tóm tắt luận án nâng cao năng lực thực hành cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông (vận dụng qua dạy học lịch sử việt nam từ 1919 đến 1975

Tính cấp thiết của đề tài Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của họcsinh HS là trào lưu tích cực đã và đang diễn ra trong ngành giáo dục.Thực chất của trào lưu này

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

VŨ ÁNH TUYẾT

NÂNG CAO NĂNG LỰC THỰC HÀNH

CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

(Vận dụng qua dạy học lịch sử Việt Nam

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp nhà nước họp tạiTrường Đại học Sư phạm Hà Nội

Vào hồi giờ ngày tháng năm 2013

Có thể tìm luận án tại thư viện:

1 Thư viện Quốc gia

2 Thư viện trường Đại học Sư phạm Hà Nội

3 Thư viện khoa Lịch sử, trường Đại học Sư phạm Hà Nội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực của họcsinh (HS) là trào lưu tích cực đã và đang diễn ra trong ngành giáo dục.Thực chất của trào lưu này là hướng toàn bộ quá trình dạy học vào ngườihọc trên cơ sở vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học sao cho khaithác được tối đa tiềm năng trí tuệ, tính tích cực và sự sáng tạo của họ.Nâng cao năng lực thực hành (NLTH) cho HS trong dạy học lịch sử (LS)

là một yêu cầu để thực hiện theo hướng tích cực đó

Hiện nay, “thực hành” (TH) trong dạy học LS ở trường trung họcphổ thông (THPT) còn ít khi được sử dụng và nếu có thì chủ yếu là tậptrung vào việc rèn luyện các bài tập LS Sự nhận thức chưa đúng đắn nàykhông chỉ làm hạn chế hiệu quả bài học mà còn là sự thực hiện khôngđúng những tính chất, nguyên lí giáo dục của một nền giáo dục hiện đại.Trong giáo dục nói chung, dạy học LS nói riêng, nguyên lí học đi đôi vớihành được xem là nguyên tắc giáo dục cơ bản nhất, nó chỉ đạo việc xácđịnh những nhiệm vụ, nội dung, phương pháp giáo dục cụ thể “Học đi đôivới hành”- một trong bốn nội dung của nguyên lí giáo dục, là một tư tưởnggiáo dục vừa có tính khoa học, vừa có tính thực tiễn Phát triển NLTH cho

HS trong dạy học LS thông qua việc tăng cường tổ chức các hoạt động,hành động học tập cho HS là biện pháp đa dạng hóa các hình thức dạy học,tích cực hóa, hoạt động hóa HS, hạn chế những giờ học trên lớp nhàmchán thường xuyên lặp đi lặp lại, gắn học với hành, gắn kiến thức lí luậnvới thực tiễn; là biện pháp khắc phục tình trạng quá coi trọng lí thuyết vàxem nhẹ thực hành, thực tiễn

Tiếc rằng, trong thực tiễn vẫn còn tồn tại một số ý kiến theo quanđiểm truyền thống xem việc học LS chỉ là ghi nhớ các sự kiện lịch sử vìthế không có thực hành lịch sử (THLS) Đây là một quan niệm sai lầm vềmặt phương pháp luận nói chung, phương pháp dạy học LS nói riêng Conngười không thể tách rời cuộc sống khỏi tự nhiên và xã hội Nhiệm vụ củahọc tập là để nhận thức lại chính nó, cải tạo nó, bắt nó phục vụ cho cuộc

sống của mình Học đi đôi với hành trong nhà trường chính là cách gắn HSvới đời sống hiện thực, giúp các em đưa những kiến thức đã học vận dụngvào thực tiễn để kiểm nghiệm tính chân lí của những kiến thức khoa học,vừa tạo cơ hội cho các em đóng góp một phần nhỏ bé của mình cho xã hộiđúng như lời dạy của Bác “Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình” Xuất phát từ những vấn đề trên chúng tôi quyết định chọn vấn đề

“Nâng cao năng lực thực hành cho HS trong dạy học lịch sử ở trường

THPT”(vận dụng qua dạy học lịch sử Việt Nam từ 1919 đến 1975, chương trình chuẩn) làm đề tài Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục chuyên ngành lí

luận và phương pháp dạy học môn LS

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

2.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài là năng lực thực hành lịch sử(NLTHLS) và các biện pháp để nâng cao NLTHLS của HS cấp THPT

2.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài là các NLTH của HS THPT quamôn LS Việt Nam lớp 12, THPT, chương trình chuẩn

Luận án không đi vào nghiên cứu năng lực học tập môn LS nói

chung mà tập trung vào làm rõ những vấn đề lí luận, thực tiễn củaNLTHLS Trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp phù hợp có thể thựchiện được trong điều kiện ở các nhà trường THPT hiện nay nhằm nâng caoNLTHLS của HS

Để khẳng định tính khả thi của công trình nghiên cứu, chúng tôi tiếnhành điều tra, thực nghiệm (TN) sư phạm từng phần và toàn phần các biệnpháp đề xuất trong hoạt động nội khóa và ngoại khóa chủ yếu ở các trườngTHPT thuộc một số tỉnh Đồng bằng Bắc Bộ Từ kết quả TN, chúng tôi rút

ra kết luận khái quát và kiến nghị

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, đề tài khẳng định vai

trò, ý nghĩa của NLTH đối với quá trình học tập LS ở trường THPT; xácđịnh những nội dung của THLS và đề xuất một số biện pháp chủ yếu đểnâng cao NLTHLS cho HS, góp phần nâng cao chất lượng học tập bộmôn Luận án cũng chỉ rõ những yêu cầu và phương pháp luận khi thực

hiện các biện pháp để nâng cao NLTH cho HS trong dạy học môn LS ởtrường THPT.

3.2 Để đạt được mục đích trên, đề tài tập trung giải quyết các

- Đề xuất một số biện pháp chủ yếu để nâng cao NLTH cho HS trongdạy học LS ở trường THPT

- TN sư phạm từng phần và toàn phần những biện pháp đưa ra trongLuận án để khẳng định tính khả thi của đề tài

4 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở phương pháp luận của đề tài dựa trên quan điểm của chủnghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh cũng như quan điểm, đường lốicủa Đảng, nhà nước ta về giáo dục lịch sử và nhận thức LS Đề tài cũngdựa vào lí luận dạy học của Giáo dục học, Tâm lí học, Lý luận và Phươngpháp dạy học môn LS,

4.2 Tuân thủ những nguyên tắc của nghiên cứu khoa học nóichung và căn cứ vào đặc thù của bộ môn cũng như nội dung, tính chấtcủa đề tài, chúng tôi chủ yếu sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoahọc giáo dục sau:

- Nghiên cứu các tài liệu Tâm lý học, Giáo dục học, nhất là lí luậndạy học bộ môn liên quan đến vấn đề TH của HS trong dạy học LS ởtrường phổ thông cùng các tài liệu khác có liên quan

- Nghiên cứu thực tiễn khâu TH ở trường THPT trên nhiều tỉnh,thành của cả nước qua các phiếu điều tra, dự giờ, phỏng vấn,

- Nghiên cứu chương trình SGK LS cấp THPT, nhất là lớp 12 phần

LS Việt Nam (1919 – 1975) để xác định những nội dung có thể áp dụngcác biện pháp TH cho HS

- Soạn bài và thực nghiệm sư phạm theo những biện pháp đề xuấttrong Luận án để kiểm chứng tính khả thi của đề tài

- Sử dụng phương pháp toán học thống kê, tập hợp và xử lí số liệu đãthu được để phân tích, nhận xét và rút ra những kết luận rồi nêu kiến nghị

5 Giả thuyết khoa học

Nếu các biện pháp sư phạm mà Luận án đề xuất được thực hiệntốt thì không chỉ góp phần nâng cao NLTHLS, tạo hứng thú học tập LScho HS mà còn có tác dụng nâng cao chất lượng dạy học bộ môn ởtrường THPT

6 Đóng góp của Luận án

Thực hiện tốt những nhiệm vụ đề ra, Luận án sẽ :

- Làm rõ những vấn đề lí luận về NLTH trong dạy LS

- Đánh giá được thực trạng của khâu TH trong học tập LS tạitrường THPT

- Xác định các yếu tố thành phần của NLTHLS

- Đề xuất các biện pháp để nâng NLTH cho HS trong dạy học LS ởtrường THPT (vận dụng cụ thể qua dạy học LS Việt Nam cho HS THPTgiai đoạn từ 1919 đến 1975, chương trình chuẩn), góp phần nâng cao chấtlượng dạy học LS ở trường phổ thông

7 Ý nghĩa của đề tài

7.1 Đề tài góp phần làm phong phú thêm lí luận dạy học về mộttrong những phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của

HS - phương pháp TH

7.2 Kết quả nghiên cứu giúp GV môn LS ở trường THPT, sinh viênkhoa LS của trường Đại học Sư phạm hiểu sâu sắc hơn lý luận về phươngpháp tổ chức các hoạt động TH cho HS trong dạy học môn LS Đồng thời

giúp tác giả và các đồng nghiệp nâng cao trình độ nghiệp vụ sư phạm trongquá trình giảng dạy bộ môn tại trường phổ thông

CƠ BẢN CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

1.1 Tổng quan nghiên cứu

Nghiên cứu các tài liệu giáo dục học, giáo dục LS của các tác giảnước ngoài và trong nước đề cập đến vấn đề TH, tiêu biểu:

- Tài liệu giáo dục học: “Giáo dục học” (tập II, 1973) của T.A.Ilina;

“Phát triển tư duy học sinh” (M.Alêcxêep chủ biên, 1976); H.V.Savin:

“Giáo dục học” (tập I, 1978); “Dạy học ngày nay” (2004, bản tiếng Anh),Geoff Petty; “Nghệ thuật và khoa học dạy học” (2011, bản dịch) củaRobert J.Marzano; “Các phương pháp dạy học hiệu quả” (2011, bản dịch)của các tác giả Robert J Marzano, Debra J Pickering, Jane E Pollock vàcủa các tác giả tiêu biểu trong nước: Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, “Giáodục học” (tập I, 1987); Thái Duy Tuyên “Giáo dục học hiện đại” (2001);Nguyễn Hữu Châu (2005) “Những vấn đề cơ bản về chương trình và quátrình dạy học”; Phạm Viết Vượng: “Giáo dục học” (2008); Trần Bá

Hoành: “Đổi mới phương pháp dạy học, chương trình vàSGK” (2010, táibản lần thứ ba),…

- Tài liệu giáo dục LS: N.G.Đai ri: “Chuẩn bị giờ học lịch sử nhưthế nào” (1973); M.B Kô-rô-kô-va, Stu-đen-nhi-kin trong cuốn

“Phương pháp dạy học LS qua sơ đồ, bảng biểu và hình vẽ” (1999, bảntiếng Nga); “Công nghệ hiện đại trong dạy học LS ở trường phổ thông”(2007, bản tiếng Nga), M.T Stu-đen-nhi-kin; “Công tác ngoại khóamôn Sử ở trường cấp II và cấp III” (1968) của nhóm tác giả Phan NgọcLiên, Trần Văn Trị, Nguyễn Phan Quang; “Rèn luyện kĩ năng nghiệp vụ

sư phạm môn LS” (1995) của các tác giả Nguyễn Thị Côi – Trịnh ĐìnhTùng – Lại Đức Thụ - Trần Đức Minh], Cuốn “Phương pháp dạy - học

LS ở trường phổ thông” (1995) của của Phan Ngọc Liên, Trần VĩnhTường, Đặng Văn Hồ; giáo trình “Phương Pháp dạy học LS” tái bản quacác năm của Đại học Sư phạm Hà Nội mà các tác giả là Phan Ngọc Liên(chủ biên), Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi; “Phương pháp dạy - học

LS ở trường phổ thông” (1995), các tác giả Phan Ngọc Liên, Trần VĩnhTường, Đặng Văn Hồ; “Phát huy tính tích cực của HS trong dạy học LS

ở trung học cơ sở” (Sách bồi dưỡng thường xuyên chu kì 1997-2000 cho

GV trung học cơ sở);

- Các luận án, luận văn, công trình nghiên cứu của các học viên, sinhviên khoa LS

Nghiên cứu vấn đề năng lực qua các tài liệu tâm lí học, điển hình:

“Giáo trình tâm lí học” (1988, NXBGD) do Phạm Minh Hạc chủ biên; LêThị Bừng chủ biên “Các thuộc tính tâm lí điển hình của nhân cách” (2007)cũng như quan điểm nhìn nhận, đánh giá của một số tổ chức quốc tế và cácnước nước như OECD (Tổ chức kinh tế các nước phát triển); Hội đồngchâu Âu; Cộng hòa Liên bang Đức;

Tổng quan tình hình nghiên cứu của các công trình có liên quan đến

đề tài chúng tôi nhận thấy, hoạt động TH nói chung, THLS nói riêng đượccác nhà giáo dục học cũng như giáo dục LS đã:

- Khẳng định vai trò, ý nghĩa tích cực của TH đối với quá trình dạyhọc và khẳng định nó là một trong những phương pháp dạy học không thểthiếu được trong nhà trường phổ thông

- Mục đích chính của TH là để gắn kiến thức lí luận với thực tiễncuộc sống, rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo học tập Đối với bộ môn LS, do đặctrưng của kiến thức LS và ưu thế bộ môn nên THLS còn là để bồi dưỡng

tư tưởng, đạo đức cách mạng cho HS

- Nêu ra hình thức TH và cách thức tổ chức các hoạt động TH trongdạy học nói chung Một số tài liệu LS đã nêu ra các nội dung của “hành”trong dạy học LS, bao gồm cả trong nội khóa và ngoại khóa

- Quy trình của các hoạt động TH cũng được các nhà giáo dục họcxác định đi dần từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ GV làm mẫuđến hoạt động độc lập của HS không cần sự trợ giúp Để nhận biết được sựtiến bộ của HS, GV cần theo dõi mức độ thần thục của kĩ năng TH

- Đề cập đến NLTH môn LS, các tác giả của cuốn giáo trình

“Phương pháp dạy học LS”, NXB Đại học Sư phạm, 2002 đã nêu ra conđường, biện pháp để phát triển NLTHLS sử gồm 5 biện pháp chủ yếu là sửdụng các phương tiện và phương pháp dạy học cụ thể hóa sự kiện LS; làm

và sử dụng các đồ dùng trực quan; các hoạt động ngoại khóa trong trường;công tác công ích xã hội và liên hệ, so sánh, đối chiếu tài liệu LS đang họcvới hiện tại Tuy nhiên, các tác giả cũng chỉ dừng lại ở việc nêu tên cácbiện pháp trên mà thôi [80]

- Khái niệm về năng lực, cấu trúc năng lực học tập, sự hình thành củanăng lực, biện pháp phát triển năng lực cũng được trình bày rõ trong cáctài liệu tâm lí học

Như vậy, những lí luận về TH trong dạy học nói chung, dạy học LSnói riêng đã được trình bày khá rõ ràng Nhưng NLTH và NLTHLS cònrất hạn chế được nhắc đến Những vấn đề có liên quan đến nội dungNLTH cũng chưa được quan tâm và NLTHLS vẫn đang là mảng trống

Kế thừa công trình của những người đi trước, đặc biệt là nhữngnghiên cứu về nội dung, hình thức của hoạt động TH, biện pháp tổ chức

hiệu quả các hoạt động TH, các bước rèn luyện kĩ năng TH cho HS, Luận

án tập trung vào nghiên cứu những vấn đề lí luận thuộc nội hàm khái niệmNLTHLS, xác định yếu tố cấu thành NLTHLS, đề xuất các biện pháp đểnâng cao NLTHLS cho HS THPT, vận dụng cụ thể vào dạy học giai đoạn

LS Việt Nam từ 1919 đến 1975

Hoạt động TH rất phong phú, sinh động, có tác dụng giáo dục thế

hệ trẻ theo đúng yêu cầu, mục tiêu đào tạo, gắn cuộc sống với thực tại,biến các kiến thức trong sách thành hành động cụ thể, bồi dưỡng lòng tựtôn, tự hào dân tộc, biết ơn cha ông và những truyền thống vẻ vang củadân tộc Nó cũng có tác dụng giáo dục HS biết bảo vệ và phát huy cácgiá trị LS-văn hóa Nhưng thực tế, nó chưa được phổ biến và thực hiệnthường xuyên

2.1.1 Mục tiêu của bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông

Mục tiêu của bộ môn LS được xây dựng trên cơ sở quán triệt mụctiêu chung của giáo dục phổ thông Ở cấp THPT, mục tiêu của dạy họcmôn LS là phát triển HS toàn diện HS trên các mặt cung cấp kiến thứclịch sử; giáo dục, hình thành nhân cách HS và phát triển kĩ năng học tậpcũng như các thao tác tư duy

2.1.2 Đặc điểm của kiến thức lịch sử và nhận thức lịch sử của HS

Những đặc trưng nổi bật của kiến thức LS: tính quá khứ; tính khônglặp lại; tính cụ thể; tính hệ thống; tính thống nhất giữa “sử” và “luận” cóảnh hưởng trực tiếp tới quá trình nhận thức LS của HS Quá trình nhậnthức LS bắt đầu từ việc tái tạo biểu tượng LS của quá khứ, đi xa đến gầnngược lại quá trình nhận thức của HS nên HS dễ rơi vào tình trạng “hiện

đại hóa” LS Các biện pháp TH có tác dụng khắc phục tình trạng trên, giúp

HS dễ dàng khôi phục lại bức tranh LS chính xác, khoa học Những đặcđiểm của kiến thức LS không chỉ tạo khả năng mà còn đòi hỏi quá trìnhdạy học LS phải thực hiện các biện pháp THLS

2.1.3 Xu thế của việc phát triển năng lực thực hành trong dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng

Xu thế phát triển chung của giáo dục thế giới ngày nay là loại bỏkiểu học nhồi nhét, dạy HS cách tự chiếm lĩnh kiến thức, tự hoàn thiệnmình; bám sát triết lí giáo dục – giáo dục vì sự phát triển của mỗi người,tiếp cận năng lực của người học Hòa vào xu thế chung đó, Đảng ta rất coitrọng việc đổi mới dạy học theo hướng trả người học về đúng vị trí trungtâm Hình thức tổ chức dạy học và phương pháp thực hiện phải được vậndụng một cách linh hoạt theo hướng tích cực hóa HS, phù hợp với trình độ,năng lực HS Đặc biệt coi trọng gắn học với hành, tri thức lí luận phảiđược vận dụng vào thực tiễn,…Là một môn học trong nhà trường, dạy họcmôn LS cũng được thực hiện theo hướng chung đó

2.1.4 Vai trò, ý nghĩa của việc nâng cao năng lực thực hành cho

HS trong dạy học lịch sử ở trường THPT

Nâng cao NLTH có vai trò hết sức to lớn: giúp HS nắm vững, hiểusâu hơn những kiến thức LS cơ bản, phương pháp học tập bộ môn cũngnhư khả năng vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn; rèn luyệncác thao tác hành động diễn ra dễ dàng, nhanh và hiệu quả hơn; tạo hứngthú, niềm say mê với các hoạt động TH và ý chí vượt khó để hoàn thànhnhiệm vụ

2.2 Cơ sở thực tiễn

2.2.1 Thực tiễn dạy học lịch sử ở trường THPT

Các GV dạy môn LS đều nhận thức được môn LS có vị trí quantrọng đối với việc phát triển nhân cách, trí tuệ HS và cố gắng tìm kiếmphương pháp dạy học phù hợp để tích cực hóa HS HS gặp nhiều khó khăntrong việc nhớ và hiểu kiến thức LS do không biết cách học hoặc là họckhông đúng cách Chất lượng dạy học môn LS trong những năm gần đây

càng ngày càng giảm sút chủ yếu do nhận thức chưa đúng về ý nghĩa củakiến thức LS; do tình trạng dạy “chay” và nghệ thuật dạy học của GV.

2.2.2 Vấn đề thực hành trong dạy học lịch sử ở trường THPT

Qua điều tra thực tiễn dạy học LS ở trường THPT, chúng tôi nhận thấy:THLS đã được tiến hành trong dạy học LS ở các trường phổ thôngnhưng không thường xuyên và đầy đủ các nội dung Các hoạt động THvận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống rất ít khi được thực hiện Sựhiểu, biết của HS và GV về các hoạt động TH còn hạn chế Nguyên nhânchủ yếu của tình trạng trên là do sự giới hạn trong nhận thức của GV vềvấn đề TH bộ môn Thực trạng trên cần được giải quyết

2.3 Hệ thống năng lực thực hành lịch sử ở trường phổ thông

2.3.1 Hệ thống năng lực thực hành lịch sử ở trường phổ thông

Hệ thống NLTHLS sử bao gồm: Sự hiểu biết về kiến thức TH trong

bộ môn LS; Nhóm kĩ năng THLS; hứng thú của HS với THLS Các yếu tốnày kết hợp chặt chẽ với nhau trong một thể thống nhất và có sự tương tácqua lại tạo nên sự bền vững của NLTHLS nói chung

2.3.1.1 Hiểu biết của HS về kiến thức thực hành bộ môn Lịch sử

Kiến thức THLS là những hiểu biết nói chung về các hoạt động THcủa bộ môn LS, bao gồm cả “hành” trong bộ môn và “hành” trong cuộcsống Trang bị những hiểu biết về kiến thức TH bộ môn LS là nhiệm vụcủa GV Sự hiểu biết này có tác dụng định hướng, hướng dẫn quá trìnhlàm THLS của HS Để HS nắm vững kiến thức, GV cần hướng dẫn HSmột cách tỉ mỉ, có phân tích kết hợp với làm mẫu Đồng thời, yêu cầu

HS làm đi, làm lại nhiều lần các hoạt động TH trong nhiều tình huốngkhác nhau

2.3.1.2 Nhóm kĩ năng thực hành lịch sử

Nhóm kĩ năng thực hành bộ môn gồm: kĩ năng vẽ, đọc các bản đồ,

lược đồ, sơ đồ, đồ thị lịch sử; kĩ năng lập các niên biểu, bảng thống kê các

sự kiện, tượng lịch sử; kĩ năng tạo các mô hình, sa bàn lịch sử; kĩ năng sửdụng máy tính và mạng Internet

Nhóm kĩ năng vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn: kĩ năng sưu

tầm tài liệu lịch sử tập viết sử địa phương, xây dựng phòng bộ môn, nhàtruyền thống; kĩ năng trình bày một vấn đề lịch sử

2.3.1.3 Hứng thú thực hành bộ môn

Hứng thú THLS của HS là biểu hiện của một xu hướng đặc biệt, rõràng của cá nhân HS vào các hoạt động THLS nhằm đáp ứng nhu cầu cánhân hay giải quyết nhiệm vụ học tập đề ra

Hứng thú THLS của HS biểu hiện ở sự mong muốn được tham giavào các hoạt động THLS; sự say mê, chăm chú thực hiện các thao tác hànhđộng và ý thức tìm kiếm phương thức tiến hành luôn tồn tại, hướng đến sựsáng tạo nhằm đạt được kết quả thực hành một cách tốt nhất; không ngạikhó, kiên trì, nhẫn nại, tìm cách vượt khó khăn để cố gắng hoàn thànhnhiệm vụ trong thời gian ngắn nhất

THLS muốn đạt kết quả tốt trước hết, GV phải tạo ra hứng thú của

HS đối với các hoạt động TH, coi đây là động lực kích thích HS tích cựchoạt động, tìm tòi và sáng tạo

2.3.2 Năng lực thực hành lịch sử cần nâng cao ở cấp THPT

Ở cấp THPT, NLTHLS cần nâng cao cho HS là những yếu tố cơ bảncần thiết cho các hoạt động TH của HS gồm: những hiểu biết về các hoạtđộng THLS nói chung; thái độ làm việc nghiêm túc, ý chí tích cực, sángtạo nhanh chóng hoàn thành nhiệm vụ TH của HS và các kĩ năng THLS.Những yếu tố này tiếp tục được bồi dưỡng, nâng cao hơn so với mức độhiện có của HS và được hoàn thiện ở lớp 12

2.3.3 Tiêu chí đánh giá năng lực thực hành lịch sử

Căn cứ vào mức độ biểu hiện của NLTH thông qua các hoạt động

TH cụ thể, chúng tôi đưa ra các tiêu chí để đánh giá các mức độ khác nhaucủa NLTH Có 4 mức đánh giá: không đạt yêu cầu; đạt yêu cầu; khá; Giỏi

Có 3 tiêu chí chính để đánh giá: tiêu chí thời gian thể hiện ở mức độ nhanhhay chậm của hoạt động là thước đo để đánh giá ý chí của HS; kĩ nănghành động thể hiện sự thuần thục của thao tác cũng như sự kiểu biết của

HS về phương pháp thực hiện hành động TH; tiêu chí thứ ba mức độ hiểu