Nguyên nhân và những giải pháp cần thiết để nâng cao chất lượng việc thực hiện các nguyên tắc dạy học một số môn học lớp 3 ở trường tiểu học

Thực trạng nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy học một số môn học lớp 3 151.1.. Thực trạng nhận thức của giáo viên về điều kiện th

Lời cảm ơn

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới thầy giáo – Giảngviên chính – Thạc sĩ Đỗ Xuân Đức, ngời đã hớng dẫn tận tình và giúp đỡ tôitrong quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài này

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu và các thầy cô giáo 3 trờngtiểu học khu vực thị xã Phúc Yên – Vĩnh Phúc: Xuân Hoà A, Lu Quý An, vàTrng Nhị đã giúp đỡ tôi

Do thời gian và trình độ nhận thức còn hạn chế nên không thể tránhkhỏi những thiếu sót nhất định Tôi rất mong nhận đợc sự đóng góp ý kiến củacác thầy cô và các bạn sinh viên để đề tài đợc hoàn chỉnh

Hà Nội, tháng 5 năm 2013

Sinh viên thực hiện

Đặng Thị Diệu Linh

Lời cam đoan

Tôi khẳng định: “Đây là một công trình nghiên cứu khoa học của riêngtôi, do chính bản thân tôi nghiên cứu và hoàn thành trên cơ sở những kiến thức

đã học về môn Giáo dục học và tham khảo những tài liệu Các số liệu và kếtquả nghiên cứu đợc là trung thực và cha đợc ai công bố trong bất kỳ côngtrình nào”

Ngời thực hiện

Đặng Thị Diệu Linh

4 Việc thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy học một số

1 Thực trạng nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc

thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy học một số môn học lớp 3

151.1 Nhận thức về tầm quan trọng của việc thực hiện các

nguyên tắc dạy học trong dạy học

151.2 Thực trạng nhận thức của giáo viên về điều kiện thực hiện

một số môn học lớp 3

19

Chơng 3: Nguyên nhân và những giải pháp cần thiết để nâng cao

chất lợng việc thực hiện các nguyên tắc dạy học một số môn học

lớp 3 ở trờng tiểu học.

29

2 Những giải pháp cần thiết để nâng cao chất lợng việc thực

hiện các nguyên tắc dạy học một số môn học lớp 3 ở trờng tiểu học

A Mở đầu.

1 Lý DO CHọN Đề TàI

Đất nớc ta đang tiến hành công cuộc công nghiệp hóa- hiện đại hóa,nguồn lực con ngời và vai trò to lớn của giáo dục đã đợc chỉ rõ trong Nghịquyết TW2 khóa VIII “Muốn tiến hành công nghiệp hóa - hiện đại hóa thắnglợi phải phát triển mạnh giáo dục - đào tạo phát huy nguồn lực con ngời”[Nghị quyết TW2 Khoá VIII, tr 4] Cùng với công nghiệp hóa - hiện đại hóa

đất nớc là sự biến đổi sâu sắc của xã hội Việt Nam, nó đòi hỏi giáo dục - đàotạo từng bớc thực hiện dân chủ hóa giáo dục, đảm bảo quyền đợc học tập chomọi ngời trong xã hội đồng thời không ngừng nâng cao chất lợng hiệu quảgiáo dục

Trớc thời đại toàn cầu hóa và cách mạng thông tin, Đảng ta đã sớm xác

định giáo dục là “ quốc sách hàng đầu”, “lực lợng then chốt”, “nền tảng, độnglực” [Nghị quyết Đại hội Đảng VII, tr 6] cho nớc ta trở thành một nớc côngnghiệp theo hớng hiện đại, xã hội ta thành một xã hội học tập và cần phải cómột cuộc vận động “đổi mới giáo dục thật cơ bản và toàn diện cả về cơ cấu,nội dung, phơng pháp dạy và học, quản lý giáo dục”[ Tạp chí Dạy và học ngàynay, số T5/2006, tr 39]

Nghị quyết TW2 khóa VIII đã khẳng định “giáo dục học sinh trong giai

đoạn hiện nay phải giáo dục toàn diện cả về đạo đức, trí tuệ, thể dục và mỹdục” trong đó đạo đức là cái gốc của con ngời phát triển toàn diện Thế nhngthực tế tỷ lệ nghịch với sự gia tăng của lứa tuổi là bản đồ hạnh kiểm của họcsinh phổ thông đang đi xuống với những con số làm mọi ngời giật mình: Hạnhkiểm tốt của học sinh bậc Tiểu học là 92,8%; bậc Trung học cơ sở là 52,63%

và Trung học phổ thông là 20,28% Tại sao có nghịch lý đó?

Thực trạng giáo dục tiểu học hiện nay cha có sự đổi mới sâu sắc, cha

đáp ứng đợc yêu cầu của giáo dục nớc nhà Phải chăng ngời ta chỉ nghĩ đến

đổi mới nội dung, phơng pháp, đổi mới đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lýgiáo dục mà không nghĩ đến việc quán triệt các nguyên tắc dạy học.

Hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh không những là việclàm của ngành giáo dục mà còn của toàn xã hội ở tiểu học, tất cả các mônhọc nhằm hình thành ở học sinh những phẩm chất đạo đức, những chuẩn mựchành vi đạo đức và kỹ năng cơ bản để các em vận dụng vào trong học tập, lao

động và cuộc sống

Hiện nay, việc quán triệt các nguyên tắc dạy học trong dạy học các mônhọc ở trờng tiểu học cha đợc quan tâm đúng mức Mặt khác, trong tơng lai tôi

là một giáo viên tiểu học, với những kiến thức đã đợc trang bị trong nhà trờng

và qua thực tế các đợt kiến tập, thực tập s phạm ở các trờng tiểu học để gópphần nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao chất lợng dạy học tôi

đi vào nghiên cứu đề tài này

Do điều kiện và thời gian có hạn, yêu cầu của đề tài là khóa luận tốtnghiệp nên đề tài chỉ giới hạn trong việc tìm hiểu thực trạng thực hiện cácnguyên tắc dạy học trong dạy học một số môn học lớp 3 của giáo viên các tr-ờng tiểu học khu vực thị xã Phúc Yên

2 LịCH Sử NGHIÊN CứU Đề TàI

Bàn về nguyên tắc dạy học tiểu học có nhiều tác giả đề cập đến:

Nhà giáo dục học ngời Séc vĩ đại J.A.Comenxki là ngời đầu tiên đa rayêu cầu phải đảm bảo tính trực quan trong dạy học

Thái Duy Tuyên “Một số vấn đề hiện đại lý luận dạy học”, NXB Giáodục, Hà Nội, 1992

Một số vấn đề về dạy học tự phát hiện trong môn Đạo đức ở tiểu học.PGS.TS Nguyễn Hữu Hợp

Một công trình nghiên cứu thực trạng đạo đức học sinh của Viện nghiêncứu giáo dục do Thạc sỹ Nguyễn Ngọc Tài làm chủ nhiệm đã công bố: Giáodục đạo đức cho học sinh “trách nhiệm không chỉ có nhà trờng”

Khi nói đến các nguyên tắc dạy học các tác giả chỉ đề cập đến các biệnpháp thực hiện các nguyên tắc chứ cha đi sâu tìm hiểu thực trạng thực hiện cácnguyên tắc dạy học trong dạy học một số môn học lớp 3 các trờng tiểu họckhu vực Phúc Yên – Vĩnh Phúc

3 MụC ĐíCH NGhIÊN CứU

Tìm hiểu thực trạng thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy họcmột số môn học lớp 3 và nguyên nhân dẫn đến thực trạng, trên cơ sở đó đềxuất những giải pháp khắc phục thực trạng nhằm góp phần nâng cao chất lợngdạy học các môn học lớp 3 và thông qua đó nâng cao chất lợng giáo dục và

đào tạo

4 KHáCH THể NGHIÊN CứU

Các nguyên tắc dạy học tiểu học

5 ĐốI TƯợNG, MứC Độ, PHạM VI NGHIÊN CứU

5.1 Đối tợng nghiên cứu: Thực trạng thực hiện các nguyên tắc dạy họctrong dạy học một số môn học lớp 3

5.2 Mức độ: Bớc đầu tìm hiểu thực trạng thực hiện các nguyên tắc dạy họctrong dạy học một số môn học lớp 3

5.3 Phạm vi nghiên cứu: Do điều kiện và thời gian có hạn nên đề tài chỉnghiên cứu việc thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy học một số mônhọc lớp 3 khu vực thị xã Phúc Yên

6 GIả THUYếT KHOA HọC

Thực trạng thực hiện các nguyên tắc dạy học hiện nay còn nhiều viphạm Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, trong đó nguyên nhânquan trọng nhất là trình độ nhận thức của học sinh và trình độ, khả năng, nănglực của giáo viên Vì vậy thực hiện tốt các nguyên tắc dạy học sẽ nâng caochất lợng dạy học

7 NHIệM Vụ NGHIÊN CứU

9 Kế HOạCH NGHIÊN CứU

- Tháng 11 – tháng 12: Nhận đề tài, lập đề cơng nghiên cứu

- Tháng 1: Tìm hiểu cơ sở lý luận

1 Khái niệm nguyên tắc dạy học.

2 Cơ sở phân loại nguyên tắc dạy học

3.Các nguyên tắc dạy học tiểu học

4 Việc thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy học một số mônhọc lớp 3

Chơng 2: Thực trạng thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy họcmột số môn học lớp 3

1 Thực trạng nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc thựchiện các nguyên tắc dạy học trong dạy học một số môn học lớp 3

2 Thực trạng việc thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy họcmột số môn học lớp 3

Chơng 3: Nguyên nhân và những giải pháp cần thiết để nâng caochất lợng việc thực hiện các nguyên tắc dạy học một số môn học lớp 3 ở trờngtiểu học

1 Nguyên nhân của thực trạng

2 Những giải pháp cần thiết để nâng cao chất lợng việc thực hiện cácnguyên tắc dạy học một số môn học lớp 3 ở trờng tiểu học

2 1 Nâng cao nhận thức của đội ngũ giáo viên

2 2 Nâng cao trình độ chuyên môn và năng lực giảng dạy của độingũ giáo viên

2 3 Xây dựng cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học

2 4 Tăng cờng kiểm tra, đánh giá giáo viên của Ban giám hiệu.Chơng 4: Thực nghiệm và kết quả thực nghiệm

C Kết luận và kiến nghị

B NộI DUNGCHƯƠNG 1: CƠ Sở Lý LUậN

1 Khái niệm nguyên tắc dạy học

Nguyên tắc dạy học là các luận điểm cơ bản có tính quy luật của lýluận dạy học Nó có tác dụng chỉ đạo toàn bộ tiến trình giảng dạy và học tậpphù hợp với mục đích dạy học nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học đề ra

Các nguyên tắc dạy học không phải là những quy luật của quá trìnhdạy học mà nó chỉ là những luận điểm cơ bản phản ánh trong nó những quyluật của quá trình dạy học Những quy luật của quá trình dạy học là nhữngmối quan hệ bền vững và tất yếu giữa các nhân tố cấu trúc của quá trình dạyhọc

Các nguyên tắc dạy học là những tiêu chí (những chuẩn mực) để xemxét và đánh giá mọi hoạt động của thầy và trò trong quá trình dạy học Vì vậycho nên khi xuất hiện sự sai lệch giữa kết quả và mục đích thì chúng ta hãytìm hiểu nguyên nhân ở việc thực hiện các nguyên tắc

Các nguyên tắc nó có giá trị chung cho việc giảng dạy bất kỳ mộtnguyên tắc dạy một môn học nào nhà trờng nói chung, nhà trờng tiểu học nóiriêng

2 Cơ sở phân loại nguyên tắc dạy học

- Xuất phát từ mục đích giáo dục

- Xuất phát từ nguyên lý giáo dục

- Xuất phát từ quy luật nhận thức con ngời

- Xuất phát từ những quy luật của quá trình dạy học

- Xuất phát từ đặc điểm tâm lý của học sinh Việt Nam

- Xuất phát từ thực tiễn dạy học trong nhà trờng phổ thông Việt Nam

3 Các nguyên tắc dạy học tiểu học

3.1 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính giáo dục.

Tính khoa học trong quá trình dạy học tiểu học đợc thể hiện trớc hếtbằng chính nội dung dạy học tiểu học Tính khoa học đợc thể hiện trong ph-

ơng pháp và hình thức tổ chức dạy học tiểu học

Đảm bảo tính khoa học trong dạy học là đảm bảo dạy đúng, dạy đủnhững tri thức khoa học đợc quy định trong chơng trình sách giáo khoa Logicbài dạy chặt chẽ phân bố thời gian hợp lý Ngôn ngữ của giáo viên phải trongsáng, rõ ràng, dễ hiểu, lập luận chặt chẽ có khoa học, thuật ngữ khoa học sửdụng chính xác.

Tính giáo dục là một thuộc tính bản chất của quá trình dạy học tiểuhọc, nhằm đạt tới sự phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh

Đảm bảo tính giáo dục trong dạy học là đảm bảo hình thành cho họcsinh thế giới quan khoa học và những phẩm chất đạo đức của con ngời mới

Đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính giáo dục là đảmbảo trong quá trình dạy học đồng thời giúp cho học sinh nắm vững tri thứckhoa học thì hình thành cho học sinh thế giới quan khoa học và những phẩmchất đạo đức của con ngời mới; thông qua việc giúp đỡ học sinh nắm vững trithức khoa học mà giáo dục đạo đức cho học sinh

Yêu cầu: Để thực hiện các nguyên tắc này giáo viên phải có trình độchuyên môn, có kỹ năng dùng ngôn ngữ, tổ chức hợp lý quá trình dạy học vàbiết xử lý linh hoạt, sáng tạo các tình huống nảy sinh trong quá trình dạy học.Bằng bản thân những tri thức khoa học chân chính , chính xác, bằng phơngpháp và hình thức tổ chức nắm những tri thức đó, chúng ta bồi dỡng cho họcsinh một cách có hệ thống những quan điểm đối với tự nhiên, xã hội và t duy,những phẩm chất đạo đức nh ý thức cá nhân, ý thức cộng đồng, ý thức lao

động, lòng yêu nớc…NgNgợc lại chính những quan điểm phẩm chất tình cảmnày một khi đã đi vào học sinh thì chúng sẽ có tác dụng thúc đẩy các em hoànthành tốt nhiệm vụ học tập, làm chủ tri thức khoa học

3.2 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính thực tiễn.

Đảm bảo tính thực tiễn trong dạy học là đảm bảo dạy học gắn vớithực tiễn diễn ra Đa thực tiễn cuộc sống đang diễn ra vào quá trình dạy họctrong nhà trờng

Đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính thực tiễn trong dạyhọc là đảm bảo trong quá trình dạy học đồng thời với việc giúp học sinh nắmvững tri thức khoa học (những tri thức khoa học học sinh nắm vững phải phùhợp với thực tiễn cuộc sống đang diễn ra và lấy thực tiễn cuộc sống đang diễn

ra làm nó sáng tỏ) phải hình thành ở học sinh những kỹ năng vận dụng chúng

một cách thành thạo nhằm góp phần cải tạo hiện thực, cải tạo bản thân Nókhẳng định tính đúng đắn và kiểm nghiệm đợc những tri thức khoa học màchúng ta cần giúp học sinh nắm vững trong quá trình dạy học Hệ thống trithức lý thuyết, phản ánh thế giới quan bao gồm các khái niệm, phạm trù, định

lý, định luật, công thức, quy tắc…Nglà sảm phẩm của quá trình nghiên cứu tìm

ra chân lý của các nhà khoa học

Sự thống nhất giữa khoa học và thực tiễn, liên hệ giữa việc dạy họcvới đời sống đợc thể hiện trong việc lựa chọn các môn học nhằm đảm bảo mốiliên hệ giữa các tri thức lý thuyết với thực tiễn đời sống Nó đợc thể hiện cảtrong phơng pháp dạy học gắn lý thuyết với việc giải quyết các nhiệm vụ thựctiễn do đời sống đặt ra với các hình thức tổ chức dạy học phong phú Nguyêntắc này đảm bảo mối quan hệ học đi đôi với hành, hoạt động nội khóa kết hợpvới hoạt động ngoại khóa Nguyên tắc này đòi hỏi thờng xuyên đa thực tiễnvào quá trình dạy học bằng hình thức tham quan học tập

3.3 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa cái cụ thể và cái trừu tợng trong dạy học

Cái cụ thể là những cái mà chúng ta trực tiếp tri giác nó, đó là tất cảnhững sự kiện hiện tợng đang tồn tại trong hiện thực khách quan, tất cả nhữngcái mà con ngời nhìn, nghe, sờ, mó…Ng

Cái trừu tợng là những cái mà chúng ta không trực tiếp tri giác đợc.Cái trừu tợng chính là khái niệm về các sự vật, hiện tợng đang tồn tại tronghiện thực khách quan

Trong quá trình nhận thức đi “từ trực quan sinh động đến t duy trừu ợng và từ t duy trừu tợng đến thực tiễn, đó là con đờng biện chứng của nhậnthức chân lý” rất phù hợp với đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học Nhậnthức của học sinh tiểu học chủ yếu là nhận thức cảm tính tức là bằng tri giác,cảm giác rồi đến nhận thức lý tính Học sinh tiểu học còn nhận thức bằng con

t-đờng thứ hai từ cái chung đến cái riêng, từ cái khái quát đến cái cụ thể Đốivới học sinh tiểu học, con đờng này khó lĩnh hội hệ thống khái niệm, biểu t-ợng…Ng so với con đờng thứ nhất nhng nó giúp ngời học khả năng phát triển trítuệ tốt hơn, có khả năng suy luận từ một vấn đề thành nhiều vấn đề

Đảm bảo cái cụ thể trong dạy học là đảm bảo dạy học phải bắt đầu từcái cụ thể Đảm bảo cái trừu tợng trong dạy học là đảm bảo dạy học học sinhphải nắm đợc cái cụ thể.

Nguyên tắc này đòi hỏi, trong quá trình dạy học tiểu học phải làmcho học sinh tiếp xúc với những sự vật hiện tợng của chúng từ đó đi đến nắm

đợc khái niệm, quy luật, lý thuyết khái quát Và ngợc lại cho học sinh nắm

đ-ợc những cái trừu tợng, khái quát rồi xem xét những sự vật hiện tợng cụ thể.Nguyên tắc này đòi hỏi đảm bảo mối liên hệ qua lại giữa t duy cụ thể và t duytrừu tợng

Yêu cầu: Tăng cờng sử dụng các phơng tiện dạy học trực quan Hìnhthành cho học sinh kỹ năng sử dụng các giác quan và các thao tác t duy Giáoviên tổ chức tốt cho học sinh sử dụng tốt các giác quan và sử dụng tốt các thaotác t duy

3.4 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa dạy và học

Trong quá trình dạy học, hoạt động dạy học đóng vai trò chủ đạo, tổchức lãnh đạo, điều khiển, điều chỉnh hoạt động của học sinh Hoạt động họcgiữ vai trò tự giác, tích cực, tự lực trong sự tiếp thu những tác động từ phíagiáo viên và việc tổ chức tốt các hoạt động học tập của bản thân

Đảm bảo sự thống nhất giữa dạy và học là đảm bảo trong dạy học phải giữ

đúng vai trò của thầy và vai trò của trò Thông qua vai trò chủ đạo của giáoviên mà phát huy đợc vai trò tự giác, tích cực, tự lực của học sinh

Yêu cầu: Để đảm bảo nguyên tắc này chúng ta kiên quyết chống lại haikhuynh hớng:

Đề cao vai trò của thầy, hạ thấp vai trò của trò

Đề cao vai trò của trò, hạ thấp vai trò của thầy

Cả hai khuynh hớng trên đều vi phạm nguyên tắc Vậy chúng ta phảithật sự tin tởng vào trình độ, năng lực của trò

3.5 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính vững chắc của tri thức với tính mềm dẻo của t duy

Tính vững chắc của tri thức có nghĩa là hệ thống tri thức này học sinh

đã lĩnh hội đợc và vận dụng chúng vào các tình huống tơng tự (thao tác kỹnăng), cũng nh các tình huống đã biến đổi (thao tác kỹ xảo) Học sinh lĩnh hộivững chắc tri thức để làm nền tảng, cơ sở lĩnh hội tri thức mới

Tính mềm dẻo của t duy là khả năng linh hoạt, năng động và sáng tạocủa học sinh Tính mềm dẻo của t duy của học sinh tiểu học là muốn nhấnmạnh đến cách thức vận dụng linh hoạt của các em trớc các tình huống trongquá trình nhận thức.

Nguyên tắc này đòi hỏi trong quá trình dạy học tiểu học, phải làm chohọc sinh nắm đợc vững chắc hệ thống tri thức khoa học và khi cần có thể nhớlại và vận dụng đợc linh hoạt vào các tình huống nhận thức hay hoạt độngthực tiễn khác nhau Nh vậy, mục đích tối u của quá trình dạy học tiểu học làphải hình thành và rèn luyện cho học sinh có tính linh hoạt trong hoạt độnghọc tập

Yêu cầu: Ngời dạy phải giỏi chuyên môn, nắm vững nghiệp vụ, phải tổchức cho học sinh nắm đợc bản chất vấn đề, hoà đợc những kinh nghiệm củaloài ngời vào vốn kinh nghiệm riêng của mình theo logic nhất định; nhớ nhiều,nhớ nhanh, nhớ chính xác và nhớ lâu những điều đã học; khi cần có thể nhớnhiều, nhanh, chính xác tất nhiên không đòi hỏi phải tái hiện hoàn toàn từngcâu, từng chữ, từng động tác đã học mà thờng cần nhớ lại chúng với nội dung

và hình thức đã đợc biến dạng phù hợp với yêu cầu của hoạt động và đặc điểmcá nhân

3.6 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính vừa sức

Dạy học vừa sức có nghĩa là những yêu cầu, nhiệm vụ học tập phải phùhợp với giới hạn cao nhất của vùng phát triển trí tuệ gần nhất của học sinh màcác em có thể hoàn thành đợc với sự nỗ lực cao nhất về trí tuệ và thể lực

Đảm bảo tính vừa sức là đảm bảo dạy học phải phù hợp với trình độ,khả năng, năng lực của học sinh (học sinh đại trà), đồng thời cũng phải phùhợp với trình độ phát triển của từng đối tợng học sinh, đảm bảo cho mọi họcsinh đều có thể phát triển ở mức độ tối đa so với khả năng của mình

Đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính vừa sức trong dạyhọc là đảm bảo trong dạy học những tri thức khoa học mà chúng ta cần giúphọc sinh nắm vững phải đợc học sinh tiếp thu trên cơ sở học sinh đã phát huyhết khả năng, năng lực của mình

Yêu cầu: Muốn đạt đợc nguyên tắc này giáo viên ngoài giỏi chuyênmôn, vững nghiệp vụ mà còn phải hiểu học sinh một cách toàn diện, phải quantâm đến trình độ phát triển chung của học sinh, đồng thời phải quan tâm đến

trình độ phát triển riêng của từng loại đối tợng học sinh, thậm chí phải củatừng học sinh trong lớp Nội dung, phơng pháp dạy học phải phù hợp với nănglực, trình độ của học sinh.

3.7 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa cá nhân và tập thể

Nguyên tắc này đòi hỏi trong quá trình dạy học tiểu học phải vận dụngnội dung, phơng pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với trình độ pháttriển của học sinh chung trong lớp (học sinh đại trà) đồng thời cũng phải phùhợp với trình độ phát triển của từng đối tợng học sinh (cá nhân học sinh), đảmbảo cho mọi học sinh đều có thể phát triển ở mức độ tối đa so với khả năngcủa mình

Yêu cầu: Muốn đảm bảo nguyên tắc này ngời dạy cần nắm vững tập thể

và từng cá nhân học sinh, tức là quan tâm đến trình độ phát triển chung củahọc sinh, đồng thời lại phải quan tâm đến trình độ phát triển riêng của từngloại đối tợng học sinh, lấy đó làm cơ sở để lựa chọn nội dung, phơng pháp dạyhọc

4 Việc thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy học một số môn học lớp 3

Khi dạy học các môn học nói chung và dạy học các môn học lớp 3 nóiriêng đều cần phải thực hiện đầy đủ các nguyên tắc dạy học Nh đã nói ở trênnếu vi phạm bất kỳ một nguyên tắc nào thì quá trình dạy học không đạt mục

đích Giáo viên phải hiểu rõ các nguyên tắc phải căn cứ vào nó để lựa chọn nộidung và phơng pháp Việc lựa chọn nội dung và phơng pháp lại căn cứ vào đặc

điểm tâm sinh lý, vào mục đích, nội dung và điều kiện cơ sở vật chất, trình độ,năng lực của giáo viên Vì vậy giáo viên phải hiểu rõ nguyên tắc và kết hợpvới các yếu tố trên để lựa chọn các phơng pháp dạy học sao cho phù hợp vớihọc sinh để phát huy đợc tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh và làmgiờ học thêm sôi nổi

Không có phơng pháp giáo dục nào là vạn năng Mỗi phơng pháp đều

có những u điểm và cũng không tránh khỏi nhợc điểm Để lựa chọn đợc cácphơng pháp dạy học toán phù hợp trong quá trình dạy học toán, ngời giáo viêncần phải dựa vào các nguyên tắc lựa chọn: xuất phát từ mục đích và nhiệm vụgiáo dục môn Toán ở cấp học nói chung, của giờ học toán trong lớp, ngoài lớpnói riêng; xuất phát từ khởi điểm ban đầu của giờ dạy học toán nghĩa là phảitính đến trình độ nhận thức lúc đầu của đại trà và cá thể học sinh trong lớp,

phải tính đến nội dung dạy học toán cụ thể cần truyền đạt, phải tính đến nhữngtrở ngại về nội dung kiến thức, trình độ học sinh, điều kiện phơng tiện cầnthiết cho học sinh học tập, yếu tố môi trờng, thời gian dạy học, tâm lý học tậpcủa học sinh.

Môn Đạo đức gắn liền với thực tế cuộc sống, gắn với kinh nghịêm sốngcủa học sinh tiểu học vì vậy phơng pháp thảo luận nhóm hay đợc sử dụng Cấutrúc nội dung đợc xây dựng dới dạng những câu chuyện đạo đức, những tìnhhuống, thông tin t liệu, tranh ảnh vì vậy môn Đạo đức lớp 3 giáo viên thờngdùng phơng pháp kể chuyện, trò chơi, trực quan…Ng Môn Đạo đức có nhữngcâu chuyện đạo đức vì thế phơng pháp kể chuyện thờng đợc sử dụng trong dạyhọc đạo đức lớp 3 Học sinh lớp 3 là lớp cuối của giai đoạn một bậc Tiểu học

t duy trừu tợng cha phát triển chính vì thế phơng pháp trình bày trực quan vẫnchiếm u thế Học sinh tiểu học luôn thích khẳng định mình, mỗi khi có mộttình huống đạo đức đợc nêu ra các em đều muốn đóng góp ý kiến với các bạn,

đặc biệt trò chơi sắm vai tạo cho các em niềm hứng khởi đợc đứng trên sânkhấu nh những diễn viên chuyên nghiệp Trò chơi sắm vai phù hợp với lứa tuổihọc sinh lớp 3, giúp các em tự tin đứng trớc tập thể

Mục tiêu môn tiếng Việt là hình thành ở học sinh kỹ năng sử dụng tiếngViệt, rèn luyện các thao tác t duy cung cấp các kiến thức tổng hợp về tiếngViệt, về các tri thức tổng hợp khác, bồi dỡng tình yêu tiếng Việt và hình thànhthói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt căn cứ vào mục tiêu

để xây dựng nội dung chơng trình Ngoài ra còn phải căn cứ vào thành tựu củacác khoa học khác nh ngôn ngữ học, văn học, tâm lý học lứa tuổi, căn cứ vào

điều kiện dạy học Trong quá trình xây dựng nội dung các nhà nghiên cứugiáo dục cũng phải căn cứ vào nguyên tắc dạy học để xây dựng nội dung Ng-

ời giáo viên trong quá trình giảng dạy phải dựa trên các nguyên tắc để đa ranội dung và phơng pháp dạy học cho các nội dung đó Có nh vậy quá trình dạyhọc tiếng Việt mới đạt mục tiêu đề ra, học sinh mới phát huy đợc vai trò tựgiác, tích cực, tự lực của mình

Môn Tự nhiên - xã hội là một môn học gắn liền với thực tế cuộc sống.Nội dung môn học là các kiến thức về tự nhiên và xã hội, nó giúp học sinhhiểu biết về thế giới tự nhiên xung quanh mình và cung cấp cho học sinh cáckiến thức về xã hội Tự nhiên- xã hội là một môn học tích hợp kiến thức củanhiều môn học khác và tích hợp ngay trong bản thân môn học, trong các ph-

ơng pháp dạy học lại tích hợp với nhiều mức độ khác nhau Vì vậy khi dạyhọc môn học này đòi hỏi ngời giáo viên phải nắm rõ các nguyên tắc dạy họclấy nó làm cơ sở để lựa chọn phơng pháp đảm bảo cho học sinh nắm đợc nộidung và không quá sức, học sinh đợc quan sát thực tế và kiểm định lại lýthuyết đã học Khi dạy học môn học này giáo viên đặc biệt chú ý nguyên tắc

đảm bảo sự thống nhất tính khoa học và tính thực tiễn Các phơng pháp thờng

đợc sử dụng trong dạy học Tự nhiên-xã hội: Phơng pháp kể chuyện, phơngpháp kiểm tra, phơng pháp điều tra, phơng pháp thuyết trình, phơng pháp đóngvai,…Ng

CHƯƠNG 2: Thực trạng thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy học một số môn học lớp 3

Để tìm hiểu thực trạng thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy họcmột số môn học lớp 3 ở trờng tiểu học, tôi sử dụng phơng pháp điều tra bằng

Ăngket có kết hợp với phơng pháp trò chuyện, phơng pháp quan sát việc dạycủa giáo viên và việc học của học sinh các trờng tiểu học khu vực thị xã PhúcYên – Vĩnh Phúc: Tiểu học Xuân Hoà A, Tiểu học Lu Quý An, Tiểu học Tr-

ng Nhị

Đối tợng điều tra: Giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp 3

Với tổng số phiếu phát ra là: 12, trong đó trờng Tiểu học Xuân Hoà A:

5 phiếu; Trờng Tiểu học Lu Quý An: 3 phiếu; Trờng Tiểu học Trng Nhị: 4phiếu

Kết quả thu đợc nh sau:

1 Thực trạng nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy học một số môn học lớp 3.

1.1 Nhận thức về tầm quan trọng của việc thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy học.

Để tìm hiểu thực trạng vấn đề này, tôi sử dụng câu hỏi sau:

Bàn về việc thực hiện các nguyên tắc dạy học trong các trờng tiểu họchiện nay có một số ý kiến cho rằng:

1 Rất cần thiết

2 Cần thiết

3 Không cần thiết

Thầy (cô) đồng ý với ý kiến nào, xin đánh dấu (+) vào đầu dòng

Kết quả thu đợc nh sau:

Bảng 1: Nhận thức về tầm quan trọng của việc thực hiện các nguyên tắcdạy học trong dạy học

Kết quả thu đợc ở bảng 1 cho thấy 67% giáo viên tiểu học đợc hỏi trongnhà trờng cho là việc thực hiện các nguyên tắc dạy học là rất cần thiết; 33%cho là cần thiết Điều đó chứng tỏ giáo viên tiểu học đã có nhận thức đúng đắn

về sự cần thiết phải thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy học

1.2 Thực trạng nhận thức của giáo viên về điều kiện thực hiện các nguyên tắc dạy học

Để tìm hiểu vấn đề này, tôi sử dụng câu hỏi:

Hiện nay có ý kiến cho rằng việc thực hiện các nguyên tắc dạy học ờng căn cứ vào những điều kiện:

th-1 Mục đích, nội dung dạy học

2 Cơ sở vật chất, trang thiết bị của nhà trờng

3 Trình độ, khả năng, năng lực của giáo viên

4 Đặc điểm tâm sinh lí, trình độ, khả năng, năng lực của học sinh

5 Yêu cầu của Ban giám hiệu

6 Sở thích của giáo viên

Thầy (cô) thờng căn cứ vào những điều kiện nào xin đánh dấu (+) vào

đầu dòng

Kết quả thu đợc nh sau:

Bảng 2: Nhận thức của giáo viên về điều kiện thực hiện các nguyên tắc dạyhọc

Đối

t-ợng

điều tra

Tổngsốphiếu

định đúng điều kiện ảnh hởng đến việc thực hiện các nguyên tắc dạy học trongdạy học Nó tạo cơ sở cho việc thực hiện các nguyên tắc dạy học trong thực tếgiảng dạy của giáo viên

2 Thực trạng việc thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy học một số môn học lớp 3

Để tìm hiểu vấn đề này tôi sử dụng hai câu hỏi sau:

2.1 Trong dạy học một số môn học lớp 3, theo thầy (cô) có bao nhiêu nguyên tắc dạy học trong các nguyên tắc dạy học sau:

1 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính giáodục

2 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính thựctiễn

3 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa cái cụ thể và cái trừu tợng

4 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa dạy và học

5 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính vững chắc của tri thức

và tính mềm dẻo của t duy

6 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính vừasức

7 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa cá nhân và tập thể

8 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa việc tôn trọng nhân cách củahọc sinh với việc thờng xuyên đa ra yêu cầu hợp lý.

Theo thầy (cô ) có những nguyên tắc dạy học nào, xin đánh dấu (+) vào

đầu dòng

Kết quả thu đợc nh sau:

Bảng 3: Thực trạng thực hiện các nguyên tắc dạy học

Kết quả thu đợc ở bảng 3 cho thấy các giáo viên đã nắm rõ hầu hết cácnguyên tắc dạy học Các nguyên tắc 100% giáo viên nêu rõ là 1, 2, 4, 5, 6.Các nguyên tắc 3, 7 chỉ có một giáo viên không nhớ Riêng nguyên tắc 8 đại

đa số giáo viên lựa chọn nhng đây là nguyên tắc giáo dục chứ không phải lànguyên tắc dạy học Các giáo viên đã nhầm lẫn nguyên tắc dạy học và nguyêntắc giáo dục

2.2 Trong các nguyên tắc dạy học sau theo thầy (cô) các nguyên tắc nào thờng bị vi phạm, xin đánh dấu (+) vào đầu dòng

1 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính giáodục

2 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính thựctiễn

3 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa cái cụ thể và cái trừu tợng

4 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa dạy và học

5 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính vững chắc của tri thức

và tính mềm dẻo của t duy

6 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính vừasức.

7 Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa cá nhân và tập thể

Kết quả thu đợc nh sau:

Bảng 4: Thực trạng vi phạm các nguyên tắc dạy học trong

đợc chủ thể và khách thể của quá trình dạy học

Cụ thể, các giáo viên đã thực hiện các nguyên tắc dạy học nh sau:

ở tiết dạy thứ nhất (Biên bản dự giờ số 1)

Giáo viên: Nguyễn Thị Nga

Trờng Tiểu học Xuân Hoà A

Tuổi đời: 38

Trình độ: Đại học s phạm

Sau khi giới thiệu bài, để tập trung sự chú ý của học sinh, giáo viên sửdụng phiếu học tập ghi bảng thống kê số liệu và yêu cầu học sinh nhìn bảng.Giáo viên đa ra câu hỏi: Nhìn vào bảng em biết bảng này cho biết gì? học sinhsuy nghĩ và trả lời câu hỏi Lúc này mỗi học sinh phải tự suy nghĩ không có sự

hỗ trợ của bạn bè để trả lời câu hỏi của giáo viên Sau đó, giáo viên giới thiệubảng thống kê số liệu trên gồm các hàng và các cột Tiếp theo, giáo viên tiếptục sử dụng phơng pháp vấn đáp để hỏi về cấu tạo, nội dung và hớng dẫn họcsinh xử lý số liệu dựa vào bảng Câu trả lời của các em chính là nội dung phần

ghi nhớ, phần này đợc viết lên bảng để cả lớp nhìn rõ, giáo viên yêu cầu nhiều

em đọc, cả lớp đọc đồng thanh

Phần bài tập, giáo viên yêu cầu học sinh quan sát sách giáo khoa và chobiết số bài tập phải giải quyết trong tiết học để học sinh hình dung và nắm đợcnhiệm vụ học ở tiết này làm 3 bài Bài 1 giáo viên đặt câu hỏi về cấu tạo, nộidung và cho học sinh xử lý số liệu trong bảng Với mỗi câu hỏi giáo viên chohọc sinh trả lời miệng và để nhiều em nhắc lại, cho học sinh nhận xét Bài tập

2, giáo viên tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm 2 Sau đó tổ chức thi trảlời vào phiếu giữa 3 nhóm đại diện cho 3 tổ Đại diện 3 nhóm ghi câu trả lờivào phiếu thảo luận của nhóm mình, các nhóm khác nhận xét và giáo viênchốt kết quả Bài tập 3, giáo viên cho học sinh thảo luận nhóm 4, sau đó cho

đại diện các nhóm ghi câu trả lời vào phiếu, ba nhóm đại diện ghi câu trả lờivào phiếu lớn gắn lên bảng

ở tiết dạy này nguyên tắc 1 đợc đảm bảo: Giáo viên dạy đúng, dạy đủnhững tri thức trong sách giáo khoa và phân bố thời gian hợp lý giữa hoạt

động hình thành kiến thức mới với hoạt động luyện tập Trong cả tiết học họcsinh chú ý nghe giảng, không nói chuyện, hăng hái tham gia xây dựng bài.Nguyên tắc 2 đợc đảm bảo: Sau khi hình thành kiến thức mới cho học sinh,giáo viên cho học sinh làm ví dụ: Lập bảng thống kê số học sinh ba tổ lớpmình Học sinh đợc vận dụng ngay kiến thức vừa học để lập bảng và phân tíchbảng Nguyên tắc 3 đợc đảm bảo: Tiết học này đã giúp học sinh nắm đợc sựvật, hiện tợng đó chính là bảng thống kê số liệu Giáo viên giúp học sinh nhìnvào bảng biết đợc bảng cho biết gì và từ đó phân tích số liệu trong bảng.Nguyên tắc 4 đợc giáo viên đảm bảo trong toàn bộ tiết học Tiết học diễn rasôi nổi, học sinh tích cực phát biểu dới sự hớng dẫn của giáo viên Nguyên tắc

5 giáo viên thực hiện tốt: Sau khi học sinh nắm đợc kiến thức của bài học giáoviên cho các em chuyển sang phần thực hành ở mỗi bài tập các em đều đợclàm theo các thao tác của phần hình thành kiến thức mới, ngoài các câu hỏitrong sách giáo khoa giáo viên còn sử dụng thêm các câu hỏi khác để nắm đợcmức độ hiểu và nhớ bài của học sinh Nguyên tắc 6, 7 đợc đảm bảo: Giáo viêncho học sinh làm việc cá nhân sau đó làm việc theo nhóm, học sinh đợc tựmình giải quyết vấn đề đồng thời đợc trao đổi, tham gia đóng góp ý kiến vớicác bạn

ở tiết dạy thứ hai (Biên bản dự giờ thứ 2)

Giáo viên: Đỗ Thị Kim Dung.

Trờng Tiểu học Xuân Hoà A

Tuổi đời: 38

Trình độ: ĐHSP

Đây là tiết Luyện từ và câu: Từ ngữ về lễ hội, dấu phẩy ở tiết dạy này,giáo viên sử dụng hai câu hỏi: Em hãy nêu tên các bài tập đọc trong tuần25,26 và các bài tập đọc này đang nằm trong chủ điểm nào? Học sinh nhớ lạicác bài tập đọc đã học và chủ điểm đang học, trả lời Với hai câu hỏi trên giáoviên đã lồng ghép các kiến thức đã học ở các phân môn khác của tiếng Việtvào tiết Luyện từ và câu Sau đó, giáo viên giới thiệu bài và cho học sinh nốitiếp nhắc tên bài Cũng nh ở tiết Toán, giáo viên cũng cho học sinh nêu số bàitập phải giải quyết trong tiết học để học sinh nắm bài học một cách hệ thống.Tiết học này học sinh phải giải quyết ba bài tập Bài tập 1 học sinh làm việc cánhân, học sinh đọc nghĩa ở cột B và lựa chọn cho tơng ứng với nghĩa của các

từ ở cột A Học sinh lần lợt trả lời từng từ Giáo viên gắn từ ở cột A cho tơngứng với nghĩa của các từ ở cột B Sau đó cho học sinh đọc đồng thanh theomẫu Cuối cùng, giáo viên kết luận ba từ trên là ba từ chốt của bài Bài tập 2,giáo viên cho học sinh thảo luận theo nhóm 4 và đại diện các nhóm ghi vàophiếu bài tập, giáo viên nhận xét và cho cả lớp đọc đồng thanh câu trả lời Bàitập 3, giáo viên sử dụng phiếu học tập ghi các câu văn lên bảng và yêu cầuhọc sinh đọc yêu cầu bài tập 3, sau đó cho học sinh làm việc cá nhân Giáoviên cho 4 em đại diện ghi câu trả lời vào phiếu gắn lên bảng, gọi học sinhnhận xét Giáo viên sử dụng câu hỏi: Các bộ phận trớc dấu phẩy trả lời chocâu hỏi gì? Học sinh suy nghĩ và trả lời Giáo viên chốt lại nội dung bài tập 3

và cho học sinh nêu lại nội dung chính của bài học

Ngay ở hoạt động 1 giáo viên đã thực hiện tốt nguyên tắc 5 Những trithức học sinh học trong các phân môn tiếng Việt trong tuần đã đợc học sinhnhớ và nhắc lại Nguyên tắc 2 đợc đảm bảo: Học sinh đợc liên hệ thực tế các

lễ hội mà em biết và các hoạt động trong các lễ hội đó Qua bài học này giáoviên giáo dục cho các em lòng biết ơn các nhân vật lịch sử thông qua lễ hộicác em nêu Nguyên tắc 3 đợc đảm bảo: Giáo viên giúp học sinh phân biệt đợc

lễ và hội Học sinh nắm đợc cái cụ thể là các hoạt động trong lễ và hội, từ cáchoạt động đó học sinh biết đợc đâu là lễ và đâu là hội Nguyên tắc 4 đợc đảmbảo: Giờ học diễn ra sôi nổi, học sinh hăng hái phát biểu, giáo viên điều khiển

hoạt động học của học sinh thông qua các lệnh và câu hỏi Nguyên tắc 6 đợcthực hiện tốt: Các lễ hội đã đợc học sinh biết đến trong các phân môn kháccủa tiếng Việt và đợc giáo viên gợi ý để học sinh nhớ lại Ngoài ra, có thể làcác lễ hội mà học sinh đã biết ở địa phơng hoặc đã đợc tham gia Nguyên tắc

7 đợc đảm bảo: Giáo viên tổ chức các hình thức học tập để cá nhân đợc trả lời,tập thể trả lời qua các phiếu học tập

Biên bản dự giờ số 3

Giáo viên: Đàm Hồng Điệp

Trờng Tiểu học Xuân Hoà A

Tuổi đời: 40

Trình độ: CĐSP

Đây là tiết Tự nhiên-xã hội, tất cả các hoạt động đều là hoạt động quansát và thảo luận của học sinh ở hoạt động 1, giáo viên chỉ cho học sinh quansát tranh trong sách giáo khoa mà không có tranh phóng to trên bảng nên sựtập trung của học sinh không cao Mặc dù, giáo viên đã cho học sinh thảo luậntheo nhóm đôi nhng kết quả đạt đợc thấp Sau khi các nhóm trình bày kết quả,giáo viên cho các nhóm khác nhận xét, bổ sung và giáo viên kết luận để nhiềuhọc sinh nhắc lại Giáo viên sử dụng câu hỏi: Từ các câu trả lời ở trên em hãyrút ra đặc điểm chung của chim? Học sinh suy nghĩ và trả lời ở hoạt động 2học sinh làm việc với tranh ảnh su tầm đợc và làm việc theo nhóm Hoạt độngnày do học sinh đã có tranh ảnh do mình su tầm đợc và giáo viên giao nhiệm

vụ rõ ràng nên kết quả thảo luận tốt Giáo viên sử dụng câu hỏi: Tại sao chúng

ta không nên săn bắt hoặc phá tổ chim? Các nhóm thảo luận sau đó đại diệncác nhóm lên trình bày về loài chim su tầm đợc và lý do vì sao phải bảo vệ cácloài chim

ở tiết dạy này do thiếu đồ dùng trực quan là con chim thật nên ở hoạt

động 1 kết quả thảo luận không đạt đợc nh ý muốn Nguyên tắc 2, 3, 5 bị viphạm, bài dạy của giáo viên thiếu thực tế (vật thật), học sinh chỉ đợc quan sátcác con chim trong sách giáo khoa nên cha hình dung ra đợc hết các đặc điểmcủa chim Mặt khác, học sinh cha đợc liên hệ thực tế ngoài những con trongtranh em còn biết con nào khác và cha đợc luyện nói về đặc điểm của các con

đó Qua tiết dạy này cho thấy cơ sở vật chất, trang thiết bị và trình độ của giáoviên là những điều kiện ảnh hởng đến việc thực hiện các nguyên tắc dạy học

Nguyên tắc 1 đợc đảm bảo: Thông qua bài học giáo viên giáo dục chohọc sinh ý thức bảo vệ các loài chim, vì sao không đợc săn bắt và và phá tổchim Trong toàn bộ tiết học nguyên tắc 4 đợc đảm bảo, giáo viên giữ vai tròchủ đạo thông qua các hình thức tổ chức dạy học để học sinh tự giác, tích cựchọc tập Nhng do có sự vi phạm nguyên tắc 2, 3 và 5 nên đã ảnh hởng đến việcthực hiện nguyên tắc 6 Nguyên tắc 7 đợc đảm bảo: Cá nhân học sinh đợc hoạt

động riêng đồng thời hoạt động trong nhóm

Sau khi giới thiệu bài giáo viên hớng dẫn học sinh giải bài toán 1 Đây

là bài toán dạng cũ có một lời giải, một phép tính Với bài toán này giáo viên

để học sinh tự suy nghĩ và làm vào nháp Sau đó, giáo viên cho một em làmtrên bảng lớp và gọi một học sinh nhận xét, sửa sai Với bài toán 2, giáo viêncho học sinh đọc bài trên bảng phụ Giáo viên gạch chân những từ quan trọng

và yêu cầu học sinh trả lời: Bài toán cho biết gì? Yêu cầu tìm gì? Học sinh suynghĩ trả lời Với bài toán này giáo viên gọi học sinh tóm tắt và cho biết cáchlàm Sau đó giáo viên cho học sinh tự làm bài tập theo nhóm vào bảng phụ.Giáo viên treo bảng gọi học sinh nhận xét Giáo viên sử dụng câu hỏi: Bàitoán trên giải theo mấy bớc? Học sinh suy nghĩ và trả lời Giáo viên chốt lại vàghi bảng, cho học sinh nhắc lại nhiều lần Giáo viên giới thiệu bài toán 2 làbài toán rút về đơn vị và hỏi học sinh bớc nào là bớc rút về đơn vị Phần luyệntập có 3 bài tập Hai bài tập 1 và 2 là bài toán có lời văn Với mỗi bài tập nàygiáo viên cho học sinh đọc đề bài, gạch chân những từ quan trọng, tóm tắt đềtoán và nêu dạng của bài toán sau đó giải bài toán Với bài toán 3, đây là bàitoán xếp hình giáo viên cho học sinh làm việc với bộ đồ dùng học tập và cánhân tự xếp Sau đó giáo viên tổ chức thi giữa hai nhóm nam và nữ xem nhómnào xếp nhanh và đúng hơn

Nguyên tắc 1 đợc đảm bảo: Học sinh nắm đợc các bớc giải bài toán liênquan đến rút về đơn vị, giáo dục học sinh ý thức làm bài khi đã đợc giaonhiệm vụ, ý thức học tập trong lớp Nguyên tắc 2 đợc đảm bảo: áp dụng bàitoán để giải các bài toán với đơn vị khác từ đó khẳng định tính đúng đắn của

các bớc giải bài toán Nguyên tắc 3 đợc đảm bảo: Với mỗi bài toán giáo viên

đều có phần tranh minh hoạ hoặc để học sinh tóm tắt bài toán, giúp học sinhnắm đợc bài toán và tìm ra lời giải Nguyên tắc 4 đợc đảm bảo: Giáo viên đa

ra bài tập và thông qua hệ thống câu hỏi để học sinh tự giác trả lời Tiết họcdiễn ra sôi nổi và học sinh hoạt động là chủ yếu Nguyên tắc 5 đợc đảm bảotrên cơ sở bài toán đã học giáo viên đặt câu hỏi để kích thích khả năng linhhoạt, sáng tạo của học sinh nhằm nắm đợc bài toán mới, giải bài toán mới trêncơ sở bài toán cũ Nguyên tắc 6 đợc đảm bảo: Trong toàn bộ tiết học các yêucầu giáo viên đa ra cho học sinh đều đợc học sinh giải quyết tốt trên cơ sởnhững kiến thức các em đã đợc học Nguyên tắc 7 đợc đảm bảo: Các câu hỏigiáo viên đa ra đều hớng tới để toàn bộ học sinh trong lớp trả lời đợc Bêncạnh đó, giáo viên khuyến khích học sinh làm nhanh và đúng trớc để giáo viênchấm điểm

và thể hiện qua trò chơi sắm vai Đại diện một số nhóm lên trình bày cách giảiquyết của nhóm mình Các nhóm khác lựa chọn nhóm đóng đạt nhất và cócách giải quyết phù hợp nhất Giáo viên sử dụng câu hỏi: Em nghĩ xem, Ông

T sẽ nghĩ gì về Nam và Minh nếu th bị bóc? Học sinh suy nghĩ, trả lời Giáoviên đa ra kết luận ở hoạt động 2 giáo viên phát phiếu học tập yêu cầu họcsinh thảo luận những nội dung trong phiếu theo nhóm 4 Sau đó đại diện cácnhóm trình bày kết quả, các nhóm khác bổ sung hoặc nêu ý kiến khác Giáoviên kết luận Hoạt động 3, giáo viên cho học sinh liên hệ thực tế, từng cặptrao đổi theo câu hỏi ghi trên phiếu lớn trên bảng Một số nhóm trình bày kếtquả, các nhóm khác có thể làm rõ những chi tiết mà mình quan tâm

Nguyên tắc 1 đợc đảm bảo: Giáo viên cung cấp cho học sinh đầy đủnhững tri thức của bài học và những tri thức này cũng chính là những bài học

đạo đức cần giáo dục cho học sinh Nguyên tắc 2 đợc đảm bảo: Thông qua

hoạt động 1 và hoạt động 2 giáo viên cung cấp cho học sinh những tri thức củabài học và hoạt động 3 giáo viên cho học sinh liên hệ thực tế việc thực hiệncủa bản thân các em và những tình huống, câu chuyện liên quan đến việc tôntrọng th từ, tài sản của ngời khác mà em biết Nguyên tắc 3 đợc đảm bảo:Ngay ở hoạt động 1 học sinh đã đợc đóng vai để giải quyết tình huống, họcsinh đợc tiếp xúc với th từ, tài sản của ngời khác qua trò chơi đóng vai này Từ

đó các em lựa chọn cách giải quyết của mình Nguyên tắc 4 đợc đảm bảo:Giáo viên giữ vai trò tổ chức, lãnh đạo, điều khiển hoạt động của học sinhthông qua các câu hỏi, phiếu và học sinh phải tự giác tích cực hoạt động.Nguyên tắc 5 đợc đảm bảo: Tất cả các hoạt động học tập trong tiết dạy giáoviên đều để học sinh tự mình vận dụng các kiến thức của bài học để giải quyếttình huống Nguyên tắc 6, 7 đợc đảm bảo: ở hoạt động 1 và 3 từng học sinh đ-

ợc thể hiện vốn hiểu biết của mình thông qua trò chơi đóng vai và liên hệ bảnthân ở hoạt động 2 học sinh đợc làm việc tập thể Các nhiệm vụ giáo viên đa

ra đều đợc các em giải quyết đạt kết quả tốt, không có hiện tợng ồn ào, mấttrật tự, không chú ý lắng nghe ý kiến của bạn

Qua dự giờ 5 tiết, tôi thấy đa phần giáo viên đã đầu t cho bài giảng củamình Kết quả thu đợc từ những bài học có sự chuẩn bị kỹ của giáo viên là rấttốt: Học sinh đạt đợc mục tiêu bài học ở tiết Toán, học sinh nắm đợc nộidung bài và biết vận dụng ngay để làm bài tập phần thực hành Tiết Luyện từ

và câu học sinh đợc luyện nói, đợc khắc sâu kiến thức về từ và kiến thức củacác phân môn tiếng Việt có liên quan Tiết Tự nhiên-xã hội học sinh đợcluyện nói, nắm đợc các đặc điểm bên ngoài, đặc điểm chung của các loài chim

và vì sao phải bảo vệ chúng Tiết Đạo đức học sinh đợc tự mình giải quyết tìnhhuống dần hình thành các hành vi đạo đức, phân biệt tài sản riêng của mỗi ng-

ời, đâu là việc làm sai trái, vi phạm pháp luật Trong 5 tiết có 4 tiết (chiếm80%) do giáo viên thực hiện tốt các nguyên tắc nên đã lựa chọn hợp lý các ph-

ơng pháp và có đầy đủ các điều kiện để thực hiện các nguyên tắc nên dạy học

đạt kết quả cao Các giờ học diễn ra sôi nổi, thoải mái, hào hứng, học sinh tiếpthu bài, xây dựng bài trên vốn hiểu biết, kinh nghiệm sống của bản thân Còntiết học thứ 3, do giáo viên cha có sự đầu t cao nên giờ học diễn ra không sôinổi, học sinh không thích thú, hào hứng, không tích cực tham gia xây dựngbài Qua tiết dạy này ta thấy một số nguyên tắc giáo viên thờng vi phạm là:Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính thực tiễn,

nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữ cái cụ thể và cái trừu tợng và nguyêntắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính vững chắc của tri thức với tính mềm dẻocủa t duy Từ năm tiết dạy này, ta có thể chia ra làm 2 cách thực hiện cácnguyên tắc dạy học:

Cách 1: Trong dạy học giáo viên căn cứ vào các nguyên tắc dạy học đểlựa chọn phối hợp các phơng pháp sao cho phù hợp với nội dung, mục đích bàihọc, phù hợp với trình độ, đặc điểm tâm sinh lý học sinh và tận dụng tối đathuận lợi do cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học mang lại Khi đã có phơngpháp phù hợp và có đầy đủ các điều kiện thì giờ học diễn ra sôi nổi,đạt hiệuquả cao và các nguyên tắc đợc đảm bảo

Cách 2: Giáo viên chỉ sử dụng 1 hoặc 2 phơng pháp và không chú ý đếncác điều kiện ảnh hởng đến việc thực hiện các nguyên tắc nên dễ dẫn đến viphạm một trong các nguyên tắc Một giờ học nh thế kém sôi nổi, học sinhkhông hào hứng, không khắc sâu đợc kiến thức

Nh vậy, chúng ta thấy ngay đợc việc thực hiện các nguyên tắc dạy họctheo cách 1 mang lại hiệu quả cao hơn so với cách 2 Nếu giáo viên nắm rõcác nguyên tắc lấy nó làm cơ sở để lựa chọn các phơng pháp và chuẩn bị tốtcác điều kiện ảnh hởng đến việc thực hiện các nguyên tắc thì giờ học đạt mục

đích Vì thế, việc thực hiện các nguyên tắc dạy học trong dạy học một số mônhọc lớp 3 là việc làm cần thiết và mang lại hiệu quả cao trong dạy học