''hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã thái hòa, tỉnh nghệ an

Là cán bộ công tác tại Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của thị xã Thái Hòa,thông qua hoạt động thực tiễn và những kiến thức chuyên ngành Quản lý kinh tế được tiếpnhận trong quá

1.1 CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ ĐỐI VỚI NGƯỜI BỊ THU HỒI ĐẤT 12

1.1.1 Nhu cầu thu hồi đất cho phát triển kinh tế xã hội

1.1.2 Khái niệm chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với người bị thu hồiđất 121.1.3 Mục tiêu của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 16 1.1.4 Các nguyên tắc thực hiện mục tiêu của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái địnhcư

1.1.5 Các bộ phận cấu thành của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

1.2 TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH

CƯ CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN

1.2.1 Khái niệm tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền cấp huyện

1.2.2 Quá trình tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền cấp huyện 1.2.2.1 Chuẩn bị triển khai chính sách

1.2.2.2 Chỉ đạo thực hiện chính sách

1.2.2.3 Kiểm soát sự thực hiện chính sách

1.2.2 Các điều kiện cơ bản để tổ chức thực thi chính sách thành công

1.3 KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ HUYỆN, THỊ XÃ TRONG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ VÀ BÀI HỌC CHO CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ THÁI HÒA.

1.3.1 Kinh nghiệm của một số huyện, thị xã

1.3.2 Bài học kinh nghiệm cho thị xã Thái Hòa

CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ THÁI HÒA, TỈNH NGHỆ AN 44 2.1 THỊ XÃ THÁI HÒA VÀ THỰC TRẠNG THU HỒI ĐẤT ĐỂ PHÁT TRIỂN KINH TẾ- XÃ HỘI 44

2.1.1 Giới thiệu về thị xã Thái Hòa 442.1.2 Thực trạng thu hồi đất cho các dự án phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2008 -2011

2.2 CÁC CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRƠ, TÁI ĐỊNH CƯ ĐƯỢC THỰC HIỆN TẠI THỊ XÃ THÁI HÒA GIAI ĐOẠN 2008 -2011

1

2.2.1 Mục tiêu của thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của thị xã Thái Hòa

giai đoạn 2008 - 2011

2.2.2 Kết quả thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

2.3 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ THÁI HÒA 49

2.3.1 Công tác chuẩn bị triển khai chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 49

2.3.1.1 Tổ chức bộ máy 49

2.3.1.2 Xây dựng kế hoạch tổ chức thực thi 49

2.3.1.3 Tổ chức tập huấn, đào tạo bồi dưỡng 49

2.3.2 Chỉ đạo triển khai chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cưError! Bookmark not defined 2.3.2.1 Tổ chức truyền thông, tư vấn Error! Bookmark not defined 2.3.2.2 Thực thi các kế hoạch Error! Bookmark not defined 2.3.2.3 Tổ chức phối hợp các cơ quan ban ngành Error! Bookmark not defined 2.3.2.4 Tổ chức các dịch vụ hỗ trợ Error! Bookmark not defined 2.3.3 Kiểm soát sự thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Error! Bookmark not defined 2.2.3.1 Hệ thống thông tin phản hồi Error! Bookmark not defined 2.2.3.2 Công tác đánh giá, giám sát Error! Bookmark not defined 2.4 ĐÁNH GIÁ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ THÁI HÒA GIAI ĐOẠN 2008-2011

2.4.1 Đánh giá tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo các tiêu chí

2.4.2 Điểm mạnh của tổ chức thực thi chính sách

2.4.3 Điểm yếu và nguyên nhân

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ THÁI HÒA ĐẾN NĂM 2015 77

3.1 PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ THÁI HÒA 78

3.1.1 Mục tiêu của bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa đến năm 2015 78

3.1.2 Phương hướng hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền thị xã Thái Hòa 79

3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN THỊ XÃ THÁI HÒA ĐẾN NĂM 2015 82

3.2.1 Hoàn thiện công tác chuẩn bị tổ chức thực thi chính sách 82

3.2.1.1 Hoàn thiện bộ máy 84

3.2.1.2 Hoàn thiện các kế hoạch bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 85

3.2.1.3 Đẩy mạnh công tác tập huấn, đào tạo bồi dưỡng 86

3.2.2 Hoàn thiện công tác chỉ đạo, thực hiện 86

3.2.2.1 Đẩy mạnh truyền thông, tư vấn

3.2.2.2 Hoàn thiện tổ chức thực thi chương trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 3.2.2.3 Tăng cường công tác phối hợp

3.2.2.4 Tăng cường dịch vụ hỗ trợ

3.2.3 Hoàn thiện công tác kiểm soát sự thực hiện

3.2.3.1 Hoàn thiện hệ thống thông tin phản hồi

3.2.3.2 Hoàn thiện giám sát và đánh giá

3.2.4 Các giải pháp khác 87

3.3 KIẾN NGHỊ CÁC ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN GIẢI PHÁP 87

3.3.1 Kiến nghị đối với chính quyền thị xã Thái Hòa 87

3.3.2 Kiến nghị đối với chính quyền cấp tỉnh

3.3.3 Kiến nghị đối với các cơ quan trung ương

KẾT LUẬN………

TÀI LIỆU THAM KHẢO 91

3

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Sơ đồ 2: Các giai đoạn của quá trình tổ chức thực thi chính sách

Sơ đồ 3: Quy trình tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1: Hiện trạng diện tích, dân số, mật độ dân số thị xã Thái Hòa

5

Bảng 2: Mục tiêu và kết quả thu hồi đất của TX Thái Hòa giai đoạn 2008-2011

Bảng 3: Kết quả bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của TX Thái Hòa giai đoạn 2008-2011Bảng 4: Mục tiêu và kết quả thu hồi đất của TX Thái Hòa giai đoạn 2008 - 2011Bảng 5: Cơ cấu nguồn nhân lực của Tổ tư vấn bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thị xãBảng 6: Kế hoạch BTHTTĐC của thị xã Thái Hòa từ năm 2012 đến 2015

DANH MỤC ẢNH

Ảnh 1 Giải phóng mặt bằng dự án Trang trại bò sữa của Công ty CP sữa Việt NamVinamilk tại xã Đông Hiếu

Ảnh 2 Hạ tầng khu nhà điều hành của Nhà máy sữa Vinamilk tại xã Đông Hiếu

Ảnh 3 Giải phóng mặt bằng dự án đường giao thông vào Trung tâm xã Nghĩa Hòa Ảnh 4 Hạ tầng dự án đường giao thông vào Trung tâm xã Nghĩa Hòa

Ảnh 5 Nhà máy chiết xuất Gas trong khu công nghiệp Nghĩa Mỹ

Ảnh 6 Dù ¸n tuyÕn §êng ngang thuéc h¹ tÇng khu c«ng nghiÖp nhá NghÜa Mü

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài

7

Thu hồi đất là quy luật tất yếu của quá trình tất yếu của phát triển kinh tế Để thu hồiđất thì Nhà nước phải có chính sách về bồi thường, hõ trợ, tái định cư, và tổ chức thực thi

để đưa chính sách vào thực tiễn Nếu như hoạch định được chính sách tốt là điều kiện cầnthì tổ chức thực thi chính sách là điều kiện đủ để chính sách thành công

Thái Hòa là thị xã trẻ thành lập năm 2008 được Chính Phủ, chính quyền cấp tỉnhquan tâm, cho phép hưởng các cơ chế đặc thù với mục tiêu sẽ là đơn vị kinh tế trọng điểmcủa khu vực Miền Tây Nghệ An vào năm 2015 Với lợi thế trên đã tạo cho Thái Hòanhững điều kiện lý tưởng để thu hút các dự án đầu tư, xây dựng cơ sở hạ tầng, chỉnh trang

đô thị phục vụ phát triển kinh tế xã hội

Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là vấn đề phức tạp tác động tới mọi mặt đời sống kinh

tế, an sinh xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước, của chủ đầu tư và người

có đất bị thu hồi

Trong thời gian qua việc tổ chức thực chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khiNhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa đã đạt được những kết quả quantrọng góp phần làm thay đổi bộ mặt của địa phương Tuy nhiên việc tổ chức thực thi chínhsách BTHTTĐC vẫn còn bộc lộ một số nhược điểm cần phải khắc phục bằng những giảipháp cương quyết

Là cán bộ công tác tại Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của thị xã Thái Hòa,thông qua hoạt động thực tiễn và những kiến thức chuyên ngành Quản lý kinh tế được tiếpnhận trong quá trình học Cao học tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, tôi lựa chọn đề

tài: ''Hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà

nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An'' để làm luận văn

thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế

2 Tình hình nghiên cứu

Để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế, xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị thì chínhquyền cấp huyện, thị xã cần phải thu hồi đất và tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗtrợ, tái định cư Do vậy việc nghiên cứu hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách là cần thiếtđối với mỗi chính quyền huyện, thị xã Vấn đề hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách đãđược nhiều nhà khoa học, nhiều tác giả đề cập đến; trong đó mỗi công trình nghiên cứu

đều có nội dung và cách tiếp cận riêng phù hợp với những vấn đề thực tiễn và đặc điểmcủa đối tượng nghiên cứu

Một số công trình có liên quan là :

- Luận văn thạc sĩ kinh tế nông nghiệp về đề tài “Đánh giá việc thực hiện chính sáchbồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên một số dự án của chínhquyền huyện Nghi Xuân – tỉnh Hà Tĩnh”, bảo vệ năm 2009 của tác giả Lê Việt Anh, trong

đó nghiên cứu quá trình triển khai các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại huyệnNghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh Đề tài tập trung nghiên cứu việc thực hiện các chính sách về giáđất, giá vật kiến trúc và cây cối hoa màu, đối tượng và điều kiện được bồi thường mà chưatập trung vào việc phân tích mối quan hệ phối hợp giữa các cơ quan ban ngành cũng nhưchưa đi sâu vào việc đánh giá ở mỗi giai đoạn cụ thể của quá trình tổ chức thực thi chínhsách của chính quyền huyện Nghi Xuân – tỉnh Hà Tĩnh

- Luận văn thạc sĩ Quản lý công về đề tài “Hoàn thiện tổ chức thực thi chính sáchthu hồi đất nông nghiệp của thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An”, bảo vệ năm 2011 của tác giảNguyễn Hà Dân Nội dung luận văn phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách vềthu hồi đất, xây dựng và hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách thu hồi đất nông nghiệpnói riêng tại thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An mà chưa đi sâu vào việc phân tích, đánh giá vànêu giải pháp đối với thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thuđất của chính quyền cấp huyện, thị xã nói chung

Riêng đối với chính quyền thị xã Thái Hòa thì cho đến nay chưa có đề tài nào đi sâunghiên cứu tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thuhồi đất Trên thực tế, do việc thay đổi của các quy định pháp luật về quản lý đất đai quacác thời kỳ cũng như việc phân cấp, phân quyền cho địa phương nên việc tổ chức thực thichính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng phải hoàn thiệu cho phù hợp với tìnhhình thực tiễn Song quá trình tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cưcủa chính quyền thị xã Thái Hòa chưa được nghiên cứu, đánh giá một cách nghiêm túc cả

về cơ sở lý luận, thực tiễn và mang tính hệ thống; việc tham khảo cách thức thực hiện củacác đơn vị khác cũng rất hạn chế Hơn nữa hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách củachính quyền cấp huyện, thị xã để nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động quảm lý nước là

9

cả một quá trình thường xuyên, liên tục và sáng tạo Do đó đề tài “Hoàn thiện tổ chứcthực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chínhquyền thị xã Thái Hòa, tỉnh Nghệ An” vẫn còn là một “khoảng trống” cần được nghiêncứu sâu và không trùng lắp với bất cứ công trình khoa học nào đã thực hiện Hy vọng đây

sẽ là một luận văn cao học có ý nghĩa thực tiễn đối với chính quyền thị xã Thái Hòa và cógiá trị tham khảo đối với một số huyện, thị xã có cùng điều kiện về kinh tế - xã hội đangtrong quá trình hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách BTHTTĐC

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Xác định khung lý thuyết cho nghiên cứu quá trình tổ chức thực thi chính sáchbồi thường, hỗ trợ, tái đinh cư của chính quyền thị xã Thái Hòa

- Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khiNhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa Rút ra ưu điểm và hạn chế trong tổchức thực thi chính sách tại địa bàn thị xã Thái Hòa giai đoạn 2008 - 2011

- Đề xuất giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội cho chính quyềnthị xã Thái Hòa đế năm 2015

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: đề tài nghiên cứu việc tổ chức thực thi chính sách bồithường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa

- Thời gian nghiên cứu: dữ liệu được thu thập trong giai đoạn 2008-2011, các giải pháphoàn thiện được đề xuất đến năm 2015

5 Phương pháp nghiên cứu

Ngoài các phương pháp luận chung, luận văn sử dụng các phương pháp cụ thể như:

- Nghiên cứu lý thuyết về tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

- Phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, chuyên gia để nghiên cứu thực tiễn

- Sử dụng nguồn số liệu thứ cấp của Thị ủy, HĐND, UBND thị xã Thái Hòa – tỉnhNghệ An

6 Đóng góp của luận văn

- Hệ thống hoá cơ sở lý luận và pháp lý về tổ chức thực thi chính sách bồi thường,

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mục lục, mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đượckết cấu làm ba chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận và pháp lý về tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ

trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền cấp huyện, thị xã

Chương 2 Phân tích thực trạng tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái

định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa

Chương 3 Các giải pháp hoàn thiện tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ,

tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền thị xã Thái Hòa

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ TỔ CHỨC THỰC THI CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH

11

QUYỀN CẤP HUYỆN, THỊ XÃ 1.1 CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN, THỊ XÃ

1.1.1 Nhu cầu thu hồi đất cho phát triển kinh tế xã hội

Thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia và đầu

tư xây dựng các công trình công cộng, phát triển đô thị, các dự án sản xuất, kinh doanh làmột tất yếu khách quan trong quá trình phát triển

Nhu cầu thu hồi đất để xây dựng các công trình công nghiệp, giao thông, thuỷ lợi,các công trình về y tế, văn hoá, giáo dục, các công trình du lịch dịch vụ… công trình anninh quốc phòng là rất lớn Với đặc thù là một nước nông nghiệp ( gần 80% dân số sảnxuất nông nghiệp ) do đó diện tích đất để sử dụng vào mục đích xây dựng các công trình

mở rộng đô thị, mở rộng hệ thống giao thông, các khu công nghiệp dịch vụ thương mại…công trình quốc phòng an ninh chủ yếu là lấy từ đất nông nghiệp, đất làm nhà ở tại khuvực nông thôn và ven đô thị Nếu Nhà nước không có chính sách và những quy định phùhợp thì dễ dẫn đến tình trạng là sau mỗi lần Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đíchquốc phòng, an ninh, lợi ích công cộng, lợi ích quốc gia sẽ có thêm nhiều hộ gia đình, cánhân lâm vào tình trạng không còn ruộng đất- tư liệu sản xuất chính để nuôi sống gia đình

và bản thân họ

Thực tiễn cho thấy BTHTTĐC khi Nhà nước thu hồi đất là vấn đề hết sức nhạycảm và phức tạp, tác động tới mọi mặt của đời sống kinh tế, xã hội, nhân văn của nhiềungười, của cả cộng đồng dân cư Nếu giải quyết không thoả đáng quyền lợi của người cóđất bị thu hồi và những người bị ảnh hưởng khi thu hồi đất dễ bùng phát khiếu kiện, đặcbiệt là những khiếu kiện tập thể đông người làm cho tình hình trở nên phức tạp, từ đó gây

ra sự mất ổn định về kinh tế, xã hội, chính trị nói chung, theo số liệu thống kê năm 2011cho thấy trên cả nước số lượng các khiếu nại về hành chính đối với BTHTTĐC chiếm70,64% các khiếu nại tố cáo về đất đai(1)

Trong những năm gần đây vấn đề này trở thành trung tâm của dư luận, là một trongnhững mối quan tâm hàng đầu của các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý, nhà đầu tư.Thực tiễn chứng minh rằng làm tốt công tác giải phóng mặt bằng không chỉ tạo được môi

trường thông thoáng cho phát triển, thu hút được đầu tư mà còn góp phần làm lành mạnhnhiều quan hệ xã hội, củng cố được lòng tin của nhân dân, khắc phục tệ quan liêu, chốngtham nhũng.

Từ những cơ sở trên cho thấy việc thu hồi đất để phát triển kinh tế xã – hội là tấtyếu khách quan nhưng để tổ chức thực thi chính sách BTHTTĐC thành công là vấn đề rấtphức tạp và đặt ra nhiều thử thách

1.1.2 Khái niệm chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyền cấp huyện, thị xã.

Luật đất đai năm 1993 của Việt Nam quy định: “đất đai thuộc sở hữu toàn dân do nhànước quản lý” Nhà nước với vai trò là người đại diện quản lý đất đai trên phạm vi lãnhthổ nước mình Nhà nước nắm trong tay quyền chiếm hữu, quyền định đoạt và quyền sửdụng đất đai trong phạm vi cả nước, quyết định số phận pháp lý của đất đai đồng thời cóquyền lợi dụng tính năng của đất để phục vụ cho lợi ích kinh tế và đời sống con người.Nhà nước giao một phần quyền sử dụng đất đai cho các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sửdụng ổn định lâu dài dưới hình thức giao đất (thu tiền hoặc không thu tiền sử dụng đất).Người sử dụng đất có quyền lợi sử dụng tính năng của đất phục vụ cho lợi ích của mìnhnhưng phải sử dụng đúng mục đích và thực hiện nghĩa vụ đối với đất đai theo đúng quyđịnh của Nhà nước, nghĩa vụ đó còn bao gồm người sử dụng đất đai phải trao trả Nhànước diện tích đất đã được giao khi trường hợp nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào cácmục đích phục vụ lợi ích quốc gia

Đứng trên góc độ pháp lý thì đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diệnquản lý, cho nên Nhà nước có quyền thu hồi đất để phục vụ cho phát triển kinh tế và đờisống vì lợi ích quốc gia, vì lợi ích nhân dân Nhưng về mặt kinh tế thì khi nhà nước thuhồi đất thì phải đền bù cho đối tượng bị thu hồi đất

Thu hồi đất

Thu hồi đất là việc nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử dụng đấthoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Ủy Ban Nhân Dân Xã, Phường, Thị Trấn quản lý theoquy định của pháp luật(khoản 5 điều 4 luật đất đai 2003)

13

Thu hồi đất trong quy hoạch xây dựng là việc chuyển đổi quyền sử dụng đất từ mộtchủ thể đang sử dụng sang một chủ thể khác, việc thu hồi đất có thể có rất nhiều lý do, tuynhiên thu hồi đất trong quy hoạch xây dựng là thu hồi đất do thực hiện quy hoạch xâydựng công cộng, mà cần đất để phục vụ các mục đích công cộng, quốc phòng an ninh,hoặc để phát triển kinh tế theo đồ án quy hoạch xây dựng đã được cơ quan có thẩm quyềnphê duyệt, trong các đặc điểm của thu hồi đất luôn gắn liền với việc bồi thường.

Bồi thường

Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụngđất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất (khoản 6 điều 4 luật đất đai2003)

Bồi thường là sự đền trả lại tất cả những thiệt hại mà chủ thể gây ra một cách tươngxứng, trong quy hoạch xây dựng, thiệt hại gây ra có thể là thiệt hại vật chất hoặc thiệt hạiphi vật chất trong giải phóng mặt bằng, cùng với các quy định về bồi thường là các quyđịnh về hỗ trợ, tái định cư

Hỗ trợ

Hỗ trợ là khi nhà nước thu hồi đất là việc nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đấtthông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới.( khoản 7 điều 4 luật đất đai 2003)

Hỗ trợ nhằm trợ giúp thêm cho người bị thu hồi đất để tái lập cuộc sống mới đểchuyển đổi nghề nghiệp, để giải quyết khó khăn về mặt kinh tế

Tái định cư

Tái định cư là việc người dân bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở, do kế hoạch pháttriển kinh tế - xã hội của địa phương; căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đượccấp có thẩm quyền phê duyệt

Theo các quy định hiện hành của Nhà nước thì bồi thường, hỗ trợ gồm:

- Bồi thường hoặc hỗ trợ đối với toàn bộ diện tích đất Nhà nước thu hồi;

- Bồi thường hoặc hỗ trợ về tài sản có gắn liền với đất và các chi phí đầu tư vào đất

bị Nhà nước thu hồi

- Hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề và các

hỗ trợ khác cho người bị thu hồi đất;

- Hỗ trợ để ổn định sản xuất và đời sống tại khu tái định cư

Bản chất của BTHTTĐC khi Nhà nước thu hồi đất hiện nay không chỉ đơn thuần làviệc bồi thường trả lại về giá trị vật chất mà còn đảm bảo lợi ích chính đáng cho người cóđất bị thu hồi Nhà nước sẽ đảm bảo cho họ có một cuộc sống mới ổn định, một điều kiệnsống tốt hơn hoặc ít nhất bằng với điều kiện sống nơi ở cũ, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp

và tạo việc làm… để họ yên tâm sinh sống, sản xuất, làm việc và cống hiến cho xã hộingày càng tốt hơn

Như vậy, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là tổng thể các quan điểm, cácgiải pháp và công cụ mà Nhà nước sử dụng để tác động lên các đối tượng bị thu hồi đấtnhằm có đất để xây dựng cơ sở hạ tầng cho phát triển kinh tế xã hội theo định hướng mụctiêu đề ra

Chủ thể của chính sách là những người, tổ chức tham gia vào quá trình quản lýchính sách như: người có thẩm quyền quyết định chính sách, người chịu trách nhiệm chínhđối với tổ chức thực thi chính sách, người chịu trách nhiệm đối với những hành độngchính sách cụ thể, người tham gia vào quá trình tổ chức thực thi chính sách, người giámsát, đánh giá chính sách, như Quốc Hội, Chính Phủ, Bộ Tài nguyên- môi trường, Bộ Tàichính, Bộ Kế hoạch – Đầu tư, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân và các cơ quanban ngành liên quan; Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, UBND tỉnh, Các sở ban ngành; huyện

ủy, Hội đồng nhân nhân, UBND cấp huyện; Hội đồng nhân dân, UBND các xã phường;các cán bộ tham gia trong việc xây dựng và thực thi chính sách này của các cơ quan từTrung ương đến địa phương

Đối tượng của chính sách là những người, tổ chức thực hiện chính sách và chịu ảnhhưởng của chính sách, cụ thể là các cán bộ chuyên của các cơ quan thực hiện chính sáchbồi thường, hỗ trợ, tái định; và các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất

15

1.1.3 Mục tiêu của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Mục tiêu chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là đảm bảo quyền lợi chính đáng,hợp pháp của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất thông qua việc chi trả, bù đắpnhững tổn thất thiệt hại về đất đai, những chi phí tháo dỡ, di chuyển nhà ở, vật kiến trúc,công trình hạ tầng kỹ thuật…và các chi phí khác để ổn định đời sống, sản xuất, chuyển đổinghề nghiệp, vị trí cho người bị thu hồi đất, sở hữu tài sản trên đất khi bị thu hồi nhằm xâydựng cơ sở hạ tầng cho phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng

Mục đích của chính sách bồi thường, hỗ

trợ, tái định cư

Phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc

phòng

Mục tiêu của chính sách bồi thường, HTTĐC:

Đáp ứng nhu cầu đất cho xây dựng cơ sở hạ tầng, chỉnh trang

đô thị

Giúp đỡ người bị thu hồi đất nhằm

ổn định đời sống sau khi bị thu hồi đất

Đảm bảo quyền lợi chính đáng

của đối tượng bị thu hồi đất

Hỗ trợ tạo việc làm, ổn địnhnơi ăn chốn ở

Sơ đồ 1: Mục tiêu của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư 1.1.4 Các nguyên tắc thực hiện mục tiêu chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Nguyên tắc thực hiện mục tiêu của chính sách là những quan điểm chỉ đạo hành vicủa các chủ thể chính sách trong quá trình hoạch định và tổ chức thực thi chính sách.Những nguyên tắc đó được xác định trên cơ sở nhận thức yêu cầu của các quy luật kháchquan chi phối quá trình chính sách và mục tiêu chính sách

Trong quá trình thực hiện mục tiêu chính sách BTHTTĐC cần phải tuân thủ cácnguyên tắc sau đây:

Phải thực hiện theo các quy định của Nhà nước

Công tác BTHTTĐC được thực hiện trong một khoảng thời gian tương đối dài, cónhiều dự án có thể lên đến vài năm; trải qua nhiều khâu, nhiều giai đoạn khác nhau; tácđộng đến nhiều đối tượng do vậy việc BTHTTĐC cần phải tiến hành theo đúng trình tự,thủ tục pháp lý theo quy định của Nhà nước Có như vậy mới hạn chế được sự khiếu kiệncủa người bị thu hồi đất, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng; tạo điều kiện thuận lợicho việc quản lý, giám sát, kiểm tra và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật

Đảm bảo hài hoà lợi ích của Nhà nước, lợi ích của người sử dụng đất và lợi ích nhà đầu tư

- Nhà nước là đại diện chủ sở hữu đất đai, là người quản lý đất nước, phải quyếtđịnh chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, quyết định giá đất, giá tài sản để tính bồithường đất và tài sản Đây vừa là quyền định đoạt của Nhà nước vừa là biện pháp xử lý hàihoà lợi ích của người đang sử dụng đất với lợi ích của Nhà đầu tư

- Người sử dụng đất ổn định được chuyển quyền sử dụng đất là một trong cácquyền của người sử dụng đất đã được xác định tại Hiến pháp 1992 và Luật đất đai Thựchiện quyền này, người sử dụng đất có nguồn thu nhập từ quyền sử dụng đất của mình Dovậy, khi Nhà nước thu hồi đất của người đang sử dụng đất để giao cho người khác sử dụng

vì lợi ích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế, Nhànước phải đảm bảo lợi ích cho người bị thu hồi đất một cách thoả đáng cụ thể:

+ Người bị thu hồi đất đang sử dụng vào mục đích nào thì được bồi thường bằng

17

việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồithường bằng giá trị quyền sử dụng đất tính theo giá đất do Uỷ ban nhân dân tỉnh công bốtại thời điểm thu hồi đất.

+ Ngoài bồi thường về đất, tài sản người bị thu hồi đất còn được hỗ trợ di chuyển,

hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất, đào tạo nghề, … ổn định đời sống cho người bị thu hồiđất

+ Người bị thu hồi đất ở được chuyển vào khu TĐC với hệ thống cơ sở hạ tầngđồng bộ đủ điều kiện cho họ sống tốt hơn hoặc ít nhất cũng bằng nơi ở cũ

- Nhà đầu tư có nhu cầu về đất làm mặt bằng để đầu tư xây dựng các công trình cơ

sở hạ tầng, cơ sở sản xuất kinh doanh với chi phí sử dụng đất hợp lý nhất Để khuyếnkhích các nhà đầu tư bỏ vốn vào đầu tư phát triển, Nhà nước không chỉ ưu đãi tài chínhnhư miễn giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế, mà còn hoàn lại chi phí bồi thường, hỗtrợ về đất mà họ đã chi trả cho người bị thu hồi đất với mức cao nhất, bằng số tiền sử dụngđất, hoặc tiền thuê đất mà họ phải nộp cho Nhà nước Nhà nước đã phải dành nguồn thu từđất của mình để đảm bảo lợi ích cho người bị thu hồi đất, đồng thời giảm nhẹ chi phí sửdụng đất cho nhà đầu tư để thực hiện quyền thu hồi đất, phân bổ sử dụng đất phục vụ chođầu tư phát triển của đất nước đưa đến dân giàu, nước mạnh

Đảm bảo công khai, dân chủ, minh bạch trong thực hiện

Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người bị thu hồi đất là quan hệ giao dịch vềquyền sử dụng đất giữa người đang sử dụng đất với nhà đầu tư có sự can thiệp của Nhànước, không phải giao dịch quyền sử dụng đất thông thường trên thị trường Tuy nhiên,người bị thu hồi đất chỉ chấp nhận chuyển quyền sử dụng đất của mình khi chính sách bồithường, hỗ trợ, tái định cư phù hợp với Luật đất đai và công tác bồi thường, hỗ trợ và táiđịnh cư được thực hiện công khai và bàn bạc dân chủ

Thứ nhất, trước khi thu hồi đất chậm nhất là 90 ngày đối với đất nông nghiệp và

180 ngày đối với đất phi nông nghiệp, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải thông báocho người bị thu hồi đất biết lý do thu hồi, thời gian và kế hoạch di chuyển, phương ántổng thể về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Thứ hai, người bị thu hồi đất được cử người đại diện của mình tham gia Hội đồng

bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cấp quận, huyện, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh đểphản ánh nguyện vọng của người bị thu hồi đất, đồng thời người bị thu hồi đất thực hiệncác quyết định của Nhà nước, trực tiếp tham gia ý kiến đối với dự kiến phương án bồithường, hỗ trợ và tái định cư được niêm yết công khai tại trụ sở làm việc của tổ chức đượcgiao nhiệm vụ thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và trụ sở UBND cấp xã, phường,thị trấn nơi có đất bị thu hồi.

Thứ ba, người bị thu hồi đất có quyền khiếu nại nếu chưa đồng ý với quyết định vềbồi thường, hỗ trợ và tái định cư và được cấp có thẩm quyền ra quyết định giải quyết Nếukhông đồng ý với quyết định giải quyết lần đầu, người khiếu nại có quyền khởi kiện tạiToà án nhân dân hoặc tiếp tục khiếu nại đến Chủ tịch UBND cấp tỉnh là cấp quyết địnhgiải quyết cuối cùng đối với khiếu nại của người bị thu hồi đất Tuy nhiên để đảm bảothực hiện nghiêm túc các quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhànước thu hồi đất trong khi chờ giải quyết khiếu nại, người bị thu hồi đất vẫn phải chấphành quyết định thu hồi đất, giao đất đúng kế hoạch và thời gian được cơ quan nhà nước

có thẩm quyền quyết định

1.1.5 Các bộ phận cấu thành của chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất bao gồmnhững quy định, chính sách bộ phận cơ bản sau:

1.1.5.1.Quy định về phạm vi áp dụng chính sách

Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụngvào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh

tế, được áp dụng đối với các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để sử dụng thực hiện các

dự án quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và đầu tư xây dựng khu

công nghiệp, khu công nghệ cao, khu kinh tế, thực hiện các dự án đầu tư sản xuất, kinh

doanh, dịch vụ, du lịch thuộc nhóm A và các dự án có một trăm phần trăm (100%) vốn

đầu tư nước ngoài, có nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức

1.1.5.2.Quy định về việc chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

19

Các tổ chức được giao đất, cho thuê đất của Nhà nước thu hồi để thực hiện dự ánthì có trách nhiệm ứng chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; nếu được giao đấtkhông thu tiền sử dụng đất thì tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tính vào vốn đầu tư của dự

án, trường hợp được giao đất, cho thuê đất có thu tiền sử dụng đất thì tiền bồi thường, hỗ trợ,tái định cư được trừ vào số tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp Riêng tổ chức, cá nhânnước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài đầu tư vào Việt Nam thì không phải trảtiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

1.1.5.3 Chính sách về bồi thường đất bị thu hồi

Người đang sử dụng đất (tổ chức, hộ gia đình, cá nhân) có quyền sử dụng đất hợppháp theo quy định của pháp luật (đủ điều kiện được bồi thường về đất) thì được bồithường bằng đất có cùng mục đích sử dụng hoặc bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng

đất tại thời điểm có quyết định thu hồi, tính theo giá đất có cùng mục đích sử dụng với

đất bị thu hồi do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quy định công bố theo quy định của Chínhphủ đang có hiệu lực áp dụng tại thời điểm có quyết định thu hồi đất; trường hợp giá đất

do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định tại thời điểm có quyết định thu hồi đất chưa sátvới giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường trong điều kiện bìnhthường thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh căn cứ vào giá chuyển nhượng quyền sử dụng đấtthực tế trên thị trường tại địa phương để quyết định mức giá cụ thể cho phù hợp; riêngđất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân nằm xen kẽ trong khu dân cư và đất vườn, aotrong cùng thửa đất ở thì được bồi thường theo giá trị quyền sử dụng đất nông nghiệp và

hỗ trợ thêm từ 20% đến 50% giá đất ở liền kề Đối với các trường hợp đang sử dụng đấtcủa Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất hoặc có thu tiền sử dụng đất nhưng tiền sửdụng đất đã nộp có nguồn gốc từ Ngân sách nhà nước; đang sử dụng đất được Nhà nướccho thuê; đang sử dụng đất không có giấy tờ hợp pháp theo quy định của pháp luật và tạithời điểm bắt đầu sử dụng đất xác định là có vi phạm theo quy định của pháp luật; đang

sử dụng đất được giao không đúng thẩm quyền mà chưa nộp tiền để được sử dụng đất và

đất bị thu hồi

1.1.5.4 Chính sách về bồi thường tài sản trên đất bị thu hồi

Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đang sở hữu tài sản gắn liền với đất bị thu hồi mà

đã tạo lập hợp pháp theo quy định của pháp luật thì được bồi thường tài sản bị thiệt hại;còn những tài sản tại thời điểm tạo lập đã trái với mục đích sử dụng đất được xác địnhhoặc tạo lập sau khi có quyết định thu hồi đất được công bố thì không được bồi thường.Tài sản là nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân được bồi thườngbằng 100% giá trị xây dựng mới theo tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương; nhà, công trìnhxây dựng khác của các tổ chức được bồi thường bằng giá trị còn lại cộng với một khoảntiền hỗ trợ, nhưng mức tối đa không lớn hơn 100% giá trị xây dựng mới Riêng nhà ở của

hộ gia đình, cá nhân đang thuê sử dụng thuộc sở hữu Nhà nước, được bồi thường bằngviệc bố trí cho thuê nhà ở tại nơi mới; trường hợp không có nhà ở để bố trí tiếp tục cho thuêthì được hỗ trợ tiền bằng 60% giá trị đất và 60% giá trị nhà đang thuê để tự lo chỗ ở mới

Đối với cây trồng hàng năm trên đất bị thu hồi, được bồi thường bằng giá trị sảnlượng của vụ thu hoạch cao nhất của cây trồng chính tại địa phương trong 3 năm liền kềtrước năm bị thu hồi đất; cây trồng lâu năm thì được bồi thường bằng giá trị hiện có củavườn cây; các vật nuôi trong đất có mặt nước mà chưa đến thời kỳ thu hoạch thì bồithường theo mức thiệt hại thực tế do bị thu hồi đất phải thu hoạch sớm Giá trị sản lượngcủa vụ thu hoạch hoặc giá trị hiện có của vườn cây, chi phí đầu tư, chăm sóc khi tính bồithường cho các loại cây trồng, giá trị vật nuôi trong đất có mặt nước, được lấy theo giá

bán sản phẩm, giá bán vườn cây và các mức chi phí trung bình trên thị trường ở địa

phương tại thời điểm thu hồi đất

1.1.5.5 Chính sách về các khoản hỗ trợ cho người bị thu hồi đất

21

Các hộ gia đình đang sử dụng đất, nhà ở trên đất khi bị thu hồi đất, được hỗ trợ chiphí di chuyển, hỗ trợ ổn định đời sống và ổn định sản xuất, hỗ trợ chuyển đổi nghềnghiệp và tạo việc làm cho số lao động trong hộ gia đình đang ở độ tuổi lao động và một

số khoản hỗ trợ khác trong theo một số mức nhất định phù hợp với thực tế Đối với các

tổ chức phải di chuyển cơ sở hoạt động thì được hỗ trợ chi phí thực tế để di chuyển, tháo

dỡ và lắp đặt cơ sở tại nơi mới

1.1.5.6 Chính sách về tái định cư cho người bị thu hồi đất

Hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở được giao đất ở mớihoặc mua nhà ở để tái định cư; Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo việcthực hiện các dự án xây dựng khu tái định cư để bảo đảm phục vụ tái định cư cho người

bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở tại địa phương Việc bố trí tái định cư phải thông báocông khai cho từng hộ gia đình bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở về dự kiến phương án

bố trí tái định cư Diện tích giao đất ở tại nơi tái định cư, diện tích nhà bố trí tái định cư

và giá đất tính thu tiền sử dụng đất tại nơi tái định cư, giá bán nhà tái định cư do Uỷ bannhân dân cấp tỉnh quyết định cho phù với thực tế tại địa phương

1.1.5.7 Quy định về thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồiđất tại địa phương, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có thể giao cho Hội đồng bồi thường, hỗtrợ và tái định cư huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh hoặc Tổ chức phát triển quỹđất thực hiện Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất đượcthực hiện theo trình tự: Lập phương án tổng thể về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; sau

đó thực hiện thông báo về quyết định thu hồi đất, kế hoạch giải phóng mặt bằng đất thuhồi và chuẩn bị lập phương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư; tiếp theo tiếnhành kiểm kê xác định đất, tài sản bị thiệt hại, số hộ gia đình phải bố trí tái định cư để lậpphương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư trình cấp thẩm quyền phê duyệt vàcuối cùng là thực hiện chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư theo phương án

đã được cấp thẩm quyền phê duyệt, đồng thời giao đất thu hồi đã chi trả bồi thường, hỗtrợ và tái định cư theo phương án được phê duyệt cho chủ dự án được giao sử dụng đất

Ngoài ra trong chính sách còn quy định về trách nhiệm của các Bộ ngành trungương, các cấp chính quyền, cơ quan tham mưu của địa phương, chủ đầu tư dự án và các

tổ chức có liên quan trong việc chỉ đạo, hướng dẫn, giải quyết, tổ chức thực hiện côngtác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và xử lý giải quyết khiếunại quyết định thu hồi đất, khiếu nại về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong quá trìnhthực hiện chính sách

1.2 Tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền cấp huyện, thị xã

1.2.1 Khái niệm tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của chính quyền cấp huyện, thị xã

Tổ chức thực thi chính sách là giai đoạn thứ hai trong quá trình chính sách sau giaiđoạn hoạch định chính sách, nhằm biến chính sách thành hành động và kết quả trên thựctế

Tổ chức thực thi chính sách BTHTTĐC khi Nhà nước thu hồi đất của chính quyềncấp huyện, thị xã là quá trình triển khai các chính sách thu hồi đất của Trung ương, tỉnhthành những kết quả trên thực tế thông qua các hoạt động có tổ chức trong bộ máy Nhànước cấp huyện, thị xã nhằm có đất để xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ mục tiêu phát triểnkinh tế xã hội của địa phương

1.2.2 Quá trình tổ chức thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cấp huyện, thị xã

Quá trình tổ chức thực thi chính sách BTHTTĐC của chính quyền cấp huyện, thị xã làmột quá trình liên tục bao gồm có các giai đoạn chính được mô phỏng qua sơ đồ sau:

Giai đoạn 1:

Chuẩn bị triển khai

1 Xây dựng bộ máy tổ chức thực thi(gồm cơ cấu tổ chức,nguồn nhân lực )

2 Lập các kế hoạch triển khai

3 Ra các văn bản hướng dẫn

4 Tổ chức tập huấn

Giai đoạn 2: 1 Truyền thông chính sách

23

1 Xây dựng hệ thống thông tin phản hồi

2 Tiến hành giám sát, đánh giá sự thực hiện

3 Điều chỉnh

4 Đưa ra các sáng kiến hoàn thiện, đổi mới

Sơ đồ 2: Các giai đoạn của quá trình tổ chức thực thi chính sách 1.2.2.1 Chuẩn bị triển khai chính sách

a Sau khi được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư, chủ đầu tư hoặc tổ chứcđược giao nhiệm vụ giải phóng mặt bằng có trách nhiệm gửi văn bản đến UBND cấphuyện, thị xã nơi có đất thuộc phạm vi dự án đề nghị thành lập Hội đồng bồi thường, hỗtrợ và tái định cư đồng thời gửi Ban chỉ đạo giải phóng mặt bằng thị xã để theo dõi, kiểmtra, chỉ đạo thực hiện Văn bản gửi kèm theo gồm:

- Văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư của cấp có thẩm quyền hoặc quy hoạch chitiết xây dựng được duyệt, kèm theo phạm vi, ranh giới khu đất được chấp thuận chủtrương đầu tư

- Kế hoạch chi tiết tiến độ giải phóng mặt bằng

- Dự toán chi phí để tổ chức công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo quyđịnh hiện hành của UBND tỉnh

- Kế hoạch đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp và tuyển dụng lao động cho các hộ

trong phạm vi thu hồi đất (nếu có)

- Văn bản cử đại diện tham gia Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và thamgia Tổ công tác giải phóng mặt bằng

b Trong thời hạn không quá 07 ngày làm việc kể từ khi nhận được văn bản đề nghịkèm theo hồ sơ quy định, Ban bồi thường giải phóng mặt bằng cấp huyện, thị xã có tráchnhiệm thẩm tra hồ sơ, trình UBND cấp huyện, thị xã ký quyết định thành lập Hội đồng bồithường, hỗ trợ và tái định cư và thành lập Tổ công tác

Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và Tổ công tác tự chấm dứt hoạt độngsau khi hoàn thành việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bàn giao đất cho chủ đầu tư.

- Thành phần Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cấp huyện, thị xã gồm có:+ Chủ tịch hoặc Phó chủ tịch UBND cấp huyện, thị xã là chủ tịch Hội đồng

+ Trưởng Phòng Tài nguyên và môi trường – Phó chủ tịch Hội đồng

+ Trưởng Phòng Tài chính Kế hoạch - ủy viên

+ Trưởng Phòng Quản lý đô thị - ủy viên

+ Trưởng Phòng Kinh tế - ủy viên

+ Chủ tịch UBND cấp xã nơi có đất thuộc phạm vi dự án - ủy viên

+ Chủ đầu tư - ủy viên

+ Đại diện cho lợi ích hợp pháp của những người có đất thuộc phạm vi dự án (từ 1đến 2 người) do UBND và Mặt trận tổ quốc cấp xã, phường nơi có đất thuộc phạm vi dự

án giới thiệu được tham gia khi thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.Đại diện những người có đất thuộc phạm vi dự án có trách nhiệm phản ánh nguyện vọngcủa những người có đất thuộc phạm vi dự án và vận động những chủ sử dụng đất nằmtrong phạm vi dự án thực hiện di chuyển, bàn giao mặt bằng đúng tiến độ

Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cấp huyện, thị xã làm việc theo nguyêntắc tập thể và quyết định theo đa số; trường hợp biểu quyết ngang nhau thì thực hiện theophía có ý kiến của Chủ tịch Hội đồng

- Thành phần của Tổ công tác gồm:

+ Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND cấp xã làm tổ trưởng

+ Đại diện của Ban bồi thường, giải phóng mặt bằng cấp huyện, thị xã - tổ phó.+ Cán bộ địa chính cấp xã - tổ viên

+ Cán bộ quản lý đô thị cấp xã - tổ viên

+ Tổ trưởng dân phố hoặc trưởng thôn nơi có đất thuộc phạm vi dự án - tổ viên.+ Đại diện Mặt trận Tổ quốc cấp xã nơi có đất thuộc phạm vi dự án - tổ viên

+ Đại diện chủ đầu tư - tổ viên

25

Trên cơ sở yêu cầu thực tế tổ chức công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của dự

án, Ban bồi thường, giải phóng mặt bằng cấp huyện có thể trình UBND cấp huyện quyếtđịnh bổ sung một số thành viên khác tham gia Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

và Tổ công tác

Sơ đồ 3: Quy trình tổ chức thực thi chính sách BTHTTĐC

Lập các kế hoạch triển khai chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

a Sau khi có quyết định thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Banbồi thường, giải phóng mặt bằng cấp huyện, thị xã chủ trì phối hợp với chủ đầu tư vàUBND cấp xã, phường nơi có dự án đầu tư lập kế hoạch tiến độ chi tiết giải phóng mặtbằng, thông qua Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để trình UBND cấp huyện, thị

xã phê duyệt

Thời gian lập kế hoạch tiến độ chi tiết giải phóng mặt bằng và thông qua Hội đồngbồi thường, hỗ trợ và tái định cư để trình UBND cấp huyện, thị xã phê duyệt tối đa là 05ngày làm việc

Trong thời gian không quá 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được tờ trình của BanBồi thường giải phóng mặt bằng, UBND cấp huyện, thị xã có trách nhiệm ký quyết địnhphê duyệt

Thành lập hội đồng GPMB

Tổ chức cá nhân kê khai đất

UBND xã, phường, thị trấn

Quyết định thu hồi đất

b Căn cứ quyết định phê duyệt kế hoạch tiến độ chi tiết giải phóng mặt bằng củaUBND cấp huyện, thị xã và dự toán chi phí phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ và táiđịnh cư của chủ đầu tư, trong thời gian không quá 05 ngày làm việc phòng Tài chính Kếhoạch có trách nhiệm thẩm tra, trình UBND cấp huyện, thị xã phê duyệt dự toán chi phíphục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Trong thời hạn không quá 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được tờ trình củaphòng Tài chính Kế hoạch, UBND cấp huyện, thị xã có trách nhiệm ký quyết định phêduyệt dự toán chi phí phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Tổ chức tập huấn chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư:

- Chính quyền cấp huyện, thị xã sẽ tổ chức phân công chức năng, nhiệm vụ đối vớitừng cơ quan chịu trách nhiệm chính, cơ quan phối hợp, cơ quan liên quan

- Đào tạo, tập huấn cán bộ công chức chịu trách nhiệm chính về các vấn đề liênquan đến BTHTTĐC như đo đạc bản đồ, kiểm đếm tài sản, lập và thẩm định dự án, xácđịnh nguồn gốc sử dụng đất, xác định nguồn kinh phí bồi thường, hỗ trợ cho các đối tượng

bị ảnh hưởng

- Hội đồng BTHTTĐC của cấp huyện, thị xã có trách nhiệm tham mưu cho UBNDcấp huyện, thị xã tổ chức tập huấn các cơ chế chính sách về BTHTTĐC cho các đối tượng

sẽ tham gia vào quá trình thực thi chính sách

1.2.2.2 Chỉ đạo thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Chỉ đạo thực thi chính sách là việc thực hiện triển khai chính sách, đưa chính sách vàothực tiễn thông qua các kênh truyền truyền dẫn sau:

Truyền thông và tư vấn

- Chủ đầu tư hoặc cơ quan được giao nhiệm vụ chuẩn bị dự án đầu tư nộp hồ sơ tại

cơ quan tiếp nhận hồ sơ về đầu tư tại địa phương Cơ quan tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm

tổ chức lấy ý kiến các cơ quan có liên quan đến dự án đầu tư để xem xét giới thiệu địađiểm theo thẩm quyền hoặc trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét giới thiệu địa điểm

- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thông báo thu hồi đất hoặc ủy quyền cho Ủy ban nhândân cấp huyện thông báo thu hồi đất ngay sau khi giới thiệu địa điểm đầu tư; trường hợp

27

thu hồi đất theo quy hoạch thì thực hiện thông báo sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụngđất hoặc quy hoạch xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn đã đượcxét duyệt và công bố.

Nội dung thông báo thu hồi đất gồm: lý do thu hồi đất, doanh thu và vị trí khu đấtthu hồi trên cơ sở hồ sơ địa chính hiện có hoặc quy hoạch chi tiết xây dựng được duyệt và

dự kiến về kế hoạch di chuyển

Việc thông báo thu hồi đất được thực hiện trên phương tiện thông tin đại chúng củađịa phương và niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất, tại địa điểm sinhhoạt chung của khu dân cư có đất thu hồi

Cho phép khảo sát lập dự án đầu tư

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cho phép chủ đầu tư tiến hành khảo sát, đo đạclập bản đồ khu vực dự án ngay sau khi được chấp thuận chủ trương đầu tư để phục vụ việclập và trình duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng, thu hồi đất và lập phương án bồi thườngtổng thể, hỗ trợ, tái định cư và chỉ đạo Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã triển khai thựchiện các công việc tại điểm b, điểm c khoản này;

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm thành lập Hội đồng bồithường, hỗ trợ và tái định cư để lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư và phương

án đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp Đối với các địa phương đã thành lập Tổ chức pháttriển quỹ đất thì Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền có thể giao nhiệm vụ lập phương ánbồi thường, hỗ trợ và tái định cư; phương án đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp cho Tổ chứcphát triển quỹ đất;

- Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm phối hợp với chủ đầu tư phổ biến

kế hoạch khảo sát, đo đạc cho người sử dụng đất trong khu vực dự án và yêu cầu người sửdụng đất tạo điều kiện để chủ đầu tư thực hiện việc điều tra, khảo sát, đo đạc xác định diệntích đất để lập dự án đầu tư

Đối với dự án quan trọng quốc gia sau khi được Quốc hội quyết định chủ trươngđầu tư; dự án nhóm A, dự án xây dựng hệ thống giao thông, thủy lợi, đê điều phù hợp vớiquy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì không phải thực hiện các công việc quyđịnh tại khoản 1 Điều này

Thời hạn ra văn bản giới thiệu địa điểm đầu tư; thông báo thu hồi đất; thành lập Hộiđồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều này khôngquá 30 ngày, kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ về đầu tư hợp lệ.

Sau khi đã được giới thiệu địa điểm, chủ đầu tư lập dự án đầu tư theo quy định củapháp luật về đầu tư và xây dựng; lập hồ sơ xin giao đất, thuê đất theo quy định của phápluật về đất đai Nội dung dự án đầu tư phải thể hiện phương án tổng thể về bồi thường, hỗtrợ và tái định cư

Triển khai các chương trình, dự án

- Các chính sách sẽ được triển khai cụ thể thông qua các dự án Để các chính sách

triển khai thành công thì các đối tượng tổ chức thực thi sẽ thực hiện các kế hoạch đã đượclập như: kế hoạch về tài chính, nguồn nhân lực, kế hoạch tuyên truyền phổ biến chủtrương chính sách thông qua các kế hoạch 5 năm, 1 năm, kế hoạch quý hoặc các phương

án tổng thể được lập của mỗi dự án

Tổ chức các quỹ và sự vận hành của các quỹ

Việc sử dụng các ngân sách được sử dụng cho các hạng mục sau:

29

- Chi cho công tác tuyên truyền, phổ biến quyết định thu hồi đất và quy định củapháp luật về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất; tổ chức vận động các đối tượng thựchiện quyết định thu hồi đất và khảo sát, điều tra về tình hình kinh tế, xã hội, về thực trạngđất đai, tài sản thuộc phạm vi dự án;

- Chi cho công tác kiểm kê, đánh giá đất đai, tài sản thực tế bị thiệt hại bao gồm:phát tờ khai, hướng dẫn người bị thiệt hại kê khai; đo đạc diện tích đất, kiểm kê số lượng

và giá trị nhà cửa, vật kiến trúc, hoa màu và tài sản khác bị thiệt hại khi Nhà nước thu hồiđất của từng tổ chức, hộ gia đình, cá nhân; kiểm tra, đối chiếu giữa tờ khai với kết quảkiểm kê, xác định mức độ thiệt hại với từng đối tượng bị thu hồi đất cụ thể; tính toán giátrị thiệt hại về đất đai, nhà cửa, vật kiến trúc, hoa màu và tài sản khác;

- Chi cho việc lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư bao gồm: lập phương án bồithường từ khâu ban đầu tính toán các chỉ tiêu bồi thường, phê duyệt phương án bồi thường, niêmyết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;

- Chi cho việc thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư;

- Kiểm tra, hướng dẫn thực hiện quy định về bồi thường, giải quyết những vướng mắctrong công tác bồi thường và tổ chức thực hiện chi trả bồi thường;

- Thuê văn phòng và trang thiết bị làm việc của Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường,giải phóng mặt bằng và cơ quan thẩm định (nếu có);

- Trường hợp phải thực hiện cưỡng chế thu hồi đất thì Tổ chức làm nhiệm vụ bồithường, giải phóng mặt bằng lập dự toán kinh phí tổ chức thực hiện cưỡng chế trình cơ

quan có thẩm quyền phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư quyết định.Kinh phí tổ chức thực hiện cưỡng chế thu hồi đất được tính vào vốn đầu tư của dự án.

- Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có thể ứng trước kinh phí

tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để thực hiện nhiệm vụ được giao.Việc thanh quyết toán kinh phí tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thựchiện theo quy định của pháp luật

Tiến hành phối hợp hoạt động của các ban ngành, các địa phương, các tổ chức quần chúng

Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chỉ có thể được thực thi khi đảm bảo có

sự phối hợp và quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan ngành, trong đó:

Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm:

- Chỉ đạo, tổ chức, tuyên truyền, vận động mọi tổ chức, cá nhân về chính sách bồithường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện giải phóng mặt bằng theo đúng quyết định thu hồiđất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

- Chỉ đạo các sở, ban ngành và Uỷ ban nhân dân cấp huyện:

+ Lập dự án tái định cư, khu tái định cư để phục vụ cho việc thu hồi đất;

+ Lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo thẩm quyền

Phê duyệt hoặc phân cấp cho Uỷ ban nhân dân cấp huyện phê duyệt phương án bồithường, hỗ trợ và tái định cư;

Phê duyệt giá đất; ban hành bảng giá tài sản tính bồi thường, quy định các mức hỗtrợ và các biện pháp hỗ trợ theo thẩm quyền; phương án bố trí tái định cư, phương án đàotạo chuyển đổi nghề theo thẩm quyền được giao;

Chỉ đạo các cơ quan có liên quan thực hiện việc giải quyết khiếu nại, tố cáo củacông dân về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo thẩm quyền pháp luật quy định;

Bảo đảm sự khách quan, công bằng khi xem xét và quyết định việc bồi thường, hỗtrợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo thẩm quyền quy định tại Nghị định này;

31

Quyết định hoặc phân cấp cho Uỷ ban nhân dân cấp huyện cưỡng chế đối với cáctrường hợp cố tình không thực hiện quyết định thu hồi đất của Nhà nước theo thẩm quyền;

Chỉ đạo kiểm tra và xử lý vi phạm trong lĩnh vực bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Uỷ ban nhân dân cấp huyện nơi có đất bị thu hồi có trách nhiệm:

Chỉ đạo, tổ chức, tuyên truyền, vận động mọi tổ chức, cá nhân về chính sách bồithường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện giải phóng mặt bằng theo đúng quyết định thu hồiđất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;

- Chỉ đạo Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cùng cấp lập và tổ chức thựchiện phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; thực hiện phê duyệt phương án bồithường, hỗ trợ và tái định cư theo phân cấp của Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh;

- Phối hợp với các sở, ban, ngành, các tổ chức và chủ đầu tư thực hiện dự án đầu tưxây dựng, phương án tạo lập các khu tái định cư tại địa phương theo phân cấp của Uỷ bannhân dân cấp tỉnh;

- Giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theothẩm quyền được giao; ra quyết định cưỡng chế và tổ chức cưỡng chế đối với các trường hợp thuộc thẩm quyền; phối hợp với các cơ quan chức năng tổ chức thực hiện việc cưỡng theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền

Uỷ ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm:

Tổ chức tuyên truyền về mục đích thu hồi đất, chính sách bồi thường, hỗ trợ và táiđịnh cư của dự án;

Phối hợp với Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thực hiện xác nhận đất đai,tài sản của người bị thu hồi

Phối hợp và tạo điều kiện hỗ trợ cho việc chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và bố trí táiđịnh cư cho người bị thu hồi đất và tạo điều kiện cho việc giải phóng mặt bằng

Xây dựng và phát triển hệ thống dịch vụ hỗ trợ.

Việc thực thi chính sách BTHTTĐC không chỉ do một cơ quan của chính quyền cấphuyện, thị xã thực hiện mà còn có sự phối hợp, trợ giúp, hợp tác của các đơn vị liên quan

như doanh nghiệp, tổ chức có chức năng thực hiện các dịch vụ về bồi thường, giải phóngmặt bằng gồm có:

- Đo đạc, lập bản đồ hiện trạng; trích lục bản đồ, trích sao hồ sơ địa chính (trườnghợp chưa có bản đồ địa chính hoặc bản đồ địa chính đã bị biến động không còn phù hợpvới hiện trạng thì trích đo, lập hồ sơ thửa đất);

- Lập phương án về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;

- Lập và thực hiện dự án xây dựng khu tái định cư;

- Dịch vụ khác về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Trường hợp thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cấp huyện thì việcthuê doanh nghiệp, tổ chức có chức năng thực hiện dịch vụ về bồi thường, giải phóng mặtbằng thực hiện theo quy định sau:

- Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cấp huyện có văn bản đề nghị Ủy bannhân dân cấp huyện quyết định việc thuê doanh nghiệp, tổ chức có chức năng thực hiệndịch vụ về bồi thường, giải phóng mặt bằng;

- Doanh nghiệp, tổ chức có chức năng thực hiện dịch vụ về bồi thường, giải phóngmặt bằng phải có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật

- Các Trường Cao đẳng, Trung cấp, tổ chức có các chương trình đào tạp nghề chonhững đối tượng bị thu hồi đất

- Các tổ chức tài chính, tín dụng thực hiện các chương trình tư vấn các kế hoạch kinhdoanh, khởi nghiệp cho nông dân sau khi đã bị thu hồi đất

1.2.2.3 Kiểm soát sự thực hiện của chính sách BTHTTĐC:

Xây dựng hệ thống thông tin phản hồi và thu thập thông tin thực hiện chính sách:

Tổ chức thực thi chính sách BTHTTĐC là vấn đề phức tạp, nhạy cảm do đó các cơquan chính quyền cấp huyện cần có hệ thống thông tin phản hồi để nắm bắt các vướngmắc để kịp thời giải quyết Thông tin có thể thu thập được qua công tác báo cáo năm, quý,tháng của chính quyền cấp xã, phường, các báo các đánh giá của tổ chức tư vấn chính

33

sách, qua công tác thanh tra, kiểm tra của các cơ quan chuyên môn hoặc cơ quan quản lýcấp trên như:

Ban chỉ đạo GPMB huyện, thị xã: Kiểm tra tập trung vào những vấn đề chủ yếunhư: thủ tục lập dự án; các điều kiện về vốn; quỹ nhà tái định cư; tiến độ thực hiện; việc

áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư kịp thời phát hiện thiếu sót, bất cậptrong thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để thống nhất biện pháp xử lý, tháo gỡvướng mắc

Phòng Tài chính: Theo chức năng, nhiệm vụ được phân công, tổ chức kiểm tra việcthu, chi tiền bồi thường, hỗ trợ; kiểm tra nội dung và chi theo định mức chi phí phục vụcông tác giải phóng mặt bằng; thu tiền bồi thường, hỗ trợ về tài sản thuộc sở hữu Nhànước, nộp ngân sách

Thanh tra Nhà nước huyện, thị xã: Kiểm tra, thanh tra việc thực hiện chính sáchpháp luật về đất đai tại địa phương; tập trung giải quyết dứt điểm các đơn thư tồn đọng vàgiải quyết kịp thời đơn thư phát sinh thuộc thẩm quyền theo đúng quy định của pháp luậttại địa phương để hạn chế tối đa tình trạng khiếu kiện đông người, kéo dài; khắc phục tìnhtrạng chậm trễ, đùn đẩy trách nhiệm trong giải quyết đơn thư; định kỳ, đánh giá rút kinhnghiệm về công tác giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai, đảm bảo pháp luậtđất đai được thực hiện nghiêm, hạn chế tiêu cực và vi phạm Tăng cường kiểm tra, xử lý viphạm pháp luật đất đai của các tổ chức được Nhà nước giao đất, cho thuê đất Kiên quyếtthu hồi những diện tích đã giao, đã cho thuê nhưng chủ đầu tư không triển khai, triển khaikhông đúng tiến độ, chủ đầu tư không có năng lực thực hiện dự án

Hội đồng bồi thường, HTTĐC cấp huyện, thị xã: Thường xuyên phối hợp với đơn

vị được giao BTHTĐC, thẩm định nhanh chóng, kịp thời, chính xác phương án bồithường, hỗ trợ Kiểm tra quy trình thực hiện công tác GPMB và thường xuyên, định kỳbáo cáo UBND cấp huyện, thị xã về việc triển khai các dự án có GPMB trên địa bàn Những thông tin này có được thông qua các như sau:

- Báo cáo của Hội đồng BTHTTĐC cấp huyện, Ban giải phóng mặt bằng các xãphường

- Thông qua hoạt động kiểm tra của cán bộ tổ chức thực thi chính sách BTHTTĐCnhư cán bộ thuộc Hội đồng BTHTTĐC cấp huyện, Ban giải phóng mặt bằng của các xã,phường.

- Ngoài ra, còn có thể thu thập thông tin phi chính thức bằng cách tổ chức các cuộcthăm dò ý kiến của người bị thu hồi đất về việc thực hiện các chương trình, dự án tại địabàn

Đánh giá việc thực hiện chính sách:

Để đánh giá việc tổ chức thực thi chính sách BTHTTĐC chính quyền cấp huyện,thị xã thường sử dụng các tiêu chí sau đây:

Đánh giá tính phù hợp của chính sách:

Khi tổ chức thực thi chính sách chính quyền cấp huyện, thị xã bằng các kênh thôngtin có thể thu thập được đều thăm dò, khảo sát các chính sách của trung ương, tỉnh có phùhợp với đặc thù địa bàn mình quản lý hay không; do thực tiễn công tác BTHTTĐC thườngxuyên có những tình huống chưa có trong các quy định pháp luật của Nhà nước nên đòihỏi các cơ quan quản lý phải kịp thời kiểm tra, đánh giá để điều chỉnh cho phù hợp vớithực tiễn

Đánh giá hiệu lực của chính sách:

Sau khi tổ chức thực thi chính sách vào thực tiễn các cơ quan quản lý của chínhquyền, thị xã cần đánh giá kết quả đạt được so với mục tiêu đề ra, như mục tiêu của chínhsách tái định cư là nhằm hỗ trợ cho người bị thu hồi ổn định nơi ăn chốn ở, yên tâm ở nơi

ở mới và để biết được mục tiêu đó có đạt được hay không thì các cơ quan quản lý cần thuthập thông tin để đánh giá các chính sách về tái định cư được ban hành có tạo cho người bịthu hồi đất tâm lý ổn định, phấn khởi và cơ sở hạ tầng tốt hơn nơi ở cũ hay không

Đánh giá hiệu quả của chính sách:

Việc thực hiện chính sách nhằm đạt được các mục tiêu theo thiết kế ban đầu của dự

án, tuy nhiên chính quyền cấp huyện cần phải nhìn nhận quá trình tổ chức thực thi ở góc

độ hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội Một chính sách thành công nếu nó đạt được mục

35

tiêu đề ra về mặt kỹ thuật nhưng đồng thời cũng góp phần ổn định đời sống của xã hội,kinh tế phát triển, đảm bảo an sinh xã hội.

Điều chỉnh chính sách

Qua quá trình đánh giá việc thực hiện chính sách, có thể phát hiện vấn đề trong bảnthân chính sách hoặc quá trình tổ chức thực thi, khi đó cần phải tiến hành điều chỉnh chínhsách một cách kịp thời

Có thể điều chỉnh về:

- Mục tiêu cần đạt của chính sách

- Giải pháp, công cụ

- Tổ chức thực thi: có thể là thời gian thực thi, điều chỉnh về cán bộ thực thi

- Điều chỉnh ngân sách cho việc thực thi chính sách

- Xóa bỏ chính sách: đây là trường hợp xấu nhất mà Nhà nước phải cẩn trọng khi

xử lý

Tổng kết việc thực thi chính sách và đưa ra các sáng kiến đổi mới

Đây là bước cuối cùng của giai đoạn thực thi chính sách nhằm đánh giá toàn bộ quátrình thực thi chính sách Việc tổng kết phải đáp ứng được các yêu cầu:

- Đánh giá cái được của chính sách, trên tất cả phương diện

- Đánh giá cái mất mà chính sách đưa lại, những hạn chế, tiêu cực mà chính sáchkhông thể né tránh được

- Đưa ra các kết luận sau chính sách

- Việc tổng kết thực hiện chính sách phải được tổ chức một cách khách quan vớichi phí ít nhất và giao cho cơ quan chuyên trách thực hiện

- Đề xuất những thay đổi để xây dựng được chính sách tốt hơn trong tương lai

1.2.2.4 Các điều kiện để tổ chức thực thi chính sách thành công

Có thể nói, quá trình thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có ý nghĩaquyết định đối với sự thành công hay thất bại của chính sách và có tầm quan trọng lớn laođối với hoạt động quản lý của Nhà nước trên các lĩnh vực kinh tế xã hội Do vậy để thựcthi thành công chính sách BTHTTĐC, cần chủ động tạo ra các điều kiện sau đây:

Phải có chính sách hợp lý – điều kiện tiên quyết để thực hiện chính sách thành công

Có thể coi đây là tiền đề, điều kiện tiên quyết để thực thi chính sách BTHTTĐCthành công, bởi thực ra điều kiện này được xác định ngay từ quá trình hoạch định chínhsách Làm tốt công tác hoạch định sẽ cho ta chính sách hợp lý để chuẩn bị thực thi Ngượclại, một chính sách sai thì dù cho công tác tổ chức thực thi có cố gắng đến đâu chăng nữathì chính sách đó vẫn thất bại và mang lại những tổn thất cho đất nước

Phải có nền hành chính công đủ mạnh, có khả năng thích nghi cao và trong sạch

Đây là điều kiện quyết định sự thành bại của công tác thực thi chính sáchBTHTTĐC, nhưng cũng là điều kiện khó khăn nhất, không thể thực hiện một sớm mộtchiều là tạo ra được, mà đòi hỏi phải có thời gian

Thực tiễn ở nước ta và kinh nghiệm của các nước trên thế giới cho phép kết luậnrằng: để thực hiện thành công chính sách BTHTTĐC, thì điều kiện quan trọng là phải có

hệ thống tổ chức thực hiện chính sách từ trung ương đến tận cơ sở hoạt động một cáchđồng bộ, kịp thời và một đội ngũ cán bộ, công chức có đủ năng lực và phẩm chất để làmcông tác BTHTTĐC

Sự cam kết của các nhà lãnh đạo cấp cao

Một chính sách luôn thể hiện quan điểm chính trị, lợi ích giai cấp Do đó, khi chínhsách BTHTTĐC được đưa ra rất có thể sẽ vấp phải sự phá hoại, sự chống đối của các lựclượng thù địch trong và ngoài nước, cũng sẽ không thể tránh khỏi những khó khăn phứctạp do nhiều yếu tố ảnh hưởng trong quá trình thực hiện Điều đó đòi hỏi các nhà lãnh đạođất nước - những nhân vật quan trọng trên chính trường, những người có quyền quyếtđịnh chính sách cũng như quyết định tổ chức thực thi chính sách phải cương quyết, có đủquyết tâm và bản lĩnh để thực hiện chính sách đến thắng lợi cuối cùng nếu thấy rằng đó làmột chính sách đúng đắn và hợp lòng dân

Phải tạo được niềm tin và sự ủng hộ của đại đa số quần chúng

Chính sách BTHTTĐC chỉ có thể thành công khi nó được nhân dân tin tưởng vàủng hộ Khi những chính sách ấy đáp ứng và phục vụ vì lợi ích chính đáng của đa số Để

có thể sự ủng hộ của nhân dân, cần phải:

37

- Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến, hướng dẫn chính sách mộtcách đầy đủ và kịp thời thông qua các phương tiện thông tin đại chúng cũng như các tổchức đoàn thể, làm cho mọi người hiểu về nội dung của chính sách.

- Thực hiện cơ chế “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”

- Thực hiện các biện pháp khuyến khích bằng vật chất và tinh thần đối với côngdân trong việc thực hiện chính sách

Từ những điều kiện nói trên, có thể nhận thấy rằng: quá trình thực thi chính sáchBTHTTĐC có liên quan đến nhiều cơ quan, chủ thể khác nhau Để thực hiện thành côngchính sách BTHTTĐC cần có sự phối hợp giữa các cơ quan, chủ thể này, phát huy sứcmạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, nhà đầu tư và sự nhất trí, đồng thuận của ngườidân

1.3 Kinh nghiệm của một số địa phương trong tổ chức thực thi chính sách BTHTTĐC khi Nhà nước thu hồi đất và bài học cho chính quyền thị xã Thái Hòa 1.3.1 Kinh nghiệm của một số huyện, thị xã

1.3.1.1 Kinh nghiệm của huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An

Quỳnh Lưu là huyện địa đầu xứ Nghệ, nằm về phía Bắc của tỉnh Nghệ An, với diệntích tự nhiên 607,378km2, dân số 381.948 (tính đến 31/12/2010); có 43 đơn vị hành chính(gồm 41 xã và 2 thị trấn), trong đó có 20 xã, thị trấn và có đồng bào theo đạo; có 538 thôn,bản, khối phố Huyện có tuyến đường Quốc lộ 1A, Quốc lộ 48, đường sắt Bắc Nam, đườngTỉnh lộ 537 đi qua; có khu đô thị mới Hoàng Mai, khu du lịch biển Quỳnh, vùng thị tứ đanghình thành và phát triển Địa hình được chia làm ba vùng gồm miền núi - bán sơn địa; đồngbằng và ven biển

Quỳnh Lưu có đường biên giới dài 122km, trong đó đường biên giới đất liền 88km

và 34 km đường bờ biển Khoảng cách từ huyện lỵ là thị trấn Cầu Giát đến tỉnh lỵ là thànhphố Vinh khoảng 60Km Phía bắc huyện Quỳnh Lưu giáp huyện Tĩnh Gia (Thanh Hoá),

có chung địa giới khoảng 24km với ranh giới tự nhiên là khe Nước Lạnh Phía nam và tâynam Quỳnh Lưu giáp với Diễn Châu và huyện Yên Thành với ranh giới khoảng 31km.Vùng phía nam của huyện Quỳnh Lưu có chung khu vực đồng bằng với hai huyện DiễnChâu và Yên Thành (thường gọi là đồng bằng Diễn-Yên-Quỳnh) Phía tây, huyện Quỳnh

Lưu giáp huyện Nghĩa Đàn với ranh giới khoảng 33km được hình thành một cách tự nhiênbằng các dãy núi kéo dài liên tục mà giữa chúng có nhiều đèo thấp tạo ra những conđường nối liền hai huyện với nhau Phía đông, huyện Quỳnh Lưu giáp biển Đồng.

Từ năm 2008 đến nay chính quyền huyện Quỳnh lưu đã triển khai hơn 100 dự ánvới tổng giá trị đầu tư đạt gần 1.000 tỉ đồng trong năm 2010 với các ngành nghề khách sạnnhà hàng, dịch vụ du lịch, sản xuất kinh doanh, Giao thông thủy bộ…Nhiều công trình đãhoàn thành đưa vào sử dụng đạt hiệu quả kinh tế cao đưa Quỳnh Lưu (Nghệ An) thànhđiểm dẫn đầu toàn tỉnh về thu hút đầu tư

Để tạo điều kiện thuận lợi nhất trong quá trình thực hiện đầu tư, Quỳnh Lưu đã pháthuy vai trò của cả hệ thống chính trị vào việc tuyên truyền vận động nhân dân giải phóngmặt bằng nên chỉ trong năm 2010 đã giải phóng thành công 290 ha giao cho các nhà đầu

tư, tạo ra nhiều khu công nghiệp lớn như khu công nghiệp Hoàng Mai 297 ha, khu côngnghiệp Đồng Hồi 436 ha UBND huyện ban hành đề án nâng cao chất lượng quản lý đầu

tư xây dựng cơ bản trên địa bàn, tích cực củng cố hệ thống đê biển, đê sông, kè chắn sóng

ở Quỳnh Lộc, Sơn Hải, đê Liên xã Long -Thuận - Thọ Mạnh dạn xây dựng các bếnthuyền neo đậu tránh sóng, tránh bão ở Lạch Quèn Xây dựng mới hoặc nâng cấp hệ thốngcác tuyến đường giao thông nối liền vùng biển lên các vùng bán sơn địa như tuyến Lương

- Thanh - Thạch - Hoa, tuyến Bảng - Văn - Tân và tích cực xây dựng hạ tầng kỹ thuật, đàotạo tay nghề cho người lao động Nhờ vậy, nhiều dự án lớn đã đầu tư vào Quỳnh Lưu nângtổng số vốn đăng ký trong năm lên đến 3.325 tỷ đồng

Thiên nhiên ưu đãi cho Quỳnh Lưu có sông, có núi, có biển, có rừng nên “Nềncông nghiệp không khói” được phát triển mạnh mẽ và nhiều công trình lớn đã hoàn thành

đi vào hoạt động như Quỳnh Lưu Palaza 14 tầng, Hương Quỳnh 2 đạt ba sao, khu du lịchbiển Quỳnh, Phú Nghĩa, Bãi tắm Quỳnh Phương, Quỳnh Liên, các khu du lịch sinh thái,khách sạn nhà hàng mọc lên, các quần thể đền chùa miếu mạo được tôn tạo phục hồi thuhút khách du lịch trong ngoài nước Bên cạnh đó, nhiều công trình đã được khởi công như:Nhà máy xi măng Tân Thắng được triển khai trên vùng đất trọc, đồi hoang với công suất1,9 triệu tấn/năm, đường Đông Hồi đi Nghĩa Đàn, nhà máy sản xuất sắt xốp KOBELCO 1

tỉ USD công suất 2 triệu tấn/năm Trong tương lai không xa, Hoàng Mai sẽ thành đô thị

39

công nghiệp sầm uất nằm trong vùng kinh tế trọng điểm “Nam Thanh Bắc Nghệ” Thị trầnCầu Giát đang được mở rộng thành trung tâm thương mại thủ công nghiệp Trung tâmthương mại chợ Giát với cơ cấu quy mô hoành tráng đã đi vào hoạt động Nhiều dự án đầu

tư thuộc lĩnh vực sản xuất kinh doanh đã giải quyết việc làm cho 3.000 lao động/năm Một

số xã trở thành đầu mối trong tiêu thụ hàng hóa xây dựng thành thị tứ như Tuần, Ngò, PhúNghĩa, Quỳnh Thạch… tất cả hợp lại góp phần chuyển dịch cơ cấu, chuyển dịch lao độngtheo hướng đầu tư công nghiệp, làm thay đổi cơ cấu thuần lúa nghèo nàn lạc hậu, tạonguồn thu ngân sách, giải quyết việc làm, phát triển kinh tế, tạo sức bật để bộ mặt QuỳnhLưu thay đổi tiến lên từng ngày, lãnh đạo chính quyền các cấp trên dưới 1 lòng tạo điềukiện thuận lợi nhất tiếp tục thu hút đầu tư, xây dựng Quỳnh Lưu thành đơn vị dẫn đầu vềkinh tế sánh vai với các huyện mạnh trong tốp dẫn đầu của tỉnh

Để đạt kết quả trên là nhờ sự đồng thuận cao trong cấp ủy, chính quyền huyện,nhằm vào các vùng đồi hoang hóa, vùng bán sơn địa nơi hạ tầng kỹ thuật, hệ thống điệnnước khó khăn để đặt điểm xây dựng

Tranh thủ tối đa các nguồn vốn, tạo điều kiện thuận lợi nhất rải thảm đỏ mời gọicác nhà đầu tư Chủ động liên hệ với các doanh nghiệp ở Sài Gòn, Hà Nội và con em củahuyện thành đạt trong ngoài nước Tạo môi trường thông thoáng, cải cách triệt để thủ tụchành chính, chỉ đạo các ban phòng chuyên môn phối hợp đồng bộ, nhân dân đồng thuậnủng hộ các chủ trương, chính sách của nhà nước đề ra

- Ban thường vụ huyện ủy huyện Quỳnh Lưu đã ra Nghị quyết số 12/NQ.HU về việcyêu cầu mỗi cán bộ Đảng viên có trách nhiệm tuyên truyền, vận động cho nhân dân hiểu

về chế độ chính sách của Nhà nước, giao cho các tổ chức đoàn thể như Hội phụ nữ, Đoànthanh niên, Hội cựu chiến binh vận động hội viên thực hiện tốt các chủ trương của Nhànước

- Chính quyền, Mặt trận tổ quốc, các đoàn thể, cơ quan thông tin đại chúng tăngcường phối hợp trong công tác tuyên truyền, phổ biến vận động, làm rõ lợi ích về nhiềumặt của dự án, qua đó để nhân dân thực hiện nghiêm các quy định của Nhà nước về côngtác bồi thường, giải phóng mặt bằng, thu hồi đất

- Bố trí cán bộ có trình độ, phẩm chất đạo đức, năng lực, am hiểu các chế chính