Slide bài giảng mô hình kinh tế - Mô hình đọc quyền bán

Độc quyền bán Độc quyền bán là chỉ có một nhà cung cấp duy nhất trên thị trường  Hãng có thể lựa chọn sản xuất tại bất cứ điểm nào trên đường cầu thị trường... Hàng rào kỹ thuật Việc

Chương 5

Mô hình độc quyền bán

Copyright â2007 FOE All rights reserved.

Độc quyền bán

 Độc quyền bán là chỉ có một nhà cung cấp duy nhất trên thị trường

 Hãng có thể lựa chọn sản xuất tại bất

cứ điểm nào trên đường cầu thị trường

Các hàng rào gia nhập

 Nguyên nhân tồn tại độc quyền là các hãng khác không có khả năng gia nhập thị trường hoặc không kiếm được lợi nhuận

sức mạnh độc quyền

 Có hai loại hàng rào gia nhập

 Hàng rào kỹ thuật

 Hàng rào luật pháp

Hàng rào kỹ thuật

 Việc sản xuất sản phẩm có thể làm cho chi phí cận biên và chi phí bình quân giảm khi sản lượng tăng lên

 Trong tình huống này, hãng có quy mô lớn

sẽ có chi phí sản xuất thấp

 Hãng có thể kiếm được lợi nhuận từ việc loại bỏ các hãng khác ra khỏi ngành bằng giảm giá

 Tình huống này gọi là độc quyền tự nhiên

 Ngay khi độc quyền được thiết lập, sự gia nhập của các hãng mới sẽ rất khó khăn

TÝnh kinh tÕ cña quy m«

LAC LMC

Hàng rào kỹ thuật

 Một nguyên nhân dẫn đến độc quyền khác là sự hiểu biết đặc thù về kỹ thuật sản xuất với chi phí thấp

 Rất khó giữ được sự hiểu biết đó khỏi sự tìm hiểu của các hãng khác

 Sở hữu các nguồn lực đặc thù

Hàng rào luật pháp

 Độc quyền thuần tuý có thể được luật pháp quy

định.

 Công nghệ cơ bản để sản xuất sản phẩm được một hãng sở hữu thông qua bản quyền.

 Điều này làm tăng lợn nhuận của độc quyền và khuyến khích cải tiến công nghệ.

 Chính phủ có thể quy định bằng giấy phép.

 Đi u này có thể giúp nhà độc quyền ề đả m b o ch t l ả ấ ượ ng

Thiết lập hàng rào gia nhập

 Một số hàng rào gia nhập được hãng tự tạo ra

 Nghiên cứu và phát triển sản phẩm hoặc công nghệ mới

 Kiểm soát yếu tố đầu vào quan trọng

 Nỗ lực vận động để có sức mạnh độc quyền

 Những cố gắng của độc quyền tạo ra hàng rào gia nhập bao gồm cả chi phí nguồn lực thực tế

Tối đa hoá lợi nhuận

 Để tối đa hoá lợi nhuận, nhà độc quyền chọn mức sản lượng đảm bảo điều kiện:

MR = MC

 Trong độc quyền P>MR do độc quyền gặp

đường cầu thị trường dốc xuống

 Hãng phải giảm giá để bán được nhiều hơn nên mỗi đơn vị bán thêm có doanh thu nhỏ hơn giá

Tối đa hoá lợi nhuận

 Nếu MR = MC tại mức sản lượng tối đa hoá lợi nhuận và P > MR đối với nhà độc

quyền, nhà độc quyền sẽ đặt giá lớn hơn chi phí cận biên

Tèi ®a ho¸ lîi nhuËn

Quy luật nghịch đảo hệ số co gi n ã

 Chênh lệch giữa giá và chi phí cận biên

là nghịch đảo hệ số co giãn của cầu theo giá của nhà độc quyền

D P

E P

Quy luật nghịch đảo hệ số co gi n ã

 Hai kết luận chung về giá của nhà độc quyền có thể xác định:

 Nhà độc quyền sẽ chọn sản xuất chỉ ở miền

co giãn của đường cầu

 E D

P >1

 Giá của nhà độc quyền cao hơn chi phí cận biên phụ thuộc vào nghịch đảo hệ số co giãn của cầu theo giá

Lợi nhuận độc quyền

 Lợi nhuận độc quyền sẽ dương nếu giá thị trường lớn hơn chi phí bình quân

 Lợi nhuận độc quyền có thể duy trì trong dài hạn do không có sự gia nhập

 Một số nhà kinh tế ám chỉ lợi nhuận dài hạn là tô độc quyền

 Lợi tức của yếu tố được hình thành từ bản chất của độc quyền

Lợi nhuận độc quyền

 Lợi nhuận độc quyền trong dài hạn sẽ phụ thuộc vào mối quan hệ giữa chi phí bình quân và đường cầu thị trường

Lợi nhuận độc quyền

Độc quyền không có đường cung

 Với đường cầu thị trường không đổi, đường cung của nhà độc quyền chỉ là một

điểm

 Tập hợp giá và sản lượng tại điểm MR = MC

 Nếu đường cầu dịch chuyển, đường MR dịch chuyển và mức sản lượng tối đa hoá lợi nhuận mới sẽ được chọn

§éc quyÒn kh«ng cã ®­êng cung

Độc quyền và phân bổ tài nguyên

 Để đánh giá ảnh hưởng phân bổ của

độc quyền, chúng ta sử dụng cạnh tranh hoàn hảo với ngành có chi phí không đổi để làm cơ sở so sánh

 Đường cung dài hạn ngành là đường nằm ngang với mức giá bằng chi phí bình quân

và chi phí cận biên

Độc quyền và phân bổ tài nguyên

Q

P

MC=AC

D MR

Nếu thị trường là cạnh tranh, sản lượng và

giá tối ưu sẽ là Q* và P*

Phân biệt giá

 Độc quyền có thể phân biệt giá nếu có khả năng bán một loại sản phẩm của mình với các mức giá khác nhau

 Chiến lược phân biệt giá có thể thực hiện tuỳ thuộc vào sự bất lực của người mua khi tham gia vào thị trường

 Lợi nhuận có thể bị người môi giới làm giảm tại bất cứ mức giá nào

 Phân biệt giá sẽ thực hiện được nếu việc mua bán lại mất nhiều chi phí

Phân biệt giá hoàn hảo

 Nếu nhà độc quyền biết rõ mức giá cao nhất mỗi người mua có thể trả thì sẽ đặt cho mỗi người một mức giá khác nhau

 Phân biết giá hoàn hảo (cấp 1)

 Chiếm đoạt toàn bộ tặng dư tiêu dùng

 Không có phần mất không

 Thặng dư sản xuất đúng bằng phuc lợi xã hội (PS=NSB)

Độc quyền bán như trên

đến khi người mua trả giá

đúng bằng chi phí cận biên của sản phẩm

Q1

P1

Người thứ nhất trả giá P1 đối với Q1

Q2

P2 Người thứ hai trả giá P2 cho Q2-Q1

Phân biệt giá hoàn hảo

Phân biệt giá hoàn hảo

 Ví dụ về phân biệt giá hoàn hảo là y tế

và tư vấn luật pháp

 Nếu nhà độc quyền muốn phân biệt giá hoàn hảo, họ sẽ sản xuất mức sản lượng sao cho doanh thu cận biên đúng bằng chi phí cận biên

Ph©n biÖt gi¸ cÊp 2

Q

P

D MR

MC AC

Phân chia thị trường

 Phân biệt giá hoàn hảo đòi hỏi nhà độc quyền biết được hàm cầu của mỗi người tiêu dùng tiềm năng

 Một vấn đề ít nghiêm ngặt hơn có thể giả thiết rằng phân chia người mua vào một

số thị trường riêng

 Chính sách giá khác nhau cho mỗi thị trường

 Đó là hình thức phân biệt giá cấp 3

Thị trường có đường cầu

ít co giãn sẽ phải mua với giá cao hơn

Đặt giá theo thời gian

 Một cách khác là nhà độc quyền chọn mức giá theo thời gian để khuyến khích người mua phân chia chi tiêu của họ phụ thuộc vào việc họ sẽ mua bao nhiêu

 Điều này chỉ khả thi khi không có khả năng mua nhiều cùng một thời điểm

Đặt giá theo thời gian

Q

AC = MC

P

Sau đó cầu trở nên co gi n hơn và ã giá được giảm để mở rộng thị phần

Đặt giá hai phần

 Người tiêu dùng phải trả một khoản tiền

cố định để được quyền mua sản phẩm, sau đó mua bao nhiêu sẽ tính tiền riêng

 T(Q) = A + PQ

 Mục tiêu nhà độc quyền là lựa chọn A

và P để tối đa hoá lợi nhuận, cho trước

đường cầu về sản phẩm

Quan điểm tích cực về độc quyền

của nhà độc quyền là lợi nhuận độc quyền nắm vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế

nghiên cứu và phát triển

đem lại những khuyến khích gia nhập của các hãng cạnh tranh tiềm năng