng đào tạo con người toàn diện

để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước hiện nay

- Để đạt được điều đó thì bên cạnh việc phát hiện học sinh năng khiếu, đào tạo bồi dưỡng học sinh giỏi, nhiệm vụ phụ đạo, rèn luyện các em còn yếu, kém để nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục là yếu tố là mối băn khoăn lớn của Đảng, Nhà nước và ngành giáo dục nhất là đội ngũ thầy cô giáo, của các bậc phụ huynh học sinh Hơn nữa, trong tình hình học tập hiện nay, hầu như ở trường nào cũng tồn tại các em học sinh thuộc diện yếu kém Làm thế nào để khắc phục tình trạng trên Làm thế nào để nâng cao chất lượng học tập, giảm

tỷ lệ học sinh trung bình là một vấn đề rất nan giải đòi hỏi những người làm công tác giáo dục, nhất là thầy cô giáo phải quan tâm đầu tư nỗ lực cùng với Ban giám hiệu nhà trường kết hợp với hội phụ huynh học sinh vạch ra một chương trình kế hoạch cụ thể để dạy tốt, học tốt

để nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục

-Là một cô giáo dạy văn phải chứng kiến rất nhiều học sinh yếu bộ môn, viết văn còn sai lỗi chính tả, dùng từ viết văn không đúng ngữ pháp, chưa biết sử dụng chính xác Tiếng Việt tôi cảm thấy mình chưa làm trách nhiệm và bổn phận, làm thế nào để học sinh hình thành và phát triển nhân cách, làm thế nào để các em học tốt các môn khác khi mà môn học

cơ sở cội nguồn: Văn, Tiếng Việt còn yếu kém? Từ sự suy tư, trăn trở đó, tôi quyết định phải đem hết khả năng nhiệt tình, sự nỗ lực phấn đấu của bản thân giúp đỡ các em chỉ ra cho học sinh một phương pháp học tốt nắm được kiến thức vững vàng tạo cho học sinh yếu văn, sự học văn có một điểm say mê, tự tin và cố gắng nỗ lực để học tốt môn văn qua thực tế những năm học vừa qua, bên cạnh nhiệm vụ phụ đạo học sinh yếu kém môn văn (chủ yếu là học sinh lớp 6) dưới sự cố gắng tận tâm của thầy, sự phấn đấu của mình của trò, kết quả học tập môn ngữ văn gần đây có tiến bộ rõ rệt Điều đó là một món quà quý giá của người dạy học đem

lại cho tôi niềm sung sướng và hạnh phúc vì vậy tôi mạnh dạn quyết định chọn đề tài: “Một số

biện pháp phụ đạo học sinh yếu kém” và xin ghi lại một số kinh nghiệm nho nhỏ mà tôi đã

vận dụng và đạt kết quả tương đối khả quan Mong rằng những kinh nghiệm này sẽ phần nào

sẽ giúp ích cho các đồng nghiệp và nhất là các em học sinh yếu môn ngữ văn, để có thể học tập tốt hơn

2 Mục đích nghiên cứu-giả thuyết nghiên cứu:

Khi đặt ra vấn đề : Làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy và học đối với học sinh yếu kém ở môn Ngữ Văn của học sinh lớp 6 trường THCS Lạc Hòa? Tôi muôn các đồng nghiệp chia sẻ cùng tôi những kinh nghiệm giảng dạy, trao đổi, bàn luận để tìm ra biện pháp thiết thực, khả thi nhất, giải quyết triệt để nhất tình trạng học sinh yếu kém ở môn Ngữ Văn, khi học sinh chú ý đến môn học tự nhiên hơn môn học xã hội, bộc lộ tình cảm, cảm xúc trong các bài văn còn rất hạn chế Mục đích cuối cùng của tôi là nhằm giúp các

em nắm vững kiến thức phổ thông, vận dụng và rèn luyện được năng lực, kỹ năng, viết văn để có thể học tốt môn ngữ văn – một trong những môn quan trọng trong nhà trường Trước mắt là để học sinh đạt kết quả học tập hàng năm Sau này có kiến thức nhất định vận dụng trong thực tế cuộc sống giao tiếp hàng ngày Đồng thời đào tạo cho đất nước

những thế hệ học sinh, không chỉ thành thục về kĩ năng mà còn giàu có về cảm xúc,có tâm hồn trong sáng, nhân ái, biết vươn tới Chân - Thiện – Mĩ

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu:

Một số biện pháp dạy phụ đạo cho học sinh yếu, kém trong môn Ngữ văn

b Phạm vi nghiên cứu

Học sinh lớp 6a4, 6a5, trường THCS Lạc Hòa.Năm hoc 2012-2013

Phần hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1.Đặc điểm tình hình:

1.1– Thuận lợi:

– Được sự chỉ đạo quan tâm thường xuyên, sâu sát của các cấp ban ngành phòng giáo dục Ban giám hiệu nhà trường, kết hợp với sự nhiệt tình giúp đỡ của đồng nghiệp

– Sự hỗ trợ hết mình, tạo mọi điều kiện giúp đỡ của nhà trường làm tốt công tác giảng dạy, phụ đạo học sinh yếu kém, sự quan tâm của Hội phụ huynh học sinh và gia đình các em

– Bản thân học sinh yếu cũng muốn được vươn lên, cố gắng nhiều tham gia đầy đủ lớp học phụ đạo và làm tốt bài tập theo yêu cầu và sự hướng dẫn của cô giáo

1.2– Khó khăn:

_Là học sinh yếu kém nên các em không có phương pháp học tốt không có năng lực tiếp thu bài hoặc tiếp thu bài chậm thường nản lòng trước bài tập khó

_Do quan niệm phiến diện sai lầm của không ít phụ huynh chỉ hướng cho con em mình học các môn khoa học tự nhiên tin học, ngoại ngữ còn việc con em mình, yếu ngữ văn lại chẳng quan tâm thiết tha gì?

_Trình độ yếu kém của các em lại đa dạng nên việc soạn bài đầu tư nghiên cứu kế hoạch giảng dạy phụ đạo cũng rất khó khăn đòi hỏi thầy cô, phải nỗ lực thật nhiều mọi hi vọng cụ thể đạt hiệu quả

_Các em không có phương pháp học tập đứng đắn kỹ năng thực hành thường xuyên về học thuộc lòng mà không hiểu và nắm vững bài cũng như không có ít kỹ năng viết văn, khi vào lớp phụ đạo các em không đáp ứng kịp thời theo yêu cầu của giáo viên nên cũng không gây ít khó khăn cho người giảng dạy

_ Những học sinh yếu kém này thường thiên về hai dạng:

Một là những em con nhà giàu quen được sự nuông chiều của gia đình, điều kiện học tập rất đầy đủ và thoải mái nhưng bản thân các em lại chẳng thiết tha gì với việc học nên học yếu cũng không cố gắng Các em lại thường xuyên bỏ học, cúp tiết không làm bài tập không học bài

Hai là những học sinh yếu, gia đình lại nghèo, ngoài việc học các em phải lao động phụ giúp gia đình nên cũng không có thời gian điều kiện để vươn lên

Trước những thuận lợi và khó khăn trên, tôi đã cố gắng khắc phục tìm ra những giải pháp giảng dạy phù hợp với hai dạng học sinh nói trên

1.3 Thực trạng:

1.3.1 Số liệu thống kê.

Ngay từ đầu năm giáo viên phải khảo sát chất lượng để biết số lượng học sinh yếu, kém là bao nhiêu để có kế hoạch phụ đạo kịp thời Lúc đầu khi chưa áp dụng sáng kiến

K t qu c th :ết quả cụ thể: ả cụ thể: ụ thể: ể:

Lớp học Số lượng Giỏi Khá TB Yếu Kém 6a4

6a5

44 38

1 2

21 10

19 11

13 15

1.3.2 Nguyên nhân thực trạng:

Qua nhiều năm trực tiếp giảng dạy, bản thân tôi cũng nắm bắt và thấu hiểu được tâm lí lứa tuổi học sinh THCS Đặc biệt là học sinh lớp 6, mới thay đổi môi trường học tập: về bạn bè, thầy

cô, các môn học, cách học…, nên các em còn bỡ ngỡ, cũng như cách lĩnh hội tri thức còn hạn chế Chất lượng học tập của các em rất yếu: Vốn từ còn quá ít nên thường dẫn đến tình trạng lặp từ, lặp ý hoặc dùng từ không chính xác ý không rõ ràng dẫn đến bài viết nông cạn diễn đạt kém , nhiều bài văn trọng tâm và tên tác giả tiêu biểu cũng không nhớ tên bài viết tổng hợp rất yếu ( tỷ lệ học sinh yếu còn cao)

Một số học sinh còn lười học, chán học, không bao giờ đọc sách, kể cả đọc văn bản hay đọc trước bài trong sách giáo khoa nên không chuẩn bị tốt tâm thế cho giờ học môn Ngữ Văn

Vì trường nằm trên vùng kinh tế khó khăn, hầu hết đều làm ruộng, hoặc nương rẫy nên các em phải phụ giúp gia đình, không có thời gian học bài

2 Các biện pháp thực hiện dể nâng cao cải tiến thực trạng:

_Trước tiên người thầy phải nhiệt tình, thật sự tha thiết gần gũi, yêu thương trò như người thân trong gia đình bằng tình cảm tâm huyết đó thầy đem hết năng lực ra giảng dạy vượt qua mọi cản trở, khó khăn và nhẫn nại, chịu khó đầu tư soạn giảng, sử dụng những phương pháp dạy học mới, linh hoạt phù hợp với trình độ các em, tạo ra sự lôi cuốn sự hấp dẫn để các em ham học và chịu khó học tập vượt lên

_Trao đổi tiếp xúc với các em tìm hiểu nguyên nhân cũng như nắm được hoàn cảnh gia đình của từng em (nhất là đối với những gia đình có em cá biệt), để có sự tác động kịp thời

và phương pháp giảng dạy thích hợp

Qua những bài làm kiểm tra cũng như tiết học trên lớp phát hiện những đối tượng nào yếu– kém lập thành một danh sách rồi kiểm tra lại một lần nữa để phân loại các em theo từng nhóm cụ thể chẳng hạn:

+ Nhóm yếu về dùng từ, diễn đạt, diễn cảm

+ Nhóm yếu về kĩ năng lập luận dựng đoạn

+ Nhóm yếu về phương pháp làm bài

+ Nhóm yếu về phương pháp phân tích cảm thụ văn chương

+ Nhóm những em nằm trong hai ba dạng trên để dựa vào đó có kế hoạch giảng dạy thích hợp

Dựa theo phân phối chương trình chính khoá và kế hoạch phụ đạo đề ra một chương trình riêng cụ thể để áp dụng cho các tiết học trên lớp và phụ đạo để giúp các em nâng cao chất lượng học tập dần dần

Đầu tư soạn bài cho thật dễ hiểu, đi từ kiến thức cơ bản rồi dùng phương pháp gợi mở giúp các em tiếp thu dần dần, ban đầu cung cấp cho các em sơ đẳng vừa với trình độ tiếp thu của học sinh yếu về sau từ từ nâng dần lên trình độ trung bình để các em theo kịp với trình độ các bạn trong lớp

Trong những giờ lên lớp, tôi luôn chú ý đến các em thuộc diện yếu giành những câu hỏi

và bài tập dễ để các em có thể tiếp thu và làm bài được các em không cảm thấy tự ti vì thua rút so với các bọn khác.Phân công một học sinh khá kèm một học sinh yếu

Đối với gia đình, báo cáo tình hình học tập của các em với gia đình để tranh thủ sự giúp

đỡ của gia đình trong việc trao đổi tình hình học tập của các em, giúp nhà trường trong việc hướng dẫn con em cần cố gắng vươn lên trong học tập

Trong quá trình học tập, luôn luôn chú ý theo dõi phát hiện những em có nhiều tiến bộ, tuyên dương khen thưởng trước lớp khuyến khích các em khác cố gắng noi theo

Khi đã phân loại được từng nhóm học sinh như trên, cần làm nhiệm vụ quan trọng là cung cấp kiến thức

a) Về phân môn văn học:

Dựa theo các bài văn học trong chương trình giúp học sinh hệ thống hoá lại những kiến thức cơ bản nắm vững những tác giả, tác phẩm tiêu biểu, quan tâm đặc biệt nội dung, nghệ thuật và nhận xét

Về tác phẩm văn học: Căn cứ theo đặc trưng thể loại tôi giúp cho các em học tập và nắm vững các phần sau:

– Thuộc và nhớ nội dung, chi tiết đặc sắc của tác phẩm Ví dụ:

+ Về văn xuôi: Thuộc cốt truyện, nắm vững các chi tiết, kết cấu nhân vật hệ thống các sự kiện, biến cố, giá trị đặc sắc về nội dung, nghệ thuật của tác phẩm

Gắn tác phẩm với thời đại lúc tác phẩm ra đời để am hiểu xuất xứ hoàn cảnh sáng tác chủ đề, giá trị nội dung, đặc sắc hình thức, giá trị tư tưởng, giá trị thẩm mỹ của tác phẩm

Để có thể nắm vững các điều đó thì học sinh cần có một phương pháp tìm hiểu, tôi chỉ cho các em cách đơn giản nhưng rất hữu hiệu nhất cho các em là đọc thật kỹ tác phẩm rồi dựa vào hệ thống câu hỏi gợi mở và em hiểu tác phẩm trước ở nhà, sau đó vào vào giờ học chăm chú theo dõi bài giảng của thầy cô về nhà học thuộc bài

=> Ví dụ cụ thể:

Em hãy tìm hiểu và nắm vững văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” của tác giả Tô Hoài, các em có thể tiến hành trả lời các câu hỏi gợi mở sau đây để tìm hiểu:

- Hãy trình bày những hiểu biết của em về tác giả Tô Hoài? Nêu xuất xứ của văn bản?

- Truyện được kể theo ngôi thứ mấy? cách lựa chọn ngôi kể như vậy có tác dụng gì?

- Hãy tìm những chi tiết miêu tả ngoại hình và tính cách của Dế Mèn

- Em có nhận xét gì về lời văn và cách sử dụng từ ngữ để miêu tả Dế Mèn của tác giả Tô Hoài? Tác dụng?

- Có ý kiến cho rằng Dế Mèn rất đẹp và đáng yêu, là nhân vật lý tưởng về ngoại hình nhưng có ý kiến cho rằng Dế Mèn rất đáng ghét vì hống hách, ngỗ ngược Em có đồng tình với ý kiến đó không? Vì sao?

- Sự việc nào giúp Dế Mèn nhận ra được bài học đầu tiên cho mình?

- Nét nghệ thuật đặc sắc của văn bản là gì? Hãy phát biểu ý nghĩa của văn bản

Qua nhiều lần thực hành như vậy các em càng có điều kiện luyện tập khả năng tìm hiểu, cảm thụ phân tích tác phẩm Điều đó giúp học sinh dù là yếu kém nhưng nếu biết cố gắng thì đứng trước một tác phẩm văn học (dù là tác phẩm ngoài chương trình) sẽ không lúng túng mà biết cầm đúng chiếc chìa khoá để mở cảnh của văn chương chiêm ngưỡng vẻ đẹp của ngôi nhà văn học Nhưng chỉ chú trọng bồi dưỡng kiến thức văn học không thôi thì chưa đủ vì một trong những nguyên nhân cơ bản của việc học yếu văn là các em chưa có khả năng diễn đạt (dùng từ, viết câu, tập luyện dựng đoạn) và làm bài do vậy tôi đã đi sâu vào khâu rèn luyện kỹ năng cho học sinh qua phân môn Tiếng Việt

b) Phân môn Tiếng Việt (Kỹ năng diễn đạt)

Một trong những mặt yếu ở khâu diễn đạt là cho các em còn nhiều hạn chế trong việc dùng từ, vốn từ ở trong việc dùng từ, vốn từ ở học sinh còn rất nghèo, chính vì vậy nên khi sử dụng các

em thường bị lặp từ dùng không chính xác do không nắm rõ nghĩa và sử dụng không đúng vị trí trong câu, có những em khi đã nghĩ ra ý nhưng lại không biết diễn đạt như thế nào để thực hiện ý nghĩa, tình cảm đó trong bài viết Do vậy tôi đã làm những công việc như sau:

– Cung cấp cho các em một số vốn từ nhất định, từ phổ thông, từ bình dân, từ đồng nghĩa, từ đa nghĩa, từ cùng tường nghĩa, từ tượng hình… và nhắc nhở các em

+ Dùng từ phải chính xác về âm thanh và ý nghĩa

+ Dùng từ phải phù hợp với đối tượng phong cách văn bản

+ Dùng từ phải đảm bảo tính thẩm mỹ

Ví dụ: Giữa hai từ cùng trường nghĩa là “Kiên cường” và “Kiên cố”, nếu ta không hiểu

rõ sẽ dùng sai như câu sau đây: Trong những ngày bị bọn Tưởng Giới Thạch, giam cầm trong nhà tù, tâm hồn Hồ Chí Minh vẫn kiên cố không khuất phục => Dùng sai từ “kiên cố” vì từ

“kiên cố” là chỉ một sự vật Đối với câu trên cần thay từ “kiên cố” bằng từ “kiên cường” vì

“Kiên cường” là từ để chỉ tinh thần không lung lay, ý chí kiên định của con người

Sau khi các em đã thành thạo thao tác dùng từ, viết câu, tôi tiến hành hướng dẫn cho các

em dựng đoạn– trong các bài viết của học sinh, tôi thấy khá nhiều câu viết rời rạc, tản mạn lộn xộn, chỗ thừa ý, chỗ thiếu ý thậm chí mâu thuẫn, phản định lẫn nhau Tôi đã cho các em dùng các phương tiện liên kết để gắn kết các câu lại với nhau, sắp xếp ý thành đoạn, thành bài theo một hướng dẫn nội dung thống nhất từ đó hướng dẫn cho các em nội dung liên kết đoạn văn thể hiện ở hai phương diện Liên kết chủ đề và liên kết đề tài, hai mặt này gắn bó chặt chẽ với nhau

c) Phân môn tập làm văn (Rèn luyện kỹ năng làm văn ) :

Qua tìm hiểu tôi thấy rất nhiều học sinh sợ môn tập làm văn nguyên nhân chủ yếu là do các em không nắm nội dung các tác phẩm văn học cũng như phương pháp làm bài, nên tôi đã từng bước hướng dẫn các em

– Rèn kỹ năng tìm hiểu đề, định hướng làm bài, yêu cầu chính của đề đề bài

Tất cả những công việc trên là sự hướng dẫn của thầy nhưng để học tốt hay không thì còn phụ thuộc rất nhiều vào sự cố gắng của trò các biết nhẫn nại, kiên trì, chịu khó học tập làm tốt và đầy đủ theo sự hướng dẫn và yêu cầu của giáo dục của giáo viên thì mới đạt hiệu quả Vì vậy ngoài việc cung cấp kiến thức, tôi còn chỉ cho các em phương pháp học tập để có điều kiện tiến bộ thoát khỏi tình trạng yếu kém

* Hướng dẫn học sinh học tập.

– Hướng dẫn cho các em xác định mục đích học tập ngay từ đầu mỗi năm học, cần phải học và làm bài đầy đủ theo yêu cầu của thầy cô, chịu khó đọc thêm sách, báo, tư liệu để huy động thêm kiến thức tham khảo phụ trợ cho bài học

– Khi chỗ nào trong bài học, bài tập không hiểu thì có thể nhờ bạn bè giúp đỡ hoặc trực tiếp nhờ thầy cô hướng dẫn lại

_Không nên lười biếng, ỷ lại, trốn học, hoặc học đối phó, không học vẹt mà cần nhớ ý bài giảng sau đó dùng từ văn diễn đạt theo theo sự hiểu biết của mình

– Mỗi ngày nên dành một thời gian nhấtt định để tập diễn đạt, tập cách dùng từ và viết văn

Phải thật sự có tinh thần tự giác, nhận thức được tầm quan trọng của bộ môn Biết yêu thích và nhớ được những câu thơ đoạn văn hay để làm tư liệu khi làm bài

Sắp xếp một thời khoá biểu học tập ở nhà thật hợp lý dành nhiều thời gian cho những bộ môn mình còn đang yếu kém, biết tin vào sự nỗ lực, phấn đấu của chính mình, không nên ỷ lại vào thầy cô và bạn bè