skkn kinh nghiệm xây dựng kế hoạch năm học ở trường mầm non

Để hoạt động của nhà trường đạthiệu quả, ngay từ đầu năm học, Hiệu trưởng phải xây dựng một bản kế hoạch đầy đủ, chi tiết, phù hợp với điều kiện hiện có của nhàtrường, yêu cầu kế hoạch c

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GD & ĐT THỌ XUÂN

*************

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI: KINH NGHIỆM XÂY DỰNG KẾ HOẠCH

NĂM HỌC Ở TRƯỜNG MẦM NON

Người thực hiện : Hoàng Thị Huân

Chức vụ : Hiệu Trưởng Đơn vị công tác: Trường mầm non Thị trấn Thọ Xuân - Thọ Xuân

SKKN thuộc lĩnh vực : Quản lý

A ĐẶT VẤN ĐỀ

Như chúng ta đã biết , bất kỳ một Quốc Gia , một Bộ , mộtNgành hay một đơn vị, một địa phương , một doanh nghiệp trongquá trình hoạt động đều phải có kế hoạch Kế hoạch được hiểuchung là toàn bộ những điều vạch ra một cách có hệ thống về nhữngcông việc dự định làm trong một thời gian nhất định với cách thức ,trình tự và thời hạn tiến hành

Xây dựng kế hoạch là quá trình sắp xếp có tính toán trước mộtcách khoa học các chỉ tiêu, trình tự tiến hành các công việc trongkhoảng thời gian định sẵn với sự phân công con người và bố trí vậtlực hợp lý để công việc đó có thể tiến hành một cách chủ động , đạthiệu quả cao nhất , với thời gian tiết kiệm nhất

Xây dựng kế hoạch là một chức năng , nhiệm vụ của tất cả cácnhà quản lý dù tính chất và phạm vi của nó khác nhau ở những cấpquản lý khác nhau Chức năng lập kế hoạch liên quan chặt chẽ đếncác chức năng khác của người cán bộ quản lý trong chu trình hoạtđộng quản lý của mình: Lập kế hoạch- tổ chức - kiểm tra - điềuchỉnh kế hoạch Lập kếhoạch là khâu đầu tiên trong chu trình quản

lý nó có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác quản lý Khinghiên cứu về kế hoạch các nhà khoa học đã khẳng định: “Xâydựng kế hoạch có một vai trò hết sức quan trọng, ảnh hưởng đếncông việc; Không có kế hoạch một doanh nghiệp hay bất kỳ một tổchức nào khác sẽ cho con thuyền không lái chỉ chạy vòng quanh”

Đối với trường học , chất lượng của kế hoạch và hiệu quả thựchiện kế hoạch quyết định chất lượng, hiệu quả của quá trình giáo

dục- dạy học diễn ra trong đó Đặc biệt đối với trường mầm non, nơi

mà quá trình sư phạm không chỉ đơn thuần là quá trình dạy học màcòn là quá trình nuôi dưỡng , chăm sóc trẻ thì việc lập kế hoạch lạicàng quan trọng Lập kế hoạch là một biện pháp chủ yếu, nó giúpngười quản lý hình dung rõ và chủ động trong công việc Kế hoạch

là cơ sở thống nhất mọi hoạt động của các thành viên trong và ngoàinhà trường nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ đặt ra trong năm học, giúpcho mọi hoạt động của nhà trường tập trung vào các nhiệm vụ trọngtâm Mặt khác , kế hoạch giúp cho Hiệu trưởng chủ động trong khiđiều hành công việc, đưa các hoạt động vào nề nếp Nếu không có

kế hoạch thì mọi họat động trở nên vô mục đích , trở nên khó khăn,không tránh khỏi mò mẫm, giẫm đạp lên nhau, lúng túng và luônnằm trong tình trạng bị động.Kế hoạch còn là cơ sở để nhà trường

và cấp trên kiểm tra, đánh giá các hoạt động, biết được kết quả đểgiúp nhà trường có sự thay đổi , biến đổi tích cực nhằm tạo nên sựphát triển cả về chất và lượng Tuy thế lý luận kế hoạch hóa củakhoa học quản lý giáo dục hết sức khái quát , trừu tượng nên nhậnthức trong mỗi người không khỏi không có những chỗ khác nhau ,khó vận dụng Bên cạnh đó , việc xây dựng kế hoạch năm học ở cáctrường mầm non thường gặp phải khá nhiều khó khăn về xác địnhmục tiêu , cụ thể hóa các nhiệm vụ, đề ra các biện pháp chưa xácđáng nên mặc dầu có kế hoạch chung nhưng tính khả thi còn quáyếu Việc cụ thể hóa lý luận xây dựng kế hoạch năm học ở cáctrường mầm non để tiện sử dụng là hết sức cần thiết

Hàng năm trong ngành Giáo dục, từ Bộ Giáo dục và Đào tạo,

sở Giáo dục và Đào tạo đến phòng Giáo dục và Đào tạo đều có cácvăn bản hướng dẫn kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học đế từngbậc học, cấp học Trong Quản lí trường học thì xây dựng kế hoạch

là chức năng đầu tiên và cũng là chức năng nền tảng Nếu xây dựngmột bản kế hoạch chặt chẽ, phù hợp và tổ chức thực hiện kế hoạchmột cách khoa học sẽ hạn chế sự bất ổn định trong quá trình tổchức, giúp cho người Hiệu trưởng nhìn thấy những thay đổi từ bênngoài, tạo khả năng thực hiện công việc một cách hiệu quả nhất, tậptrung được sự cố gắng của mọi người vào việc thực hiện nhiệm vụnăm học Khi có kế hoạch sẽ giúp cho Hiệu trưởng dễ dàng thựchiện các chức năng quản lí khác Để hoạt động của nhà trường đạthiệu quả, ngay từ đầu năm học, Hiệu trưởng phải xây dựng một bản

kế hoạch đầy đủ, chi tiết, phù hợp với điều kiện hiện có của nhàtrường, yêu cầu kế hoạch của ngành đề ra Nó quyết định đến hoạtđộng nuôi dưỡng , chăm sóc và giáo dục trẻ nói riêng và hoạt độngquản lí nói chung

Thực tế cho thấy, công tác xây dựng kế hoạch năm học trongnhiều năm qua của một số trường chưa được quan tâm đúng mức,còn mang tính hình thức, thực hiện chưa thật đầy đủ theo tinh thầncác văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của ngành, chưa phù hợp với thực

tế của nhà trường và địa phương Do đó bản kế hoạch phần lớn làsản phẩm riêng của hiệu trưởng chứ chưa tập chung được chí tuệcủa tập thể nên chưa có tác dụng tích cực thúc đẩy các hoạt độngtrong nhà trường và làm giảm hiệu lực công tác quản lí của Hiệu

trưởng.Lập kế hoạch sơ sài có lẽ vẫn là nguyên nhân gây ra nhiềuthất bại trong quản lí Xây dựng kế hoạch rất quan trọng trong việcđiều hành quản lý, trong đó xây dựng kế hoạch hàng năm càng quantrọng hơn Vì thế, trong quá trình làm công tác quản lý giáo dục,qua thực tế xây dựng và thực hiện kế hoạch năm học, tôi mạnh dạn

chọn và nêu lên một số “ Kinh nghiệm xây dựng kế hoạch năm

học ở trường mầm non”

B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Cơ sở lý luận

Công tác xây dựng kế hoạch chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ nămhọc của Hiệu trưởng trường mầm non nhằm: Đánh giá toàn diệntình hình hoạt động nhà trường (Giáo viên, công nhân viên chức, tậpthể học sinh trên cơ sở kiểm tra, đối chiếu với quy định của luậtGiáo dục và các văn bản pháp quy hướng dẫn thực hiện của BộGiáo dục và Đào tạo về mục tiêu, kế hoạch, chương trình, nội dung,phương pháp giáo dục, quy chế chuyên môn, quy chế thi cử, việcthực hiện các quy định về điều kiện cần thiết đảm bào chất lượnggiáo dục )

Qua kiểm tra, đánh giá đúng thực trạng tình hình nhà trường,

tư vấn biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động giảng dạy, đôn đốcviệc tuân thủ quy chế chuyên môn, xem xét các hoạt động của giáoviên, nhân viên trong nhà trường phát hiện tiềm năng, hạn chế yếukém, giúp phát triển các khả năng, sở trường vốn có và khắc phụchạn chế, thiếu sót, phấn đấu thực hiện phương pháp chuẩn hóa, hiệnđại hóa, xã hội hóa hoạt động giáo dục

Thực hiện chức năng, nhiệm vụ theo Điều lệ trường Mầmnon.

Đảm bảo các kế hoạch trong nhà trường trong mỗi giai đoạn:(Kế hoạch năm, kế hoạch tháng, kế hoạch tuần) được thực hiện cóhiệu quả cao

Đảm bào kỉ cương trong nhà trường mầm non

* Công tác xây dựng kế hoạch năm học ở trường mầm noncủa Hiệu trưởng đặc biệt quan trọng và có ý nghĩa to lớn Quản lí

mà không có kế hoạch, không chỉ đạo thì coi như không phải làquản lí Kế hoạch mà không khoa học, không cụ thể, không phù hợp

và không chỉ đạo thực hiện thì kế hoạch không thành hiện thực Tổchức mà không có chỉ đạo thì vận hành lung tung, rối loạn khônghiệu quả, không chất lượng

Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch và chỉ đạo thực hiện kế hoạchvừa là tiền đề, vừa là điều kiện để đảm bảo thực hiện các mục tiêu,nhiệm vụ của người quản lí

Xây dựng kế hoạch và chỉ đạo thực hiện kế hoạch còn có tácdụng đôn đốc, thúc đẩy, hỗ trợ các cán bộ giáo viên, công nhân viênchức làm việc tốt hơn, có hiệu quả hơn Xây dựng được kỷcương, kiện toàn đội ngũ cán bộ công nhân viên chức, tăng cườngsức mạnh tập thể ở trường Giảm thiểu được những hoạt động trùnglặp, chồng chéo và dư thừa tạo khả năng hoạt động và sử dụngnguồn lực một cách có hiệu quả

II THỰC TRẠNG CÔNG TÁC XÂY DỰNG KẾ HOẠCH Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON

a) Thực trạng chung.

Trong những năm từ 2002 trở về trước khi mà quy chế côngnhận trường mầm non đạt chuẩn Quốc gia giai đoạn từ 2002 đến

2005 của Bộ trưởng Bộ GD & ĐT chỉ mới vừa ra đời , chưa được

áp dụng rộng rãi như bây giờ thì nhìn chung hiệu quả giáo dục ở cácnhà trường tuy đã có những chuyển biến tích cực nhưng chưa thực

sự sâu rộng và bền vững Phần nào chịu ảnh hưởng của cơ chế giáodục cũ, của phương pháp giáo dục cũ và đặc biệt là công tác quản lýgiáo dục cũ, trong đó 1 vấn đề không nhỏ là lập kế hoạch và chỉ đạothực hiện kế hoạch của các nhà quản lý Trong các trường mầm nonthực trạng đó lại càng là một vấn đề nổi cộm và phổ biến Điều nổicộm , phổ biến mà Tôi muốn nói đến ở đây là hầu hết Hiệu trưởng ởcác trường mầm non đều chưa phát huy dân chủ khi xây dựng kếhoạch, chưa nắm bắt hết mọi thông tin có liên quan đến kế hoạch.Với tình trạng đó, kế hoạch của trường mầm non còn mạng tính chấtchung chung, đơn giản, thể hiện ở thông tin thiếu cụ thể, chưa xácđịnh hoặc xác định chưa rõ các nhiệm vụ trọng tâm, các biện pháp

đề ra không cụ thể và ít sáng tạo Chính vì thế mà việc thực hiện kếhoạch còn mạng tính “ Mùa vụ ”, “ Đến đâu hay đến đó ”, không

có khoa học, không có sự tính toán trước nên dẫn đến các hoạt độngtrong nhà trường không có nề nếp,cán bộ quản lý cũng như các bộphận thiếu chủ động trong công việc mặt khác,một thưc trạng cầnkhắc phục nữa là:hầu hết Hiệu trưởng các trường mầm non chỉ “đơnphương”xây dựng kế hoạch,các bộ phận,các cá nhân không nắmđược kế hoạch của nhà trường ,ngược lại Hiệu trưởng lại không

không biết kế hoạch của từng bộ phận, từng cá nhân , do chưa tổchức chỉ đạo toàn trường cùng xây dựng kế hoạch, vì thế mà hiệuquả giáo dục không cao.

Đến năm 2005 đội ngũ Hiệu trưởng các trường mầm non cònđược Bộ GD & ĐT phối hợp với cơ quan UNESCO Hà Nội tập

huấn về công tác quản lý theo Dự án phát triển trẻ thơ dựa vào

cộng đồng Trong đó công tác xây dựng kế hoạch và tổ chức thực

hiện kế hoạch trong trường mầm non đã được hướng dẫn và gợi ý ,phân tích tương đối cụ thể Từ năm 2002 đến nay, cùng với phongtrào xây dựng trường mầm non đạt chuẩn Quốc gia, chất lượng xâydựng kế hoạch năm học đã thực sự đổi mới theo yêu cầu chung

Sau những năm trực tiếp xây dựng kế hoạch , sau các đợt tậphuấn , bản thân tôi nói riêng và đại đa số Hiệu trưởng các trườngmầm non thuộc Phòng GD & ĐT Thọ Xuân nói chung cơ bản đãnắm bắt được tiến hành xây dựng kế hoạch năm học, cách xây dựng

kế hoạch năm học, khả năng thực thi của kế hoạch đã đạt hiệu quảcao Nhưng vấn đề đặt ra là: với gợi ý mẫu kế hoạch như vậy, tiếntrình xây dựng kế hoạch đã được hiệu trưởng các trường mầm noncụ thể hóa như thế nào ? Chất lượng của kế hoạch đã đạt đến hiệuquả thực sự chưa ? Làm thế nào để kế hoạch năm học thực sự làphương châm hành động của toàn trường, của từng bộ phận, từng

tổ, từng cá nhân và cũng là của lãnh đạo địa phương, các đoàn thể ,của hội phụ huynh học sinh Để trả lời cho các câu hỏi nêu trên, quanhững năm trực tiếp xây dựng kế hoạch và chỉ đạo thực hiện kế

hoạch , qua đúc rút kinh nghiệm, tôi mạnh dạn nêu lên một số cáchlàm đạt được những mục tiêu đó

b) Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch năm học của Trường mầm non Thị trấn Thọ Xuân.

Về mặt mạnh :

Trong những năm qua công tác xây dựng kế năm học củaTrường mầm non Thị trấn Thọ Xuân đã được thực hiện có hiệuquả Thể hiện ở việc Hiệu trưởng đã xác định rõ được 4 nội dungquan trọng trong việc xây dựng kế hoạch đó là :

+ Sự cần thiết của việc xây dựng kế hoạch : Xây dựng kếhoạch là một chức năng , nhiệm vụ của người cán bộ quản lý trườngmầm non, giúp họ chủ động khi điều hành công việc nhằm đưa cáchoạt động của nhà trường đi vào nề nếp, nâng cao hiệu suất và chấtlượng công tác

+ Tính chất của kế hoạch nhà trường : là cụ thể hóa đường lối

và quan điểm giáo dục của Đảng , vận dụng khoa học các nhiệmvụ , mục tiêu và biện pháp giáo dục trong kế hoạch

- Đặc tính quan trọng của kế hoạch là tính liên tục và hệ thống.Những mục tiêu trước mắt và lâu dài phải thống nhất với nhau, thểhiện được sự kế thừa và liên tục do vậy kế hoạc của nhà trườngkhông chỉ dừng lại ở kế hoạch năm học mà cần có kế hoạch dài hạn( 3 năm , 5 năm )

+ Những yêu cầu đối với người cán bộ quản lý khi xây dựng

kế hoạch

- Người cán bộ quản lý phải có những phẩm chất và năng lực (

tư duy lôgic, khả năng phân tích , tổng hợp , sáng tạo và đầu tưnhiều thời gian )

- Và có những kỹ năng nhất định sau đây :

* Thu thập và xử lý thông tin

* Xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm, cụ thể và xắp xếp thứ

+ Các nguyên tắc xây dựng kế hoạch:

* Quán triệt đường lối , quan điểm , chủ trương của Đảng ,Nhà nước về công tác GDMN và có pháp lệnh của kế hoạch Đồngthời phải bám sát vào các định hướng của các cấp quản lý

* Kế hoạch phải thể hiện tính khoa học, cân đối ,toàn diện,trọng tâm , dân chủ , đảm bảo tính linh hoạt và được xem xétthường xuyên

* Kế hoạch phải thể hiện phù hợp với đặc điểm và tình hìnhthực tiễn của địa phương , của nhà trườn

* Kế hoạch phải có cơ chế quản lý rõ ràng, bao gồmviệc định rõ vai trò, phân công cụ thể trách nhiệm của các thànhviên trong nhà trường, các tổ chức

Về mặt yếu:

Sau khi bản kế hoạch đã được cấp trên phê duyệt, hiệu trưởngphổ biếnkế hoạch chính thức cho mọi thành viên trong nhà trườngcũng như gửi cho các cấp lãnh đạo có liên quan để theo dõi giám sát Tuy nhiên từng cá nhân và các bộ phận trong nhà trường chưa bámvào kế hoạch chung của nhà trường để xây dựng kế hoạch hoạtđộng của cá nhân.Sự phối hợp với các tổ chức ngoài nhà trườngchưa tốt Công tác điều chỉnh kế hoạch đôi khi chưa kịp thời

Xác định được rằng lập kế hoạch là công việc vô cùng khókhăn, đòi hỏi cao không chỉ ở năng lực và kỹ năng của người Hiệutrưởng mà còn có sự sáng tạo, khả năng phân tích , phán đoán vàđặc biệt là phải đầu tư nhiều thời gian Bên cạnh đó, cần có tư duylôgic , nắm bắt và xử lý các thông tin linh hoạt , chính xác, biết xácđịnh mục tiêu trọng tâm, mục tiêu chung và mục cụ thể của nhàtrường, đưa ra các biện pháp thực hiện cụ thể, phù hợp, phân chia,

bố trí công việc khoa học, hợp lý để dễ dàng hoàn thành kế hoạch.Cụ thể của những vấn đề đó trong công tác xây dựng kế hoạch nămhọc tôi đã áp dụng một số giải pháp như sau

III Một số giải pháp thực hiện công tác xây dựng kế hoạch năm học ở trường mầm non Thị trấn Thọ Xuân.

Giải pháp 1 : Tìm hiểu , nghiên cứu tài liệu.

Khi xây dựng kế hoạch năm học tôi đã dựa vào những căn cứ quan trọng đó là:

- Văn kiện và Nghị quyết đại hội Đảng các cấp

- Luật giáo dục , luật bảo vệ và chăm sóc giáo dục trẻ em

- Điều lệ trường mầm non.

-Hướng dẫn nhiệm vụ năm học của Bộ GD, Sở GD , Phòng GD

- Căn cứ và kết quả năm học trước , mục tiêu năm học mới

- Căn cứ vào mục tiêu phát triển kinh tế , xã hội của Đảng bộ,HĐND, UBND

Từ những căn cứ đó , muốn xây dựng kế hoạch tốt, người hiệutrưởng cần phải có những hiểu biết thật cụ thể, chính xác các vấn đề

có liên quan đến kế hoạch Đây được gọi là khâu cung cấp về lýthuyết Việc cung cấp lý thuyết không chỉ đơn thuần là việc đượctiếp thu từ các lớp học chuyên đề , lớp học quản lý mà thêm vào đó ,bản thân phải tự tìm tòi, khai thác trong công tác hàng ngày, quađồng nghiệp, qua hệ thống thông tin đại chúng để tự cung cấp thêm

lý luận cho mình Có lẽ người Hiệu trưởng trong bất kỳ một giaiđoạn nào cũng cần phải đọc, phải xem để tích lũy Việc đọc vànghiên cứu kỹ các chỉ thị, văn bản để nắm bắt đường lối, quanđiểm , chủ trương của Đảng, Nhà nước và của ngành về công tácgiáo dục mầm non là một việc làm hết sức cần thiết Thực tế hiệnnay một bộ phận không nhỏ người Hiệu trưởng chưa làm tốt đượcviệc này, vẫn còn không ít Hiệu trưởng khi được hỏi về các văn bảnhướng dẫn, về đường lối chỉ đạo của cấp trên đã rơi vào tình trạnglúng túng Nguyên nhân chủ quan là do bản thân Hiệu trưởngnghiên cứu không kỹ , không thường xuyên, không cập nhật Điềunày sẽ gặp khó khăn không nhỏ khi tiến hành xây dựng kế hoạchnăm học Kinh nghiệm về vấn đề này bản thân tôi đã nghiêm túcthực hiện một số quy định cho riêng mình đó là : tất cả các quyết