tìm hiểu thực trạng, yêu cầu và một số giải pháp góp phần hoàn thiện nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý agribank trong bối cảnh hội nhập

triển đất nước càng đòi hỏi người cán bộ lãnh đạo, quản lý Agribank phải rènluyện về năng lực và phẩm chất, vì đó cũng chính là nhân tố quyết định đến chấtlượng và hiệu quả thực hiện nhi

MỤC LỤC

1 Lý do chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu

6 Kết cấu luận văn

Chương I: Những cơ sở lý luận về nhân cách người lãnh đạo,

quản lý ngành Ngân hàng

8

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng ta về nhân cách

người cán bộ lãnh đạo, quản lý

8

2 Đặc điểm, yêu cầu của hoạt động lãnh đạo, quản lý ngành ngân hàng 20

3 Những yêu cầu về phẩm chất và năng lực người cán bộ lãnh đạo,

quản lý Agribank (cấp Trung ương)

21

4 Mô hình nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý ngành ngân hàng 29

Chương II: Thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo,

quản lý ở Agribank

38

2 Thực trạng chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Agribank 40

Chương III: Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh

đạo, quản lý ở Agribank trong bối cảnh hội nhập

44

1 Phương hướng phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của

Agribank trong bối cảnh hội nhập

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đất nước ta đang đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.Trước xu hướng toàn cầu hóa, với xu thế hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế,Đảng ta đã chủ trương xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa, kiên trì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, nhằm xây dựngmột nước Việt Nam “dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, vănminh”

Ngành Ngân hàng đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế đấtnước, đặc biệt là trong việc cùng Chính phủ đảm bảo kinh tế vĩ mô Là Ngânhàng thương mại nhà nước hàng đầu Việt Nam về mọi phương diện tổng tài sản,tổng nguồn vốn, mạng lưới chi nhánh, số lượng cán bộ, viên chức v.v Ngânhàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) được Đảng,Chính phủ giao trọng trách, sứ mệnh quan trọng đó là chủ lực trong đầu tư choNông nghiệp, Nông dân, Nông thôn và nền kinh tế Để hoàn thành nhiệm vụ đóđòi hỏi Agribank phải có nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là phải cóđược đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩmchất đạo đức trong sáng, với trình độ chuyên môn đáp ứng được yêu cầu củathực tiễn Có thể nói, cán bộ lãnh đạo, quản lý là người chịu trách nhiệm toàndiện trước cơ quan quản lý cấp trên về mọi hoạt động của đơn vị, doanh nghiệp.Điều này cũng có nghĩa là doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ có đạt hiệu quả haykhông một phần lớn phụ thuộc vào năng lực, phẩm chất của người cán bộ lãnhđạo, quản lý Cũng chính vì thế mà vai trò, năng lực, phẩm chất, nhân cách củangười cán bộ lãnh đạo, quản lý góp phần rất quan trọng trong hoạt động lãnhđạo, quản lý xây dựng doanh nghiệp

Agribank qua gần 25 xây dựng và phát triển đang ngày càng lớn mạnh vềquy mô và chất lượng Qua thực tiễn phát triển của Ngân hàng và yêu cầu phát

triển đất nước càng đòi hỏi người cán bộ lãnh đạo, quản lý Agribank phải rènluyện về năng lực và phẩm chất, vì đó cũng chính là nhân tố quyết định đến chấtlượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị cũng như hoạt động kinh doanhcủa Ngân hàng.

Tuy nhiên, qua thực tiễn cho thấy, đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lýAgribank còn có một số mặt khiếm khuyết và bất cập, đặc biệt vấn đề nhân cách(ở đây xin được đề cập về năng lực, phẩm chất) của cán bộ lãnh đạo, quản lýAgribank cấp Trung ương là một vấn đề then chốt, đang là vấn đề đòi hỏi phải

có sự đầu tư nghiên cứu nghiêm túc và thận trọng

Là một người đã tham gia hoạt động lãnh đạo, quản lý cấp đơn vị (Ban) ởAgribank nhiều năm, mặt khác rất quan tâm đến việc xây dựng nhân cách củađội ngũ lãnh đạo, quản lý cấp Trung ương của Agribank, hơn nữa, thấy được vaitrò quan trọng của nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý trong hoạt độngchuyên môn nói chung, trong lãnh đạo, quản lý Ngân hàng nói riêng v.v Đây

là những lý do để tôi lựa chọn vấn đề tìm ra giải pháp góp phần hoàn thiện nhâncách người cán bộ lãnh đạo, quản lý Agribank làm đề tài tốt nghiệp Tuy nhiên,trong điều kiện và khả năng có hạn, tôi xin giới hạn ở vấn đề tìm hiểu thựctrạng, yêu cầu và một số giải pháp góp phần hoàn thiện nhân cách người cán bộlãnh đạo, quản lý Agribank trong bối cảnh hội nhập

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở khảo sát thực trạng nhân cách của người cán bộ lãnh đạo, quản

lý Agribank cấp Trung ương (Trụ sở chính) trong khoảng thời gian từ năm 2009đến tháng 9/2012, phân tích để thấy được điểm mạnh và những hạn chế của độingũ này trong việc thực thi nhiệm vụ Từ đó, đề xuất những yêu cầu nhân cáchcần có của đội ngũ cán bộ này trong bối cảnh hội nhập, cũng như đề xuất kiếnnghị một số giải pháp để hoàn thiện nhân cách của người cán bộ lãnh đạo, quản

lý nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của một Ngân hàng Thương mại Nhà nướchàng đầu Việt Nam

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý Agribank cấp Trung ươngtrong bối cảnh hội nhập

3.2 Khách thể nghiên cứu

Nghiên cứu nhân cách của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý Agribank cấpTrung ương (tại Trụ sở chính) trong thời gian từ năm 2009 đến tháng 9/2012

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

4.1 Nghiên cứu một số vấn đề lý luận như:

- Quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam, tư tưởng Hồ Chí Minh về tiêuchuẩn người cán bộ lãnh đạo (phẩm chất và năng lực)

- Mô hình nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý ngành ngân hàng4.2 Nghiên cứu thực trạng phẩm chất và năng lực của người cán bộ, lãnhđạo quản lý Agribank cấp Trung ương từ năm 2009 đến tháng 9/2012

Từ việc phân tích thực trạng để thấy được điểm mạnh và những điểm cònhạn chế của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý Agribank cấp Trung ương (tại Trụ

sở chính) hiện nay

4.3 Đề ra phương hướng, giải pháp góp phần hoàn thiện nhân cách củađội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý Agribank trong bối cảnh hội nhập

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Thu thập và phân tích tài liệu để xây dựng cơ sở lý luận cho việc nghiêncứu về nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý Agribank cấp Trung ương

5.2 Phương pháp nghiên cứu các số liệu thống kê

Phương pháp này được sử dụng để tập hợp các số liệu về thực trạng độingũ cán bộ lãnh đạo, quản lý Agribank cấp Trung ương (Trụ sở chính) từ năm

2009 đến tháng 9/2012

5.3 Phương pháp khảo sát và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn xây dựngđội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý Agribank cấp Trung ương

6 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, kết quả nghiên cứu còn được trình bàytrong 3 chương:

Chương I: Những vấn đề lý luận về nhân cách người lãnh đạo, quản lý

ngành Ngân hàng

Chương II: Thực trạng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Agribank Chương III: Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ lãnh đạo,

quản lý ở Agribank trong bối cảnh hội nhập

Cuối cùng là danh mục các tài liệu tham khảo

CHƯƠNG I NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NHÂN CÁCH NGƯỜI LÃNH ĐẠO,

QUẢN LÝ NGÀNH NGÂN HÀNG

Chương I: Những vấn đề lý luận về nhân cách người lãnh đạo, quản lý ngành Ngân hàng

Đọc đề cương chưa thấy chỗ nào đề cập đến bối cảnh hội nhập

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng ta về nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý

1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhân cách người cán bộ lãnh đạo, quản lý

- Cấu trúc nhân cách: Đức – Tài

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhân cách con người là một vấn đề có ý nghĩa tolớn cả lý luận và thực tiễn, là mối quan tâm hàng đầu của Chủ tịch Hồ ChíMinh Quan điểm của Người về nhân cách là kết hợp hài hòa truyền thống củadân tộc Việt Nam với tiếp thu những tinh hoa của nhân loại, đặc biệt là chủnghĩa nhân đạo cao cả của C.Mác, Ph.Ăngghen và V.Lênin

Những luận giải về nhân cách của Người đến nay đã được nhiều nhà khoahọc nghiên cứu và nhận định rằng: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhân cách là hệthống nhất, khoa học nhất, nhân văn và toàn diện nhất Đó là cách tiếp cận đi từnhận thức về nhân cách, cấu trúc nhân cách, con đường hoàn thiện nhân cách,đặc biệt là đối với nhân cách của người cán bộ cách mạng

Trong quan niệm về nhân cách, Người nhấn mạnh hai thành tố quan trọng

là tài và đức (hồng và chuyên), trong đó đức là cái gốc của con người, nhất làngười cán bộ Theo Người, cái cốt lõi, nền tảng của nhân cách người cán bộcách mạng là đạo đức cách mạng Người chỉ rõ: “Cũng như sông thì có nguồnmới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thìcây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏimấy cũng không lãnh đạo được nhân dân Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải

phóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không có đạo đức,không có căn bản, tự mình đã hủ hoá, xấu xa thì còn làm nổi việc gì”1

Đạo đức cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh là đạo đức tiến bộ, đạo đứccách mạng của giai cấp công nhân “Đạo đức đó không phải là đạo đức thủ cựu

Nó là đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó không phải là vì danh vọng của cá nhân,

mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người”2 Đạo đức mới kháchẳn về chất so với kiểu đạo đức cũ “Đạo đức cũ như người đầu ngược xuốngđất, chân chổng lên trời, đạo đức mới như người hai chân đứng vững được dướiđất đầu ngẩng lên trời” Đạo đức mới - đạo đức cách mạng, theo Chủ tịch HồChí Minh là quyết tâm suốt đời phấn đấu cho Đảng, cho cách mạng, đó là điềuchủ chốt nhất Ra sức làm việc cho Đảng, giữ vững kỷ luật của Đảng, thực hiệntốt đường lối chính sách của Đảng Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân laođộng lên trên, lên trước lợi ích cá nhân mình Hết lòng phục vụ nhân dân VìĐảng, vì nhân dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫu trong mọi việc Ngườidạy: “ Mỗi đồng chí phải ra sức học tập, rèn luyện, tu dưỡng, củng cố lập trườnggiai cấp công nhân… phải tuyệt đối chấp hành đường lối chính sách của Đảng

và chính phủ…Dù cương vị nào, các đồng chí phải luôn gương mẫu, luôn luônxứng đáng là người đầy tớ trung thành tận tụy của nhân dân”3

Mặt khác, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của người cán bộ cách mạng thìnhất thiết phải có năng lực công tác Quan điểm của Người về vấn đề năng lựcluôn có tác dụng định hướng và chỉ đạo việc bồi dưỡng nâng cao năng lực củacán bộ Theo Người, “có tài mà không có đức thì vô dụng, có đức mà không cótài thì làm việc gì cũng khó” Do đó, vấn đề năng lực cũng là vấn đề luôn đượcNgười quan tâm đặc biệt Người cán bộ cần có năng lực là gì? Theo Chủ tịch HồChí Minh, trước hết phải quán triệt sâu sắc và thực hiện nghiêm chỉnh quanđiểm, đường lối, chính sách của Đảng, có trình độ và năng lực cần thiết để đảmnhiệm trọng trách mà Đảng giao phó

1 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2002, tr 252-253.

2 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2002, tr 252

3 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 9, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2002, tr.275

Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ ra con đường cơ bản cho người cán bộ cáchmạng tự vươn lên hoàn thiện mình, đó là phải học tập, rèn luyện bền bỉ suốt đời.

Để tu dưỡng, rèn luyện đạt kết quả, đòi hỏi trước hết, mỗi cán bộ, chiến sĩ phảinêu cao tinh thần đấu tranh phê bình và tự phê bình Người dạy: “Trên conđường phát triển cách mạng của mình, Đảng ta, quân đội ta cũng như mỗi đồngchí chúng ta luôn luôn có ưu điểm và không tránh khỏi có khuyết điểm Chỉ cókhông ngừng đấu tranh, phê bình và tự phê bình, nhận rõ đúng sai, phát huy cáiđúng, khắc phục cái sai mới có thể làm cho mình, cho Đảng, cho cách mạng tiến

bộ mãi”4

Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên phải thường xuyêntrau dồi phẩm chất cách mạng, đồng thời phải kiên quyết chống chủ nghĩa cánhân, bài trừ bệnh quan liêu, xa rời quần chúng, phải thực sự là người đầy tớ, làcông bộc của nhân dân Người nói: “Muốn gột rửa sạch những vết tích xấu xacủa xã hội cũ, muốn rèn luyện đạo đức cách mạng, thì chúng ta phải ra sức họctập, tu dưỡng, tự cải tạo để tiến bộ mãi Nếu không cố gắng để tiến bộ tức làthoái bộ, là lạc hậu”5 Muốn tự cải tạo được bản thân để tự mình hoàn thiện nhâncách thì mỗi cán bộ phải tự nhận thức được những ưu điểm và khuyết điểm củamình để tự giác, tự xây dựng kế hoạch, đề ra mục tiêu, thời gian sửa chữa, học

tập, rèn luyện, tu dưỡng để hoàn thiện nhân cách Quá trình tự hoàn thiện, tự

giáo dục, tự rèn luyện nhân cách không phải là công việc tự giác nhất thời mà làquá trình phấn đấu thường xuyên, liên tục, có chủ định và phải phát huy cao độvai trò của ý chí, khắc phục mọi khó khăn, gian khổ để hoàn thành tốt nhiệm vụ.Cuộc đời và sự nghiệp vĩ đại của Người là bài học quý giá để giáo dục chothế hệ trẻ biết nỗ lực phấn đấu, không ngại khó, ngại khổ Nếu mỗi cá nhân biếtrèn giũa, phát huy ý chí cao độ thì nhất định thành công Bài học đó đã được

Chủ tịch Hồ Chí Minh đúc kết ở 4 câu thơ: “Gạo đem vào giã bao đau đớn Gạo giã xong rồi trắng tựa bông Sống ở trên đời người cũng vậy Gian nan rèn luyện ắt thành công”.

4 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 8, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2002, tr.584

5 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 9, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2002, tr.284

Đồng thời, việc tu dưỡng, rèn luyện đối với mỗi người cán bộ, theo Chủtịch Hồ Chí Minh, phải được thực hiện thông qua hoạt động thực tiễn của bảnthân mình; trong sinh hoạt học tập, chiến đấu, công tác, trong các mối quan hệvới Tổ quốc, với xã hội, với Đảng với nhân dân và bản thân Thông qua hoạtđộng thực tiễn, người cán bộ biết điều chỉnh hành vi của mình và cũng thôngqua thực tiễn, phẩm chất nhân cách của mỗi người được thể hiện rất cụ thể,phong phú, đa dạng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Trường kỳ kháng chiến

là một viên đá thử vàng đối với mỗi một quốc dân, đồng thời là một trường học

để rèn luyện cho cán bộ”6 Chỉ có thông qua hoạt động thực tiễn, thông qua quátrình tu dưỡng rèn luyện công phu mới có được phẩm chất nhân cách tốt đẹp vàphẩm chất ấy ngày càng được bồi đắp, nâng cao, hoàn thiện Người cũng khẳngđịnh rõ mối quan hệ mật thiết giữa lý luận và hoạt động thực tiễn Đây là mốiquan hệ biện chứng, quan hệ chặt chẽ Thực tiễn cần tới lý luận soi đường, dẫndắt, chỉ đạo, hướng dẫn, định hướng để không mắc phải bệnh kinh nghiệm, còn

lý luận phải dựa trên cơ sở thực tiễn, phản ánh thực tiễn và phải luôn liên hệ vớithực tiễn, nếu không sẽ mắc phải bệnh giáo điều

- Những yêu cầu về Nhân – Lễ - Trí – Tín – DũngBên cạnh quan niệm vềĐức - Tài, Hồ Chí Minh còn nêu lên những yêu cầu về Nhân, Lễ, Trí, Tín, Dũng

- những phẩm chất nhân cách cốt lõi

“Nhân là thật thà thương yêu, hết lòng giúp đỡ đồng chí đồng bào sẵnlòng chịu cực khổ trước mọi người, hưởng hạnh phúc sau thiên hạ Vì thế màkhông ham giàu sang, không e cực khổ, không sợ uy quyền Những người đãkhông ham, không e, không sợ gì thì việc gì là việc phải, họ đều làm được

Nghĩa là ngay thẳng, không có tâm tư, không làm việc bậy, không có việc

gì phải giấu đoàn thể, ngoài lợi ích của đoàn thể, không có lợi ích riêng phải lotoan

Trí là không có việc gì tư túi nó làm mù quáng, cho nên đầu óc trong sạch,sáng suốt; dễ hiểu lý; dễ tìm phương hướng; biết xem người, biết xét việc Vìvậy mà biết làm việc có lợi, tránh việc có hại cho đoàn thể

6 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, H, 2002, tr.148.

Dũng là dũng cảm, gan góc, gặp việc gì cũng phải có gan làm, thấy khuyếtđiểm phải có gan sửa chữa, cực khổ khó khăn có gan chịu đựng Có gan chốnglại những sự vinh hoa, phú quý không chính đáng Nếu cần thì có gan hy sinh cảtính mệnh cho đoàn thể, cho Tổ quốc, không bao giờ rụt rè nhút nhát.

Liêm là không tham địa vị, không tham tiền tài, không tham sung sướng,không ham người tâng bốc mình Vì vậy mà quang minh chính đại, không baogiờ hủ hóa Chỉ có một cái ham là ham học, ham làm và ham tiến bộ.”7

Có thể so sánh quan niệm của Hồ Chí Minh và Khổng Tử về đạo đức Khinói đến đạo đức con người, Khổng Tử cũng nêu lên 5 đức tính: Nhân, Lễ, Trí,Tín, Dũng Tuy nhiên, mặc dù quan niệm của Khổng Tử về năm đức tính đó làtiến bộ trong thời đại của ông Nhưng thực chất cũng chỉ nhằm phục vụ cho giaicấp thống trị Điều khác nội dung đạo đức của Khổng Tử là Hồ Chí Minh đãthay “Lễ, Tín” bằng “Dũng, Liêm” Chính sự thay thế này đã thể hiện tính chấtcách mạng trong quan niệm đạo đức của Hồ Chí Minh Bởi theo Người, conngười có phẩm chất dũng cảm, có ý chí mới hoàn thành được nhiệm vụ cáchmạng và xã hội giao phó Đối với người cán bộ, tiêu chuẩn quan trọng phải làliêm khiết không tham ô, tham nhũng mới có thể gọi là con người có đạo đức.Đồng thời, nội dung nhân nghĩa từ tư tưởng của Hồ Chí Minh mang tính nhândân và thực tiễn sâu sắc so với Khổng Tử

- Đạo đức cách mạng: Cần – Kiệm – Liêm – Chính – Chí công vô tư

Ngoài những phẩm chất nhân cách cốt lõi, trong nhiều bài huấn thị của HồChí Minh đều thể hiện quan điểm đạo đức là gốc, nếu không có đạo đức thì tàicũng vô dụng

Người viết: “Cũng như sông có nguồn mới có nước, không có nguồn thìsông cạn Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải cóđạo đức, không có đạo đức thì tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhândân”8

7 Hồ Chí Minh: Về đạo đức cách mạng, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1976, tr 34-35.

8 X.Y.Z: Sửa đổi lối làm việc, Nxb Sự thật, Hà Nội (xuất bản lần thứ 7), 1959, tr 32-33.

Đạo đức theo quan điểm của Hồ Chí Minh khác với đạo đức cũ theo quanniệm trước đây Nó không phải là đạo đức thủ cựu, mà là đạo đức mới Đạo đứcmới được hình thành và phát triển cùng với sự nghiệp cách mạng và phục vụ cho

sự nghiệp cách mạng Nó khác với đạo đức cũ bởi tính cách mạng của nó Tínhchất của đạo đức mới là mình vì mọi người và mang tính truyền thống dân tộc

Nội dung của đạo đức cách mạng là:

Cần, Kiệm, Liêm, Chính, Chí công vô tư là những khái niệm đạo đức cũ,

được Hồ Chí Minh tiếp thu, chọn lọc, đưa vào những yêu cầu và nội dung mới.Người chỉ ra rằng: phong kiến nêu ra cần, kiệm, liêm, chính nhưng không thựchiện; ngày nay, ta đề ra cần, kiệm, liêm, chính cho cán bộ thực hiện làm gươngcho nhân dân theo để lợi cho nước, cho dân Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô

tư là một biểu hiện sinh động của phẩm chất "trung với nước, hiếu với dân" Cần tức là siêng năng, chăm chỉ, cố gắng, dẻo dai Kiệm là tiết kiệm vật tư,tiền bạc, của cải, thời gian, không xa xỉ, không hoang phí Liêm là trong sạch,không tham lam tiền của, địa vị, danh tiếng Chính là không tà, là thẳng thắn,đứng đắn Các đức tính đó có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Cần mà khôngkiệm giống như một chiếc thùng không đáy Kiệm mà không cần thì lấy gì màkiệm Cần, kiệm, liêm là gốc rễ của chính Nhưng một cây cần có gốc rễ, lại cần

có cành, lá, hoa, quả mới là hoàn chỉnh

Cần, kiệm, liêm, chính cần thiết đối với tất cả mọi người Hồ Chí Minhviết:

"Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông

Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc

Người có bốn đức: Cần, Kiệm, Liêm, Chính

Thiếu một mùa, thì không thành trời

Thiếu một phương, thì không thành đất

Thiếu một đức, thì không thành người"

Cần, kiệm, liêm, chính càng cần thiết đối với cán bộ, đảng viên Bởi vì, nếucán bộ, đảng viên mắc sai lầm, khuyết điểm thì sẽ ảnh hưởng đến nhiệm vụchung của cách mạng, ảnh hưởng đến uy tín của Đảng Mặt khác, những ngườitrong các công sở đều có nhiều hoặc ít quyền hành Nếu không giữ đúng cần,kiệm, liêm, chính thì dễ trở nên hủ bại, biến thành sâu mọt của dân

Cần, kiệm, liêm, chính còn là thước đo sự giàu có về vật chất, vững mạnh

về tinh thần, sự văn minh tiến bộ của một dân tộc Cần, kiệm, liêm, chính là nềntảng của đời sống mới, nền tảng của thi đua yêu nước; là cái cần để làm việc,làm người, làm cán bộ, để phụng sự Đoàn thể, phụng sự giai cấp và nhân dân,phụng sự Tổ quốc và nhân loại

Chí công vô tư là không nghĩ đến mình trước, chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc,

vì đồng bào; là đặt lợi ích của cách mạng, của nhân dân lên trên hết, trước hết.Thực hành chí công vô tư cũng có nghĩa là phải kiên quyết quét sạch chủ nghĩa

cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng

Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa cá nhân là chỉ muốn "mọi người vì mình" màkhông biết "mình vì mọi người" Nó là một thứ giặc nội xâm, còn nguy hiểmhơn cả giặc ngoại xâm Nó là bạn đồng minh của chủ nghĩa đế quốc và thói quentruyền thống lạc hậu Chủ nghĩa cá nhân là một thứ vi trùng rất độc, đẻ ra hàngtrăm thứ bệnh nguy hiểm, như quan liêu, mệnh lệnh, bè phái, chủ quan, tham ô,lãng phí, xa hoa, tham danh trục lợi, thích địa vị, quyền hành, tự cao tự đại, coithường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán chuyên quyền Tóm lại, "chủnghĩa cá nhân, tư tưởng tiểu tư sản còn ẩn nấp trong mình mỗi người chúng ta

Nó chờ dịp - hoặc dịp thất bại, hoặc dịp thắng lợi - để ngóc đầu dậy" Chủ nghĩa

cá nhân là mối nguy hại cho cá nhân con người, cho một đảng và cả dân tộc.Người viết: "Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại,

có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi ngườiyêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cánhân" Chủ nghĩa cá nhân là một trở ngại lớn cho việc xây dựng chủ nghĩa xãhội Vì vậy thắng lợi của chủ nghĩa xã hội không thể tách rời thắng lợi của cuộcđấu tranh trừ bỏ chủ nghĩa cá nhân

Tuy nhiên, cần có nhận thức đúng đắn đâu là chủ nghĩa cá nhân, đâu là lợiích cá nhân Hồ Chí Minh cho rằng: đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân khôngphải là giày xéo lên lợi ích cá nhân Mỗi người đều có cá tính riêng, sở trườngriêng, đời sống riêng của bản thân và của gia đình mình Nếu những lợi ích cánhân đó không trái với lợi ích của tập thể thì không phải là xấu Theo quan điểmcủa Hồ Chí Minh, chỉ ở trong chế độ xã hội chủ nghĩa thì mỗi người mới có điềukiện để cải thiện đời sống của riêng mình, phát huy tính cách riêng và sở trườngriêng của mình

- Sửa đổi lề lối, tác phong làm việc

Tháng 10 năm 1947, giữa những ngày căn cứ địa Việt Bắc đang tập trungchống trả cuộc tấn công ác liệt của thực dân Pháp, tại ATK Thái Nguyên (chiếnkhu Việt Bắc), Chủ tịch Hồ Chí Minh viết tác phẩm Sửa đổi lối làm việc Xuyênsuốt tác phẩm này, Hồ Chí Minh đã làm rõ quan điểm quần chúng, chỉ rõ tầmquan trọng của mối liên hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân và khẳng định: “Sựlãnh đạo trong mọi công tác thiết thực của Đảng, ắt phải từ trong quần chúng ra,trở lại nơi quần chúng”9

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nhiều lần nói về tiêu chuẩn của một Đảngcách mạng, đạo đức cách mạng của đội ngũ cán bộ, đảng viên và coi đó là mộttrong những điều kiện cần thiết để Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo của mình.Trong tư tưởng của Người: “Đảng không phải là một tổ chức để làm quan pháttài Nó phải làm tròn nhiệm vụ giải phóng dân tộc, làm cho Tổ quốc giàu mạnh,đồng bào sung sướng”10 Cho nên, “trong lúc dân tộc đang ở trên ngã tư đường,chết hay sống, mất hay còn, mỗi một đồng chí và toàn cả Đoàn thể phải đem tất

cả tinh thần và lực lượng ra để đưa toàn dân quay về một hướng, nhằm vào mộtmục đích: đánh đuổi thực dân Pháp, làm cho nước được thống nhất và độclập”11 Và để có thể hoàn thành được trọng trách mà Tổ quốc và nhân dân giaophó, Hồ Chí Minh yêu cầu: Đảng - đội tiền phong của dân tộc, bộ tham mưu

9 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 1995, t.5, tr.290.

10 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 1995, t.5, tr.249.

11 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 1995, t.5, tr.76.

lãnh đạo cuộc kháng chiến nhất định “phải luôn luôn xem xét lại tất cả công táccủa Đảng”12

Việc đầu tiên theo Người cần phải “sửa đổi” chính là mỗi cán bộ, đảng viênkhi thấy khuyết điểm, nhất định phải kiên quyết tiến hành phê bình và sửa chữa,đồng thời giúp đồng chí mình sửa chữa Để khắc phục tình trạng “chỉ đi chữabệnh cho người khác, còn bệnh trong mình thì quên chữa”, các cơ quan, các cán

bộ, đảng viên, mỗi người, mỗi ngày phải thiết thực tự kiểm điểm và kiểm điểmđồng chí mình, để “Đảng chóng phát triển, công việc chóng thành công” Trongmọi thời điểm, cán bộ, đảng viên “chẳng những phải lãnh đạo quần chúng, màlại phải học hỏi quần chúng” Muốn vậy, người lãnh đạo không nên kiêu ngạo,

mà nên hiểu thấu Sự hiểu biết và kinh nghiệm của mình chưa đủ cho sự lãnhđạo đúng đắn, vì vậy, ngoài kinh nghiệm của mình, người lãnh đạo còn phảilắng nghe và áp dụng kinh nghiệm của đảng viên, của dân chúng Thực tế chothấy, những nơi công việc không chạy đều, chủ yếu là do cán bộ lãnh đạo khôngmật thiết liên hợp với quần chúng Vì dân chúng rất khôn khéo, rất hăng hái, rấtanh hùng, cho nên “phải học dân chúng, phải hỏi dân chúng, phải hiểu dânchúng”, nhưng tuyệt đối không phải là “theo đuôi” quần chúng

Đặc biệt, Người nhấn mạnh: trong quá trình công tác, cán bộ, đảng viênphải đặt khẩu hiệu và chỉ thị của Đảng cho phù hợp với thực tế và phải kiểmsoát những khẩu hiệu và chỉ thị đó được thực hiện như thế nào Nói tóm lại, theolời Người thì cách làm việc, cách tổ chức, nói chuyện, tuyên truyền, khẩu hiệu,viết báo, v.v đều phải lấy câu này làm khuôn phép: “Từ trong quần chúng ra

Về sâu trong quần chúng” Để học hỏi và bàn bạc với dân chúng, giải thích chodân chúng, tin dân chúng, đưa “chính trị vào giữa nhân gian” nhằm gắn bó mậtthiết với nhân dân, thì cán bộ, đảng viên phải xem xét lại, phải sửa đổi và khắcphục ngay “bệnh chủ quan” trong tư tưởng, mà biểu hiện là kém lý luận (khôngbiết giải quyết vấn đề, không đưa lý luận vào thực tiễn), khinh lý luận (chỉ đềcao kinh nghiệm) và lý luận suông (chỉ lý luận mà không áp dụng được vào thựctiễn) Căn bệnh tiếp theo là khuyết điểm về sự quan hệ trong Đảng và ngoài

12 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 1995, t.5, tr.249.

Đảng cần phải sửa đó là “bệnh hẹp hòi”, thể hiện rõ ở kiểu làm việc ưa xu nịnh(dìm người tài giỏi, dùng người thuộc cánh hẩu…), không thống nhất giữa toàncục và bộ phận (chỉ thấy lợi ích của bộ phận mình, không thấy lợi ích của toànthể, ham danh vọng và địa vị), dẫn đến việc phá hoại khối đoàn kết, thống nhấttrong Đảng và khối đại đoàn kết toàn dân-nguồn sức mạnh nội lực của Đảng.Căn bệnh thứ ba là hệ quả của hai căn bệnh trước chính là “thói ba hoa”, thểhiện rõ trong cách nói và cách viết (viết dài dòng, loanh quanh, không rõ nộidung; viết cẩu thả, lúng túng) Những căn bệnh này là kẻ địch bên trong, là bạn

“đồng minh” của kẻ địch khác ở bên ngoài để phá ta, “nếu không chữa ngay, để

nó lây ra, thì có hại vô cùng”, làm rạn nứt mối liên hệ mật thiết giữa Đảng vớinhân dân

Đặt vấn đề Sửa đổi lối làm việc trong bối cảnh cả nước đang tiến hành cuộckháng chiến chống Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiên liệu trước được tìnhhình, cảnh báo một cách khoa học khả năng phát sinh, phát triển rất nhanh củalối làm việc xa rời bản chất của một Đảng cách mạng chân chính Chỉ mới 2năm sau ngày nước nhà giành được độc lập, trong một bộ phận những “ôngquan cách mạng” đã xuất hiện Họ chính là những người đã biến “những nghịquyết và chỉ thị Đảng” thành những “lời nói suông”, không phải phục vụ nhândân mà trở thành “cha mẹ dân”, làm “hại đến lòng tin cậy của nhân dân đối vớiĐảng”

Luôn chú trọng sự thống nhất giữa lời nói và việc làm, lý luận gắn liền vớithực tiễn, cho nên Người nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tổ chức lề lối làmviệc một cách hiệu quả và khẳng định đó sẽ là một nhân tố quan trọng, quyếtđịnh đến kết quả trong thực tiễn đường lối chính trị của một Đảng cầm quyền.Trả lời câu hỏi: “Lãnh đạo đúng là thế nào?”, Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “1.Phải quyết định mọi vấn đề một cách cho đúng vì dân chúng chính là nhữngngười chịu đựng cái kết quả của sự lãnh đạo của ta 2 Phải tổ chức sự thi hànhcho đúng Mà muốn vậy, không có dân chúng giúp sức thì không xong 3 Phải

tổ chức sự kiểm soát, mà muốn kiểm soát đúng thì cũng phải có quần chúng mớigiúp được”13

Nói tóm lại, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh thì Sửa đổi lối làm việc để rènluyện tính Đảng, để toàn tâm, toàn ý phục vụ Tổ quốc và nhân dân Mỗi cán bộ,đảng viên phải thật thà tự phê bình, tự sửa chữa những khuyết điểm của mình,phải thực hành khẩu hiệu: “Chí công vô tư; cần, kiệm, liêm chính”, để khắcphục thói quen “trông từ trên xuống”, “cách xa dân chúng, không liên hệ chặtchẽ với dân chúng, cũng như đứng lửng lơ giữa trời, nhất định thất bại”

Tuy nhiên, học hỏi quần chúng, lắng nghe, tập trung ý kiến của quầnchúng, “hoá nó thành cái đường lối để lãnh đạo quần chúng”, “hoá nó thànhcách chỉ đạo nhân dân”, để quần chúng “đều hiểu, đều tin, đều quyết tâm làmtheo lời kêu gọi của mình”, nhưng tuyệt đối không nên “theo đuôi” quần chúng,

vì nói như Người thì: lắng nghe quần chúng, học hỏi quần chúng để lãnh đạoquần chúng, phục vụ quần chúng được tốt hơn, nhưng nếu không giữ vững lậptrường, sẽ đánh mất vai trò lãnh đạo của mình

1.2 Quan điểm của Đảng ta về tiêu chuẩn người cán bộ lãnh đạo, quản lý

trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Đánh giá được tầm quan trọng của công việc xây dựng và kiện toàn đội ngũcán bộ, Đảng và Nhà nước ta đã không ngừng quan tâm và có những giải pháptích cực nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong tình hình mới Luônxác định đây là một trong những nội dung quan trọng của các kỳ đại hội Đảngđặc biệt là từ Đại hội VI (năm 1986) cho đến nay Xây dựng và phát triển độingũ cán bộ là một trong ba nội dung của chương trình cải cách hành chính nhànước- công việc mà Đảng và Nhà nước đang tập trung sức lực, trí tuệ để giảiquyết Đảng ta dã từng bước hoàn thiện về lý luận trong vấn đề xây dựng độingũ cán bộ một cách toàn diện từ quan điểm, nguyên tắc, cơ cấu, tiêu chuẩn, vấn

đề quản lý, lãnh đạo, kiểm tra, giám sát và chính sách đối với cán bộ; đặc biệt làđạo đức, lối sống, hiệu quả công việc của đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnhcông nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước Nghị quyết TW3, TW7 khóa VIII, TW

13 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H, 1995, t.5, tr.285-286.

9 khóa IX, đã đề ra nhiều chủ trương biện pháp để nâng cao trình độ mọi mặtcho đội ngũ cán bộ công chức trong thời kỳ mới Mục tiêu của việc xây dựng vànâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ mới được xác định là: Xâydựng một đội ngũ cán bộ có chất lượng đồng bộ và toàn diện, có cơ cấu hợp lý,

bộ máy tinh giản, năng động, hoạt động có hiệu quả Một đội ngũ cán bộ vững

về chính trị tư tưởng, có phẩm chất đạo đức trong sáng, có trình độ chuyên môncao, có năng lực lãnh đạo, quản lý, đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ của sựnghiệp đẩy mạnh Công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước

Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII về định hướng chiến lược cán bộ vàNghị quyết Trung ương 3 khóa VIII về chiến lược cán bộ thời kỳ công nghiệphoá, hiện đại hoá đất nước đã nhấn mạnh về vai trò của cán bộ, đặc biệt là cán

bộ quản lý Cán bộ được coi là nhân tố quyết định cho sự thành bại của cáchmạng, của sự nghiệp phát triển đất nước

- Tiêu chuẩn chung đối với người cán bộ lãnh đạo, quản lýVăn kiện nêu rõtiêu chuẩn của người cán bộ lãnh đạo, quản lý gồm các nội dung sau:

Trước hết, về tiêu chuẩn chung, người cán bộ lãnh đạo, quản lý phải:

“- Có tinh thần yêu nước sâu sắc, tận tụy phục vụ nhân dân, kiên định mụctiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, phấn đấu thực hiện có kết quả đườnglối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước

- Cần kiệm liêm chính, chí công vô tư Không tham nhũng và kiên quyếtđấu tranh chống tham nhũng Có hình thức tổ chức kỷ luật Trung thực, không

cơ hội, gắn bó mật thiết với nhân dân, được nhân dân tín nhiệm

- Có trình độ hiểu biết lý luận chính trị, quan điểm, đường lối của Đảng,chính sách và pháp luật của Nhà nước; có trình độ văn hóa, chuyên môn, đủnăng lực và sức khỏe để làm việc có hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đượcgiaoo

Các tiêu chuẩn đó phải có mối quan hệ mật thiết với nhau Coi trọng cả đức

và tài Đức là gốc”14

14 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị BCH Trung ương khóa VIII, Nxb CTQG, HN, 1997, tr 80-81.

- TVề tiêu chuẩn đối với người cán bộ lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp:

“- Hiểu biết sâu sắc các quan điểm kinh tế của Đảng, có phẩm chất và đạođức, cần kiệm, liêm chính, không lợi dụng chức quyền để tham ô, lãng phí, xahoa

- Có kiến thức kinh tế thị trường và quản trị doanh nghiệp, hiểu biết khoahọc, công nghệ, pháp luật và thông lệ quốc tế.’

- Có khả năng tổ chức kinh doanh đạt hiệu quả kinh tế - xã hội.”15

Có thể thấy rằng, Nghị quyết Trung ương 3 (khóa VIII) về Chiến lược cán

bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và các nghị quyếtcủa Bộ Chính trị về công tác quy hoạch và luân chuyển cán bộ đã góp phần quyhoạch chuẩn bị từ xa và tạo nguồn cán bộ dồi dào, làm căn cứ để đào tạo, bồidưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp vững vàng về chínhtrị, trong sáng về đạo đức, thành thạo về chuyên môn, nghiệp vụ, có trình độ vànăng lực, nhất là năng lực trí tuệ và thực tiễn tốt, đủ về số lượng, đồng bộ về cơcấu, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nướctrong giai đoạn hiện nay

2 Đặc điểm, yêu cầu của hoạt động lãnh đạo, quản lý ngành Ngân hàng

Ngành Ngân hàng đóng vai trò quan trọng đặc biệt đối với nền kinh tế đấtnước Ngân hàng thương mại là một doanh nghiệp đặc biệt Hoạt động ngânhàng thương mại có tính nhạy cảm rất cao Ngân hàng là nơi công chúng – đặcbiệt là các cá nhân và hộ gia đình gửi một khối lượng lớn tiền nhàn rỗi dướidạng tiền gửi không kỳ hạn với thời gian tương đối ngắn và tính thanh khoảncao Việc thất thoát các khoản tiền này trong trường hợp ngân hàng phá sản sẽtrở thành thảm họa cho phần đông công chúng và kéo theo là những tác độngsâu rộng đến đời sống kinh tế - xã hội Hơn nữa, sự tồn tại, phát triển và sứckhỏe của các ngân hàng thương mại quyết định sự tồn tại, phát triển và sức khỏecủa nền kinh tế Lịch sử đã chứng kiến nhiều cuộc khủng hoảng của các nền

15 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị BCH Trung ương khóa VIII, Nxb CTQG, HN, 1997, tr 81-82.

kinh tế lớn mà nguyên nhân ban đầu là sự đổ vỡ và khủng hoảng trong ngành tàichính, ngân hàng Điển hình là cuộc khủng hoảng tài chính, tiền tệ châu Á năm

1997, và gần đây là khủng hoảng của hệ thống tài chính Mỹ, sau đó lan rộngsang châu Âu, châu Á và hiện nay là khủng hoảng kinh tế toàn cầu Chỉ với sựtrục trặc, mất lòng tin đối với một ngân hàng, tác động của nó có thể ảnh hưởngtrực tiếp và sẵn sàng lan rộng gây khủng hoảng và đổ vỡ cho toàn hệ thống ngânhàng và xa hơn là toàn bộ nền kinh tế

Hoạt động ngân hàng thương mại là phong vũ biểu phản ánh sức khỏe củanền kinh tế Đặc điểm này xuất phát từ chức năng “tạo tiền”, sự thay đổi trongkhối lượng tiền tệ do các ngân hàng thương mại tạo ra có liên quan chặt chẽ tớitình hình kinh tế, đặc biệt là tốc độ tăng trưởng, tạo ra công ăn việc làm, tìnhtrạng lạm phát Cũng từ chức năng “tạo tiền”, phản ứng dây chuyền hay còn gọi

“phản ứng đô-mi-nô” là một đặc trưng rất khác biệt trong hoạt động của ngânhàng thương mại Mỗi ngân hàng thương mại là một mắt xích liên hoàn trongquá trình tạo tiền của toàn hệ thống Do vậy, sự trục trặc hoặc mất uy tín củamột ngân hàng thương mại nhỏ có thể kéo theo sự sụp đổ của cả hệ thống

Với vai trò trung gian tài chính và trung gian thanh toán cho nền kinh tế,hoạt động ngân hàng thương mại rất đa dạng và có liên quan trực tiếp tới nhiềuloại đối tượng khách hàng Khách hàng của ngân hàng thương mại có thể làchính phủ, các tổ chức chính trị xã hội, các cá nhân hoặc bất cứ đối tượng nào cónhu cầu sử dụng các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng Do vậy, ngoài việc xác địnhnhu cầu, ngân hàng thương mại còn phải nghiên cứu cả những yếu tố khác nhưtruyền thống, văn hóa, phong tục, thói quen, hành vi của từng loại đối tượngkhách hàng để phát triển, đưa ra các sản phẩm dịch vụ đáp ứng nhu cầu đa dạngcủa mỗi loại đối tượng khách hàng Nói cách khác, ngân hàng thương mại cầnnghiên cứu và thích nghi với nhiều mặt trong đời sống xã hội

Với những đặc trưng và tính nhạy cảm cao của hoạt động ngân hàng, hoạtđộng lãnh đạo, quản lý ngành ngân hàng cũng phải có những nét riêng và đặcthù so với các ngành khác, các doanh nghiệp khác

Riêng đối với Agribank – Ngân hàng Thương mại Nhà nước lớn nhất ViệtNam vừa đảm nhiệm trọng trách thực hiện nhiệm vụ chính trị chủ lực đầu tư choNông nghiệp, Nông dân, Nông thôn và nền kinh tế, vừa thực hiện nhiệm vụ kinhdoanh, được đông đảo người dân gửi gắm niềm tin (tin tưởng lựa chọn gửi tiền,giao dịch …), tuy nhiên trong bối cảnh hội nhập, khả năng cạnh tranh củaAgribank không cao v.v… do đó hoạt động lãnh đạo, quản lý ở Agribank cũng

có những nét đặc thù, yêu cầu người cán bộ lãnh đạo, quản lý của Agribankcũng phải đáp ứng được những yêu cầu nhất định, riêng có

3 Những yêu cầu về Thực trạng về năng lực và phẩm chất và năng lực người cán bộ lãnh đạo, quản lý Agribank (cấp Trung ương) => tất cả thực trạng đưa sang chương 2 Còn chương 1 chỉ dừng ở mức độ cơ sở lý luận, nên 1.3 sẽ chỉ là những yêu cầu về phẩm chất và năng lực người cán bộ lãnh đạo, quản lý Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn (cấp Trung ương)

Hiện nay, vai trò của các nhà kinh doanh được đánh giá to lớn trong quátrinh xây dựng, phát triển kinh tế trong sự nghiệp dân giàu, nước mạnh Tuynhiên, khi đất nước hội nhập ngày càng sâu vào khu vực và nhất là đã tham giavào WTO thì giới doanh nhân Việt Nam nói chung và những người làm trongngành ngân hàng nói riêng không phải chỉ có thời cơ mà còn có rất nhiều khókhăn, thách thức Để xứng đáng là người tiên phong trong lĩnh vực phát triểnkinh tế, yêu cầu đặt ra cho giới doanh nhân và những người làm ngành ngânhàng phải khắc phục được những hạn chế cũng như phát huy được những ưuđiểm của mình Để làm được điều đó, những người lãnh đạo, quản lý phải cónhững yêu cầu về phẩm chất và năng lực cho riêng mình

3.1 Những yêu cầu về phẩm chất:

Khi xem xét phẩm chất, phải chia ra làm 2 nhóm: nhóm những phẩm chấtchung và nhóm những phẩm chất cá nhân

Nhóm những phẩm chất chung, hay còn gọi là phẩm chất “xã hội” như: thếgiới quan, niềm tin, lý tưởng, lập trường, quan điểm, thái độ chính trị, thái độ laođộng, định hướng xã hội

Nhóm những phẩm chất cá nhân, chẳng hạn như: tâm tính, nết, thói, tínhkhí và các phẩm chất riêng bảo đảm cho con người tham gia một loại hoạtđộng nghề nghiệp cụ thể nào đó Ở đây là hoạt động kinh doanh của người cán

bộ lãnh đạo, quản lý ngành ngân hàng

Khi nói đến phẩm chất của người cán bộ lãnh đạo, quản lý ngành ngânhàng cần lưu ý số lượng phẩm chất là vô hạn và có các quan điểm khác nhau.Hơn nữa, bản thân phẩm chất chưa đủ để đảm bảo thành đạt mà còn phải đặt conngười kinh doanh trong môi trường, tổ chức và hoàn cảnh tình huống cụ thể.Mặc dù vậy, để tiến hành hoạt động đặc thù của mình mỗi con người cũng cầnphải có một số phẩm chất cần thiết Cụ thể như sau:

- Phẩm chất về tư tưởng chính trị và đạo đức kinh doanh Hoạt động củangân hàng diễn ra trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.Chính vì vậy, người cán bộ lãnh đạo, quản lý ngành ngân hàng trong quá trìnhxác định mục đích và phương hướng hoạt động của mình phải hướng vào cácmục tiêu chung của đất nước, của dân tộc Hoạt động của ngân hàng phải tuânthủ pháp luật, phải hướng tới những giá trị đạo đức trong kinh doanh, “có ý thứctrách nhiệm trước pháp luật, trước xã hội”

- Có “cái tâm” trong kinh doanh Tâm là cốt lõi của nhân cách Với ngườicán bộ lãnh đạo, quản lý ngành ngân hàng, chữ Tâm được đặt trên chữ Tín Cótâm là có tín, cũng như có tài sẽ có tiền Cái tâm biểu hiện ở chỗ biết lấy giá trịchung của dân tộc, từng bước tiến lên xã hội xã hội chủ nghĩa là giá trị cao nhất

và lợi ích cao nhất “Có ý chí phấn đấu cho dân giàu nước mạnh”

“Cái tâm” là một phẩm chất gắn liền với phạm trù lương tâm - chỉ có tácdụng chi phối và quy định hành vi, thái độ ứng xử của mỗi cá nhân Gắn liền vớitấm lòng - tấm lòng bao dung, độ lượng, trong sáng, chí công, vô tư, tận tụy với

công việc, quan tâm, chú ý chia sẻ tình cảm, thân thiết, gần gũi trước tiên trong

sự rèn luyện và thể hiện mình

Đồng thời, “cái tâm” còn thể hiện thông qua “cái liêm” - không tham tiền,tham của, tham sắc Thông qua cái nhân, đó chính là lòng bác ái, yêu nước, yêudân, yêu đồng bào, yêu đồng chí, yêu đồng loại theo tinh thần của Chủ tịch HồChí Minh Cái tâm không tự nhiên mà có, mà phải rèn luyện, tự tu dưỡng mới có được

- Phải luôn luôn giữ vững chữ tín trong kinh doanh Coi trọng chữ “tín”,bởi chữ “tín” quý hơn vàng; đồng thời, đó là phương châm xử thế trong các mốiquan hệ của người cán bộ lãnh đạo, quản lý ngân hàng Những hành vi lừa đảo,chiếm dụng vốn trong thời gian qua đã gây những hậu quả tai hại cho kháchhàng và cho chính sự tồn tại, phát triển của ngành ngân hàng

- Phải có niềm tin mạnh mẽ vào sự nghiệp của mình và tự tin với chínhmình Trong môi trường kinh doanh đang có những diễn biến phức tạp, cơ sởpháp lý chưa hoàn thiện, dư luận xã hội, những yếu tố về vốn, nguồn nhân lực cũng chưa được thuận lợi hoàn toàn và vô vàn những khó khăn thử thách khác,đòi hỏi người cán bộ lãnh đạo, quản lý ngành ngân hàng phải có niềm tin vào sựnghiệp kinh doanh của mình Tuy nhiên, có niềm tin cũng chưa đủ, mà còn phảibiết tác động, tạo dựng niềm tin đó ở những đồng sự, ở cấp dưới, ở giới lãnh đạochính quyền địa phương

- Trung thực Hoạt động kinh doanh ngân hàng cần phải kê khai rõ ràng cáckhoản đầu tư, nộp thuế đầy đủ cho Nhà nước, báo cáo chính xác về hoạt độngcủa đơn vị tuân thủ những quy định của pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn

xã hội và thực hiễn các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật

- Có định hướng giá trị đúng đắn Định hướng giá trị là thái độ, là sự lựachọn các giá trị vật chất và tinh thần, là hệ thống tâm thế, niềm tin, sở thích củacon người đối với một giá trị nào đó

Hoạt động kinh doanh ngân hàng trong nền kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay đòi hỏi người cán bộ lãnh đạo, quản lýngành ngân hàng phải định hướng tới các giá trị cốt lõi trong các mặt như: Giá

trị nhân văn trong kinh doanh; Giá trị đạo đức trong kinh doanh; Giá trị văn hóa;Giá trị xã hội; Giá trị chính trị; Giá trị kinh tế.

- Dám mạo hiểm, dám đối mặt với một rủi ro Xuất phát từ tiền đề, hoạtđộng kinh doanh có nhiều yếu tố bất ngờ, nên đòi hỏi người cán bộ lãnh đạo,quản lý phải có những phẩm chất “sáng tạo, dám mạo hiểm, dám chịu rủi ro,khó khăn” để vượt qua và đưa đơn vị ngày một phát triển

- Kiên cường, bền bỉ để vượt khó

- Coi trọng hiệu quả kinh doanh Mục đích tối thượng của kinh doanhngành ngân hàng là nhằm đến lợi nhuận cao và ổn định Ở người cán bộ lãnhđạo, quản lý thì mọi lúc, mọi nơi, mọi hoàn cảnh đều phải quan tâm, lo lắng vàtính đến hiệu quả công việc

Ngày nay, cơ chế thị trường rất khắt khe, muốn công việc có hiệu quả thìngười cán bộ lãnh đạo, quản ý đơn vị phải có tri thức, sự thông minh, bề dàykinh nghiệm và lòng quả cảm, quyết tâm trong công việc để đưa đơn vị mìnhngày một phát triển, đáp ứng yêu cầu tình hình mới

3.2 Những yêu cầu về năng lực:

Nếu hiểu theo hướng tiếp cận hoạt động thì năng lực là tổ hợp các thuộctính tâm lý của chủ thể nhằm đáp ứng yêu cầu của một hoạt động cụ thể nào đó.Theo cách tiếp cận này thì khả năng đáp ứng yêu cầu của hoạt động và được bộc

lộ qua kỹ năng hoạt động của con người Khả năng nói lên tiềm năng của conngười đối với một dạng hoạt động nào đó Còn khi tham gia vào hoạt động, conngười ấy có làm được hay không lại còn tùy thuộc vào khả năng ấy được bộc lộ,được thể hiện ra ở hành động như thế nào “Có thể làm” không đồng nhất với

“biết làm” Hay nói cách khác còn phụ thuộc vào kỹ năng “biết làm” của người

đó - bởi kỹ năng nói lên mặt kỹ thuật của thao tác của hành động

Xuất phát từ đặc điểm hoạt động của ngành ngân hàng và hoạt động lãnhđạo, quản lý, chúng ta xác định: để tiến hành được hoạt động nghề nghiệp củamình, người cán bộ lãnh đạo, quản lý phải có những khả năng, kỹ năng nhất

định Đồng thời, thông qua những hoạt động đó, các khả năng, kỹ năng cần thiếtđược nảy sinh, hình thành và phát triển.

Có thể chia khả năng ra làm 2 nhóm: khả năng chung và khả năng riêngbiệt Đồng thời, tương ứng với nó là kỹ năng chung và kỹ năng chuyên biệt.Các năng lực chung bảo đảm cho con người có thể tham gia vào mọi hoạtđộng Chẳng hạn như năng lực học tập, óc thông minh, óc quan sát Năng lựcchuyên biệt (hay chuyên môn) là khả năng đảm bảo cho con người tham gia vàomột hoạt động chuyên môn cụ thể, là hiện thực hóa khả năng chung của conngười trong hoạt động chuyên môn đó Ở đây, chúng ta xác định những năng lực

và kỹ năng chuyên môn của người cán bộ lãnh đạo, quản lý ngành ngân hànggồm các yếu tố sau:

- Năng lực chuyên môn: đây là một yêu cầu quan trọng đối với người cán

bộ lãnh đạo, quản lý - nó được thể hiện thành những đòi hỏi cụ thể như sau:+ Biết lường hết mọi tình huống có thể xảy ra cho doanh nghiệp, cho bộphận và phạm vi chức trách của mỗi người đảm nhận

+ Phải biết giao việc và giao đúng việc cho cấp dưới và tạo điều kiện chocấp dưới thực hiện thành công

Bên cạnh đó, người cán bộ lãnh đạo, quản lý ngân hàng phải hiểu biết sâusắc công việc chuyên môn, có tư duy chiến lược và tầm nhìn dài hạn cho dựnghiệp phát triển kinh doanh Cụ thể là:

+ Phải có tri thức lý luận về sự phát triển của ngân hàng

+ Hiểu biết sâu sắc, toàn diện các ưu và hạn chế của đơn vị mình để đưa ranhững quyết sách, quyết định đúng đắn, phù hợp

- Năng lực tổ chức: đối với người cán bộ lãnh đạo, quản lý ngân hàng thìyêu cầu về năng lực về tổ chức là phải biết vận dụng, tổ chức đội ngũ cán bộnhân viên thực hiện tốt, thật sự khoa học và hiệu quả các nhiệm vụ được giao.Tạo ra không khí hồ hởi, phấn khởi trong thực hiện nhiệm vụ Nắm bắt các chủtrương phát triển mới để luôn luôn giành thế chủ động trong cạnh tranh

- Phải nhạy cảm với cái mới, phải có óc quan sát và phải thông minh đểnhanh chóng tìm ra mục tiêu của hệ thống và con đường ngắn nhất, hiệu quảnhất để đạt các mục tiêu đã vạch ra.

- Dũng cảm, dám chịu trách nhiệm, quyết đoán - đây là một yêu cầu cần có

về năng lực tổ chức của người lãnh đạo, vì họ là người đứng mũi chịu sào trước

sự tồn tại và phát triển của đơn vị

- Không bao giờ chịu đầu hàng trước khó khăn

- Biết làm việc và sử dụng các con người trong và ngoài đơn vị Đó là mộtyêu cầu cũng khá quan trọng của năng lực tổ chức Người cán bộ lãnh đạo, quản

lý phải có khả năng lôi cuốn mọi người khác ủng hộ và làm theo mình

- Có sức làm việc bền bỉ, kiên nhẫn, chịu đựng: công việc của người cán bộlãnh đạo, quản lý là tổ chức đơn vị hoạt động với muôn vàn biến động, rủi ro,bất chắc và thiếu hụt đòi hỏi phải có thời gian và sức chịu đựng

- Luôn luôn lạc quan vui vẻ và truyền sự lạc quan, vui vẻ ấy thành niềm tinvững chắc vào sự nghiêp cho mọi người trong đơn vị

- Phải có một tác phong, phong thái đàng hoàng, đĩnh đạc

- Có tư duy phân tích: khả năng xác định những chủ điểm, quan điểm thenchốt để hiểu rõ và giải thích được các loại thông tin dữ kiện

- Mềm dẻo trong hành vi: khả năng điều chỉnh hành vi cá nhân để đạt đượcmục tiêu; hành vi cá nhân phải thích ứng những thay đổi của môi trường

- Ra quyết định: khả năng sử dụng thông tin để ra quyết định, chọn phương

án hành động một cách lôgic (biết cách lập luận và đưa ra các cam kết trongnhững tình huống phức tạp)

- Lãnh đạo: khả năng lôi cuốn, hướng dẫn các cá nhân và nhóm đạt đượcmục tiêu, hoàn thành nhiệm vụ

- Gây ảnh hưởng cá nhân: khả năng gây được ấn tượng tốt ngay từ đầu, gâychú ý và kính trọng; tỏ ra tự tin cả trong hành động và lời nói

- Lập kế hoạch và tổ chức: khả năng lên kế hoạch hành động để đạt đượccác mục tiêu cụ thể; phân công công việc và phân bổ các nguồn lực hỗ trợ mộtcách hợp lý.

- Chịu được căng thẳng: khả năng duy trì công việc ngay cả khi phải chịunhững căng thẳng cá nhân nặng nề

- Hiểu con người: khả năng hiểu sức mạnh và điểm yếu của con người mộtcách đúng đắn; hiểu biết sâu được các động cơ, kỹ năng và khả năng của conngười trong công việc

- Chấp nhận rủi ro: khả năng duy trì công việc trong các điều kiện khôngchắc chắn hoặc không rõ ràng

- Kỹ năng viết, kỹ năng giao tiếp: khả năng trình bày một cách rõ ràng, lưuloát, sáng tạo các ý tưởng trong các bài viết, bài nói

Ngoài ra, người cán bộ lãnh đạo, quản lý đơn vị cần phải nắm rõ các quyluật trong kinh doanh, như: quy luật cạnh tranh, quy luật giá trị, quy luật tăng lợinhuận, quy luật cung cầu - giá cả đồng thời phải nắm rõ các quy định của Phápluật về hoạt động kinh doanh, lấy đó làm cơ sở để xây dựng và phát triển đơn vị.Kinh doanh trong nền kinh tế thì trường ngày nay, kết quả cuối cùng tùythuộc vào quyết định của khách hàng Muốn vậy, phải tạo cho mình một khốilượng khách hàng cần thiết để tồn tại và phát triển - chính nó là căn cứ để hìnhthành chiến lược marketing của mỗi ngân hàng

Mỗi đơn vị cho dù quy mô và tiềm năng có lớn đến đâu cũng có mặt hạnchế cũng như các điểm yếu nhất định Để khắc phục tồn tại này, đòi hỏi ngườicán bộ lãnh đạo, quản lý phải biết “tận dụng tối đa thời cơ và môi trường kinhdoanh” và bắt buộc phải phát huy tiềm năng để bù đắp lại những hạn chế đó.Kinh doanh nói chung và hoạt động ngân hàng nói riêng là hoạt động thựctiễn mang tính khoa học và nghệ thuật cao, bởi vậy mới đòi hỏi người cán bộlãnh đạo, quản lý không những hiểu biết các quy luật nêu trên mà còn phải biếtvận dụng nó một cách tài tình, khéo léo, đúng lúc, đúng chỗ, đúng thời cơ

Đồng thời, người cán bộ lãnh đạo, quản lý phải có khả năng dự báo thịtrường, đề ra được các chiến lược phát triển và quảng bá, nhạy cảm với đối thủcạnh tranh và biết sử dụng các thủ thuật để cạnh tranh; phải có khả năng địnhhướng lâu dài cho sự phát triển của đơn vị, qua đó tạo mục tiêu, mục đích để tậphợp sức mạnh của người lao động; phải hiểu biết về sản phẩm và thị trường củađơn vị mình; phải có khả năng hiểu người, dùng người: biết chọn cho mìnhnhững người giúp việc có phẩm chất và tài năng để có thể tin cậy cũng như để

họ quan tâm đến công việc và đồng thời tin tưởng vào mình

Tóm lại, xuất phát từ nghiên cứu, khảo sát thực tế, ta thấy người cán bộlãnh đạo, quản lý ngành ngân hàng cần phải có một số khả năng và kỹ năng cầnthiết cho hoạt động nghề nghiệp đặc thù của mình Các khả năng và kỹ năng ấyđược chia thành 4 nhóm:

Nhóm các khả năng Marketing: là các khả năng lập kế hoạch, lập chiếnlược kinh doanh, chiến lược quảng cáo, chiến lược chiến thắng đối thủ cạnhtranh, thực hiện quan điểm định giá, xúc tiến và phân phối những ý tưởng, hànghóa và dịch vụ để tạo ra sự thay đổi nhằm thỏa mãn các mục tiêu của cá nhân vàcác tổ chức

Nhóm các khả năng quản trị kinh doanh: khả năng về quản trị kinh doanh

là tổng hợp các cách thức tác động có thể và có chủ đích của người cán bộ lãnhđạo, quản lý lên đối tượng kinh doanh và khách thể kinh doanh để đạt được mụcđích, mục tiêu kinh doanh đề ra trong điều kiện môi trường kinh doanh thực tế.Nhóm khả năng tổ chức: đây là các khả năng hiểu người, dùng người,những khả năng lãnh đạo đối với con người, điều hành hoạt động trong nội bộđơn vị

Nhóm khả năng về nghệ thuật kinh doanh: nghệ thuật kinh doanh là nhữngkhả năng sử dụng các phương pháp, các tiềm năng, mưu kế, các cơ quan kinhdoanh một cách khôn khéo, tài tình để đạt được mục tiêu kinh doanh đặt ra mộtcách tốt nhất