Tổng quan về thị trường tài chính

Thị trường tài chính là nơi giao dịch các loại tài sản tài chínhThị trường tài chính là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, chuyển nhượng quyền sử dụng các khoản vốn ngắn hạn hoặc dài hạn thông qua các công cụ tài chính nhất định (financial instruments).Các trung gian tài chính là những tổ chức thực hiện huy động nguồn tiền của những người tiết kiệm cuối cùng và sau đó cung cấp cho những người cần vốn cuối cùng.

CHƯƠNG 2

THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

TỔNG QUAN VỀ THỊ TRƯỜNG TÀI

1 GIỚI THIỆU VỀ THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

Thị trường tài chính là nơi giao dịch các loại tài sản tài chính

Tài sản tài chính là những tài sản có giá trị

không dựa vào nội dung vật chất của nó mà dựa vào các quan hệ trên thị trường.

Ví dụ: cổ phiếu, trái phiếu, tiền gửi ngân hàng, các giấy tờ có giá,…

1 GIỚI THIỆU VỀ THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

Một tài sản tài chính mang lại cho người nắm giữ nó quyền hưởng một khối lượng tiền cố định,

được ấn định trước, gọi là công cụ nợ.

Ví dụ: trái phiếu kho bạc, trái phiếu công ty,…

Một tài sản tài chính buộc người phát hành phải trả cho người nắm giữ một số tiền căn cứ vào lợi nhuận đạt được sau khi đã thanh toán các

nghĩa vụ, gọi là công cụ vốn.

Ví dụ: cổ phiếu thường.

1 GIỚI THIỆU VỀ THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

Công cụ phái sinh là những công cụ được

phát hành trên cơ sở những công cụ đã có như

cổ phiếu, trái phiếu nhằm nhiều mục tiêu khác nhau như phân tán rủi ro, bảo vệ lợi nhuận hoặc tạo lợi nhuận.

Ví dụ: hợp đồng tương lai, hợp đồng kỳ hạn,

hợp đồng quyền chọn,…

Thị trường tài chính là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, chuyển nhượng quyền sử dụng các khoản vốn ngắn hạn hoặc dài hạn thông qua các công cụ tài chính nhất định (financial instruments).

1 GIỚI THIỆU VỀ THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

2 PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

 Căn cứ vào thời hạn luân chuyển vốn

2 PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

 Thị trường tiền tệ (Money market)

Thị trường tiền tệ là thị trường mua bán các chứng khoán

nợ ngắn hạn – short-term debt securities (có thời hạn đáo hạn từ một năm trở xuống).

 Thị trường vốn (Capital market)

Thị trường vốn là thị trường mua bán các chứng khoán nợ

dài hạn – long-term debt securities (có thời hạn đáo hạn trên một năm) và các chứng khoán vốn (equity securities).

2 PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

Thị trường ngoại hối

2 PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

Thị trường chứng khoán

2 PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

 Căn cứ vào tính chất chuyên môn hóa

Thị trường công cụ vốn

Thị trường công cụ phái

sinh

Thị trường công cụ phái

sinh

2 PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

 Căn cứ vào cơ cấu thị trường

2 PHÂN LOẠI THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

 Căn cứ vào đặc điểm của thị trường

TT tập trung

• Là thị trường giao dịch tập trung ở Sở giao dịch

• Giao dịch các

CK đã được niêm yết

TT phi tập trung

• Là thị trường giao dịch ở ngoài sở giao dịch

• Giao dịch các chứng khoán chưa được niêm yết

3 CHỨC NĂNG CỦA TTTC TRONG NỀN KT

Tập trung các khoản tiết kiệm thành nguồn

vốn lớn tài trợ ngắn hạn và dài hạn cho các

chủ thể cần vốn trong nền kinh tế

Nguồn cung ứng vốn (nơi

thừa vốn):

- Cá nhân, hộ gia đình

- Đơn vị kinh tế

- Tổ chức đoàn thể, xã

3 CHỨC NĂNG CỦA TTTC TRONG NỀN KT

Kích thích tiết kiệm và đầu tư

- Tích luỹ tiền tệ: Thói quen của mọi tầng lớp dân cư trong xã hội dẫn đến việc tích luỹ tiền tệ một cách thường xuyên.

- Đầu tư: Làm cho đồng tiền tích lũy được bảo toàn và sinh lời

- Thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển

3 CHỨC NĂNG CỦA TTTC TRONG NỀN KT

Hình thành giá các tài sản tài chính

Thông qua quan hệ giữa người mua và người bán (quan hệ cung cầu  trên thị trường) giá cả của các tài sản tài chính được xác định, hay nói cách  khác, lợi tức yêu cầu của tài sản tài chính được xác định Vì vậy, thị trường  tài chính là nơi hình thành nên giá cả của các tài sản tài chính – các “hàng  hoá” trên thị trường

3 CHỨC NĂNG CỦA TTTC TRONG NỀN KT

Tạo tính thanh khoản cho các tài sản tài

chính

Thị trường tài chính cung cấp một một cơ chế để các nhà đầu tư có thể  trao đổi, mua bán các tài sản tài chính của mình trên thị trường thứ cấp, như  vậy thị trường tài chính tạo ra tính thanh khoản cho các tài sản tài chính  Nếu thiếu tính thanh khoản, người đầu tư sẽ buộc phải nắm giữ các công cụ  nợ cho tới khi đáo hạn, hoặc nắm giữ các công cụ vốn cho tới khi công ty  phá sản hoặc giải thể phải thanh lý tài sản  Mức độ thanh khoản của các thị truờng tài chính là khác nhau, nó phụ  thuộc vào sự phát triển của thị trường.

4 VAI TRỊ CỦA THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

 Tạo lập nguồn vốn cho nền kinh tế:

+ Tạo lập nguồn vốn qua hệ thống NHTM (vốn gián tiếp)

+ Tạo lập nguồn vốn qua thị trường chứng khoán (vốn trực tiếp)

 Góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của nền

kinh tế.

+ Khai thác triệt để các nguồn lực tài chính

+ Kích thích việc sử dụng vốn tiết kiệm và có hiệu quả

 Đẩy nhanh quá trình tự do hoá tài chính và hội nhập quốc tế

+ Tự do hoá tài chính

- Tự do hoá lãi suất (lãi suất thỏa thuận)

- Thực hiện cơ chế quản lý tỷ giá linh hoạt

- Tự do hoá giao dịch vãng lai

- Tự do hoá giao dịch vốn

- Thực hiện chuyển đổi đồng bản tệ + Hội nhập quốc tế:

- Hội nhập trong lĩnh vực Kinh tế - Thương mại

- Hội nhập trong lĩnh vực Tài chính – Ngân hàng

- Hội nhập trong các lĩnh vực khác (XH ngoại giao, văn hoá, )

4 VAI TRỊ CỦA THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

CÁC ĐỊNH CHẾ TÀI CHÍNH TRUNG GIAN

Khái quát về các định chế tài chính trung gian

Đặc điểm cơ bản của một số TGTC

I

II

I KHÁI QUÁT VỀ CÁC ĐỊNH CHẾ

TCTG

1 • Khái niệm về trung gian tài chính

• Khái niệm về trung gian tài chính

2 • Đặc điểm của trung gian tài chính

• Đặc điểm của trung gian tài chính

3 • Vai trò của trung gian tài chính

• Vai trò của trung gian tài chính

4 • Phân loại các trung gian tài chính

• Phân loại các trung gian tài chính

1 Khái niệm về trung gian tài

chính

1 Khái niệm về trung gian tài

chính

Các trung gian tài chính là những tổ chức thực hiện huy động nguồn tiền của những người tiết kiệm cuối cùng và sau đó cung cấp cho những người cần vốn cuối cùng.

Trung gian tài chính là các tổ chức có tư cách pháp nhân kinh doanh trong lĩnh vực tài chính tiền

tệ với hoạt động chủ yếu và thường xuyên là huy động vốn nhàn rỗi từ những người thừa vốn rồi đến lượt cho vay đối với những người cần vốn

2 Đặc điểm của trung gian tài

chính

 Các trung gian tài chính là các cơ sở kinh doanh tiền tệ và phát hành giấy tờ có giá được tổ chức và hoạt động để đạt những mục đích sinh lợi nhất định.

2 Đặc điểm của trung gian tài

chính

Tiến trình tạo các đầu ra của các TGTC

gồm 2 giai đoạn:

cùng bằng việc phát hành các loại tài sản tài chính của riêng mình như trái phiếu, kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi, tài khoản thanh toán,…

 Mua lại các tài sản tài chính do những đơn vị cần vốn cuối cùng phát hành như thương phiếu, trái phiếu, hợp đồng vay nợ, hợp đồng BH hoặc sử dụng vốn huy động để cho vay, đầu tư,….

2 Đặc điểm của trung gian tài

chính

 Các trung gian tài chính là các cơ sở kinh doanh tiền tệ và phát hành giấy tờ có giá được tổ chức và hoạt động để đạt những mục đích sinh lợi nhất định.Các trung gian tài chính đảm nhận các hoạt động trung gian như trung gian mệnh giá, trung gian rủi ro ngầm định, trung gian kỳ hạn,…

3 Vai trò của trung gian tài

chính

đáo hạn của các tài sản tài chính.

 Khắc phục tình trạng thông tin bất cân xứng

trên thị trường tài chính, giảm thiểu rủi ro bằng cách đa dạng hóa danh mục đầu tư.

 Giảm chi phí giao dịch xã hội, chi phí hợp đồng

và xử lý thông tin

 Nâng cao hiệu quả kinh tế, tạo lập cơ chế cho

thanh toán.

4 Phân loại các trung gian tài

chính

Căn cứ vào đặc điểm hoạt động

 Các loại quỹ tiết kiệm

4 Phân loại các trung gian tài

Các cty BH nhân thọ

Các cty BH tai nạn và tài

sản

Các cty BH tai nạn và tài

tư

Các định chế trung gian đầu

tư

Các loại quỹ đầu tư/ hỗ tương

Các loại quỹ đầu tư/ hỗ tương

Các quỹ hỗ tương TTTTCác quỹ hỗ

tương TTTT

Các công ty tài chính

Các công ty tài chính

Trung gian đầu tư

Tổ chức nhận tiền gửi

Ngân hàng thương mại

Quỹ tương trợ Công ty tài chính

Các quỹ trợ cấp tư nhân, quỹ hưu trí

bang và địa phương

Các liên hiệp tín dụng (Credit Unions)

Các công ty bảo hiểm

Các hiệp hội cho vay tiết kiệm(S&L)

Các ngân hàng tiết kiệm trương trợ

(Mutual Saving Banks)

Quỹ tương trợ thị trường tiền tệ Các Ngân hàng đặc biệt

4 Phân loại các trung gian tài

Ngân hàng trung ương

Định chế tài chính phi ngân

hàng

Định chế tài chính phi ngân

hàngCông ty bảo

hiểm

Công ty tài

chínhQuỹ đầu tư, quỹ hưu trí,

…

II ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN CỦA MỘT

1 Các tổ chức nhận tiền gửi

Là những trung gian tài chính có chức năng

và hoạt động chủ yếu là nhận tiền gửi từ các

cá nhân, tổ chức rồi sử dụng vốn đó để cho vay

 Các tổ chức tiết kiệm (Thrift Institutions)

 Các liên hiệp tín dụng (Credit Unions)

NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

Kinh doanh tiền tệ

Cung cấp dịch vụ ngân hàng

 Huy động vốn: nhận tiền gửi (phát séc/

thanh toán, tiết kiệm, kì hạn)

 Sử dụng vốn: Cho vay và đầu tư

 Trung gian thanh toán

Hoạt động kinh doanh có độ rủi ro cao, vì mục đích lợi nhuận

Là kênh dẫn vốn gián tiếp lớn nhất

TỔ CHỨC TIẾT KIỆM

Hiệp hội tiết kiệm và cho vay

Ngân hàng tiết kiệm tương trợ

 Huy động vốn: Nhận tiền gửi (tiền gửi thanh toán/ phát séc, tiết kiệm, kì hạn)

LIÊN HIỆP TÍN DỤNG

 Huy động vốn từ các thành viên

 Chỉ cho các thành viên vay vốn

 Tổ chức tương trợ, phi lợi nhuận

 Cho vay chủ yếu trung và dài hạn các dự

án đầu tư ưu tiên của quốc gia

Þ Phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế xã hội

Þ Mục tiêu lợi nhuận là thứ yếu

2 Các trung gian tiết kiệm theo

HĐ

Là các trung gian tài chính huy động vốn theo định kỳ trong một khoảng thời gian nhất định dựa trên cơ sở hợp đồng ký kết với khách hàng

Quỹ lương hưu, trợ cấp

CÔNG TY BẢO HIỂM

Là trung gian tài chính với hoạt động thường xuyên và chủ yếu là thu phí bảo hiểm để hình

thành nên quỹ bảo hiểm, sử dụng quỹ đó để

bồi thường tổn thất cho những người tham gia

bảo hiểm gặp phải rủi ro được bảo hiểm

 Huy động vốn: Phí bảo hiểm

 Sử dụng vốn: Bảo toàn và phát triển vốn (Cho vay, đầu tư => bồi thường tổn thất cho khách hàng gặp rủi ro)

Bảo hiểm nhân thọ

Bảo hiểm phi nhân thọ

QUỸ LƯƠNG HƯU, TRỢ CẤP

 Huy động vốn: Tiền lương, thu nhập định

kì của người lao động

 Sử dụng vốn: Chi trả tiền lương hưu sau khi người lao động nghỉ hưu

Þ cần bảo toàn và phát triển quỹ (đầu tư, cho vay…)

Þ Việt Nam: hình thức bảo hiểm xã hội

3 Các trung gian đầu tư

Là các trung gian tài chính huy động vốn bằng cách phát hành các công cụ tài chính

và sử dụng vốn đó vào các mục đích riêng biệt dựa trên lợi thế của từng loại hình

Công ty tài chính (Finance companies)

Quỹ đầu tư tương trợ (Mutual funds)

Quỹ đầu tư trên thị trường tiền tệ (Money market mutual funds -MMMFs)

CÔNG TY TÀI CHÍNH

Là trung gian tài chính huy động vốn bằng cách phát hành các giấy tờ có giá ngắn hạn, trái phiếu và cổ phiếu và sử dụng vốn

đó để cho vay

Không được huy động tiền gửi thanh toán

Không được cung cấp dịch vụ thanh toán

Công ty tài chính bán hàng

Công ty tài chính tiêu dùng

Công ty tài chính kinh doanh

QUỸ ĐẦU TƯ TƯƠNG TRỢ QUỸ ĐẦU TƯ TRÊN THỊ TRƯỜNG

TIỀN TỆ

Quỹ đầu tư tương trợ: Huy động vốn thông qua phát hành chứng chỉ quỹ và sử dụng vốn đó để đầu tư vào chứng khoán

 Quỹ đầu tư đóng

 Quỹ đầu tư mở

Quỹ đầu tư trên thị trường tiền tệ: Huy

động vốn giống quỹ đầu tư tương trợ

nhưng sử dụng vốn đó đầu tư vào các

công cụ tài chính trên thị trường tiền tệ

Loại hình TGTC Hình thức huy

động vốn Hình thức sử dụng vốn Marks Ngân hàng thương

mại

Tổ chức tiết kiệm Tiền gửi Cho vay thế chấp Ngày nay được phép

cung cấp DVTT

Tổ chức tín dụng Chứng chỉ quỹ Cho vay tiêu dùng Trong phạm vi thành

viên quỹ, tương trợ, phi lợi nhuận

Công ty bảo hiểm

(Nhân thọ, phi

nhân thọ)/ Quỹ

lương hưu

khoán CP, công ty, cho vay thế chấp

Công ty tài chính Phát hành giấy tờ

có giá ngắn hạn, trái phiếu, cổ phiếu

Cho vay tiêu dùng,

không được huy động tiền gửi ngắn hạn

Mutual Funds

MMMFs Chứng chỉ quỹChứng chỉ quỹ Trái phiếu, cổ phiếu

Các công cụ trên thị trường tiền tệ