Slide trình bày Đổi mới phương pháp dạy học Bàn tay nặn bột

ố đặc điểm quan trọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các ặn bột” ểm của PPBTNB ọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các ểm của PPBTNB ệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ặn bột” ộ

PH ÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HUYỆN NGHĨA HƯNG

“Bµn tay nÆn bét”

N i dung ch ng trình t p hu n ội dung chương trình tập huấn ương trình tập huấn ập huấn ấn

Ph n th nh t: ần thứ nhất: ứ nhất: ất: Gi i thi u chung v ph ng pháp”Bàn tay n n b t” ới thiệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ề phương pháp”Bàn tay nặn bột” ương trình tập huấn ặn bột” ội dung chương trình tập huấn

1 Th nào là “Bàn tay n n b t” ? ế nào là “Bàn tay nặn bột” ? ặn bột” ội dung chương trình tập huấn

2 Đ c đi m c a PPBTNB ặn bột” ểm của PPBTNB ủa PPBTNB

*M t s đ c đi m quan tr ng đ phân bi t Bàn tay n n b t v i các ội dung chương trình tập huấn ố đặc điểm quan trọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các ặn bột” ểm của PPBTNB ọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các ểm của PPBTNB ệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ặn bột” ội dung chương trình tập huấn ới thiệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột”

ph ng pháp d y h c khác : ương trình tập huấn ạy học khác : ọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các

3 M t s l u ý khi d y pp : Bàn tay n n b t ội dung chương trình tập huấn ố đặc điểm quan trọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các ư ạy học khác : ặn bột” ội dung chương trình tập huấn

4 Nh ng u đi m c a ph ng pháp: Bàn tay n n b t ững ưu điểm của phương pháp: Bàn tay nặn bột ư ểm của PPBTNB ủa PPBTNB ương trình tập huấn ặn bột” ội dung chương trình tập huấn

Ph n th hai: ần thứ nhất: ứ nhất: Ti n trình d y h c theo ph ng pháp “Bàn tay n n ế nào là “Bàn tay nặn bột” ? ạy học khác : ọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các ương trình tập huấn ặn bột”

b t” ội dung chương trình tập huấn

1 Gi i thi u t ng th 5 b c c a ti n trình ới thiệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ổng thể 5 bước của tiến trình ểm của PPBTNB ưới thiệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ủa PPBTNB ế nào là “Bàn tay nặn bột” ?

2 Gi i thi u chi ti t t ng b c có l y ví d minh h a làm rõ ới thiệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ế nào là “Bàn tay nặn bột” ? ừng bước có lấy ví dụ minh họa làm rõ ưới thiệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ấn ụ minh họa làm rõ ọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các

3 M t s l u ý khi l a ch n bài và v n d ng các b c c a PPBTNB ội dung chương trình tập huấn ố đặc điểm quan trọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các ư ựa chọn bài và vận dụng các bước của PPBTNB ọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các ập huấn ụ minh họa làm rõ ưới thiệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ủa PPBTNB

Ph n th ba : ần thứ nhất: ứ nhất: T ch c d y h c m t s chuyên đ theo PPBTNB ổng thể 5 bước của tiến trình ức dạy học một số chuyên đề theo PPBTNB ạy học khác : ọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các ội dung chương trình tập huấn ố đặc điểm quan trọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các ề phương pháp”Bàn tay nặn bột”

trong năm h c 2013- 2014 trong tr ng ti u h c ọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các ường tiểu học ểm của PPBTNB ọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các

Ph n th t : ần thứ nhất: ứ nhất: ư: Xem đĩa ghi hình ti t d y TNXH l p 3 bài : Lá cây ế nào là “Bàn tay nặn bột” ? ạy học khác : ới thiệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột”

1 Gi i thi u s l c n i dung bài d y theo 5 b c tr c khi xem ới thiệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ơng trình tập huấn ược nội dung bài dạy theo 5 bước trước khi xem ội dung chương trình tập huấn ạy học khác : ưới thiệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột” ưới thiệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột”

(Ho c v a xem v a nghe thuy t minh theo các b c.) ặn bột” ừng bước có lấy ví dụ minh họa làm rõ ừng bước có lấy ví dụ minh họa làm rõ ế nào là “Bàn tay nặn bột” ? ưới thiệu chung về phương pháp”Bàn tay nặn bột”

- Năm học 2012 – 2013, PPBTNB được dạy thí điểm

trên 63 tỉnh thành, tỉnh Nam Định được dạy ở

trường Kim Đồng và trường Nguyễn Văn Trỗi Hiện nay PPBTNB không chỉ triển khai dạy ở Tiểu học và triển khai dạy cả ở Trung học Mới đây, có một công văn mới nhất của bộ giáo dục đào tạo: Công văn số 3535/ ngày 27/5/2012 yêu cầu tất cả các cơ sở giáo dục triển khai PP dạy học tích cực trong đó có PP BTNB, về tinh thần công văn đó như thế nào, tinh thần chỉ đạo của PGD như thế nào thì chúng tôi sẽ giới thiệu với các đ/c hôm nay

- BGD đào tạo, Vụ Tiểu học đã xây dựng đề

án PPBTNB ở các trường phổ thông giai đoạn

2011 -2015 Do đó trong thời điểm này chúng

ta đang thực hiện đề án của Vụ Tiểu học đó là triển khai đề án PPBTNB giai đoạn 2011 –

2015 Và như các đ/c đã biết trong bản tin

giáo dục mới nhất mà các đ/c đã xem, đã biết

là có chương trình bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên Tiểu học, trong đó có mục đăng trên bản tin dục là bồi dưỡng chu kì về

PPBTNB cho tất cả các cơ sở giáo dục, tất cả giáo viên Do đó mà tất cả các cơ sở giáo

dục, tất cả các giáo viên cần nắm rõ về

“PPBTNB”.

Phần thứ nhất : Giới thiệu chung về phương

pháp “Bàn tay nặn bột”.

1.1 Phương pháp “Bàn tay nặn bột” là gì ?

Bàn tay nặn bột

(Tiếng Pháp “La main à pâte”; Tiếng Anh : Hand on)

Phương pháp “Bàn tay nặn bột” là phương pháp dạy học tích cực dựa trên thí nghiệm nghiên cứu, áp dụng cho dạy các môn Khoa học tự nhiên.

“Bàn tay nặn bột” chú trọng đến việc hình thành kiến thức cho học sinh bằng các thí nghiệm tìm tòi nghiên cứu để chính các em tìm ra câu trả lời cho các vấn đề được đặt ra trong cuộc sống thông qua tiến hành thí nghiệm, quan sát, nghiên cứu tài liệu hay điều tra…

1.2 Đ c đi m c b n c a ph ặc điểm cơ bản của phương ph ểm cơ bản của phương ph ơ bản của phương ph ản của phương ph ủa phương ph ư:ơ bản của phương ph ng ph áp

- Đặc điểm cơ bản của phương pháp Bàn tay nặn bột là phương pháp giảng dạy dựa trên sự tìm tòi - nghiên cứu Cũng như các phương pháp dạy học tích cực khác, học sinh đóng vai trò trung tâm trong quá trình dạy – học,

tích cực, chủ động lĩnh hội kiến thức Giáo viên là người hướng dẫn, cố vấn, giúp đỡ học sinh trong quá trình lĩnh hội kiến thức thông qua các hoạt động Phương pháp

này ngoài việc giúp học sinh lĩnh hội kiến thức còn rèn luyện các kĩ năng và phát triển ngôn ngữ( nói và viết)

cho học sinh.

* Một số đặc điểm quan trọng để phân biệt Bàn tay nặn bột với các phương pháp dạy học khác :

- Phương pháp Bàn tay nặn bột chú trọng quan niệm ban đầu của học sinh trước khi tiếp cận kiến thức mới.

- Sự tiếp thu kiến thức của học sinh thông qua việc

giáo viên giúp học sinh tự đi lại chính con đường mà các nhà khoa học đã tìm ra chân lí(kiến thức): đặt giả thuyết ( quan niệm ban đầu), đặt câu hỏi khoa học, đề xuất

phương án nghiên cứu và làm thí nghiệm để kiểm chứng giả thuyết, đưa ra kết luận.

- Phương pháp Bàn tay nặn bột sử dụng vở thí nghiệm như là một phương tiện để rèn luyện ngôn ngữ viết cho học sinh trong quá trình học tập các kiến thức khoa

học, tập làm quen với ghi chép một cách khoa học các thông tin thu nhận được trong giờ học.

Tóm lại :

- Về bản chất việc phát hiện kiến thức của học sinh

thông qua quá trình tiến hành thực nghiệm, hs sẽ phân tích, suy luận, thảo luận chung và tranh luận với bạn với giáo viên về những ý tưởng hay kết quả thực nghiệm( Tức là bắt đầu từ đầu giống như các nhà khoa học đã đi )

1.3 Một số lưu ý khi dạy pp : Bàn tay nặn bột.

- Người học phải tự nhiên như quá trình tìm ra chân lý hoạt động tự nhiên.Với PPBTNB thì kể cả việc hs đọc sách trước, học thêm trước, biết trước kiến thức thì khi

đề xuất ra các thí nghiệm để chứng minh,hs sẽ lúng

túng khi hỏi lại : Vì sao em biết điều đó? Làm sao em

chứng minh được kết luận của em là đúng ? Và nếu dạy trước thì tiết học sẽ không tốt cho lắm.

-Sử dụng phương pháp bàn tay nặn bột không được

nhận xét quan điểm của ai đúng, ai sai ( Đây là một

điều mà chúng ta đặc biệt chú ý khi sử dụng phương

pháp này và thông qua thí nghiệm thì chính hs sẽ tự

đánh giá mình đúng hay sai.(Tức là hoàn toàn hs tự

mình rút ra điều đó).

- Chúng ta là những người gv thì không được nhận xét

là ý kiến nào là đúng, ý kiến nào là sai và thông qua thí nghiệm thì chính hs sẽ tự đánh giá mình đúng hay sai (Tức là hoàn toàn hs tự mình rút ra điều đó).

- PPBTNB chủ yếu dạy ở các môn Khoa học, môn Tự

nhiên, môn Công nghệ ở các chủ đề gắn với đời sống

của hs PPBTNB rất phù hợp môn Tự nhiên & xã hội,

môn khoa học bởi vì nó liên quan đến quan sát, liên

quan đến thí nghiệm nhiều do đó mà nó rất phù hợp với

bộ môn nói trên.

- Trong chương trình hiện nay thì có những bài áp dụng được cả quy trình của PPBTNB, nhưng có những bài chỉ

áp dụng một phần.

1.4 Ưu điểm của phương pháp: Bàn tay nặn bột.

- Trong dạy học theo phương pháp BTNB, học sinh là người chủ động học tập, tự xây dựng kiến thưc thông

qua khám phá, thử nghiệm, thảo luận, hợp tác với bạn với sự định hướng giúp đỡ của giáo viên.Qua đó, học sinh nắm được kiến thức, phát triển năng lực nhận thức

và tư duy sáng tạo; phát triển năng lực quan sát, thực hành; kĩ năng làm việc hợp tác theo nhóm; … Góp phần phát triển năng lực của học sinh.

- BTNB còn chú ý nhiều tới rèn kĩ năng diễn đạt thông qua ngôn ngữ nói và viết để hs phát triển khả năng diễn đạt, ngôn ngữ khoa học.

- Qua việc tích cực tham gia các hoạt động, qua các bước của phương pháp BTNB, học sinh hình thành các tác phong và thói quen

làm việc khoa học, thói quen độc lập suy nghĩ, sáng tạo trong hành động, có lợi cho việc học tập và nghiên cứu sau này.HS cũng dần được hình thành, bồi dưỡng óc tò mò, ham muốn

khám phá, lòng yêu thích và say mê khoa học.

Phần thứ hai : Tiến trình dạy học theo phương pháp “Bàn tay nặn bột”.

Bước 1: Đưa ra tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề

Bước 2 : Làm bộc lộ biểu tượng ban đầu của học

sinh.

Bước 3 : Đề xuất câu hỏi(dự đoán/ giả thuyết) và

phương án tìm tòi ( Đây là bước hoàn toàn mới ).

Bước 4 : Tiến hành thực nghiệm tìm tòi.

Bước 5 : Kết luận kiến thức.

Bước 1: Đưa ra tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề

VD: Dạy kiến thức : Cấu tạo bên trong hạt đậu.

- Giáo viên đưa ra một vài hạt đậu (loại đậu hạt lớn nhằm mục đích để cho hs dễ quan sát.)

-Giáo viên đặt câu hỏi nêu vấn đề : Theo em trong

hạt đậu có gì? ( Đây là b1 nêu vấn đề )

Dùng phương pháp Bàn tay nặn bột để dạy kiến thức : Cấu tạo bên trong hạt đậu.

Bước 2 : Làm bộc lộ biểu tượng ban đầu

của học sinh.

Bước này là bước thường là chúng ta không để ý.

- Ở bước này hs phải bộc lộ được quan điểm ban đầu của mình.

-VD : Làm bộc lộ quan điểm ban đầu của hs thì gv giao nhiệm vụ cho hs: (Trong hạt đậu có những

gì ? Em hãy suy nghĩ và vẽ vào vở thí nghiệm hình

vẽ mô tả bên trong hạt đậu) hs phải có nhiệm vụ

đó và có thể mô tả bằng hình vẽ,có thể mô tả bằng lời Tức là đối với hs khả năng viết còn hạn chế thì

hs có thể nói, có thể vẽ… ( Sử dụng nhiều cách để

hs bộc lộ quan niệm ban đầu đó là có thể : Nói, có thể viết , có thể vẽ… )

- Trong thời gian hs vẽ các ý kiến của mình vào vở thí nghiệm, giáo viên tranh thủ quan sát nhanh để tìm ra

các hình vẽ ( Các biểu tượng ban đầu) khác nhau Giáo viên chú ý không nhất thiết để ý tới các hình vẽ đúng và cần phải chú trọng đến các hình vẽ sai ( Vì đây là biểu tượng ban đầu ngây thơ của các em.)

H1: Trong hạt đậu có nhiều hạt nhỏ.

H2: Trong hạt đậu có cây con với lá và rễ.

H3 Trong hạt đậu có cây đậu nở hoa và có nhiều hạt đậu khác.

H4 Trong hạt đậu có nhiều hạt đậu nhỏ có rễ.

H5, 7, 9.Trong hạt đậu có nhiều hạt đậu nhỏ.

H6,8 Trong hạt đậu có một cây đậu nhỏ với đầy đủ thân lá, rễ.

Bước 3 : Đề xuất câu hỏi(dự đoán/ giả thuyết) và

phương án tìm tòi ( Đây là bước hoàn toàn mới ).

Đây là bước tự hs đề xuất ý kiến chứ không phải là giáo viên.

- Đây là bước khác với các PP mà hiện nay chúng

ta thường dùng.

- Hs phải đề xuất câu hỏi ví dụ như : Có nhiều

nhóm khác nhau trong lớp :

+ Nhóm biểu tượng một : Biểu tượng h.vẽ của

hs 1,5,7,9 đều cho rằng trong hạt đậu có nhiều hạt đậu nhỏ khác.

+ Nhóm biểu tượng hai : Hình vẽ của hs 2,6,8 đều cho

rằng: Trong hạt đậu đều có một câu đậu con với đầy đủ các bộ phận bên trong ( Tức là hs biểu hiện bằng hình

vẽ đó )

+ Nhóm biểu tượng ba : Hình vẽ của hs trong hạt đậu

có một cây đậu con có đầy đủ các bộ phận đã nở hoa, ngoài ra còn có nhiều hạt đậu khác( Tức là hs thể hiện trong hình vẽ là như vậy )

+ Nhóm biểu tượng bốn: Hình vẽ của hs cho rằng

trong hạt đậu có nhiều hạt đậu nhỏ đang mọc rễ

Lưu ý: Các nhóm biểu tượng trên chỉ là một phương án Có thể hs ghép h.vẽ 4 vào các nhóm hình vẽ 1, 5, 7, 9 hoặc nhóm hình vẽ 3 vào nhóm với các hình 2,

6, 8 đều chấp nhận được.

* Tất cả các hiểu biết ban đầu của hs từ các kiến thức

có sẵn hs có thể hiểu trong hạt đậu đó nó có trường hợp

đó xảy ra Và giáo viên hướng dẫn hs đặt câu hỏi nghi vấn:

- Có phải bên trong hạt đậu có nhiều hạt đậu nhỏ

- Để ý thấy rằng các câu hỏi trên là câu ghi vấn

là điểm khác biệt của những biểu tượng ban đầu Hs phải đặt câu hỏi nghi vấn Đây là vấn

đề hoàn toàn hs tự làm chứ cô giáo không có hướng dẫn ở đây Và khi đặt ra câu hỏi đó thì

hs đề xuất phương án thực hiện Khi đặt ra câu hỏi rồi, khi đề ra hình vẽ rồi thì bây giờ hs phải

đề ra cách thực hiện để kiểm chứng xem giả thuyết của mình có đúng không Nhóm 1,2,3,4 đưa ra giả thuyết như vậy, bây giờ : Phải đề

xuất phương án kiểm tra thực hành thí nghiệm xem những phương án nào là phương án

đúng.

Học sinh đề xuất phương án thực nghiệm nghiên cứu :

+ Phương án thứ nhất : là bổ hạt đậu đó ra ( Ở đây chúng ta chú ý là tách hạt đậu ra để tránh cái thay đổi cấu tạo bên trong hạt đậu Tức là tách hạt đậu

ra để quan sát bên trong)

+ Phương án thứ hai : Là xem hình vẽ trong sách giáo khoa.

+ Phương án thứ ba : Là xem tranh vẽ khoa học

chụp hình cấu tạo bên trong hạt đậu

+ Phương án thứ tư : Đi điều tra phỏng vấn

Tóm lại là tất cả các phương án này là hs phải nêu

ra và hs sẽ chọn phương án nào nó tối ưu nhất

trong các phương án nói trên.

Bước 4 : Tiến hành thực nghiệm tìm tòi :

- Trong các phương án đưa ra thì chúng ta thấy là phương án tách hạt đậu ra là phương án tối ưu

nhất

- Giáo viên phải khéo léo nhận xét các phương án trên đều có lí nhưng tất cả phải thực hiện theo

phương án tách hạt đậu ra để quan sát cấu tạo

bên trong hạt đậu.

- Vì vậy sau khi thảo luận các nhóm thì chúng ta

sẽ đưa ra phương án tối ưu nhất là : Học sinh

phải tiến hành tách hạt đậu ra để quan sát.

- Sau khi quan sát rồi thì giáo viên yêu cầu hs vẽ lại hình vẽ đã quan sát và ghi chú thích các bộ

phận bên trong của hạt đậu

- Nếu hs chưa chú thích đúng hình vẽ quan sát thì giáo viên đừng vội chỉnh sửa ngôn ngữ Học sinh quan sát gì,chú thích gì thì đó là quyền của học sinh, giáo viên không chỉnh sửa

- Qua việc quan sát thì hs tự làm việc đó

- Sau khi cả lớp thực hiện xong quan sát hình vẽ, chú thích xong hình vẽ thì giáo viên cho hs quan sát thêm một bức tranh phóng to cấu tạo bên

trong của hạt đậu có chú thích và phóng lên màn hình máy chiếu …vv hoặc cho hs quan sát hình

vẽ trong sách giáo khoa.